Eşya hukuku: zilyetlik, tapu sicili, mülkiyet ve sınırlı ayni haklar

Eşya üzerindeki hakları; zilyetliği, tapu sicilini, mülkiyetin kazanılmasını, ortak mülkiyeti ve sınırlı ayni hakları sınavda sorulan süreleriyle öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MEDENİ HUKUK · KAVRAM

Ayni hak ve zilyetlik: herkese karşı hak, fiilî hâkimiyet ve dört zilyetlik türü

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Ayni hak nedir, kişisel haktan farkı nedir? Zilyetlik nedir; asli ve fer'i, dolaylı ve dolaysız zilyetlik nasıl ayrılır, zilyetlik nasıl devredilir?

Kısa cevap: Ayni hak, bir eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır; mülkiyet ve sınırlı ayni haklar (irtifak, taşınmaz yükü, rehin) bu gruptadır. Zilyetlik bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyettir (m.973). Malik sıfatıyla zilyet asli, başkasının hakkına dayanarak zilyet fer'i zilyettir; hâkimiyeti doğrudan süren dolaysız, aracıyla süren dolaylı zilyettir (m.974–975).

Bir memur dairesini kiraya verdi; kiracı da evi tatildeyken arkadaşına emanet etti. Bu üç kişiden hangisi dairenin zilyedidir?

Ayni hak ile kişisel hak

Eşya hukuku, kişilerin eşya üzerindeki haklarını düzenler. Ayni hak eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet verir ve herkese karşı ileri sürülür; eşya kimin elinde olursa olsun izlenebilir. Kişisel hak ise yalnız borçluya karşı ileri sürülür: kira sözleşmesinden doğan hak kiralayana karşıdır. Ayni haklar kanunda sayılıdır; taraflar sözleşmeyle yeni bir ayni hak türü yaratamaz.

Ayni hak ile kişisel hak
Ayni hakKişisel hak
Kime karşı?Herkese (mutlak)Yalnız borçluya (nisbi)
KonusuEşyaBorçlunun davranışı (edim)
TürleriKanunda sayılı: mülkiyet, irtifak, taşınmaz yükü, rehinSözleşme serbestisi içinde sınırsız
ÖrnekEv sahibinin mülkiyeti, bankanın ipoteğiKiracının kiralayana karşı hakkı

Mülkiyet en geniş ayni haktır: malik, hukuk düzeninin sınırları içinde malını dilediği gibi kullanır, yararlanır ve üzerinde tasarruf eder; malını haksız elinde tutana karşı istihkak davası, haksız el atmaya karşı el atmanın önlenmesi davası açar (m.683). Malik, malın bütünleyici parçasına (evin çatısı) da malik olur; malın tasarrufu, aksi belirtilmedikçe eklentisini (fabrikanın makinesi) de kapsar (m.684, 686).

Zilyetlik ve türleri

Zilyetlik, bir şey üzerindeki fiilî hâkimiyettir (m.973); hak olup olmadığına bakılmaz, hırsız da çaldığı malın zilyedidir. Taşınmaz irtifaklarında hakkın fiilen kullanılması zilyetlik sayılır. Zilyet şeyi bir sınırlı ayni ya da kişisel hak için başkasına teslim ederse ikisi de zilyet olur: malik sıfatıyla zilyet olan asli, ötekisi fer'i zilyettir (m.974). Hâkimiyetini doğrudan süren dolaysız, başkası aracılığıyla süren dolaylı zilyettir (m.975). Geçici sebeplerle hâkimiyetin kullanılmaması zilyetliği sona erdirmez (m.976).

Zilyetlik kural olarak teslimle devredilir; şeyin ya da hâkimiyeti sağlayan aracın (anahtar) teslimi yeter (m.977), temsilciye teslim de geçerlidir. Bazen teslim gerekmez (m.979): satıcı malı kiracı olarak elinde tutmaya devam eder (hükmen teslim) ya da mal zaten alıcının elindedir (kısa elden teslim) ya da mal üçüncü kişideyse devir ona bildirilir (zilyetliğin havalesi). Taşıyıcıdaki emtiayı temsil eden senedin teslimi emtianın teslimi sayılır (m.980).

Girişteki memur dolaylı ve asli, kiracı fer'i, emanetçi arkadaş dolaysız zilyettir; üçü de zilyettir.

Akılda kalsın: Ayni hak eşyaya bağlı, herkese karşı; kişisel hak borçluya karşı. Malik sıfatı → asli, başkasının hakkı → fer'i; doğrudan → dolaysız, aracıyla → dolaylı. Zilyetlik hak değil, olgudur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kira, emanet ya da rehin ilişkisi verilip kimin asli, fer'i, dolaylı, dolaysız zilyet olduğu sorulur.

TuzakKiracının zilyet olmadığını sanmak; kiracı fer'i ve dolaysız zilyettir.

Sınavda işaretleteslimsiz devirde zilyetlik, malı elinde tutan üçüncü kişiye karşı ancak ona bildirildiği andan hüküm doğurur.

⇄Bilgi eşleştirme kişi ya da işlem → zilyetlik

?Soru çöz

Ayni hak ve zilyetliğe ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Ayni haklar kanunda sayılıdır; sözleşme serbestisi yalnız kişisel haklarda geçerlidir. A m.973/2'yi, B m.976'yı, C ayni hakkın mutlak niteliğini doğru verir.
MEDENİ HUKUK · DAVA

Zilyetliğin korunması: kuvvet, 2 ay / 1 yıllık davalar ve iyiniyetli edinim

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri nelerdir? Kanunda hüküm yoksa hâkim nasıl karar verir, iyiniyet ve ispat yükü kuralları nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TMK m.1'e göre kanun sözüyle ve özüyle değindiği her konuda uygulanır; uygulanabilir hüküm yoksa hâkim önce örf ve âdet hukukuna, o da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı koyacağı kurala göre karar verir. Herkes dürüstlük kuralına uymak zorundadır (m.2), iyiniyet asıldır (m.3), ispat yükü hakkını dayandırdığı olguyu ileri sürendedir (m.6).

Başlangıç hükümleri: uygulama, iyiniyet, ispat

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Zilyetlik nasıl korunur? Gasp ve saldırı davasının süresi nedir, çalınan ya da kaybolan taşınır kimden geri istenebilir?

Kısa cevap: Zilyet, gasp ve saldırıyı orantılı kuvvetle defedebilir ve gasp ya da saldırıya karşı dava açabilir; dava hakkı fiil ve faili öğrenmeden 2 ay, her hâlde fiilden 1 yıl geçmekle düşer (m.981–984). Taşınırın zilyedi malik sayılır (m.985). Emin sıfatıyla zilyetten iyiniyetle edinen korunur; çalınan ya da kaybolan taşınır ise 5 yıl içinde herkesten geri istenebilir (m.988–989).

Bir kuyumcuya emanet edilen saat, kuyumcu tarafından iyiniyetli bir müşteriye satıldı. Aynı hafta başka bir saat de sahibinden çalınıp pazarda satıldı. Sahipler saatlerini geri alabilir mi?

Zilyetliğin kendisini korumak

Zilyet, her türlü gasp ya da saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir; taşınmaza el koyanı kovabilir, taşınırı eylem sırasında ya da kaçarken yakalananın elinden alabilir; ama durumun haklı göstermediği ölçüde kuvvetten kaçınmalıdır (m.981). Şeyi gasbeden, üstün bir hakkı olduğunu iddia etse bile geri vermekle yükümlüdür; derhâl ispat ederse geri vermekten kaçınabilir (m.982). Saldırıya uğrayan zilyet, saldırının sona erdirilmesi ve zararın giderilmesi için dava açar (m.983). Bu davalarda hak tartışılmaz, yalnız zilyetliğe saldırı vardır. Dava hakkı, fiil ve faili öğrenmeden başlayarak 2 ay ve her hâlde fiilin üzerinden 1 yıl geçmekle düşer (m.984).

Zilyetlik yoluyla hakkın korunması

Taşınırın zilyedi onun maliki sayılır (m.985); zilyet kendisine karşı açılan her davada üstün hakka sahip olduğu karinesine dayanabilir. Tapuya kayıtlı taşınmazlarda ise bu karineden yalnız adına tescil bulunan yararlanır; fiilî hâkimiyeti olan kişi yalnız gasp ya da saldırı davası açabilir (m.992). Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında iyiniyetin karine olduğunu görmüştük; bir taşınırın el değiştirmesinde iyiniyet kimin korunacağını belirler:

Taşınırın iyiniyetle edinilmesi
Mal sahibinin elinden nasıl çıktı?SonuçTMK
Rızasıyla emin sıfatıyla bırakıldı (emanet, kira, ödünç)Emin sıfatıyla zilyetten iyiniyetle edinen korunurm.988
Çalındı, kayboldu ya da iradesi dışında çıktı5 yıl içinde herkese karşı taşınır davası; açık artırma ya da pazardan iyiniyetle alana karşı ödenen bedel geri verilerekm.989
Para ya da hamile yazılı senetİradesi dışında çıksa da iyiniyetle edinene dava açılamazm.990
Edinen iyiniyetli değilÖnceki zilyet her zaman dava açabilirm.991

İyiniyetli zilyet, şeyi geri verirken onu karineyle sahip olduğu hakka uygun kullandığı için tazminat ödemez ve kaybından sorumlu olmaz (m.993); gerekli ve yararlı giderlerini isteyebilir. İyiniyetli olmayan zilyet ise haksız alıkoymanın bütün zararını ve elde ettiği ürünleri öder (m.995).

Girişteki ilk sahip, saati emin sıfatıyla bıraktığı için iyiniyetli müşteriden geri alamaz; kuyumcuya başvurur. Çalınan saatin sahibi ise 5 yıl içinde dava açar, pazardan alan alıcıya ödediği bedeli geri vermek koşuluyla.

Akılda kalsın: Zilyetlik davası 2 ay / 1 yıl. Emanet edilen gider, çalınan döner: emanette iyiniyetli alıcı korunur, çalınan ya da kaybolan mal 5 yıl izlenir. Para ve hamiline senet iyiniyetli elde kalır.
Sınavda

Nasıl sorulurMalın elden çıkış biçimi ve alıcının iyiniyeti verilip malikin geri alıp alamayacağı ya da zilyetlik davasının süresi sorulur.

TuzakÇalınan malda da iyiniyetli alıcının hemen korunduğunu sanmak; malik 5 yıl dava açabilir.

Sınavda işaretletapulu taşınmazda hak karinesinden yalnız tescil sahibi yararlanır.

✎Boşluk doldurma zilyetlik süreleri

Gasp ya da saldırı davası fiil ve faili öğrenmeden başlayarak ay içinde açılmalıdır. Çalınan taşınır için taşınır davası yıl içinde açılır. Taşınırın zilyedi onun sayılır.

25maliki10kiracısı

?Soru çöz

Bir taşınırı iyiniyetle edinen kişiye karşı önceki zilyet aşağıdaki durumlardan hangilerinde taşınırı geri isteyebilir?

I. Taşınırı kiraya verdiği kişi onu satmışsa
II. Taşınır kendisinden çalınmış ve çalınmanın üzerinden üç yıl geçmişse
III. Kaybettiği para, bulan kişi tarafından iyiniyetli bir esnafa ödenmişse

✓ B. Çalınan taşınır 5 yıl içinde herkesten geri istenebilir (m.989); üç yıl bu süre içindedir (II). A ve C emin sıfatıyla bırakılan malın iyiniyetli alıcıdan geri alınabileceğini sanıyor, oysa m.988 alıcıyı korur (I); D parayı da geri istenebilir sayıyor, m.990 para ve hamile yazılı senette iyiniyetli edinene dava hakkı tanımaz (III).
MEDENİ HUKUK · İLKE

Tapu sicili: tescil, aleniyet, illilik ve güven ilkeleri, Devletin sorumluluğu

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKamu hizmetleri hangi usullerle yürütülür? Emanet, imtiyaz, ruhsat ve yap-işlet-devret usulleri arasındaki farklar nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kamu hizmeti idarenin kendi personel ve araçlarıyla (emanet usulü), ayrı tüzel kişiliği olan bir kamu kurumuyla ya da özel kişilere gördürülerek yürütülür. Özel kişilere gördürmenin başlıca yolları imtiyaz, ruhsat (izin), karma ekonomi şirketi ve yap-işlet-devret gibi modellerdir. İmtiyazda hizmet sözleşmeyle, kâr ve zarar yükleniciye ait olmak üzere uzun süre devredilir; ruhsatta ise özel kişi tek yanlı bir izinle kendi adına hizmet görür.

Kamu hizmetinin yürütülme usulleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tapu sicilinin ilkeleri nelerdir? Tescil, aleniyet, illilik ve güven ilkesi ne anlama gelir, tapu sicilinden doğan zarardan kim sorumludur?

Kısa cevap: Tapu sicili taşınmazlar üzerindeki hakları gösterir (m.997). Ayni haklar tescille doğar (tescil ilkesi, m.1022), sicil herkese açıktır ve kimse kaydı bilmediğini ileri süremez (aleniyet, m.1020), geçerli hukuki sebebe dayanmayan tescil yolsuzdur (illilik, m.1024), tescile iyiniyetle güvenen üçüncü kişinin kazanımı korunur (güven, m.1023). Sicilin tutulmasından doğan zararlardan Devlet sorumludur (m.1007).

Sahte vekâletnameyle bir arsa başkasına satıldı ve tapuya yazıldı; alıcı arsayı tapudaki bu kayda güvenerek iyiniyetli üçüncü bir kişiye sattı. Gerçek malik arsasını geri alabilir mi, zararını kimden ister?

Sicilin yapısı

Tapu sicili; tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü ve bunları tamamlayan yevmiye defteri, belgeler ve planlardan oluşur (m.997). Kütüğe taşınmaz olarak arazi, bağımsız ve sürekli haklar (süresiz ya da en az 30 yıllık) ve kat mülkiyetine konu bağımsız bölümler kaydedilir (m.998). Kütüğe mülkiyet, irtifak hakları, taşınmaz yükleri ve rehin hakları tescil edilir (m.1008); bazı kişisel haklar (önalım, kira) şerh verilerek herkese karşı ileri sürülebilir hâle gelir.

Tapu sicilinin dört ilkesi: tescil, aleniyet, illilik ve güven.Görsel: Sınav Defteri

Dört ilke

Tescil ilkesi: kurulması tescile tabi ayni haklar tescil edilmedikçe doğmaz; haklar sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır, tescilin etkisi yevmiye defterine kayıt tarihinden başlar (m.1021–1022). Aleniyet ilkesi: sicil herkese açıktır; ilgisini inanılır kılan herkes ilgili sayfayı görebilir ve kimse sicildeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez (m.1020). İllilik (sebebe bağlılık): bağlayıcı olmayan bir işleme dayanan ya da hukuki sebepten yoksun tescil yolsuzdur; bunu bilen ya da bilmesi gereken kişi bu tescile dayanamaz (m.1024). Güven ilkesi: tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet ya da başka bir ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (m.1023).

Yolsuz tescil ve Devletin sorumluluğu

Ayni hakkı yolsuz tescil ya da terkin yüzünden zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir; ama iyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları haklar saklıdır (m.1025). Sona eren bir ayni hakkın terkini üzerine her ilgili, işlemin tebliğinden başlayarak 30 gün içinde terkine karşı dava açabilir (m.1026). Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet sorumludur; Devlet kusurlu görevliye rücu eder ve dava sicilin bulunduğu yer mahkemesinde görülür (m.1007). Kamu hizmeti, kolluk ve kamu malları sayfasında gördüğümüz, özel mülkiyete tabi olmayan ve kamunun yararlanmasına ayrılan taşınmazlar ise kural olarak tapuya kaydedilmez (m.999).

Girişteki gerçek malik, sahte vekâletnameyle alan ilk alıcıya karşı sicilin düzeltilmesini isteyebilirdi; ama arsa iyiniyetli üçüncü kişiye geçtiği için ondan geri alamaz (m.1023). Zararını Devletten ister, Devlet kusurlu görevliye rücu eder.

Akılda kalsın: Tescil doğurur, aleniyet herkesi bağlar, illilik sebebe bakar, güven iyiniyetliyi korur. Tescilin tarihi yevmiye tarihidir. Tapudaki hatanın faturası Devlete, Devletin rücusu görevliye.
Sınavda

Nasıl sorulurBir tapu vakası verilip hangi ilkenin uygulandığı, iyiniyetli üçüncü kişinin korunup korunmadığı ya da zarardan kimin sorumlu olduğu sorulur.

TuzakYolsuz tescile dayanan her alıcının korunacağını sanmak; korunan yalnız iyiniyetli üçüncü kişidir, yolsuzluğu bilen ya da bilmesi gereken korunmaz.

Sınavda işaretleDevletin tapu sicilinden sorumluluğu kusursuzdur, kusurlu görevliye rücu edilir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → ilke

?Soru çöz

Tapu siciline ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.1007 Devletin sorumluluğunu ve kusurlu görevliye rücuyu düzenler. B m.1024'e aykırı: yolsuzluğu bilen ya da bilmesi gereken bu tescile dayanamaz. C yanlış tarihi veriyor: etki yevmiye defterine kayıt tarihinden başlar (m.1022/2). D aleniyeti daraltıyor: ilgisini inanılır kılan herkes sicili görebilir (m.1020).
MEDENİ HUKUK · SÜRE

Mülkiyetin kazanılması: tescil ve teslim, 10 / 20 / 5 yıllık zamanaşımı, buluntu ve define

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTüzel kişiler nelerdir? Dernek ve vakıf nasıl kurulur, organları nelerdir ve tüzel kişiliği ne zaman kazanırlar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tüzel kişiler kişi toplulukları ve bir amaca özgülenmiş mal toplulukları olarak ikiye ayrılır (m.47); TMK'da ilkinin örneği dernek, ikincisinin vakıftır. Dernek en az yedi gerçek ya da tüzel kişiyle izinsiz kurulur ve kuruluş bildirimini mülki amire verdiği anda tüzel kişilik kazanır (m.56–59). Vakıf resmî senet ya da ölüme bağlı tasarrufla kurulur, mahkeme siciline tescille kişilik kazanır (m.102).

Tüzel kişiler: dernek ve vakıf

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Taşınmaz ve taşınır mülkiyeti nasıl kazanılır? Olağan ve olağanüstü zamanaşımı süreleri, buluntu ve define kuralları nelerdir?

Kısa cevap: Taşınmaz mülkiyeti tescille kazanılır; miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal ve kamulaştırmada tescilden önce kazanılır ama tasarruf için tescil gerekir (m.705). Taşınmazda olağan zamanaşımı 10 yıl, olağanüstü zamanaşımı 20 yıldır (m.712–713). Taşınır mülkiyeti zilyetliğin devriyle geçer (m.763); taşınırda zamanaşımı iyiniyetle 5 yıl, buluntuda malik 5 yılda çıkmazsa mülkiyet bulana geçer.

Bir köylü, tapuda kaydı olmayan bir tarlayı yirmi yıldır kimseyle davalı olmadan, malik gibi ekip biçiyor. Aynı köyde bir başkası tarlasını kazarken eski altın sikkeler buldu. Tarla ve sikkeler kimin olur?

Taşınmaz mülkiyeti

Taşınmaz mülkiyetinin konusu arazi, kütükte ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ve kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümlerdir (m.704). Kural tescildir (m.705). Miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal ve kamulaştırmada ise mülkiyet tescilden önce kazanılır; ama malik tasarruf edebilmek için önce tescil yaptırmalıdır. Taşınmaz satışı gibi devir sözleşmeleri resmî şekilde (tapu müdürlüğünde) yapılmadıkça geçersizdir (m.706). Geçerli bir sebebe dayanıp tescil isteyen kişi, malik kaçınırsa hâkimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini ister (m.716; tescile zorlama davası).

Kazandırıcı zamanaşımı
TürŞartlarSüreTMK
Taşınmazda olağanGeçerli sebep olmadan tapuya malik olarak yazılmış; davasız, aralıksız ve iyiniyetle zilyet10 yılm.712
Taşınmazda olağanüstüTapuda kayıtlı değil (ya da maliki anlaşılamıyor, 20 yıl önce gaipliğine karar verilmiş); davasız, aralıksız, malik sıfatıyla zilyet; tescil davası20 yılm.713
TaşınırdaBaşkasının taşınırını davasız, aralıksız, iyiniyetle ve malik sıfatıyla zilyet5 yılm.777

Olağanüstü zamanaşımında tescil davası Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine karşı açılır; mahkeme davayı en az üç kez ilan eder ve son ilandan başlayarak 3 ay içinde haklı itiraz çıkmazsa tescile karar verir; mülkiyet şartların gerçekleştiği anda kazanılmış olur. Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku sayfasında gördüğümüz gibi vakıf mallarında zilyetlikle kazanma uygulanmaz.

Taşınır mülkiyeti

Taşınır mülkiyeti zilyetliğin devriyle geçer (m.763). Taksitli satışta satıcının mülkiyeti saklı tutması, resmî şekilde yapılıp alıcının yerleşim yeri noterliğindeki özel sicile kaydedilmesiyle geçerli olur; hayvan satışında yapılamaz (m.764). Sahipsiz taşınırı malik olma iradesiyle zilyetliğine geçiren onun maliki olur (m.767). Buluntu: kayıp eşyayı bulan sahibine, bilmiyorsa kolluğa ya da köyde muhtara bildirir; malik bildirimden başlayarak 5 yıl içinde çıkmazsa mülkiyet bulana geçer, malik çıkarsa bulan giderleri ve uygun bir ödülü ister (m.769–771). Define: malikinin artık bulunmadığı kesin olan, uzun zaman önce gömülmüş değerli şeyler, içinde bulunduğu malın malikinin olur; bulan, değerinin yarısını aşmamak üzere ödül isteyebilir (m.772). Bilimsel değeri olan eski eserlerde özel hükümler uygulanır.

Girişteki köylü, tapusuz tarlada 20 yıllık malik sıfatıyla zilyetliğe dayanarak tescil davası açabilir. Sikkeler eski eser niteliğindeyse özel mevzuata tabidir; değilse define olarak tarla malikinin olur.

Akılda kalsın: Taşınmaz tescille, taşınır teslimle geçer. Zamanaşımı: tapuda yolsuz kayıt + iyiniyet 10, tapusuz + malik sıfatı 20, taşınır + iyiniyet 5. Buluntuda 5 yıl, definede ödül en çok yarı.
Sınavda

Nasıl sorulurZamanaşımı türleri, süreleri ve şartları karıştırılarak sorulur; tescilden önce mülkiyetin kazanıldığı hâller öncüllere girer.

TuzakOlağanüstü zamanaşımında iyiniyet arandığını sanmak; aranan malik sıfatıyla zilyetliktir, iyiniyet olağan zamanaşımının şartıdır.

Sınavda işaretlesatış gibi devir sözleşmeleri resmî şekle uyulmadıkça geçersizdir.

↕Sıralama olağanüstü zamanaşımıyla tescil

  1. Zilyet, Hazineye karşı tescil davası açar
  2. Son ilandan başlayarak üç ay içinde haklı itiraz çıkmaz
  3. Tapusuz tarla yirmi yıl davasız, aralıksız, malik sıfatıyla kullanılır
  4. Hâkim tescile karar verir; mülkiyet şartların gerçekleştiği anda kazanılmış sayılır
  5. Mahkeme davayı gazetede, internette ve taşınmazın bulunduğu yerde ilan eder

?Soru çöz

Aşağıdakilerin hangisinde taşınmaz mülkiyeti tescilden önce kazanılmaz?

✓ C. Hukuki işleme dayanan devirde mülkiyet ancak tescille geçer; resmî senet yalnız sözleşmenin geçerlilik şartıdır (m.705/1, 706). A miras, B kamulaştırma, D cebri icra m.705/2'de sayılan, mülkiyetin tescilden önce kazanıldığı hâllerdir; bunlarda tescil yalnız tasarruf için gerekir.
MEDENİ HUKUK · KARŞILAŞTIRMA

Paylı ve elbirliği mülkiyet: yönetim çoğunlukları, paylaşma ve 3 ay / 1 yıllık önalım

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürk Medeni Kanunu'na göre yasal mal rejimi nedir? Edinilmiş mal ve kişisel mal nelerdir, katılma alacağı nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Aile hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (m.202); eşler mal rejimi sözleşmesiyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı ya da mal ortaklığını seçebilir. Edinilmiş mal, rejim sürerken karşılığı verilerek edinilen değerlerdir; mevcut mallar, miras ve bağış kişisel maldır. Rejim sona erince her eş ya da mirasçısı öteki eşin artık değerinin yarısını alır (m.236).

Mal rejimleri ve edinilmiş mallara katılma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti arasındaki fark nedir? Paydaşların yönetim kararları, paylaşma ve yasal önalım hakkının süresi nedir?

Kısa cevap: Paylı mülkiyette birden çok kişi bölünmemiş bir şeye belli paylarla maliktir ve payını devredebilir (m.688); elbirliği mülkiyetinde belirli pay yoktur, her ortağın hakkı malın tamamına yayılır ve kararlar oybirliğiyle alınır (m.701–702). Paydaşın taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satması hâlinde öteki paydaşlar önalım hakkını, satışın bildiriminden 3 ay ve her hâlde satıştan 1 yıl içinde kullanır (m.732–733).

Üç kardeş babalarından kalan apartmanı tapuda paylarıyla aralarında böldü; içlerinden biri payını bir yabancıya sattı. Öteki iki kardeş bu payı satın alan yerine kendileri alabilir mi, ne zamana kadar?

Paylı mülkiyet

Paylı mülkiyette paylar, başka türlü belirlenmedikçe eşit sayılır; her paydaş kendi payı bakımından malik gibidir: payını devredebilir, rehnedebilir, alacaklıları payı haczettirebilir (m.688). Yönetimde kademeli çoğunluk vardır: küçük onarım gibi olağan yönetim işlerini her paydaş tek başına yapar (m.690); kiraya verme, işletme usulünü değiştirme gibi önemli yönetim işleri pay ve paydaş çoğunluğu ister (m.691); malın özgülendiği amacı değiştirmek ya da malın tamamı üzerinde tasarruf (satış, ipotek) bütün paydaşların kabulüne bağlıdır (m.692). Her paydaş malın paylaşılmasını isteyebilir; bu hak hukuki işlemle en çok 10 yıl için sınırlanabilir (m.698). Anlaşma olmazsa hâkim malı aynen böler ya da satışa karar verir (m.699).

Elbirliği mülkiyeti

Elbirliği mülkiyeti bir topluluğa bağlıdır: miras ortaklığı, adi ortaklık, mal ortaklığı rejimi. Ortakların belirli payı yoktur, her birinin hakkı malın tamamına yaygındır; aksi öngörülmedikçe yönetim ve tasarrufta oybirliği gerekir; sözleşmeden doğan topluluk sürdükçe paylaşma ve pay üzerinde tasarruf yapılamaz (m.701–702). Aile hukuku sayfasında gördüğümüz mal ortaklığı rejimindeki ortaklık malları bu türdendir. Elbirliği; malın devri, topluluğun dağılması ya da paylı mülkiyete geçilmesiyle sona erer (m.703).

Paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyeti
Paylı mülkiyetElbirliği mülkiyeti
PayBelli (aksi yoksa eşit)Yok; hak malın tamamına yaygın
Pay üzerinde tasarrufSerbest (devir, rehin, haciz)Topluluk sürerken yapılamaz
KararlarOlağan: tek paydaş; önemli: pay ve paydaş çoğunluğu; tasarruf: oybirliğiKural olarak oybirliği
KaynağıSözleşme, kanun, pay alımıMiras ortaklığı, adi ortaklık, mal ortaklığı

Yasal önalım hakkı ve komşuluk

Paydaş taşınmazdaki payını üçüncü kişiye satarsa öteki paydaşlar önalım hakkını kullanabilir (m.732). Satış alıcı ya da satıcı tarafından paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir; hak, bildirimden başlayarak 3 ay ve her hâlde satıştan başlayarak 1 yıl geçmekle düşer (2025'te 7571 sayılı Kanunla 2 yıldan 1 yıla indi). Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda ve cebri artırmada önalım kullanılamaz (m.733). Hak, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır ve hâkimin belirlediği bedel verilen kesin süre içinde yatırılır (m.734). Genel yola çıkışı olmayan malik, tam bedel karşılığında komşusundan zorunlu geçit isteyebilir (m.747).

Akılda kalsın: Paylı: payın var, satarsın; elbirliği: payın yok, birlikte karar verirsin. Yönetim merdiveni: tek – çoğunluk – oybirliği. Önalım: noter bildirimi, 3 ay, her hâlde 1 yıl, dava alıcıya.
Sınavda

Nasıl sorulurBir yönetim işi verilip hangi çoğunluğun gerektiği, önalımın süresi ve kime karşı kullanıldığı, elbirliği örnekleri sorulur.

TuzakÖnalım süresini eski metindeki 2 yıl olarak işaretlemek; 2025'ten beri her hâlde 1 yıldır.

Sınavda işaretlecebri artırmayla yapılan satışlarda önalım hakkı kullanılamaz.

⇄Bilgi eşleştirme işlem → gereken karar

?Soru çöz

Paylı mülkiyette yasal önalım hakkına ilişkin aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde öteki paydaşlar bu hakkı kullanabilir.
II. Hak, satışın bildiriminden başlayarak üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.
III. Cebri artırmayla yapılan satışlarda da önalım hakkı kullanılabilir.

✓ B. m.732 hakkı paydaşın üçüncü kişiye satışına bağlar (I); m.733/4 süreleri 3 ay ve her hâlde 1 yıl olarak koyar (II). A süreleri atlıyor; C ve D cebri artırmada önalımı mümkün sanıyor, oysa m.733/1 cebri artırma ve Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlarda hakkı yasaklar (III).
MEDENİ HUKUK · TÜR

İrtifak hakları ve taşınmaz yükü: geçit, intifa, oturma ve üst hakkı

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İrtifak hakkı nedir? İntifa hakkı, oturma hakkı ve üst hakkı arasındaki farklar ve süreleri nelerdir, taşınmaz yükü nedir?

Kısa cevap: İrtifak hakkı, bir taşınmazın malikini başkası lehine bazı yetkilerinden kaçınmaya ya da katlanmaya zorlayan sınırlı ayni haktır; tescille kurulur (m.779–780). Kişisel irtifaklardan intifa tam yararlanma verir, gerçek kişinin ölümüyle sona erer; oturma hakkı devredilemez ve mirasçılara geçmez (m.823); üst hakkı ise devredilebilir, bağımsız olarak en çok 100 yıl için kurulur (m.826, 836).

Bir belediye, sahibine ait arsada 49 yıllığına spor salonu yapıp işletmek istiyor; arsa sahibi ise mülkiyeti bırakmak istemiyor. Hangi hak bu dengeyi kurar?

Taşınmaz lehine irtifak

Taşınmaz lehine irtifak, bir taşınmaz (yüklü taşınmaz) üzerinde başka bir taşınmaz (yararlanan taşınmaz) lehine konan yüktür: yüklü taşınmazın maliki bazı yetkilerini kullanmaktan kaçınır ya da yararlanan malikin belirli kullanımına katlanır (m.779). Komşunun arsasından geçme, bina yüksekliğini sınırlama, su yolu geçirme tipik örneklerdir. Hak, taşınmaz kimin olursa olsun o taşınmaza bağlıdır. Kurulması için resmî şekilde sözleşme ve tapu kütüğüne tescil gerekir (m.780–781); tescilin terkini ya da taşınmazlardan birinin yok olmasıyla sona erer (m.783). Yapma borçları irtifakın tek başına konusu olamaz, ancak yan edim olur.

Kişisel irtifaklar

İntifa, oturma ve üst hakkı
İntifaOturmaÜst hakkı
Verdiği yetkiTaşınır, taşınmaz, hak ya da malvarlığı üzerinde tam yararlanmaBinadan ya da bölümünden konut olarak yararlanmaBaşkasının arazisinin altında ya da üstünde yapı yapma, yapıyı muhafaza
Devir ve mirasKullanımı devredilebilir; kişiye bağlıDevredilemez, mirasçılara geçmezAksi kararlaştırılmadıkça devredilir ve mirasçılara geçer
SüreGerçek kişide ölümle biter; tüzel kişide en çok 100 yılKişiye bağlıBağımsız olarak en çok 100 yıl; en az 30 yıllık olan sürekli sayılır
TMKm.794, 797m.823m.826, 836

Üst hakkı sınavın en çok sorduğu kişisel irtifaktır. Bağımsız ve sürekli nitelikteyse sahibinin istemiyle tapu kütüğüne taşınmaz olarak kaydedilebilir; en az 30 yıl için kurulan üst hakkı süreklidir (m.826). Bağımsız üst hakkı en çok 100 yıl için kurulur; süresinin dörtte üçü dolduktan sonra en çok 100 yıllık yeni bir süre için uzatılabilir, önceden verilen uzatma taahhüdü bağlayıcı değildir (m.836). Hak sona erince yapılar arazi malikine kalır ve arazinin bütünleyici parçası olur (m.828). Kat mülkiyetindeki bağımsız bölümler üzerinde ayrıca üst hakkı kurulamaz. Başkasının arazisindeki kaynak üzerinde de irtifak (kaynak hakkı) kurulabilir (m.837).

Taşınmaz yükü

Taşınmaz yükü, bir taşınmazın malikini yalnız o taşınmazla sorumlu olmak üzere başka birine bir şey vermek ya da yapmakla yükümlü kılar (m.839). İrtifaktan farkı, malikin katlanması değil edimde bulunmasıdır: bir çiftliğin her yıl komşu değirmene belli miktar buğday vermesi gibi. Edim, yüklü taşınmazın ekonomik niteliğinden doğmalı ya da yararlanan taşınmazın ekonomik ihtiyacını karşılamalıdır.

Girişteki belediye, arsa üzerinde 49 yıllık bağımsız ve sürekli bir üst hakkı kurdurur; süre bitince salon arsa malikine kalır.

Akılda kalsın: İrtifak: malik katlanır ya da kaçınır; taşınmaz yükü: malik verir ya da yapar. Oturma hakkı kişiye kilitli; üst hakkı devredilir, mirasçıya geçer. Üst hakkı: 30 yıl sürekli, 100 yıl tavan, ¾'ten sonra uzatma.
Sınavda

Nasıl sorulurKişisel irtifakların devredilebilirliği, mirasçılara geçip geçmediği ve üst hakkının süreleri öncüllerle sorulur.

TuzakOturma hakkını intifa gibi devredilebilir sanmak; oturma hakkı devredilemez ve mirasçılara geçmez.

Sınavda işaretleüst hakkı sona erince yapılar arazi malikine kalır.

✎Boşluk doldurma kişisel irtifaklar

En az yıl için kurulan üst hakkı sürekli niteliktedir. Bağımsız üst hakkı en çok yıl için kurulabilir. Başkasına devredilemeyen ve mirasçılara geçmeyen kişisel irtifak hakkıdır.

30100oturma20üst

?Soru çöz

Sınırlı ayni haklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. m.823/2'ye göre oturma hakkı devredilemez ve mirasçılara geçmez. A m.826/2'yi, B m.797/1'i, C m.839/1'i doğru verir.
MEDENİ HUKUK · TÜR

Rehin hakları: üç taşınmaz rehni, kanuni ipotek, teslime bağlı rehin ve hapis hakkı

Hukuk · Medeni Hukuk · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Taşınmaz rehni türleri nelerdir? İpotek nasıl kurulur, kanuni ipotek kimlere tanınır? Taşınır rehni ve hapis hakkı nedir?

Kısa cevap: Taşınmaz rehni yalnız ipotek, ipotekli borç senedi ya da irat senedi biçiminde kurulur ve tescille doğar (m.850, 856). İpotekle her türlü alacak güvenceye alınabilir; taşınmazın borçluya ait olması gerekmez (m.881). Taşınır rehni kural olarak zilyetliğin alacaklıya devriyle kurulur (m.939); borç ödenmezse rehinli malın alacaklıya geçeceğine ilişkin anlaşma geçersizdir (m.949).

Bir girişimci kredi çekerken annesinin evini ipotek ettirdi; kredi ödenmeyince banka, anlaşmadaki “ödenmezse ev bankanın olur” maddesine dayanıp evi kendi adına geçirmek istiyor. Bu mümkün mü?

Taşınmaz rehni

Taşınmaz rehni yalnız üç biçimde kurulabilir: ipotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi (m.850); tapu kütüğüne tescil ile doğar (m.856). İpotek, mevcut ya da doğması kesin veya olası her alacağı güvenceye alabilir; ipotek konusu taşınmazın borçluya ait olması gerekmez (m.881): anne, oğlunun borcu için kendi evini ipotek ettirebilir. Alacak sona erince malik ipoteğin terkinini ister (m.883). İpotekli borç senedi, taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış kişisel bir alacak doğurur ve kıymetli evrak gibi dolaşır (m.898).

Kanuni ipotek kanundan doğar (m.893): satıcı, paylaşmadan alacaklı mirasçılar ve ortaklar, yapı işinde emek veren zanaatkâr ve yükleniciler tescil isteyebilir. Bu haktan önceden feragat geçersizdir. Satıcı, mirasçı ve ortaklar mülkiyetin naklini izleyen 3 ay, zanaatkâr ve yükleniciler işin tamamlanmasından başlayarak 3 ay içinde tescil ettirmelidir (m.894–895).

Taşınır rehni ve hapis hakkı

Taşınırlar kural olarak ancak zilyetliğin alacaklıya devriyle rehnedilebilir; taşınır fiilen yalnız rehnedenin elinde kalırsa rehin doğmaz (m.939; teslime bağlı rehin). Borç ödenmezse rehinli malın mülkiyetinin kendiliğinden alacaklıya geçeceğini öngören anlaşma geçersizdir (m.949); alacaklı ancak rehni paraya çevirerek alacağını alır. Alacaklı, borçlunun rızasıyla elinde bulunan taşınırı, muaccel alacağı bu malla bağlantılıysa alacağı ödenene kadar geri vermeyebilir: buna hapis hakkı denir (m.950). Rehnin icra yoluyla paraya çevrilmesini İcra hukuku ve takip yolları sayfasında göreceğiz.

Bu sayfanın süreleri ve sayıları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
Gasp-saldırı davası / çalınan taşınır davası2 ay, her hâlde 1 yıl / 5 yılTMK m.984, 989
Olağan / olağanüstü zamanaşımı (taşınmaz)10 yıl / 20 yılTMK m.712, 713
Taşınırda zamanaşımı / buluntu5 yıl / bildirimden 5 yılTMK m.777, 771
Paylaşmayı sınırlamaEn çok 10 yılTMK m.698
Yasal önalımBildirimden 3 ay, her hâlde satıştan 1 yılTMK m.733
Üst hakkı30 yıl sürekli; bağımsız en çok 100 yılTMK m.826, 836
Terkine karşı davaTebliğden 30 günTMK m.1026
Kanuni ipoteğin tescili3 ayTMK m.894, 895

Girişteki banka evi kendi adına geçiremez; madde geçersizdir, ipotek paraya çevrilir.

Akılda kalsın: Taşınmaz rehni üç: ipotek, ipotekli borç senedi, irat senedi. İpotekte ev borçlunun olmak zorunda değil. Taşınır rehni teslimle. “Ödemezsen mal benim” anlaşması geçersiz. Kanuni ipotekte 3 ay.
Sınavda

Nasıl sorulurTaşınmaz rehninin türleri, kanuni ipotek sahipleri ve süresi, taşınır rehninin kurulması öncüllerle sorulur.

Tuzakİpotek edilen taşınmazın borçluya ait olması gerektiğini sanmak; üçüncü kişi kendi taşınmazını başkasının borcu için ipotek ettirebilir.

Sınavda işaretleborç ödenmeyince rehnin mülkiyetinin alacaklıya geçeceğine ilişkin anlaşma geçersizdir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → hak

?Soru çöz

Rehin haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.881/2'ye göre ipotek konusu taşınmazın borçlunun mülkiyetinde olması gerekmez. B m.850'deki sınırlı sayıyı yok sayıyor: yalnız ipotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi. C m.939/3'e aykırı: taşınır yalnız rehnedenin elinde kalırsa rehin doğmaz. D m.893/2'ye aykırı: kanuni ipotekten önceden feragat geçersizdir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Batıl evlenmelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Batıl evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer ve mutlak butlanda bile karara kadar geçerli evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (m.156). B m.157'yi, C m.152'deki hak düşürücü süreleri, D m.154'ü doğru verir; üçü de kanunun açık hükmüdür.Kaynak: Aile hukuku · Mutlak ve nisbi butlan

?Soru 2

On altı yaşında, ayırt etme gücüne sahip Ece, anne babasının rızası olmadan aşağıdaki işlemleri yapmıştır:

I. Teyzesinin kendisine bağışladığı arsayı kabul etmek
II. Bir galeriden taksitle motosiklet satın almak
III. Hakkında hakaret içeren paylaşım yapan kişiye karşı kişilik hakkının korunması için dava açmak

Bu işlemlerden hangileri yasal temsilcinin rızası olmadan geçerlidir?

✓ A. Ece ayırt etme gücüne sahip bir küçük, yani sınırlı ehliyetsizdir: karşılıksız kazanmada (I) ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada (III) rıza gerekmez (m.16/1). B kişiye sıkı bağlı hakların istisnasını atlıyor; C ve D taksitli satışı (II) geçerli sayıyor, oysa borç doğuran işlem yasal temsilcinin rızası olmadıkça küçüğü bağlamaz.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Hak ve fiil ehliyeti, ehliyet dereceleri

?Soru 3

Hısımlık ve yerleşim yerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ C. m.21/2 vesayet altındakilerin yerleşim yerini vesayet makamının bulunduğu yere bağlar. A derece hesabında yanılıyor: kişi ile kuzeni arasında dört doğum vardır (sen, baba, dede, amca, kuzen). B m.18/2'yi atlıyor; kayın hısımlığı evliliğin sona ermesiyle kalkmaz. D m.22'ye aykırı: ceza kurumunda bulunmak yeni yerleşim yeri doğurmaz.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Hısımlık ve yerleşim yeri

?Soru 4

Soybağı ve evlat edinmeye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. 7531 sayılı Kanunla değişen m.289/2'ye göre ana doğumdan başlayarak en geç bir yıl içinde dava açar. B m.306/1'e aykırı: evli olmayanlar birlikte evlat edinemez. C m.295/3'ü atlıyor: mevcut soybağı kaldırılmadıkça çocuk tanınamaz. D m.310'u atlıyor: rıza doğumdan 6 hafta geçmeden verilemez.Kaynak: Aile hukuku · Soybağı ve evlat edinme

?Soru 5

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ile hapis cezasının ertelenmesi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Açıklanması geri bırakılan hükümde hapis ertelenemez ve kısa süreli olsa da seçenek yaptırıma çevrilemez (m.231/7). A denetim sürelerini (CMK m.231/8, TCK m.51/3), B kapsam farkını, C denetimin sonuçlarını doğru verir.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Kovuşturma, HAGB ve kanun yolları

?Soru 6

CMK'ya göre iddianamenin iadesine ilişkin aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Mahkeme, iddianamenin verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde iade kararı verebilir.
II. Uzlaştırmaya tabi olduğu dosyadan açıkça anlaşılan bir işte uzlaştırma uygulanmadan düzenlenen iddianame iade edilir.
III. Suçun hukuki nitelendirmesinin hatalı olması iade sebebidir.

✓ A. I iade süresini (m.174/1), II uzlaştırma uygulanmadan düzenlenen iddianameyi (m.174/1-c) doğru verir. III yanlıştır: suçun hukuki nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez (m.174/2). B, C ve D bu yasağı atlayıp III'ü doğru sayar.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Soruşturmanın sonu: KYOK, erteleme, uzlaştırma

?Soru 7

CMK'ya göre aşağıdakilerden hangisinde, şüpheli ya da sanığın istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi zorunlu değildir?

✓ C. Zorunlu müdafilikte ölçü suçun alt sınırının 5 yıldan fazla hapis olmasıdır (m.150/3); alt sınırı 1 yıl olan suçta bu şart yoktur. A çocuk olduğu, B sağır ve dilsiz olduğu için (m.150/2), D alt sınır 5 yılı aştığı için müdafi zorunludur; bu şıklar zorunlu hâlleri doğru sayar.Kaynak: Ceza muhakemesi hukuku · Evreler, ilkeler ve süjeler

?Soru 8

Vesayet ve nafakaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Kardeşlerin yardım nafakası yükümlülüğü, refah içinde bulunmalarına bağlıdır.
II. Bir yıl hapis cezasına mahkûm olan her ergin kendiliğinden kısıtlanır.
III. Kısıtlama kararı, ilan edilmeden önce iyiniyetli üçüncü kişileri etkilemez.

✓ D. I m.364/2'ye, III m.410/2'ye uygundur. II eski metindir: 2024'ten beri hükümlü isteğiyle kısıtlanır ya da kayyım atanır; isteği yoksa ancak toplam 5 yıl ve üzeri hapiste, korunması gerekli görülürse kısıtlanabilir (m.407). A III'ü atlıyor; B ve C eski kuralı (II) doğru sanıyor.Kaynak: Aile hukuku · Velayet, nafaka ve vesayet

?Soru 9

Aşağıdaki ifadelerden hangisi vakıflar için doğru, dernekler için yanlıştır?

✓ B. Vakıf resmî senet ya da ölüme bağlı tasarrufla kurulduktan sonra yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescille kişilik kazanır (m.102); dernek ise mülki amire bildirimle kazanır (m.59). A yedi kişi şartını, C genel kurulu, D mülki amire bildirimi vakfa da uyguluyor; üçü yalnız derneğe özgüdür, vakıf bir mal topluluğu olduğu için üyesi ve genel kurulu yoktur.Kaynak: Başlangıç hükümleri ve kişiler hukuku · Tüzel kişiler: dernek ve vakıf

?Soru 10

TMK'ya göre aşağıdaki kişilerden hangileri arasında evlenme yasaktır?

I. Boşandığı eşinin annesi ile kişi
II. Boşandığı eşinin kız kardeşi ile kişi
III. Dayı ile yeğeni
IV. Amca çocukları (kuzenler)

✓ C. Kayın hısımlığında yasak eşin üstsoyu ve altsoyuyla sınırlıdır ve boşanmadan sonra da sürer (I); dayı ile yeğen arasında da yasak vardır (III). A ve D eski eşin kardeşini (II) yasak sayıyor, oysa yatay kayın hısımlığı engel değildir; B kuzenleri (IV) yasak sanıyor, m.129 kuzen evliliğini yasaklamaz.Kaynak: Aile hukuku · Nişanlanma, evlenme ehliyeti ve engelleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →