Türk anayasa düzeni: 1982 Anayasası'nın ilkeleri, temel haklar, yasama, yürütme ve yargı

Cumhuriyetin niteliklerinden temel hak rejimine, TBMM ve Cumhurbaşkanının yetkilerinden yüksek mahkemelere kadar 1982 Anayasası'nın sınavda sorulan kurallarını madde numaralarıyla öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ANAYASA HUKUKU · İLKE

1982 Anayasası'nın temel ilkeleri: Cumhuriyetin nitelikleri ve değiştirilemez maddeler

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa nedir? Maddi ve şekli anlamda anayasa arasındaki fark nedir, anayasanın üstünlüğü ne demektir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa hukukunun temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa, devletin temel organlarını, bu organların yetkilerini ve kişinin temel hak ve hürriyetlerini düzenleyen en üst hukuk normudur. Maddi anlamda içeriğe bakılır; şekli anlamda ise kanundan zor değiştirilen ve kanunların üstünde duran belge kastedilir. 1982 Anayasası'nın 11. maddesi Anayasa hükümlerinin herkesi bağladığını ve kanunların Anayasaya aykırı olamayacağını söyler.

Anayasa kavramı ve üstünlüğü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

1982 Anayasası'na göre Cumhuriyetin nitelikleri nelerdir? Anayasa'nın değiştirilemeyecek hükümleri hangileridir?

Kısa cevap: 1982 Anayasası'nın ilk üç maddesi devletin şeklini (Cumhuriyet), Cumhuriyetin niteliklerini (insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti) ve devletin bütünlüğünü, resmî dilini, bayrağını, millî marşını ve başkentini belirler. Bu üç madde 4. madde gereği değiştirilemez, değiştirilmesi teklif dahi edilemez.

Bir grup milletvekili, başkenti Ankara'dan başka bir şehre taşımak için anayasa değişikliği teklifi hazırlıyor. Bu teklif Meclis Başkanlığına verilebilir mi? Cevap, Anayasa'nın ilk dört maddesinin nasıl bir “çekirdek” oluşturduğundadır.

Genel Esaslar: madde madde
MaddeKonuAyrıntı
m.1Devletin şekliDevletin şekli Cumhuriyet
m.2Cumhuriyetin nitelikleriDemokratik, laik, sosyal hukuk devleti; insan haklarına saygı ve Atatürk milliyetçiliğine bağlılık; Başlangıç ilkelerine dayanma (huzur, dayanışma, adalet anlayışı içinde)
m.3Bütünlük, dil, simgelerÜlkesi ve milletiyle bölünmez bütün; dili Türkçe; bayrak ay yıldızlı al bayrak; millî marş İstiklal Marşı; başkent Ankara
m.4Değiştirilemeyecek hükümlerm.1, m.2 ve m.3 değiştirilemez, değiştirilmesi teklif edilemez
m.5Devletin amaç ve görevleriBağımsızlık ve bütünlük, Cumhuriyet ve demokrasi, kişilerin refahı; hak ve özgürlükleri sınırlayan engelleri kaldırmak
m.6EgemenlikKayıtsız şartsız Milletindir; yetkili organlar eliyle kullanılır; hiçbir kişi, zümre ya da sınıfa devredilemez
m.7, 8, 9Üç kuvvetYasama TBMM'nin, devredilemez; yürütme Cumhurbaşkanının; yargı bağımsız ve tarafsız mahkemelerin
m.10EşitlikKanun önünde eşitlik; kadın ve erkeğin eşitliğini Devlet sağlar; pozitif tedbirler eşitliğe aykırı sayılmaz

Değiştirilemezlik ve egemenlik

Anayasa hukukunun temel kavramları sayfasında gördüğümüz gibi m.4, tali kurucu iktidarın aşamayacağı sınırdır. Yasak yalnız m.1–3'ün metnini korur; m.5'teki amaçlar ya da m.10'daki eşitlik değiştirilebilir. Girişteki teklif bu yüzden baştan verilemez: başkent m.3'tedir ve m.4 “teklif edilemez” der.

Egemenlik (m.6) kayıtsız şartsız Milletindir; Bu maddenin sınavdaki karşılığı son cümlesidir: Anayasa'da dayanağı olmayan bir devlet yetkisini hiçbir kişi ya da organ kullanamaz. Yasama yetkisi için m.7 aynı kilidi koyar: TBMM bu yetkiyi kimseye devredemez. 2017 değişikliğinden sonra yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına aittir (m.8); m.9'a da 2017'de “tarafsız” sözcüğü eklenmiştir.

Eşitlik (m.10) aynı durumdakilere aynı kuralı uygulamaktır. Engelliler, çocuklar, yaşlılar, şehitlerin dul ve yetimleri, malul ve gaziler lehine alınan tedbirler eşitliğe aykırı sayılmaz.

Akılda kalsın: Değiştirilemez çekirdek “1-2-3”: şekil (Cumhuriyet), nitelik (m.2), simgeler (bütünlük, dil, bayrak, marş, başkent). Dördüncü madde kilittir; beşinci maddeden sonrası, usulüne uyulursa değiştirilebilir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir hükmün hangi maddede yer aldığı ya da değiştirilemez maddeler arasında olup olmadığı sorulur.

TuzakDevletin temel amaç ve görevlerini (m.5) ya da egemenlik maddesini (m.6) değiştirilemez saymak; m.4 yalnız ilk üç maddeyi korur.

Sınavda işaretlebaşkent, resmî dil ve millî marş m.3'te olduğu için değiştirilemez.

✎Boşluk doldurma genel esaslar

Başkent hükmü Anayasa'nın . maddesindedir ve değiştirilmesi teklif edilemez. Egemenlik kayıtsız şartsız . Yasama yetkisi TBMM'nindir ve bu yetki .

3Milletindirdevredilemez5Cumhurbaşkanınındır

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisinin değiştirilmesi teklif edilemez?

✓ D. Resmî dil m.3'tedir; m.4 ilk üç maddeyi değiştirilemez ve teklif edilemez kılar. A m.5'tir; B m.10'dur; C m.7'dir. Üçü de Genel Esaslar'dadır ama m.4'ün koruması dışındadır, usulüne uygun değişiklikle değiştirilebilir.
ANAYASA HUKUKU · KAVRAM

Temel hakların sınırlanması ve durdurulması: m.13 ölçütleri ve dokunulamayan çekirdek

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

1982 Anayasası'na göre temel hak ve özgürlükler hangi şartlarla sınırlanabilir? Olağanüstü hallerde hangi haklara dokunulamaz?

Kısa cevap: Temel hak ve özgürlükler, özlerine dokunulmaksızın, yalnız Anayasa'nın ilgili maddesinde gösterilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir; sınırlama demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülüğe aykırı olamaz (m.13). Savaş, seferberlik ve olağanüstü hâlde haklar durdurulabilir, ama yaşama hakkı, maddi-manevi bütünlük, din ve vicdan, geçmişe yürümezlik ve masumiyet karinesi korunur (m.15).

Bir kanun, toplantı ve gösteri yürüyüşü için “valinin uygun görmesi” şartı getiriyor ve ölçüt yazmıyor. Bu kural hangi soruda Anayasa'ya takılır?

Anayasa hakları ilan ettiği kadar onların nasıl daraltılabileceğini de düzenler. 12. madde herkesin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahip olduğunu söyler; aynı maddeye göre bu haklar kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı yükümlülüklerini de içinde taşır. Sınırlamanın genel rejimi ise 13. maddededir.

Sınırlamanın ölçütleri (m.13)
ÖlçütAnlamı
Kanunla sınırlamaYönetmelik ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle temel hak sınırlanamaz; kanun da açık ve öngörülebilir olmalıdır
Özel sebepYalnız hakkın kendi maddesinde sayılan sebeplere dayanılabilir (2001'den beri genel sebepler yoktur)
Öze dokunmamaHak kullanılamaz hâle gelmemeli
Anayasa'nın sözü ve ruhuSınırlama metnin hem lafzına hem amacına uygun olmalı
Demokratik toplum düzeniÇoğulcu bir toplumda zorunlu bir ihtiyaç bulunmalı
Laik Cumhuriyetin gerekleriSınırlama laiklik ilkesiyle çelişemez
ÖlçülülükElverişlilik, gereklilik, orantılılık: amaca ulaşan en hafif araç seçilmeli

Girişteki kanun, idareye ölçütsüz takdir verdiği için belirlilik ve ölçülülük bakımından sorunludur. 2001'den önce m.13'te bütün haklar için geçerli genel sınırlama sebepleri vardı; bugün her hak yalnız kendi maddesindeki sebeplerle sınırlanır. Eski kaynaklarda genel sebeplere rastlanır; bu, sınavın sevdiği bir tuzaktır.

Kötüye kullanma, durdurma, yabancılar

Hakların kötüye kullanılması yasağı (m.14) hakkı Devletin bölünmez bütünlüğünü bozmak ya da demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmak amacıyla kullanmayı yasaklar. Durdurma (m.15) ise sınırlamadan ağırdır: savaş, seferberlik ya da olağanüstü hâlde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler çiğnenmemek şartıyla, haklar durumun gerektirdiği ölçüde kısmen ya da tamamen durdurulabilir. Durdurmada bile dokunulamayan bir çekirdek vardır. Yabancılar için haklar, milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir (m.16).

Durdurmada dokunulamayan çekirdek (m.15/2)
Korunanİstisna
Yaşama hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğüSavaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler
Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz, bunlardan dolayı suçlanamazYok
Suç ve cezalar geçmişe yürütülemezYok
Masumiyet karinesi: suçluluk mahkeme kararıyla saptanana kadar kimse suçlu sayılamazYok

Hakların üç kümesi de sınavda görünür: kişinin hakları (koruyucu, negatif statü: devlet karışmasın), sosyal ve ekonomik haklar (isteme, pozitif statü: devlet yapsın) ve siyasi haklar (katılma, aktif statü). Sosyal ve ekonomik görevleri Devlet, mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir (m.65).

Akılda kalsın: Sınırlama “kanunla, kendi sebebiyle, öze dokunmadan, ölçülü”. Durdurmada bile dokunulmayan dört şey: can, vicdan, geçmişe yürümezlik, masumiyet.
Sınavda

Nasıl sorulurm.13'teki ölçütlerden hangisinin metinde olmadığı ya da m.15'e göre olağanüstü hâlde hangi hakka dokunulamayacağı sorulur.

Tuzak“kamu düzeni” ya da “genel ahlak”ı bütün haklar için geçerli genel sınırlama sebebi saymak; 2001'den beri yalnız ilgili maddede yazılıysa uygulanır.

Sınavda işaretletemel hak CBK ile düzenlenemez, sınırlama yalnız kanunla olur.

⇄Bilgi eşleştirme hak → rejimi

?Soru çöz

1982 Anayasası'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Genel sınırlama sebepleri 2001 değişikliğiyle kaldırıldı; kamu düzeni ancak hakkın kendi maddesinde sayılmışsa kullanılabilir. B kanunla sınırlama şartını, C ölçülülüğü, D öze dokunma yasağını doğru verir; üçü de m.13'ün bugünkü metnindedir.
ANAYASA HUKUKU · KURUM

Seçme-seçilme hakkı ve siyasi partiler: seçim ilkeleri, üyelik yasakları, kapatma davası

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Seçimler hangi ilkelere göre yapılır? Siyasi partiler nasıl kapatılır, kimler partiye üye olamaz?

Kısa cevap: Seçimler serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır; 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçmendir (m.67). Siyasi partiler önceden izin almadan kurulur; kapatma davasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açar, Anayasa Mahkemesi toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir (m.69, 149).

Askerlik görevini yapan bir er, seçim günü birliğinde oy kullanmak istiyor; aynı gün bir üniversite öğrencisi de parti üyeliği başvurusu yapıyor. Anayasa ikisine ne cevap verir?

Seçme ve seçilme hakkı (m.67)

Seçimler ve halkoylaması yedi esasa dayanır: genel oy, serbestlik, eşitlik, gizlilik, tek derece, açık sayım ve açık döküm; süreç baştan sona yargının yönetimi ve denetimi altındadır ve bu denetimi Yüksek Seçim Kurulu yürütür. 18 yaşını dolduran her vatandaş seçme ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir. Ama silah altındaki er ve erbaşlar, askerî öğrenciler ve taksirli suçlar dışındaki suçlardan hüküm giyip ceza infaz kurumunda bulunanlar oy kullanamaz. Girişteki er bu yüzden oy kullanamaz. Seçim kanunları “temsilde adalet ve yönetimde istikrar” ilkelerini bağdaştırır; seçim kanunlarındaki değişiklikler yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.

Siyasi partiler (m.68–69)

Partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır, önceden izin almadan kurulur. Üye olmak için 18 yaş gerekir. Hâkim ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı mensupları, memurlar ve işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları ile yükseköğretim öncesi öğrenciler üye olamaz. Üniversite öğrencisinin ve öğretim elemanının üyeliği kanuna bırakılmıştır; girişteki öğrenciyi Anayasa engellemez. Partiler ticari faaliyete girişemez; mali denetimlerini AYM, Sayıştayın yardımıyla yapar.

Parti kapatma davası
AşamaKural
Davayı açanYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
Karar verenAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu; kapatma ya da Devlet yardımından yoksun bırakma için toplantıya katılanların üçte iki oyu (m.149)
Tüzük ve programa göre kapatmaTüzük ve program m.68/4'e aykırıysa temelli kapatma
Eyleme göre kapatmaAncak parti bu eylemlerin odağı hâline geldiği AYM'ce tespit edilirse
Hafif yaptırımKapatma yerine Devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakma
SonuçKapatılan parti başka adla kurulamaz; kapatmaya sebep olan üyeler kararın Resmî Gazetede yayımından itibaren 5 yıl başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi, deneticisi olamaz

Odak olma, üyelerin yoğun biçimde işlediği eylemlerin partinin merkez organlarınca ya da TBMM grubunca benimsenmesi ya da doğrudan bu organlarca işlenmesidir. Kapatmaya sebep olan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine ilişkin eski hüküm 2010'da yürürlükten kaldırıldı.

Akılda kalsın: Seçim ilkeleri “serbest-eşit-gizli-tek-genel-açık” + yargı denetimi. Parti davası: Başsavcı açar, AYM üçte ikiyle kapatır, yasak 5 yıl. Seçim kanunu değişikliği 1 yıl uygulanmaz.
Sınavda

Nasıl sorulurPartiye üye olamayanlar, kapatma davasını kimin açtığı ya da kapatmanın sonuçları sorulur.

TuzakYükseköğretim öğrencilerinin Anayasa'ca üyelikten yasaklandığını sanmak; yasak yükseköğretim öncesi öğrenciler içindir.

Sınavda işaretletutuklular değil, taksirli suç dışındaki hükümlüler oy kullanamaz.

✎Boşluk doldurma parti ve seçim

Siyasi partinin kapatılması için dava açma yetkisi na aittir. Kapatmaya sebep olan üyeler yıl başka partide görev alamaz. Seçim kanunlarındaki değişiklikler yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı51Yüksek Seçim Kurulu10

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangileri siyasi partilere üye olamaz?

I. Bir bakanlığın taşra teşkilatında çalışan memur
II. Lise öğrencisi olan 18 yaşındaki bir genç
III. Danıştay üyesi
IV. Bir belediyede iş sözleşmesiyle çalışan işçi

✓ C. Memurlar (I), yükseköğretim öncesi öğrenciler (II) ve yüksek yargı mensupları (III) m.68'e göre üye olamaz. A Danıştay üyesini unutur; B işçiyi yasaklı sayıp memuru atlar; D işçiyi yasaklı sayar ve lise öğrencisini atlar. Yasak, işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri içindir.
ANAYASA HUKUKU · KURUM

Türkiye Büyük Millet Meclisi: milletvekilliği, nisaplar, kanun yapımı ve denetim yolları

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırla1982 Anayasası nasıl değiştirilir? Anayasa değişikliği için kaç milletvekilinin oyu gerekir, ne zaman halkoylamasına gidilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa hukukunun temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

1982 Anayasası'na göre değişikliği TBMM üye tamsayısının en az üçte biri (200) yazıyla teklif eder; teklif Genel Kurulda iki defa görüşülür ve beşte üç (360) gizli oyla kabul edilir. 360–399 oyla kabul edilen değişiklik Cumhurbaşkanınca Meclis'e iade edilmezse halkoyuna gider; 400 ve üzeri oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı yayımlar ya da halkoyuna sunar (m.175).

Anayasanın değiştirilmesi (m.175)

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

TBMM'nin yapısı, toplantı ve karar yeter sayısı nedir? Kanunlar nasıl yapılır ve Meclis yürütmeyi hangi yollarla denetler?

Kısa cevap: TBMM genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur; seçimler beş yılda bir Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün yapılır. Meclis üye tamsayısının üçte biriyle (200) toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir ama karar sayısı 151'den az olamaz. Kanun teklifi yalnız milletvekillerinindir. Meclis yürütmeyi Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soruyla denetler.

Meclis bir kanunu kabul etti; Cumhurbaşkanı 15. gün kanunu gerekçesiyle geri gönderdi. Meclis aynı metni yeniden kabul ederse ne olur?

Milletvekilliği

Milletvekili olmak için 18 yaş yeter; ilkokulu bitirmemiş olanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği bulunanlar, kamu hizmetinden yasaklılar ve m.76'daki suçlardan mahkûm olanlar aday olsa da seçilemez. Hâkim, savcı, memur ve asker ancak görevinden çekilerek aday olabilir. Milletvekillerini iki güvence korur. Yasama sorumsuzluğu Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri kapsar ve süreklidir. Yasama dokunulmazlığı ise Meclis izin vermedikçe milletvekilinin yakalanmaya, sorguya, tutuklamaya ve yargılanmaya karşı korunmasıdır; istisnaları ağır cezalık suçüstü ile soruşturması seçimden önce başlamış m.14 eylemleridir (m.83).

Milletvekilliği istifa, kesin hüküm, kısıtlanma, bağdaşmayan görevde ısrar ve bir ayda toplam beş birleşim günü özürsüz devamsızlıkla düşer (m.84). Dokunulmazlığın kaldırılması ya da düşme kararına karşı herhangi bir milletvekili 7 gün içinde AYM'ye gidebilir; AYM 15 günde karar verir (m.85).

Çalışma düzeni ve nisaplar

Meclis her yıl 1 Ekim'de kendiliğinden toplanır (m.93). Ara seçim dönemde bir kez yapılır; genel seçimden 30 ay geçmeden ve genel seçime bir yıl kala yapılamaz, boşalma yüzde beşi bulursa üç ay içinde yapılır (m.78).

TBMM'de sık sorulan sayılar
İşlemÇoğunlukDayanak
Toplantı yeter sayısı (seçimler dahil)Üye tamsayısının 1/3'ü (200)m.96
Karar yeter sayısı (genel kural)Katılanların salt çoğunluğu; en az 1/4 + 1 (151)m.96
Geri gönderilen kanunu aynen kabulÜye tamsayısının salt çoğunluğu (301)m.89
Genel ve özel afÜye tamsayısının 3/5'i (360)m.87

Kanun yapımı ve denetim

2017'den sonra kanun teklif etme yetkisi yalnız milletvekillerinindir (m.88). Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu 15 gün içinde yayımlar ya da aynı süre içinde gerekçesiyle Meclise geri gönderir. Bütçe kanunları geri gönderilemez. Girişteki durumda Meclis metni üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlar; Meclis değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı yeni metni tekrar geri gönderebilir (m.89). Yayımlanan kanuna karşı Cumhurbaşkanı ya da iki büyük grup veya 120 milletvekili AYM'de iptal davası açabilir; süreleri Anayasa hukukunun temel kavramları sayfasında gördük.

Geri gönderme kesin veto değildir; Meclis 301 oyla ısrar ederse kanun yayımlanır.Görsel: Sınav Defteri

Meclisin dört denetim yolu vardır (m.98): Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında) ve 15 günde cevaplanan yazılı soru. Anayasa hukukunun temel kavramları sayfasında gördüğümüz gibi gensoru 2017'de kalktı; sözlü soru da artık yoktur. Meclis RTÜK'ün dokuz üyesini de parti gruplarının gösterdiği adaylar arasından seçer (m.133).

Akılda kalsın: Sayılar 200 toplanır, 151'den az karar olmaz, 301 ısrar eder, 360 af ve seçim yeniler. Bugünkü denetim yolları “araştırma, görüşme, soruşturma, yazılı soru”; gensoru ve sözlü soru yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBir işlem için gereken çoğunluk, geri gönderilen kanunun akıbeti ya da denetim yollarından hangisinin bugün bulunmadığı sorulur.

TuzakCumhurbaşkanının hâlâ kanun teklif edebildiğini ya da gensorunun sürdüğünü sanmak.

Sınavda işaretlebütçe kanunları Meclise geri gönderilemez.

↕Sıralama kanunun yolu

  1. Meclis kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul eder
  2. Bir milletvekili kanun teklifini Meclis Başkanlığına sunar
  3. Kanun Resmî Gazetede yayımlanır; en çok üyesi olan ikinci parti grubu AYM'de iptal davası açar
  4. Cumhurbaşkanı kanunu 15 gün içinde gerekçesiyle geri gönderir
  5. Teklif komisyonda ve Genel Kurulda görüşülüp kabul edilir

?Soru çöz

1982 Anayasası'nın bugünkü metnine göre aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bilgi edinme ve denetleme yollarından biri değildir?

✓ B. Gensoru, parlamenter sistemde hükümeti düşürmeye yarayan yoldu; 2017'de Bakanlar Kurulu ile birlikte kalktı. A belli konuda incelemedir; C Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlara 15 günde cevaplanan sorudur; D Genel Kurulda görüşmedir. Üçü de m.98'de durur.
ANAYASA HUKUKU · KURUM

Cumhurbaşkanı: seçilme şartları, iki tur seçim, yetkiler ve cezai sorumluluk

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Cumhurbaşkanı nasıl seçilir, görev ve yetkileri nelerdir? Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma nasıl açılır?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanı, milletvekili olabilecek nitelikte, yükseköğrenimli ve en az 40 yaşındaki Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir; görev süresi 5 yıldır, bir kişi en çok iki kez seçilebilir (m.101). Devletin başı ve yürütmenin sahibidir. Hakkında soruşturma açılması üye tamsayısının salt çoğunluğunun önergesiyle istenir, beşte üçle açılır; Yüce Divana sevk üçte iki oyla olur (m.105).

Bir siyasi parti son genel seçimde oyların yüzde üçünü aldı ve Meclis'te grubu yok. Kendi genel başkanını Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilir mi?

Adaylık ve seçim

Aday göstermenin üç yolu vardır: Meclis'te grubu olan siyasi parti, son genel seçimde tek başına ya da başka partilerle toplamda geçerli oyların yüzde beşine ulaşmış partiler ve 100.000 seçmen. Girişteki parti tek başına aday gösteremez; ancak başka partilerle birlikte yüzde beşe ulaşırsa ya da 100.000 seçmenin imzasıyla adayını çıkarabilir. Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday seçilir; alınamazsa ilk oylamayı izleyen ikinci pazar günü en çok oy alan iki adayla ikinci oylama yapılır ve çoğunluğu alan kazanır. Tek aday kalırsa oylama referandum biçiminde yapılır. Seçilen milletvekilinin Meclis üyeliği sona erer.

Makam herhangi bir sebeple boşalırsa 45 gün içinde seçim yapılır; bu arada Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder. Genel seçime bir yıl ya da daha az kalmışsa Meclis seçimi de birlikte yenilenir. Hastalık, yurt dışı gibi geçici ayrılıklarda da Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder (m.106).

Cumhurbaşkanının başlıca yetkileri (m.104)
AlanYetkiler
Yasamaya ilişkinKanunları yayımlama ya da geri gönderme; AYM'de iptal davası; anayasa değişikliğini halkoyuna sunma; seçimlerin yenilenmesi (m.116)
Yürütmeye ilişkinYardımcıları, bakanları ve üst kademe yöneticileri atama ve görevden alma; CBK ve yönetmelik; andlaşmaları onaylama; TSK'nın kullanılmasına karar; olağanüstü hâl ilanı (m.119)
Yargıya ilişkinYüksek yargıya üye seçimi (yargı konusunda aşağıda); sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle ceza hafifletme ya da kaldırma

Cezai sorumluluk (m.105) ve yardımcılar

2017'den beri Cumhurbaşkanı hakkında her türlü suç iddiasıyla soruşturma istenebilir. Önerge üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) verilir; Meclis önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve beşte üç (360) gizli oyla soruşturma açabilir. Soruşturmayı 15 kişilik bir komisyon yürütür, raporunu iki ay içinde sunar (bir ay ek süre verilebilir). Meclis üçte iki (400) gizli oyla Yüce Divana sevk kararı alır; Yüce Divan yargılaması üç ayda, gerekirse üç ay ek süreyle tamamlanır. Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz; seçilmeye engel suçtan mahkûm olursa görevi sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanına karşı sorumludur; atanan milletvekilinin üyeliği düşer; görev suçlarında Meclis soruşturması aynı sayılarla işler (m.106).

Akılda kalsın: Seçilme şartı “40 yaş, yükseköğrenim, milletvekili yeterliliği”; aday gösterme “grup, yüzde 5, 100 bin seçmen”. Soruşturma merdiveni: 301 önerge → 360 soruşturma → 400 Yüce Divan.
Sınavda

Nasıl sorulurAday gösterme yolları, boşalmada seçim süresi ya da soruşturma aşamalarındaki çoğunluklar sorulur.

TuzakSoruşturma açılmasını salt çoğunlukla, Yüce Divana sevki beşte üçle karıştırmak; önerge salt çoğunluk, açma beşte üç, sevk üçte ikidir.

Sınavda işaretleboşalmada seçim 45 gün içinde yapılır.

⇄Bilgi eşleştirme işlem → gereken oy

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.101 aday göstermeyi parti gruplarına, yüzde beşi aşan partilere ve en az 100.000 seçmene tanır. A yaş sınırını 40 yerine 35 sanır; B ikinci turun iki adayla yapıldığını atlar; C seçilen milletvekilinin Meclis üyeliğinin sona erdiğini unutur.
ANAYASA HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve olağanüstü hâl: olağan CBK ile OHAL CBK'si arasındaki fark

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParlamenter sistem, başkanlık sistemi, yarı başkanlık ve meclis hükümeti arasındaki farklar nelerdir? Türkiye hangi hükümet sistemini uyguluyor?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa hukukunun temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hükümet sistemleri yasama ile yürütmenin ilişkisine göre ayrılır. Meclis hükümetinde yürütme meclise bağlıdır (kuvvetler birliği). Parlamenter sistemde iki başlı yürütme, karşı-imza, hükümetin meclise karşı siyasi sorumluluğu ve fesih vardır (yumuşak ayrılık). Başkanlık sisteminde halkça seçilen tek başlı yürütme ile meclis birbirini düşüremez (sert ayrılık). Türkiye 2017'den beri Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini uygular.

Hükümet sistemleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırları nelerdir? Olağanüstü hâl nasıl ilan edilir ve olağanüstü hâl kararnameleri nasıl denetlenir?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarabilir; ama temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar, münhasıran kanunla düzenlenecek konular ve kanunda açıkça düzenlenmiş konular CBK ile düzenlenemez; çatışmada kanun uygulanır (m.104/17). Olağanüstü hâli Cumhurbaşkanı en çok altı ay için ilan eder; Meclis her defasında en çok dört ay uzatabilir. OHAL CBK'leri kanun hükmündedir, üç ayda Meclis'te görüşülmezse kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Bir CBK, kamu görevlilerinin toplantı hakkına yeni bir sınır getiriyor. Aynı hüküm olağanüstü hâl sırasında çıkarılsaydı sonuç değişir miydi?

Olağan dönemde CBK (m.104/17)

Anayasa hukukunun temel kavramları sayfasında normlar arasındaki çatışmada kanunun CBK'den önce geldiğini gördük. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda kanuna dayanmaksızın doğrudan Anayasa'dan aldığı yetkiyle CBK çıkarabilir. Bakanlıkların kuruluşu ve üst kademe yöneticilerin atanma usulü bu yolla düzenlenir. Bu yetkinin dört sınırı vardır:

  • Anayasa'nın ikinci kısmındaki temel haklar, kişinin hak ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler CBK'nin konusu olamaz; sosyal ve ekonomik haklar bu yasağın dışındadır.
  • Anayasa'nın münhasıran kanunla düzenlenmesini öngördüğü konularda CBK çıkarılamaz.
  • Bir konu kanunda açıkça düzenlenmişse artık CBK'ye yer yoktur.
  • CBK ile kanun arasında farklı hüküm varsa kanun uygulanır; Meclis aynı konuyu kanunla düzenlerse CBK hükümsüzleşir.

Girişteki CBK olağan dönemde baştan Anayasa'ya aykırıdır: toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı (m.34) Anayasa'nın kişi hakları bölümündedir ve CBK ile düzenlenemez. CBK, kanun ve İçtüzük gibi AYM denetimine tabidir.

Olağanüstü hâl (m.119)

2017'den önce iki ayrı maddede düzenlenen olağanüstü hâl bugün tek maddededir (m.119). Cumhurbaşkanı savaş, savaşı gerektirecek durum, seferberlik, ayaklanma, Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli kalkışma, yaygın şiddet olayları, şiddet yüzünden ağır biçimde bozulan kamu düzeni, doğal afet, salgın ya da ağır ekonomik kriz hâllerinde yurdun tamamında ya da bir bölgesinde OHAL ilan edebilir.

Olağan CBK ile olağanüstü hâl CBK'si
ÖlçütOlağan dönem CBKOHAL CBK'si
KonuYürütme yetkisine ilişkin konularOlağanüstü hâlin gerekli kıldığı konular
m.104/17 sınırlarıUygulanır (temel haklar, münhasır kanun alanı, kanunda düzenlenmiş konu)Uygulanmaz; m.15 çerçevesinde haklar sınırlanabilir, durdurulabilir
Hukuki değeriKanunun altında; çatışmada kanun uygulanırKanun hükmünde
Meclis onayıGerekmezResmî Gazetede yayım günü Meclis onayına sunulur; 3 ay içinde görüşülmezse kendiliğinden kalkar (savaş ve mücbir sebep hariç)
AYM denetimiŞekil ve esas yönünden iptal davası açılabilirŞekil ve esas yönünden dava açılamaz (m.148)

OHAL ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Meclis onayına sunulur; Meclis tatildeyse hemen toplantıya çağrılır. Meclis süreyi kısaltma, uzatma ve OHAL'i sona erdirme yetkisine sahiptir. Uzatma Cumhurbaşkanının talebiyle olur ve her defasında dört ayı geçemez; savaş hâlinde bu sınır aranmaz.

Akılda kalsın: OHAL sayıları “6 ilan, 4 uzatma, 3 onay”: ilan en çok 6 ay, her uzatma en çok 4 ay, OHAL CBK'si 3 ay içinde görüşülmezse düşer. Olağan CBK kanunun gölgesindedir; OHAL CBK'si kanun gücündedir ve AYM'ye götürülemez.
Sınavda

Nasıl sorulurCBK ile düzenlenemeyecek konular ya da OHAL süreleri öncüllerle sorulur.

TuzakSosyal ve ekonomik hakları da CBK yasağına dahil etmek; yasak temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar içindir.

Sınavda işaretleOHAL CBK'lerine karşı AYM'de iptal davası açılamaz.

✎Boşluk doldurma CBK ve OHAL

Olağanüstü hâl en çok ay için ilan edilir. Meclis süreyi her defasında en çok ay uzatabilir. Olağan dönemde CBK ile kanun arasında farklı hüküm bulunursa uygulanır.

64kanun3CBK

?Soru çöz

Olağan dönemde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez.
II. Kanunda açıkça düzenlenmiş bir konuda CBK çıkarılabilir; bu durumda sonraki tarihli CBK uygulanır.
III. CBK'lerin Anayasa'ya uygunluğu Anayasa Mahkemesince denetlenir.

✓ C. I m.104/17'deki yasağı, III m.148'deki denetimi doğru verir. II iki yönden yanlıştır: kanunda açıkça düzenlenen konuda CBK çıkarılamaz, çatışmada da “sonraki norm” değil kanun uygulanır. A III'ü atlar; B ve D II'yi doğru sayar.
ANAYASA HUKUKU · KURUM

Yargı: mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı, yüksek mahkemeler, HSK ve Sayıştay

Hukuk · Anayasa Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hâkimlik teminatı nedir? Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, HSK ve Sayıştay nasıl oluşur?

Kısa cevap: Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir veremez, genelge gönderemez (m.138). Hâkim ve savcılar azlolunamaz, 65 yaşına kadar görev yapar (m.139–140). Yüksek mahkemeler Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesidir; hâkim ve savcıların özlük işlerini 13 üyeli Hâkimler ve Savcılar Kurulu yürütür.

Bir bakanlık, süren bir imar davası için mahkemeye “kamu yararı gözetilsin” yazısı gönderiyor. Bu yazının hukuki değeri var mı?

Olamaz: m.138'e göre hiç kimse mahkemeye emir, talimat, genelge, tavsiye ya da telkin gönderemez. Yasama, yürütme ve idare mahkeme kararlarına uymak zorundadır, uygulanmasını geciktiremez. Kararın idarece kaç gün içinde uygulanacağını İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında göreceğiz.

Hâkimlik ve savcılık teminatı (m.139): hâkim ve savcılar azlolunamaz, istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz (m.140), kadroları kaldırılsa da özlük haklarını yitirmez.

Yüksek mahkemeler ve kurullar: kim seçer?
KurumGörevOluşum
Anayasa Mahkemesi (m.146–147)Norm denetimi, bireysel başvuru, Yüce Divan, parti davaları15 üye: TBMM 3 (2'si Sayıştay, 1'i baro adayı), Cumhurbaşkanı 12; görev 12 yıl, bir kez; 65 yaşta emeklilik
Yargıtay (m.154)Adliye mahkemesi kararlarının son inceleme merciiÜyeleri HSK seçer; Birinci Başkan Genel Kurulca 4 yıl için; Cumhuriyet Başsavcısını Genel Kurulun 5 adayı arasından Cumhurbaşkanı seçer
Danıştay (m.155)İdari mahkeme kararlarının son inceleme mercii; imtiyaz sözleşmelerine 2 ayda görüşÜyelerin dörtte üçü HSK, dörtte biri Cumhurbaşkanınca; Başkan Genel Kurulca 4 yıl için
Uyuşmazlık Mahkemesi (m.158)Adli ve idari yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarıBaşkanı bir AYM üyesi
Hâkimler ve Savcılar Kurulu (m.159)Hâkim ve savcıların özlük ve disiplin işleri13 üye, iki daire: Başkan Adalet Bakanı; Bakan yardımcısı tabii üye; Cumhurbaşkanı 4, TBMM 7 üye seçer; görev 4 yıl
Sayıştay (m.160)Kamu idarelerinin, sosyal güvenlik kurumlarının ve mahallî idarelerin hesaplarını TBMM adına denetler, kesin hükme bağlarKesin hükme karşı 15 gün içinde bir kez karar düzeltme; idari yargı yok

AYM, anayasa değişikliğini iptal ve parti kapatma için toplantıya katılanların üçte ikisini arar (m.149). Mahkemelerle AYM arasındaki görev uyuşmazlığında AYM'nin kararı esas alınır. Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ile Sayıştay kararları çatışırsa Danıştay kararı esas alınır.

Süreler ve sayılar tablosu

Türk anayasa düzeninde süreler ve sayılar
KonuSüre / sayıDayanak
Seçim kanunu değişikliğinin uygulanmaması1 yıl2709 m.67
Kapatılan partinin üyelerine yasak5 yıl2709 m.69
Ara seçim yasağı / zorunlu ara seçimGenel seçimden 30 ay geçmeden yok; boşalma %5 ise 3 ay içinde2709 m.78
Düşme ya da dokunulmazlık kararına karşı AYM başvurusu7 gün; AYM 15 günde karar2709 m.85
Kanunun yayımı ya da geri gönderilmesi15 gün2709 m.89
Cumhurbaşkanlığı makamı boşalınca seçim45 gün2709 m.106
Olağanüstü hâl: ilan / uzatma / OHAL CBK onayıEn çok 6 ay / her defasında en çok 4 ay / 3 ay2709 m.119
Akılda kalsın: Seçim haritası: AYM “3 Meclis + 12 Cumhurbaşkanı”, HSK “7 Meclis + 4 Cumhurbaşkanı + 2 tabii”, Danıştay “dörtte üç HSK, dörtte bir Cumhurbaşkanı”, Yargıtay tamamen HSK. Vergide Danıştay ile Sayıştay çatışırsa → Danıştay.
Sınavda

Nasıl sorulurBir yüksek mahkemenin üyelerini kimin seçtiği ya da Sayıştay kararlarına karşı yol sorulur.

TuzakYargıtay'a Cumhurbaşkanının üye seçtiğini sanmak; yalnız Cumhuriyet Başsavcısını seçer.

Sınavda işaretleSayıştay kesin hükümlerine karşı idari yargıya gidilemez.

⇄Bilgi eşleştirme kurum → üyelerin seçimi

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Sayıştay kararlarına karşı yalnız 15 gün içinde bir kez karar düzeltme istenir; idari yargı kapalıdır (m.160). B AYM üyeliğini (m.147), C Uyuşmazlık Mahkemesini (m.158), D HSK başkanlığını (m.159) doğru verir.

Karma tekrar

Bu sayfadan ve önceki 1 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi konfederasyonu federal devletten ayıran özelliktir?

✓ D. Konfederasyonun üyeleri egemenliklerini korur ve birlikten ayrılabilir; federal devlette ayrılma hakkı yoktur. A ve B federal devlette de vardır, üye devletlerin meclis ve mahkemeleri bulunur; C ayırıcı değildir, iki yapıda da ortak organlar vardır.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Devlet şekilleri ve egemenlik

?Soru 2

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilir?

✓ C. TBMM İçtüzüğü, kanun ve CBK ile birlikte şekil ve esas yönünden AYM denetimine tabidir (m.148). A OHAL ve savaş CBK'lerini, B kanun hükmündeki andlaşmaları, D ise yalnız şekil yönünden denetlenen anayasa değişikliklerini denetime açık sanır; üçü de Anayasa'da denetim dışında bırakılmıştır.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasa yargısı ve süreleri

?Soru 3

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Bu, 90. maddenin son fıkrasının hükmüdür. A andlaşmaların Anayasa Mahkemesine götürülemeyeceğini unutur; B 104. maddeyi tersine çevirir, çatışmada kanun uygulanır; D CBK'nin düzenleyemeyeceği alanı karıştırır, temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar kararnamenin dışındadır.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasa kavramı ve üstünlüğü

?Soru 4

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.101 aday göstermeyi parti gruplarına, yüzde beşi aşan partilere ve en az 100.000 seçmene tanır. A yaş sınırını 40 yerine 35 sanır; B ikinci turun iki adayla yapıldığını atlar; C seçilen milletvekilinin Meclis üyeliğinin sona erdiğini unutur.Kaynak: bu sayfa · Cumhurbaşkanı: seçim, yetki, sorumluluk

?Soru 5

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisinin değiştirilmesi teklif edilemez?

✓ D. Resmî dil m.3'tedir; m.4 ilk üç maddeyi değiştirilemez ve teklif edilemez kılar. A m.5'tir; B m.10'dur; C m.7'dir. Üçü de Genel Esaslar'dadır ama m.4'ün koruması dışındadır, usulüne uygun değişiklikle değiştirilebilir.Kaynak: bu sayfa · Temel ilkeler (m.1–10)

?Soru 6

TBMM'de kabul edilen bir Anayasa değişikliğine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. 385 oyla kabul edilen değişiklik, Cumhurbaşkanınca Meclise iade edilmezse halkoyuna sunulmak üzere yayımlanır.
II. 410 oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunmadan yayımlayabilir.
III. Anayasa Mahkemesi değişikliği, kabul edilen hükmün içeriği bakımından da denetleyebilir.

✓ B. I doğrudur: 360–399 arasındaki değişiklik iade edilmezse zorunlu olarak halkoyuna gider. II doğrudur: 400 ve üzeri oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı yayımlayabilir. III yanlıştır: AYM anayasa değişikliklerini yalnız şekil bakımından denetler; A II'yi, C ve D ise III'ü yanlış değerlendirir.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasanın değiştirilmesi (m.175)

?Soru 7

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Sayıştay kararlarına karşı yalnız 15 gün içinde bir kez karar düzeltme istenir; idari yargı kapalıdır (m.160). B AYM üyeliğini (m.147), C Uyuşmazlık Mahkemesini (m.158), D HSK başkanlığını (m.159) doğru verir.Kaynak: bu sayfa · Yargı ve yüksek mahkemeler

?Soru 8

Bir hükümet sistemi ile ilgili şu bilgiler veriliyor:

I. Devlet başkanı siyasi bakımdan sorumsuzdur ve işlemleri bakanlarca imzalanır.
II. Hükümet, yasama organının güvenine dayanır.
III. Yürütme organı yasama organını feshedebilir.

Bu özellikler aşağıdaki sistemlerden hangisini tanımlar?

✓ A. Karşı-imza (I), hükümetin meclise karşı siyasi sorumluluğu (II) ve fesih (III) parlamenter sistemin üç ayırıcı aracıdır. B başkanlıkta güvensizlik oyu ve fesih yoktur; C meclis hükümetinde yürütme meclisi feshedemez; D mutlak monarşide kuvvetler hükümdarda birleşir, meclise karşı sorumluluk yoktur.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Hükümet sistemleri

?Soru 9

1982 Anayasası ile ilgili aşağıdaki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

✓ A. 1982 Anayasası tek metinde yazılıdır, beşte üç çoğunluk gerektirdiği için serttir ve pek çok ayrıntıyı kendisi düzenler. B sertliği yumuşaklıkla karıştırır; C 1921 Teşkilât-ı Esasiye'yi anlatır; D 4. maddedeki değiştirilemez hükümleri atlar.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasa türleri

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarın özelliklerinden biri değildir?

✓ D. Hukuki boşlukta doğmak ve hukuken sınırsız olmak asli kurucu iktidarın özelliğidir. A, B ve C tali kurucu iktidarı doğru anlatır: yetki anayasadan gelir (A), usule bağlıdır (B) ve 4. madde gibi değiştirilemez hükümlerle sınırlıdır (C).Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Asli ve tali kurucu iktidar
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →