İcra hukuku ve takip yolları: organlar, şikâyet, ilamlı ve ilamsız takip, itiraz

Alacaklının devlet gücüyle alacağına nasıl ulaştığını; icra dairesini, şikâyeti, takip yollarını, itirazı ve sınavın sevdiği süreleri öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İCRA VE İFLAS · KURUM

İcra organları ve şikâyet: icra dairesinin işlemine karşı 7 gün

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİdari yargıda istinaf ve temyiz süresi kaç gündür? Hangi kararlar temyiz edilebilir, kanun yararına temyiz ve yargılamanın yenilenmesi nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (İdari yargı ve idarenin sorumluluğu). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulur; kanundaki parasal sınırı geçmeyen davalardaki kararlar kesindir. Bölge idare mahkemesinin kanunda sayılan davalardaki kararları ile Danıştay dava dairelerinin nihai kararları 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilir. Kararın düzeltilmesi 2014'te kaldırıldı. Kesinleşmiş kararlara karşı olağanüstü yollar kanun yararına temyiz ve yargılamanın yenilenmesidir.

Kanun yolları ve süre tablosu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İcra organları nelerdir? İcra mahkemesine şikâyet süresi kaç gündür, hangi işlemlere karşı şikâyet yoluna gidilir?

Kısa cevap: Cebri icrayı icra ve iflas daireleri yürütür; bu dairelerin işlemlerine karşı şikâyetleri ve kanunun öngördüğü itirazları icra mahkemesi inceler (İİK m.1–4). Kanuna ya da olaya aykırı icra işlemine karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması için her zaman şikâyet edilebilir (m.16).

İcra müdürü, borçlunun evindeki buzdolabını haczetti. Borçlu bunun kanuna aykırı olduğunu düşünüyor. Kime, ne kadar süre içinde başvurur?

Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde yeterli sayıda icra dairesi ve iflas dairesi bulunur; başlarında Adalet Bakanlığının atadığı icra müdürü vardır (m.1–2). İş yoğunluğu olan illerde 2021'den beri dairelerin gözetimini ve idari işlerini icra daireleri başkanlığı yapar (m.3/a). Bu daireler yargı yetkisi kullanmaz; uyuşmazlıkları icra mahkemesi çözer.

İcra organları
OrganGörevDayanak
İcra dairesi (icra müdürü)Takip talebini alır, ödeme emri gönderir, haciz ve satış yaparİİK m.1
İflas dairesiİflas kararından sonra masayı yönetir, tasfiyeyi yürütürİİK m.2
İcra mahkemesi (hâkim)Şikâyet ve itirazları inceler; başkanlık yoksa daireleri denetlerİİK m.4
Bölge adliye mahkemesi, Yargıtayİcra mahkemesi kararlarına karşı istinaf ve temyizİİK m.363–364

İcra mahkemesine gelen işler ivedi sayılır ve basit yargılama usulüyle görülür; duruşma yapılmayan işlerde mahkeme en geç 10 gün içinde karar verir (m.18). Kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinafa gidilir; 2024'teki 7499 sayılı Kanun'dan önce bu süre 10 gündü (m.363). İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında gördüğümüz kuralın burada bir istisnası vardır: icra ve iflas görevlilerinin kusurundan doğan zarar için dava yalnız Devlet aleyhine ve adliye mahkemelerinde açılır (m.5).

Şikâyet

Şikâyet, icra dairesinin işlemine karşı başvurulan yoldur: işlem kanuna aykırı ya da olaya uygun değilse icra mahkemesi onu bozar ya da düzeltir, yapılmayan işin yapılmasını emreder (m.17). Girişteki borçlu, haczedilemeyecek bir malın haczedildiğini öğrendiği günden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunur. Kanunun mahkemeye bıraktığı konular (borcun varlığı gibi) şikâyetle değil, itiraz ya da davayla ileri sürülür.

Süreler İİK'de katıdır: gün olarak belirlenen sürede ilk gün sayılmaz, son gün tatile denk gelirse süre izleyen iş günü biter (m.19); kanundaki süreler sözleşmeyle değiştirilemez (m.20). Gece vakti ve tatil günlerinde takip işlemi yapılmaz; ancak tatil günü haciz ve tebligat yapılabilir, mal kaçırılıyorsa gece de haciz konur (m.51).

Akılda kalsın: Daire işlem yapar, mahkeme karar verir. Şikâyet: 7 gün, öğrenmeden; hakkın yerine getirilmemesinde her zaman. Şikâyet icrayı kendiliğinden durdurmaz. Görevli kusuru → Devlet, adliye mahkemesi.
Sınavda

Nasıl sorulurŞikâyet süresi ve başlangıcı, şikâyetin icrayı durdurup durdurmadığı ya da organların görevleri sorulur.

TuzakŞikâyet süresinin işlem tarihinden başladığını sanmak; öğrenme tarihinden başlar.

Sınavda işaretleicra mahkemesi kararlarına karşı istinaf süresi 7499'dan sonra iki haftadır.

⇄Bilgi eşleştirme iş → organ

?Soru çöz

İcra ve İflas Kanunu'na göre şikâyetle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ D. Hakkın yerine getirilmemesi ya da sürüncemede bırakılması süreye bağlı olmayan şikâyet sebebidir (m.16/2). A süreyi işlem tarihinden başlatır, oysa öğrenme tarihinden işler; B şikâyetin icrayı durdurduğunu sanır, durdurma ancak icra mahkemesi kararıyla olur (m.22); C görevli merci olarak asliye hukuku gösterir, şikâyet icra mahkemesine yapılır.
İCRA VE İFLAS · TÜR

Takip yolları: ilamlı-ilamsız, haciz-rehin-iflas ve doğru yolu seçmek

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTacir olmanın sonuçları nelerdir? Tacir iflasa tabi midir, basiretli iş adamı gibi davranmak ne demektir, faturaya ve ayıplı mala ne kadar sürede itiraz edilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ticari işletme ve tacir). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tacir her türlü borcu için iflasa tabidir; ticaret unvanı seçmek, işletmesini sicile tescil ettirmek ve ticari defter tutmakla yükümlüdür ve bütün ticari faaliyetinde basiretli bir iş adamı gibi davranır (m.18). Tacirler arasında temerrüt, fesih ve dönme ihbarları noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da KEP ile yapılır. Faturayı alan 8 gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır (m.21).

Tacir olmanın sonuçları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İcra takip yolları nelerdir? İlamlı ve ilamsız takip arasındaki fark nedir, rehinli alacak hangi yolla takip edilir?

Kısa cevap: Para ya da teminat alacağı için cebri icra takip talebiyle başlar ve üç yoldan biriyle yürür: haciz, rehnin paraya çevrilmesi, iflas (İİK m.42). Alacaklının elinde mahkeme kararı ya da ilam niteliğinde belge varsa takip ilamlıdır; yoksa ilamsızdır. Rehinle güvence altına alınmış alacak, borçlu iflasa tabi olsa bile önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip edilir (m.45); iflas yolu yalnız iflasa tabi borçluya açıktır.

Bir banka, işletme kredisini ödemeyen bir esnafa karşı takip başlatacak; kredi, esnafın dükkânı üzerindeki ipotekle güvence altında. Banka doğrudan esnafın banka hesabına haciz koyabilir mi?

İlk soru: alacaklının elinde ilam var mı? Mahkeme kararı ya da kanunun ilam gibi saydığı belgelerle yapılan takip ilamlıdır; borçlu borcun varlığını tartışamaz. Yoksa takip ilamsızdır ve borçlu itirazla takibi durdurabilir. İkinci soru: alacağın güvencesi ne, borçlu kim?

Önce ilam var mı diye bakılır; sonra alacağın güvencesine ve borçlunun iflasa tabi olup olmadığına göre yol seçilir.Görsel: Sınav Defteri

Rehinli alacakta kural önce rehindir: alacaklı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir, rehin yetmezse kalan için haciz ya da iflas yoluna gider (m.45). Girişteki banka bu yüzden önce ipotekli taşınmazı paraya çevirmelidir; konut finansmanı alacaklarında ise kanun bankaya iki yolu birlikte açmıştır. Kambiyo senedine dayanan alacak rehinle güvence altında olsa bile kambiyo yoluyla takip edilebilir (m.167). Ticari işletme ve tacir sayfasında gördüğümüz gibi tacir iflasa tabidir; tacir olmayana iflas yolu kapalıdır.

İlamsız takip iki kişiye karşı yapılamaz: yabancı devlet ve idari yargının görev alanına giren konular (m.42). İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında gördüğümüz idari sözleşme ya da tam yargı uyuşmazlıkları bu yüzden icra dairesine ilamsız takip olarak götürülemez. Genel yetki kurallarına ek olarak sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir; yetki itirazı esasa ilişkin itirazla birlikte yapılır (m.50).

Akılda kalsın: Üç yol: haciz, rehin, iflas. Rehinli alacak önce rehne; istisna: kambiyo senedi ve konut finansmanı. İflas yolu yalnız iflasa tabi borçluya. İlamsız takip yok: yabancı devlet, idari yargı konusu.
Sınavda

Nasıl sorulurBir olayda hangi takip yolunun seçileceği ya da ilamsız takibin yasak olduğu hâller sorulur.

Tuzakİpotekli alacakta alacaklının dilerse doğrudan haciz yoluna gidebileceğini sanmak; kural önce rehindir.

Sınavda işaretleyetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır.

✎Boşluk doldurma doğru yol

İpotekle güvence altına alınmış alacak, kural olarak yoluyla takip edilir. İflas yoluyla takip yalnız iflasa borçluya karşı yapılabilir. İdari yargının görev alanına giren konularda takip yapılamaz.

rehnin paraya çevrilmesitabiilamsızilamlıgenel haciz

?Soru çöz

Takip yollarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Taşınır rehniyle güvence altına alınmış alacağın alacaklısı, borçlu tacir olsa bile kural olarak önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurur.
II. Bir belediyenin imtiyaz sözleşmesinden doğan ve idari yargının görev alanına giren alacağı için ilamsız takip yapılabilir.
III. Bonoya dayanan alacak rehinle güvence altında olsa da kambiyo senetlerine özgü yolla takip edilebilir.

✓ B. I önce rehin kuralını (m.45), III kambiyo senedi istisnasını (m.167) doğru verir. II yanlıştır: idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yapılamaz (m.42). A III'ü atlar; C ve D idari sözleşme alacağını icra dairesine ilamsız götürülebilir sanır.
İCRA VE İFLAS · SÜREÇ

Genel haciz yoluyla takip: takip talebi, ödeme emri ve 7 günlük itiraz

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Genel haciz yoluyla takip nasıl işler? Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür, itiraz nereye yapılır?

Kısa cevap: Genel haciz yolunda alacaklının takip talebi üzerine icra dairesi ödeme emri düzenler (İİK m.58, 60). Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde borcu öder ya da icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak itiraz eder (m.62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (m.66). İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir.

Bir matbaa, ödenmeyen baskı ücreti için yalnız faturasına dayanarak müşterisine takip başlattı. Müşteri ödeme emrini aldı ama borcu olmadığını düşünüyor. Mahkemeye mi, icra dairesine mi gider?

Takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılır; alacaklı ve borçlunun kimliği, alacağın Türk parasıyla tutarı ve faizi, senet ya da borcun sebebi ve seçilen takip yolu yazılır (m.58). İcra müdürü talebi uygun bulursa ödeme emri düzenler ve takip talebinden itibaren en geç 3 gün içinde tebliğe gönderir (m.60–61). Ödeme emri borçluya üç şey bildirir: borcu 7 gün içinde ödemesini, borca ya da senetteki imzaya itirazı varsa aynı sürede bildirmesini, itiraz etmezse mal beyanında bulunmasını.

İtiraz takibi durdurur; takibe devam etmek alacaklının işidir.Görsel: Sınav Defteri

İtiraz

İtiraz icra dairesine yapılır, mahkemeye değil; dilekçe ya da sözlü beyan yeterlidir ve başka bir icra dairesine yapılan itiraz yetkili daireye gönderilir (m.62). Genel haciz yolunda itiraz sebebi göstermek zorunlu değildir; ancak borcun bir kısmına itiraz eden, itiraz ettiği miktarı açıkça göstermelidir, aksi hâlde itiraz etmemiş sayılır. Senetteki imzayı reddeden bunu ayrıca ve açıkça yazmalıdır; yazmazsa imzayı takip bakımından kabul etmiş sayılır. İtiraz alacaklıya 3 gün içinde muhtırayla bildirilir.

Süresinde itiraz takibi durdurur; kısmi itirazda takip kabul edilen kısım için sürer (m.66). İtiraz edilmeyen takip kesinleşir; borçlu mal beyanında bulunmak zorundadır, alacaklı da ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde haciz isteyebilir (m.78). Girişteki müşteri 7 gün içinde icra dairesine "borcum yoktur" demekle takibi durdurur. Haczin nasıl konduğunu ve neyin haczedilemeyeceğini Haciz, satış ve iflas sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Ödeme emri: 3 gün içinde tebliğe; borçluya 7 gün. İtiraz icra dairesine, sebepsiz olabilir, takibi durdurur. İmza itirazı ayrıca ve açıkça. Kesinleşen takipte haciz isteme 1 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurİtiraz süresi, itirazın yapılacağı yer ve sonucu ya da kısmi itiraz sorulur.

TuzakGenel haciz yolunda itirazın icra mahkemesine yapıldığını sanmak; icra dairesine yapılır, kambiyo yolunda ise icra mahkemesine. Bir başka tuzak: itirazın gerekçeli olması gerektiğini sanmak.

Sınavda işaretlemiktarı gösterilmeyen kısmi itiraz yapılmamış sayılır.

↕Sıralama genel haciz yolu

  1. Ödeme emri borçluya tebliğ edilir
  2. İtiraz alacaklıya muhtırayla bildirilir
  3. Alacaklı icra dairesine takip talebinde bulunur
  4. Alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister
  5. İcra müdürü ödeme emri düzenler
  6. Borçlu 7 gün içinde icra dairesine itiraz eder

?Soru çöz

Genel haciz yoluyla başlatılan bir takipte borçlu, ödeme emrinde istenen 100.000 TL'nin bir kısmına itiraz etmek istiyor ancak itiraz ettiği miktarı belirtmiyor. Bu itirazın sonucu nedir?

✓ A. Borcun bir kısmına itiraz eden, o kısmın miktarını açıkça göstermezse itiraz etmemiş sayılır (m.62). B kısmi itirazı tam itiraz gibi sonuç doğuran bir işlem sanır; C kanunda olmayan bir tamamlama süresi uydurur; D itirazın mahkemece incelendiğini sanır, oysa itiraz icra dairesine yapılır ve mahkeme ancak alacaklının talebiyle devreye girer.
İCRA VE İFLAS · KARŞILAŞTIRMA

İtirazın kaldırılması, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPoliçe ödenmezse hamil ne yapar? Ödeme için ibraz ve protesto süresi nedir, başvurma hakkı ne zaman kaybedilir?Önceki sayfadan (Kıymetli evrak). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Belirli günde ya da süreli ödenecek poliçenin hamili, senedi ödeme gününde ya da izleyen iki iş günü içinde ödeme için ibraz eder (TTK m.708). Ödenmezse ödememe noterde düzenlenen protestoyla, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde belgelenir (m.714–715). Bunun üzerine hamil düzenleyene, cirantalara ve avalistlere müteselsilen başvurur (m.724). Süreleri kaçıran hamil, kabul eden dışındaki borçlulara karşı haklarını kaybeder (m.730).

İbraz, protesto, başvurma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali arasındaki fark nedir? Süreleri ne kadardır, menfi tespit ve istirdat davası ne zaman açılır?

Kısa cevap: İtiraz edilen alacaklı iki yoldan birini seçer. İtirazın iptali için itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede dava açar ve alacağını her türlü delille ispatlar (İİK m.67). İtirazın kesin kaldırılmasını ise 6 ay içinde icra mahkemesinden ister; bunun için takibin imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış borç ikrarı içeren senede veya resmî belgeye dayanması gerekir (m.68). Borçlu da menfi tespit ve, ödedikten sonra 1 yıl içinde, istirdat davası açabilir (m.72).

Matbaanın müşterisi ödeme emrine itiraz etti. Matbaanın elinde imzalı bir sözleşme yok, yalnız faturalar ve e-posta yazışmaları var. Takibe nasıl devam eder?

Seçimi belgenin gücü belirler. İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde hızlı, belgeye dayalı bir incelemedir; bu yüzden yalnız güçlü belgelerle istenir. İtirazın iptali ise genel mahkemede görülen tam bir alacak davasıdır; tanık, bilirkişi, ticari defter gibi her delil kullanılabilir. Girişteki matbaanın faturaları kaldırma için yetmez; matbaa 1 yıl içinde itirazın iptali davası açar.

İtiraz edilen alacaklının ve borçlunun yolları
YolKim, neredeSüreBelge / tazminat
İtirazın iptali (m.67)Alacaklı, genel mahkemeİtirazın tebliğinden 1 yılHer delil; haklı çıkana karşı en az %20 icra inkâr ya da kötüniyet tazminatı
İtirazın kesin kaldırılması (m.68)Alacaklı, icra mahkemesiİtirazın tebliğinden 6 ayİmzası ikrar edilmiş ya da noter onaylı borç ikrarı, resmî makbuz veya belge; en az %20 tazminat
İtirazın geçici kaldırılması (m.68/a, 69)Alacaklı, icra mahkemesi—İmzası inkâr edilen adi senet borçluya aitse; borçlu 7 gün içinde borçtan kurtulma davası, %15 depo
Menfi tespit (m.72)Borçlu, genel mahkemeTakipten önce ya da sonraTakipten önce: en az %15 teminatla takibin durdurulması tedbiri
İstirdat (m.72)Borçlu, genel mahkemeÖdemeden 1 yılBorçlu yalnız paranın borçlanılmadığını ispatlar

Kesin kaldırmada borçlu da itirazını aynı güçte belgeyle ispatlamalıdır; yoksa itiraz kaldırılır (m.68). Alacaklı 6 ay içinde kaldırma istemezse yeniden ilamsız takip yapamaz. İtirazın iptali süresini kaçıran alacaklının ise genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklıdır (m.67).

Borçlunun davaları

Menfi tespit davası, borçlu olmadığını ispat için takipten önce ya da takip sırasında açılır. Takipten önce açılmışsa mahkeme alacağın en az %15'i oranında teminatla takibin durdurulması için ihtiyati tedbir verebilir; takipten sonra açılmışsa takip durmaz, yalnız icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (m.72). Borç bu arada ödenirse dava istirdat davası olarak sürer. Borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde istirdat davası açar. İstirdatta borçlu yalnız paranın borçlanılmadığını ispatlar.

Akılda kalsın: Kaldırma = icra mahkemesi, 6 ay, güçlü belge; iptal = genel mahkeme, 1 yıl, her delil. Tazminatlar en az %20, teminat ve depolar en az %15. Menfi tespit takibi ancak takipten önce açılırsa durdurabilir; istirdat ödemeden 1 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurİki yolun mercii, süresi ve belge şartı karşılaştırılır; menfi tespitin takibi durdurup durdurmadığı da sık sorulur.

Tuzakİtirazın iptali davasının icra mahkemesinde açıldığını sanmak; genel mahkemede açılır.

Sınavda işaretleitirazın iptali süresini kaçıran alacaklı alacak davası açabilir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → yol

?Soru çöz

İtirazın iptali ve itirazın kaldırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. İtirazın iptali davası itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede açılır.
II. İtirazın kesin kaldırılması, adi bir faturaya dayanan takipte de istenebilir.
III. Altı ay içinde itirazın kaldırılmasını istemeyen alacaklı, aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapamaz.

✓ C. I itirazın iptalinin süresini ve merciini (m.67), III 6 aylık sürenin kaçırılmasının sonucunu (m.68/1) doğru verir. II yanlıştır: kesin kaldırma imzası ikrar edilmiş ya da noter onaylı borç ikrarı içeren senede veya resmî belgeye dayanmayı gerektirir. A III'ü atlar; B ve D adi faturayı yeterli belge sayar.
İCRA VE İFLAS · SÜRE

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu: 10 gün ödeme, 5 gün itiraz, icra mahkemesi

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKıymetli evrak nedir? Nama, emre ve hamiline yazılı senetler nasıl devredilir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kıymetli evrak). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve devredilemediği senettir (TTK m.645). Lehtarın gösterilişine göre üçe ayrılır: nama yazılı senet zilyetliğin devri ve yazılı devir beyanıyla, emre yazılı senet zilyetliğin devri ve ciroyla, hamiline yazılı senet yalnız zilyetliğin devriyle el değiştirir (m.647). Poliçe, bono ve çek kanunen emre yazılı kambiyo senetleridir.

Kıymetli evrak ve türleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ödeme ve itiraz süresi kaç gündür? Borca ve imzaya itiraz nereye yapılır?

Kısa cevap: Çek, poliçe ya da bonoya dayanan alacaklı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilir (İİK m.167). Ödeme emrinde borç için 10 gün süre verilir; senedin kambiyo senedi olmadığına dair şikâyet, imzaya itiraz ve borca itiraz 5 gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle yapılır (m.168). Borca ve imzaya itiraz satış dışındaki takip işlemlerini durdurmaz; icra mahkemesi takibi geçici olarak durdurabilir (m.169, 170).

Bir inşaat firması, ödenmeyen bonoyu icraya koydu. Bonoyu düzenleyen, borcu ödediğini gösteren banka dekontuna güveniyor ve icra dairesine giderek itiraz dilekçesi vermeyi düşünüyor. Doğru yerde mi?

Kıymetli evrak sayfasında gördüğümüz kambiyo senetleri, hızlı dolaşsın diye sıkı şekle bağlanmıştı; icra hukukunda da alacaklıya hızlı bir yol açar. Takip talebine senedin aslı ve borçlu sayısınca onaylı örneği eklenir (m.167). İcra müdürü genel haciz yolundan farklı olarak senedi inceler: senet kambiyo senedi niteliğinde ve vadesi gelmiş ise ödeme emri gönderir (m.168).

Genel haciz yolu ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu
ÖlçütGenel hacizKambiyo senetlerine özgü haciz
Ödeme süresi7 gün (m.60)10 gün (m.168)
İtiraz süresi7 gün5 gün
İtirazın yapılacağı yerİcra dairesiİcra mahkemesi
İtirazın etkisiTakip durur (m.66)Satış dışındaki işlemler durmaz; mahkeme geçici durdurabilir
Senedin incelenmesiİcra müdürü incelemezİcra müdürü kambiyo niteliğini ve vadeyi inceler

Üç başvuru, aynı süre

Borçlu senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığını şikâyet yoluyla ileri sürer; icra mahkemesi bu durumu kendiliğinden de gözetip takibi iptal edebilir (m.170/a). İmzaya itiraz eden borçlu imzanın kendisine ait olmadığını açıkça bildirir; haksız çıkar ve takip durdurulmuşsa takip konusu alacağın %10'u oranında para cezası ve en az %20 tazminat öder (m.170). Borca itirazda borçlu borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, mehil verildiğini, zamanaşımını ya da yetkisizliği ileri sürer (m.168/5).

Borca itiraz belgeyle sınırlıdır: icra mahkemesi itirazı ancak borcun olmadığı, ödendiği ya da ertelendiği resmî ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlanırsa kabul eder (m.169/a). Zamanaşımı itirazını senetteki tarihe göre değerlendirir; Kıymetli evrak sayfasında gördüğümüz bono düzenleyenine karşı 3 yıllık süre geçmişse ve alacaklı kesilmeyi belgeleyemezse itiraz kabul edilir. Girişteki borçlu yanlış yere gidiyor: itirazı 5 gün içinde icra mahkemesine yapmalı, banka dekontunu dilekçesine eklemelidir.

Akılda kalsın: Kambiyo: 10 gün öde, 5 gün itiraz et, yer icra mahkemesi. İtiraz takibi durdurmaz, yalnız satış beklenir. İmza inkârı haksızsa %10 ceza + en az %20 tazminat.
Sınavda

Nasıl sorulurSüreler, itirazın yapılacağı merci ve itirazın takibi durdurup durdurmadığı genel haciz yoluyla karşılaştırılarak sorulur.

TuzakKambiyo takibinde de itirazın icra dairesine yapıldığını ve takibi durdurduğunu sanmak.

Sınavda işaretleborca itiraz, ancak resmî ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle ispatlanırsa kabul edilir.

✎Boşluk doldurma kambiyo takibi

Bonoya dayalı kambiyo takibinde borçluya ödeme için süre verilir. Borca itiraz içinde dilekçeyle yapılır.

10 gün5 günicra mahkemesineicra dairesine7 gün

?Soru çöz

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip edilen borçlu, borca itiraz etmiştir. Bu itirazla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Kambiyo takibinde borca itiraz satıştan başka işlemleri durdurmaz (m.169). A genel haciz yolunun kuralını kambiyo yoluna taşır; itiraz icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz. B belgeyle sınırlı ispatı atlar, borca itiraz resmî ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle kanıtlanır; C genel haciz yolunun 7 günlük süresini verir, burada süre 5 gündür.
İCRA VE İFLAS · KAVRAM

İlamlı takip: icra emri, icranın geri bırakılması ve ilam gibi belgeler

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGeciktirici ve bozucu koşul nedir? Bağlanma parası ile cayma parası arasındaki fark nedir, ceza koşulunda alacaklı ne isteyebilir ve hâkim cezayı indirebilir mi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Borcun ifası ve sona ermesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Geciktirici koşula bağlı sözleşme koşul gerçekleşince hüküm doğurur, bozucu koşula bağlı sözleşmenin hükümleri koşul gerçekleşince kalkar (m.170, 173). Sözleşme yapılırken verilen para aksi kararlaştırılmadıkça bağlanma parasıdır ve asıl alacaktan düşülür (m.177). Cayma parasında veren cayarsa parayı bırakır, alan cayarsa iki katını verir (m.178). Hâkim aşırı ceza koşulunu kendiliğinden indirir (m.182).

Koşul, bağlanma ve cayma parası, ceza koşulu

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İlamlı takip nedir? İcra emrine karşı icranın geri bırakılması nasıl istenir, ilam niteliğinde belgeler nelerdir?

Kısa cevap: İlamlı takipte icra dairesi borçluya icra emri gönderir ve borcu 7 gün içinde ödemesini ister (İİK m.32). Borçlu ilama itiraz edemez; yalnız 7 gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun ilamdan sonra ödendiğini, ertelendiğini ya da zamanaşımına uğradığını belgeyle ileri sürüp icranın geri bırakılmasını isteyebilir (m.33). İlamlı takip son işlemden itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar (m.39).

Asliye hukuk mahkemesi, bir kiracının ev sahibine 80.000 TL ödemesine karar verdi; karar henüz istinafta. Ev sahibi kararın kesinleşmesini beklemeden icraya koyabilir mi?

İlamlı takipte borcun varlığını mahkeme belirlemiştir; bu yüzden icra emri gönderilir, itiraz hakkı yoktur. Para ya da teminat ilamlarında icra emri borcun 7 gün içinde ödenmesini, aynı sürede mal beyanında bulunulmasını ister (m.32). Para ilamının icrası için kural olarak kesinleşme beklenmez; girişteki ev sahibi kararı hemen takibe koyabilir. Kanun yoluna başvuran borçlu teminat gösterirse icranın geri bırakılması için süre alır (m.36). Nafaka ilamlarında bu süre verilmez.

İcranın geri bırakılması ve ilam gibi belgeler

Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun ödendiğini (itfa), alacaklının süre verdiğini (imhal) ya da zamanaşımını ileri sürebilir; itfa ve imhal resmî, onaylı ya da ikrar edilmiş belgeyle kanıtlanmalıdır (m.33). Borcun ifası ve sona ermesi sayfasında gördüğümüz ifa ve zamanaşımı burada icrayı durdurur. Mahkeme huzurundaki sulh ve kabuller, para borcu ikrarını içeren ve noterce düzenlenmiş senetler, istinaf-temyiz kefaletnameleri ve icra dairesindeki kefaletler de ilam gibi icra edilir (m.38).

İlam ve ilam niteliğinde belgeler
İlamlı takip yapılırİlamsız takip yapılır
Mahkeme kararı (para, teminat, teslim, tahliye)Adi senet, fatura, sözleşme
Mahkeme huzurundaki sulh ve kabulNoterce yalnız imzası onaylanan senet
Noterce re'sen düzenlenen para borcu ikrarıKambiyo senedi (kendine özgü ilamsız yol)

İlam kaldırılır ya da bozulursa icra olduğu yerde durur; borcun olmadığı kesinleşirse icra kendiliğinden eski hâline döner (m.40).

Akılda kalsın: İlam → icra emri, 7 gün, itiraz yok. Geri bırakma: itfa, imhal, zamanaşımı, 7 gün, icra mahkemesi. Kanun yolunda teminat → süre, nafakada süre yok. Zamanaşımı son işlemden 10 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurİlam niteliğindeki belgeler, icranın geri bırakılması sebepleri ya da ilamlı takibin zamanaşımı sorulur.

TuzakNoterde yalnız imzası onaylanan senedin ilam niteliğinde olduğunu sanmak; ilam gibi icra edilen, noterce re'sen düzenlenen para borcu ikrarıdır.

Sınavda işaretlenafaka ilamlarında kanun yolu nedeniyle icranın geri bırakılması için süre verilmez.

⇄Bilgi eşleştirme kavram → kural

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamların icrasına ilişkin hükümlere tabi belgelerden biri değildir?

✓ A. İlam gibi icra edilen noter senedi, para borcu ikrarını içeren ve noterce re'sen düzenlenen senettir; yalnız imzası onaylanan senet ilamsız takibe konu olur, ancak itirazın kesin kaldırılmasında güçlü belge sayılır (m.38, 68). B mahkeme huzurundaki sulhu, C re'sen düzenlenen noter senedini, D icra kefaletini doğru biçimde ilam niteliğinde sayar.
İCRA VE İFLAS · SÜRE

Kira ve tahliye takibi, rehnin paraya çevrilmesi ve süreler tablosu

Hukuk · İcra ve İflas Hukuku · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTaşınmaz rehni türleri nelerdir? İpotek nasıl kurulur, kanuni ipotek kimlere tanınır? Taşınır rehni ve hapis hakkı nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Eşya hukuku). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Taşınmaz rehni yalnız ipotek, ipotekli borç senedi ya da irat senedi biçiminde kurulur ve tescille doğar (m.850, 856). İpotekle her türlü alacak güvenceye alınabilir; taşınmazın borçluya ait olması gerekmez (m.881). Taşınır rehni kural olarak zilyetliğin alacaklıya devriyle kurulur (m.939); borç ödenmezse rehinli malın alacaklıya geçeceğine ilişkin anlaşma geçersizdir (m.949).

Rehin hakları: ipotek, taşınır rehni

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kira alacağı için icra takibi nasıl yapılır, tahliye ne zaman istenir? İpotekli alacak nasıl takip edilir? İcra takibindeki süreler nelerdir?

Kısa cevap: Kira alacağı için ödeme emri, Borçlar Kanunu'ndaki fesih ihtarını da içerir; kiracı 7 gün içinde itiraz eder (İİK m.269). İtiraz etmez ve ihtar süresinde (konut ve çatılı işyerinde en az 30 gün) ödemezse kiraya veren, ihtar süresinin bitiminden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden tahliye ister (m.269/a). Taşınır rehninde ödeme süresi 15 gün, itiraz 7 gün (m.146); ipotekte ödeme süresi 30 gündür (m.149, 149/b).

Bir kiracı üç aydır kira ödemiyor. Ev sahibi hem birikmiş kirayı almak hem evi boşaltmak istiyor. Önce dava mı açmalı, yoksa doğrudan icraya mı gitmeli?

Kira alacağında ödeme emri, Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesindeki ihtarı içerir: kiracıya verilen süre en az 10 gün, konut ve çatılı işyeri kiralarında en az 30 gündür; bu sürede ödenmezse sözleşme feshedilebilir. Kiracı 7 gün içinde icra dairesine itiraz eder; kira sözleşmesini ve imzasını açıkça reddetmezse sözleşmeyi kabul etmiş sayılır (m.269). İtiraz takibi durdurur; alacaklı 6 ay içinde itirazın kaldırılmasını istemezse aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapamaz.

Kiracı itiraz etmez ve ihtar süresinde ödemezse kiraya veren, ihtar süresinin bitiminden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden tahliye kararı ister (m.269/a). Tahliye kararının yerine getirilmesi kesinleşmeyi beklemez, ancak kararın tebliğinden itibaren 10 gün geçmelidir (m.269/c). Girişteki ev sahibi dava açmadan hem kirayı hem tahliyeyi isteyebilir. Yazılı sözleşmenin süresi bitmişse süre bitiminden itibaren 1 ay içinde tahliye istenir; tahliye emri 15 gün süre verir, kiracı 7 gün içinde itiraz edebilir (m.272).

Rehnin paraya çevrilmesi

Eşya hukuku sayfasında gördüğümüz rehnin takibinde önce rehinli mal paraya çevrilir. Taşınır rehninde ödeme emri 15 günlük ödeme ve 7 günlük itiraz süresi içerir (m.146). İpotekte akit tablosu kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içeriyor ve alacak muaccelse alacaklıya ilama benzer bir yol açılır: borçluya icra emri gönderilir, borç 30 gün içinde ödenmezse taşınmazın satışı istenir (m.149). Kredi teminatı gibi diğer ipoteklerde ödeme emri 30 günlük ödeme ve 7 günlük itiraz süresi verir (m.149/b).

İcra hukuku ve takip yolları: süreler
KonuSüreDayanak
ŞikâyetÖğrenmeden 7 gün; hak sürüncemede ise her zamanİİK m.16
İcra mahkemesi kararına istinafTebliğden 2 haftaİİK m.363
Genel haciz: ödeme ve itiraz7 günİİK m.60, 62
İtirazın kesin kaldırılmasıİtirazın tebliğinden 6 ayİİK m.68
İtirazın iptali davasıİtirazın tebliğinden 1 yılİİK m.67
Borçtan kurtulma davasıGeçici kaldırmadan 7 gün; %15 depoİİK m.69
İstirdat davasıÖdemeden 1 yılİİK m.72
Haciz istemeÖdeme emri tebliğinden 1 yılİİK m.78
İlamlı takip: icra emri / geri bırakma7 gün / 7 günİİK m.32, 33
İlamlı takipte zamanaşımıSon işlemden 10 yılİİK m.39
Kambiyo: ödeme / itiraz ve şikâyet10 gün / 5 günİİK m.168
Kira: itiraz / tahliye isteme7 gün / ihtar süresinin bitiminden 6 ayİİK m.269, 269/a
Taşınır rehni: ödeme / itiraz15 gün / 7 günİİK m.146
İpotek: ödeme (icra emri ya da ödeme emri)30 gün; ödeme emrine itiraz 7 günİİK m.149, 149/b
Akılda kalsın: Kira: 7 gün itiraz, ihtar 30 gün (konut, çatılı işyeri), tahliye isteme 6 ay. Rehin: taşınır 15/7, ipotek 30. Akit tablosu borç ikrarı içeren ipotek = icra emri.
Sınavda

Nasıl sorulurKira takibinde itiraz ve tahliye süreleri, rehin türüne göre ödeme süreleri ya da toplu süre karşılaştırması sorulur.

TuzakKonut kirasında ihtar süresinin 10 gün olduğunu sanmak; 10 gün diğer kiralar içindir, konut ve çatılı işyerinde en az 30 gündür.

Sınavda işaretletahliye kararı kesinleşmeden, tebliğden 10 gün sonra yerine getirilir.

✎Boşluk doldurma kira takibi

Konut kirası için gönderilen ödeme emrinde kiracıya en az ödeme süresi verilir. Kiracı ödeme emrine içinde itiraz edebilir. İtiraz etmez ve ödemezse kiraya veren, ihtar süresinin bitiminden itibaren içinde icra mahkemesinden tahliye ister.

30 gün7 gün6 ay10 gün1 yıl

?Soru çöz

Taşınmaz rehni (ipotek) ile güvence altına alınmış bir alacakla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Akit tablosu kayıtsız şartsız borç ikrarı içeren ve muaccel olan ipotekte ilama benzer biçimde icra emri gönderilir, süre 30 gündür (m.149). A önce rehin kuralını tersine çevirir (m.45); C genel haciz yolundaki 7 günlük süreyi ipoteğe taşır, oysa ipotekte ödeme süresi 30 gündür; D rehin açığı için haciz ya da iflas yolunun açık olduğunu atlar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Aşağıdakilerden hangisinin poliçede bulunmaması, senedi poliçe olmaktan çıkarmaz?

✓ C. Vadesi gösterilmeyen poliçe görüldüğünde ödenecek sayılır; kanun bu eksikliği kendisi tamamlar (m.672/2). A, B ve D tamamlanamayan zorunlu unsurlardır; poliçede lehtarın adı da zorunludur, hamiline poliçe düzenlenemez (m.671).Kaynak: Kıymetli evrak · Poliçe: unsurlar ve kabul

?Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi limited şirket için doğru değildir?

✓ D. m.585 bu ön ödeme şartının limited şirkete uygulanmadığını açıkça söyler; kural anonim şirkete aittir (m.344). A m.573/1'i (bir ya da daha çok gerçek veya tüzel kişi), B m.583'ü, C m.623/1'i doğru aktarır.Kaynak: Ticaret şirketleri · Limited şirket

?Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi tacir olmanın sonuçlarından biri değildir?

✓ C. m.22 tacir borçlunun aşırı ceza ya da ücret iddiasıyla indirim istemesini engeller; hâkimin aşırı cezayı indirmesi (TBK m.182) tacir olmayan borçluyu korur. A ve B m.18'i, D m.20'yi doğru verir.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Tacir olmanın sonuçları

?Soru 4

Tapu sicili ile ticaret sicilini karşılaştıran aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. m.25/2 ticaret sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devlet ve ilgili odayı müteselsilen sorumlu tutar, kusurlu görevliye rücu edilir. A TMK m.1007 ile TTK m.25'i, B TMK m.1020 ile TTK m.36/3'ü, C tescil ilkesi ile m.36/1'i doğru karşılaştırır.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Ticaret sicili: tescil, ilan, etkiler

?Soru 5

Kıymetli evrakla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Poliçe ve bono kanunen emre yazılıdır; "emre" kaydı olmasa da ciro edilebilir, ciroyu ancak "emre yazılı değildir" kaydı kapatır (m.681). B senedin teslimi karşılığında ödeme kuralını (m.646), C hamiline senedin devrini (m.647), D kambiyo ehliyetini (m.670) doğru verir.Kaynak: Kıymetli evrak · Kıymetli evrak ve türleri

?Soru 6

Muhatabın kabul ettiği bir poliçenin hamili, vadede ödenmeyen poliçe için kanuni süre içinde protesto çektirmemiştir. Senette "gidersiz" kaydı yoktur. Hamil aşağıdakilerden hangisine karşı poliçeden doğan hakkını hâlâ ileri sürebilir?

✓ B. Süreleri kaçıran hamil yalnız kabul eden dışındaki borçlulara karşı haklarını kaybeder; kabul eden asıl borçludur (m.730). A düzenleyeni, C cirantayı, D ise ciranta için aval vereni asıl borçlu sanır; üçü de başvurma borçlusudur ve protesto yapılmadığı için sorumluluktan kurtulmuştur.Kaynak: Kıymetli evrak · İbraz, protesto, başvurma

?Soru 7

Anonim şirkette oyda imtiyaza ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

✓ A. m.479/3 esas sözleşme değişikliği ile ibra ve sorumluluk davası kararlarında oyda imtiyazı yasaklar. B sınırı yanlış veriyor: en çok 15 oy (m.479/2); C organı karıştırıyor: imtiyaz esas sözleşmeyle tanınır (m.478/1); D tanımı ters çeviriyor: eşit itibari değerdeki paylara farklı sayıda oy verilir (m.479/1).Kaynak: Ticaret şirketleri · Pay, imtiyaz ve yedek akçe

?Soru 8

Ticaret şirketlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. m.581 limited şirkette hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacağın sermaye olamayacağını açıkça söyler. A m.125'i, B m.124/2'yi, C m.180'i doğru aktarır.Kaynak: Ticaret şirketleri · Şirket türleri, tüzel kişilik, sermaye

?Soru 9

Bir bonoyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Ciranta, bonoyu yeniden ciro edilmesini yasaklarsa kendisinden sonra senedi ciro yoluyla alanlara karşı sorumlu olmaz.
II. Bedelin yarısı için yapılan ciro geçerlidir.
III. "Emre yazılı değildir" kaydı taşıyan bono, ancak alacağın temliki yoluyla devredilebilir; bu durumda borçlu devredene karşı def'ilerini devralana karşı da ileri sürebilir.

✓ D. I ciro yasağının sonucunu (m.685/2), III "emre yazılı değildir" kaydıyla temlike dönüşen devri ve temlikte def'ilerin korunmasını doğru verir. II yanlıştır: kısmi ciro batıldır (m.682/2). A III'ü atlar; B ve C kısmi ciroyu geçerli sayar.Kaynak: Kıymetli evrak · Ciro ve aval

?Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi TTK'ya göre ticari işletmenin unsurlarından biri değildir?

✓ B. m.11/1 ticari işletmeyi gelir hedefi, devamlılık ve bağımsızlıkla tanımlar; sicile tescil işletmenin unsuru değil, tacir olmanın sonucudur (m.18). A devamlılığı, C bağımsızlığı, D esnaf sınırını aşan gelir hedefini doğru sayar.Kaynak: Ticari işletme ve tacir · Ticari işletme ve esnaf işletmesi
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →