İdare hukukunun temelleri ve idari teşkilat: merkezî idare, mahallî idareler, hizmet yerinden yönetim

İdarenin nasıl örgütlendiğini; merkezden ve yerinden yönetimi, hiyerarşi ile vesayeti, vali ve kaymakamı, belediye, il özel idaresi ve köyü süreleri ve organlarıyla öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İDARE HUKUKU · KAVRAM

İdare hukuku nedir: özellikleri, kaynakları ve idarenin kanuniliği

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

İdare hukukunun özellikleri ve kaynakları nelerdir? İdarenin kanuniliği ilkesi ne anlama gelir?

Kısa cevap: İdare hukuku, idarenin kuruluşunu, işleyişini, kamu gücü ayrıcalıklarını ve bu ayrıcalıkların sınırını düzenleyen kamu hukuku dalıdır. Genel bir kanunda toplanmamıştır (kodifiye değildir), görece yenidir, sık değişir ve içtihadi bir hukuktur: Danıştay kararları kuralların oluşmasında belirleyicidir. İdare, kanunun verdiği yetkiyle ve kanuna uygun olarak hareket etmek zorundadır.

Bir belediye, ruhsatsız diye bir kafeyi mühürledi. Bu kararı kim, hangi yetkiyle, hangi kurala göre aldı ve işletmeci nereye başvurur? İdare hukukunun bütün soruları bu tek olayın içindedir.

İdare hukuku iki sözcükle özetlenebilir: ayrıcalık ve sınır. İdare kamu yararı için kişilere tek yanlı emir verebilir, kararını mahkemeye gitmeden kendisi uygulayabilir (re'sen icra), mülkü kamulaştırabilir. Buna karşılık bu güçleri yalnız kanunun verdiği ölçüde, kamu yararı amacıyla ve yargı denetimi altında kullanır. Anayasa'nın 125. maddesi bunu tek cümleyle söyler: idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır.

İdare hukukunun özellikleri
ÖzellikAnlamı
Kodifiye olmamaMedeni Kanun gibi tek bir genel kanunu yoktur; kurallar yüzlerce kanun, CBK ve yönetmeliğe dağılmıştır
İçtihadi olmaGenel ilkelerin çoğu (kamu hizmeti ilkeleri, hizmet kusuru, işlemin unsurları) Danıştay kararlarıyla oluşmuştur
Yeni ve değişken olma19. yüzyılda Fransa'da Danıştay (Conseil d'État) içtihadıyla doğdu; idarenin görevleri değiştikçe hızla değişir
Kamu gücü ve kamu yararıTaraflar eşit değildir; idare üstün yetkilerle donatılmıştır, ama bu yetkiler yalnız kamu yararı için kullanılabilir
Özel yargı düzeniUyuşmazlıklar kural olarak idari yargıda (idare mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri, Danıştay) çözülür

Kaynakları

Yazılı kaynaklar normlar sıralamasını izler: Anayasa, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler ve öteki düzenleyici işlemler. Yazısız kaynaklar arasında en önemlisi yargı içtihatlarıdır; hukukun genel ilkeleri (eşitlik, ölçülülük, kazanılmış hakka saygı, hukuki güvenlik) de kaynaktır. Örf ve adet idare hukukunda sınırlı rol oynar, çünkü idarenin yetkisi kanundan gelmelidir. Öğreti (doktrin) yardımcı kaynaktır.

İdarenin kanuniliği

Kanunilik ilkesinin iki yüzü vardır. Kanunun önceliği: idare kanuna aykırı işlem yapamaz. Kanunun kaydı (kanuni dayanak): idare ancak kanunun verdiği yetkiyle işlem yapar; kanunun susması idareye yetki vermez. Anayasa da bunu teşkilat düzeyinde güvenceye alır: idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir (m.123). 2017'den sonra bakanlıkların kuruluşu ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlendiği için “kanunla düzenleme” kuralı bugün kanun ve CBK'yi birlikte anlatır.

Akılda kalsın: İdare hukuku = “dağınık, içtihadi, yeni” bir hukuk. İdare için kural: “Kanun izin vermediyse yapamazsın”; özel kişi için kural tersidir: “Kanun yasaklamadıysa yapabilirsin.”
Sınavda

Nasıl sorulurİdare hukukunun özelliklerinden hangisinin yanlış verildiği sorulur; ya da yazılı-yazısız kaynak ayrımı.

Tuzakİdare hukukunu Medeni Kanun gibi tek kanunda toplanmış sanmak ya da örf ve adeti asıl kaynak saymak.

Sınavda işaretleiçtihat, idare hukukunun en önemli yazısız kaynağıdır.

✎Boşluk doldurma özellik ve ilke

İdare hukuku tek bir genel kanunda toplanmadığı için bir hukuk dalı değildir. Kurallarının oluşmasında yargı belirleyicidir. Kanunilik ilkesine göre idare, ancak kanunun verdiği işlem yapabilir.

kodifiyeiçtihatlarıyetkiyleörf ve adettakdirle

?Soru çöz

İdare hukuku ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ B. İdare hukuku kodifiye değildir; kuralları çok sayıda kanun, CBK ve yönetmeliğe dağılmıştır. A içtihadi niteliği, C kamu gücü ayrıcalığını, D yazısız kaynakları doğru anlatır.
İDARE HUKUKU · İLKE

İdari teşkilatın ilkeleri: kamu tüzel kişiliği, merkezden ve yerinden yönetim

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasa yargısı nedir? Anayasa Mahkemesine iptal davası, itiraz yolu ve bireysel başvuru hangi sürelerde ve kimler tarafından yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Anayasa hukukunun temel kavramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasa yargısı, normların Anayasaya uygunluğunun yargı yoluyla denetlenmesidir. Türkiye merkezî (toplu) ve sonradan denetim modelini benimser: kanun, CBK ve TBMM İçtüzüğü yalnız Anayasa Mahkemesince iptal edilebilir. Soyut denetim iptal davasıyla (yayımdan itibaren 60 gün), somut denetim mahkemelerin itirazıyla (AYM 5 ayda karar verir) yapılır; temel hak ihlallerine karşı bireysel başvuru da vardır.

Anayasa yargısı ve süreleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kamu tüzel kişiliği nedir? Merkezden yönetim, yerinden yönetim ve yetki genişliği arasındaki farklar nelerdir?

Kısa cevap: Anayasa'nın 123. maddesine göre idarenin kuruluş ve görevleri merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır; kamu tüzel kişiliği ancak kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Merkezî idare Devlet tüzel kişiliğinin içindedir (bakanlık, valilik, kaymakamlık); yerinden yönetim kuruluşları ise ayrı kamu tüzel kişileridir ve yer yönünden (belediye, il özel idaresi, köy) ya da hizmet yönünden (üniversite, TRT) ayrılır.

Bir valilik ile bir belediye aynı şehirde, belki aynı caddede durur. Ama valiliğin bir bakanlığa “ben ayrı bir kişiyim” deme hakkı yoktur; belediyenin vardır.

Kamu tüzel kişiliği

Tüzel kişilik, hak ve borçlara sahip olabilme, mal edinme, dava açma ve davalı olma yeteneğidir. Kamu tüzel kişileri kamu hukukuyla kurulur, kamu gücü kullanır ve ancak kanun ya da CBK ile kurulur (m.123/3). Türk idari teşkilatında kamu tüzel kişileri şunlardır: Devlet; mahallî idareler (il özel idaresi, belediye, köy); hizmet yerinden yönetim kuruluşları (üniversiteler, kamu kurumları, kamu iktisadi teşebbüsleri, düzenleyici ve denetleyici kurumlar); kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.

Sınavın en sevdiği ayrıntı, tüzel kişiliği olmayan birimlerdir. Bakanlıklar, valilikler, kaymakamlıklar ve bunların birimleri ayrı kişi değildir; hepsi Devlet tüzel kişiliğinin organlarıdır. “İl” sözcüğü bu yüzden iki şeyi anlatabilir: merkezî idarenin taşra bölümü olarak il (vali) tüzel kişi değildir; aynı ilin halkının seçtiği il özel idaresi ise tüzel kişidir.

Merkezî idare tek kişidir ve hiyerarşiyle bağlanır; yerinden yönetim kuruluşları ayrı kişilerdir ve vesayetle bağlanır.Görsel: Sınav Defteri

Merkezden yönetim, yetki genişliği, yerinden yönetim

Merkezden yönetimde kamu hizmetleri Devlet tüzel kişiliği eliyle görülür ve kararlar merkezde toplanır. Bütün kararları başkentte almak işi yavaşlatacağı için merkezî idare, taşradaki memurlarına kendi adlarına karar alma yetkisi verir: buna yetki genişliği (dekonsantrasyon) denir; Anayasa'ya göre illerin idaresi bu esasa dayanır (m.126). Yetki genişliği yerinden yönetim değildir; vali kendi adına karar verse de Devlet tüzel kişiliğinin içinde ve hiyerarşi altındadır. Yerinden yönetimde (adem-i merkeziyet) ise bir hizmet, Devletten ayrı bir kamu tüzel kişisine bırakılır; bu kişi kendi organları, bütçesi ve malvarlığıyla hareket eder. Anayasa hukukunun temel kavramları sayfasında gördüğümüz gibi Türkiye'de yerinden yönetim yalnız idaridir; mahallî idareler kanun yapamaz.

Akılda kalsın: Tüzel kişilik testi: “Kendi adına dava açabiliyor ve kendi bütçesi var mı?” Valilik hayır (Devlet adına), il özel idaresi evet. Yetki genişliği = merkezin içinde yetki dağıtımı; yerinden yönetim = merkezin dışında ayrı kişi.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kuruluş listesi verilip hangilerinin kamu tüzel kişiliği olduğu sorulur; ya da yetki genişliğinin yerinden yönetimle ilişkisi.

TuzakValiliği ya da bakanlığı ayrı tüzel kişi saymak; ikisi de Devlet tüzel kişiliği içindedir.

Sınavda işaretlekamu tüzel kişiliği yalnız kanunla ya da CBK ile kurulur.

⇄Bilgi eşleştirme kuruluş → yönetim türü

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangileri ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir?

I. İl özel idaresi
II. Kaymakamlık
III. Türkiye Barolar Birliği
IV. Millî Eğitim Bakanlığı

✓ D. İl özel idaresi mahallî idare, Barolar Birliği kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun üst kuruluşudur; ikisi de ayrı kamu tüzel kişisidir. Kaymakamlık (II) ve bakanlık (IV) Devlet tüzel kişiliğinin organlarıdır; A, B ve C bunlardan en az birini ayrı kişi sayar.
İDARE HUKUKU · KARŞILAŞTIRMA

Hiyerarşi ve idari vesayet, yetki devri ve imza yetkisi devri

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hiyerarşi ile idari vesayet arasındaki farklar nelerdir? Yetki devri, imza yetkisi devri ve vekâlet nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Hiyerarşi, aynı tüzel kişilik içinde üstün astı üzerindeki genel ve kendiliğinden var olan denetimidir; emir verme, işlemi onaylama, değiştirme, kaldırma yetkilerini kapsar. İdari vesayet ise merkezî idarenin ayrı bir kamu tüzel kişisi üzerindeki istisnai denetimidir: ancak kanunda öngörüldüğü kadar vardır, emir verme ve işlemi değiştirme yetkisi içermez (Anayasa m.127).

İl millî eğitim müdürü bir okul müdürüne “bu kararı geri al” diyebilir. Vali ise belediye başkanına aynı cümleyi kuramaz. Fark, iki bağın adındadır.

Hiyerarşi ile idari vesayet
ÖlçütHiyerarşiİdari vesayet
Nerede?Aynı tüzel kişilik içinde (bakan → il müdürü → memur)Farklı tüzel kişiler arasında (merkez → belediye)
DayanakKendiliğinden vardır, kanunda yazılması gerekmezİstisnaidir; kanunda öngörülmedikçe yoktur
KapsamGenel: hem hukuka uygunluk hem yerindelikSınırlı: kanunun saydığı konular
Emir vermeVardırYoktur
İşlem üzerindeOnaylama, değiştirme, kaldırma, iptalOnaylama ya da onaylamama; işlemi değiştiremez
Yerine geçerek işlemKural olarak mümkünYalnız kanunun öngördüğü hâlde
Dava açmaAst üstüne karşı kural olarak dava açamazYerinden yönetim kuruluşu vesayet işlemine karşı dava açabilir

Vesayetin Anayasa'daki gerekçesi, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğüne uygun yürütülmesi, kamu görevlerinde birlik, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanmasıdır (m.127). Vesayet organlar üzerinde de işler: görevi ile ilgili bir suç sebebiyle soruşturma ya da kovuşturma açılan mahallî idare organlarını İçişleri Bakanı, geçici tedbir olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırabilir. Ama seçilmiş organın organlık sıfatını kaybetmesi yalnız yargı kararıyla olur.

Yetkiyi başkasına kullandırmanın yolları

Yetki devri, imza yetkisi devri, vekâlet, yetki genişliği
KurumNe olur?Devreden kullanabilir mi? Sorumluluk?
Yetki devriKarar yetkisinin kendisi, kanunun izin verdiği ölçüde, yazılı ve kısmi olarak asta geçerDevir sürdükçe kural olarak devreden kullanamaz; karar ve sorumluluk devralanındır
İmza yetkisi devriYalnız imzalama işi devredilir; karar hâlâ devredenin adına alınırDevreden her zaman kullanabilir; sorumluluk devredende kalır; kişiye bağlıdır
VekâletYetkilinin izin, hastalık gibi geçici yokluğunda yerine başkası bakarVekil asılın yetkisini geçici olarak kullanır
Yetki genişliğiYetki doğrudan kanundan taşra amirine verilmiştirDevir değildir; merkez yalnız hiyerarşiyle denetler

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 sayılı CBK, yetki devrinin genel kuralına bir istisna getirir: Cumhurbaşkanı yetkilerinden bir kısmını sınırlarını yazılı olarak belirterek astlarına devredebilir, ama devrettiği yetkiyi gerek gördüğünde kendisi de doğrudan kullanabilir (m.1/3).

Akılda kalsın: Hiyerarşi “ana-baba” gibidir: her şeye karışır, kurala gerek yok. Vesayet “hakem” gibidir: yalnız kuralın izin verdiği yerde düdük çalar, oyuncunun yerine oynayamaz. Yetki devrinde yetki, imza devrinde yalnız kalem el değiştirir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir denetim yetkisi tarif edilip hiyerarşi mi vesayet mi olduğu sorulur; ya da yetki devri ile imza yetkisi devri arasındaki fark.

TuzakVesayet makamının yerinden yönetim kuruluşunun kararını değiştirebileceğini sanmak; vesayette yalnız onaylama ya da onaylamama vardır.

Sınavda işaretleseçilmiş mahallî idare organlarının organlık sıfatını kaybetmesi yargı yoluyla olur; İçişleri Bakanının uzaklaştırması geçici tedbirdir.

?Soru çöz

Merkezî idarenin bir belediye üzerindeki idari vesayet yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Vesayet istisnai bir yetkidir; kanunda öngörülmedikçe yoktur. B vesayeti hiyerarşiyle karıştırır, vesayet makamı işlemi değiştiremez; C emir verme hiyerarşiye özgüdür; D Anayasa organlık sıfatının kaybını yargı yoluna bağlar, İçişleri Bakanı yalnız geçici olarak uzaklaştırabilir.

⇄Bilgi eşleştirme durum → kavram

İDARE HUKUKU · KURUM

Merkezî idarenin başkent teşkilatı: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar, bağlı-ilgili-ilişkili kuruluşlar

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaCumhurbaşkanı nasıl seçilir, görev ve yetkileri nelerdir? Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma nasıl açılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Cumhurbaşkanı, milletvekili olabilecek nitelikte, yükseköğrenimli ve en az 40 yaşındaki Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir; görev süresi 5 yıldır, bir kişi en çok iki kez seçilebilir (m.101). Devletin başı ve yürütmenin sahibidir. Hakkında soruşturma açılması üye tamsayısının salt çoğunluğunun önergesiyle istenir, beşte üçle açılır; Yüce Divana sevk üçte iki oyla olur (m.105).

Cumhurbaşkanı: seçim, yetki, sorumluluk

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Merkezî idarenin başkent teşkilatında hangi kuruluşlar vardır? Bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluş ne demektir?

Kısa cevap: 2017'den sonra merkezî idarenin başkent teşkilatının tepesinde yürütme yetkisinin sahibi Cumhurbaşkanı vardır; yanında Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlıklar, Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlar ile danışma ve denetim birimleri bulunur. Bakanlıklar CBK ile kurulur; 2026 itibarıyla 17 bakanlık vardır. Bakanlıklara bağlanan kuruluşlar bağlı, ilgili ve ilişkili diye üçe ayrılır.

Emniyet Genel Müdürlüğü, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü ve Rekabet Kurumu üçü de bir bakanlığın “yanında” durur; ama o bakana bağlılıkları aynı değildir.

Başkent teşkilatı, ülkenin bütününü ilgilendiren kararların alındığı merkezî organlardır. Cumhurbaşkanının seçimini ve yetkilerini Türk anayasa düzeni sayfasında gördük; burada onu idarenin başı olarak ele alıyoruz. Cumhurbaşkanı, yardımcılarını ve bakanları atar ve görevden alır; bakanlar Meclis üyeliğine seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilatı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir (m.106/son).

Başkent teşkilatının öğeleri
ÖğeNe bilmeli?
CumhurbaşkanlığıYürütme yetkisi Cumhurbaşkanında (m.8, 104); teşkilatı 1 sayılı CBK ile; Cumhurbaşkanlığı ofisleri ve politika kurulları buna bağlıdır
Bakanlıklar2026 itibarıyla 17 bakanlık (Adalet'ten Ulaştırma ve Altyapı'ya); bakan, bakanlığın en üst amiridir
Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşlarÖr. Diyanet İşleri Başkanlığı, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Devlet Denetleme Kurulu
Devlet Denetleme KuruluCumhurbaşkanının isteği üzerine tüm kamu kurumlarında idari soruşturma, inceleme ve denetim yapar; yalnız yargı organları görev alanı dışındadır (m.108)
Millî Güvenlik KuruluCumhurbaşkanı başkanlığında; millî güvenlik siyasetine ilişkin tavsiye kararları alır (m.118)
Danıştay (danışma görevi)Yargı organıdır, ayrıca kamu hizmetleriyle ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirir (m.155)

Bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluş

Bu üç sözcük bakanlık ile kuruluş arasındaki bağın gücünü gösterir. Bağlı kuruluş bakanlığın hiyerarşisi içindedir: İçişleri Bakanlığına bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü gibi. Bağın türünü tüzel kişilik belirlemez: Emniyet Genel Müdürlüğünün ayrı tüzel kişiliği yoktur, ama 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı DSİ'yi, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı TİKA ve YTB'yi kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli kuruluşlar olarak kurar. İlgili kuruluş ayrı tüzel kişiliği olan, özel bütçeli kurum ya da kamu iktisadi teşebbüsüdür; bakanlık onun üzerinde vesayet kullanır: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilgili kuruluşu MTA gibi. İlişkili kuruluş ise idari ve mali özerkliği olan düzenleyici ve denetleyici kurumlardır; bakanlıkla bağı en gevşektir: Ticaret Bakanlığıyla ilişkili Rekabet Kurumu gibi.

Akılda kalsın: Bağın gücü azalan sırayla: bağlı (hiyerarşi) → ilgili (vesayet) → ilişkili (özerklik); tüzel kişilik bağ türünü belirlemez (DSİ tüzel kişidir ama bağlıdır). Devlet Denetleme Kurulu'nun dışında kalan tek alan yargıdır; Silahlı Kuvvetler 2017'den beri denetim alanındadır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kuruluşun bakanlıkla bağı sorulur ya da Devlet Denetleme Kurulu'nun, MGK'nın, Danıştay'ın danışma görevinin özellikleri.

TuzakDevlet Denetleme Kurulu'nun Türk Silahlı Kuvvetlerini denetleyemeyeceğini sanmak; bu istisna 2017'de kaldırıldı.

Sınavda işaretlebakanlıklar 2017'den sonra kanunla değil CBK ile kurulur.

⇄Bilgi eşleştirme kuruluş → statü

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre Devlet Denetleme Kurulu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Kurul, Cumhurbaşkanının isteği üzerine meslek kuruluşları, kamuya yararlı dernek ve vakıflar dahil geniş bir alanı denetler. A Sayıştay ile karıştırır, DDK Cumhurbaşkanlığına bağlıdır; B 2017'de kaldırılan istisnayı hatırlar, bugün yalnız yargı organları dışarıdadır; D atamanın Cumhurbaşkanına ait olduğunu atlar.
İDARE HUKUKU · KURUM

Taşra teşkilatı: il, ilçe, bucak, vali ve kaymakam

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Merkezî idarenin taşra teşkilatı nasıldır? Vali ve kaymakamın hukuki konumu nedir, il ve ilçe nasıl kurulur?

Kısa cevap: Türkiye merkezî idare bakımından coğrafya, ekonomik şartlar ve kamu hizmetinin gereklerine göre illere, iller ilçelere, ilçeler bucaklara ayrılır (m.126, 5442). İllerin idaresi yetki genişliğine dayanır. Vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır; kaymakam ilçe genel idaresinin başıdır. İl ve ilçe kanunla kurulur; birden çok ili kapsayan bölge kuruluşları da kurulabilir.

Bir ilçede sel oldu; jandarma, sağlık müdürlüğü ve karayolları ekipleri aynı anda sahaya iniyor. Koordinasyonu kim yapar ve kimden emir alır?

Cevap kaymakamdır: ilçedeki genel idare teşkilatı (adli ve askerî teşkilat hariç) kaymakamın emri altındadır. Taşra teşkilatı, merkezî idarenin ülke geneline yayılmış koludur; ayrı tüzel kişiliği yoktur, Devlet adına iş görür. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu bu yapıyı düzenler; 2018'de 703 sayılı KHK ile hükümet sistemine uyarlandı.

İl, ilçe, bucak
BirimBaşıHukuki konumuKurulma ve kaldırılma
İlValiİl genel idaresinin başı ve mercii; ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası; ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumluKanunla
İlçeKaymakamİlçe genel idaresinin başı ve mercii; ilçede Cumhurbaşkanının idari yürütme vasıtası; valinin emir ve talimatlarını yürütürKanunla (başka ile bağlanması da)
BucakBucak müdürüBucakta en büyük hükümet memuru ve temsilcisiCumhurbaşkanı onayıyla

Vali ile kaymakamın tanımı arasındaki küçük fark sınavda büyük önem taşır: vali “Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası”dır; kaymakam için Kanun yalnız “idari yürütme vasıtası” der. 2018 öncesi metinde vali “Devletin, Hükümetin ve ayrı ayrı her bakanın temsilcisi” idi; eski kaynaklarda bu ifadeye rastlanır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevlerine ait işler için valilere doğrudan emir ve talimat verebilir. İllerde valiye yardım eden ve yokluğunda vekâlet eden vali yardımcıları (Kanun'daki adıyla vali muavinleri) bulunur.

Bölge kuruluşları

Anayasa, kamu hizmetlerinin görülmesinde verim ve uyum sağlamak için birden çok ili içine alan merkezî idare teşkilatı kurulmasına izin verir; görev ve yetkileri kanunla düzenlenir (m.126/3). Karayolları ya da Devlet Su İşleri bölge müdürlükleri bu türdendir. Bunlar da merkezî idarenin parçasıdır; bölge, siyasi ya da idari bir “bölge yönetimi” anlamına gelmez.

Akılda kalsın: İl ve ilçe → kanun; bucak → Cumhurbaşkanı onayı. Vali = temsilci + yürütme vasıtası; kaymakam = yalnız yürütme vasıtası. Adli ve askerî teşkilat valinin ve kaymakamın emri dışında kalır.
Sınavda

Nasıl sorulurVali ve kaymakamın hukuki konumu, il-ilçe-bucak kurulmasının hangi işlemle yapıldığı ya da bölge kuruluşlarının niteliği sorulur.

TuzakValiyi hâlâ “Devletin ve Hükümetin temsilcisi” diye tanımlamak; 2018'den beri vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisidir.

Sınavda işaretleillerin idaresi yerinden yönetim değil yetki genişliği esasına dayanır.

✎Boşluk doldurma taşra

Yeni bir ilçe ancak kurulabilir. Vali, ilde temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır. Anayasa'ya göre illerin idaresi esasına dayanır.

kanunlaCumhurbaşkanınınyetki genişliğiyerinden yönetimİçişleri Bakanının

?Soru çöz

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Kanunla kurulan il ve ilçedir; bucak kurulması ve kaldırılması Cumhurbaşkanı onayıyla yapılır. A kaymakamın konumunu, C valinin sorumluluğunu, D bakanların valilere emir yetkisini doğru verir.
İDARE HUKUKU · KURUM

Mahallî idareler: anayasal çerçeve, belediye ve büyükşehir belediyesi

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTBMM'nin yapısı, toplantı ve karar yeter sayısı nedir? Kanunlar nasıl yapılır ve Meclis yürütmeyi hangi yollarla denetler?Önceki sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

TBMM genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur; seçimler beş yılda bir Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün yapılır. Meclis üye tamsayısının üçte biriyle (200) toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir ama karar sayısı 151'den az olamaz. Kanun teklifi yalnız milletvekillerinindir. Meclis yürütmeyi Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soruyla denetler.

TBMM: seçim, üyelik, kanun yapımı, denetim

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Belediye nasıl kurulur, organları nelerdir? Belediye meclisi kararlarına karşı başkanın iade ve dava süreleri ne kadardır?

Kısa cevap: Mahallî idareler il, belediye ya da köy halkının mahallî ortak ihtiyaçlarını karşılayan, karar organları seçmenlerce seçilen kamu tüzel kişileridir; seçimleri beş yılda bir yapılır (m.127). Belediye nüfusu 5.000 ve üzeri yerleşim yerinde kurulabilir; organları belediye meclisi, encümen ve başkandır. Başkan aykırı bulduğu meclis kararını 5 gün içinde iade eder; ısrar edilen karara karşı 10 gün içinde dava açabilir.

Yeni kurulan bir belediye, sınırlarını ne zamana kadar belirlemelidir? Bu soru 2025 KPSS A hukuk testinde soruldu ve cevabı bir sayıydı.

Anayasal çerçeve (m.127)

Mahallî idarelerin kuruluş ve görevleri yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir; görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanır. Kanun büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir; büyükşehir belediyesi bunun ürünüdür. Mahallî idareler belirli hizmetler için Cumhurbaşkanının izniyle kendi aralarında birlik kurabilir.

Belediye (5393 sayılı Kanun)

Belediye, belde sakinlerinin mahallî ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenlerce seçilen, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir. Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim yerinde kurulabilir; il ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması zorunludur. Yeni kurulan belediyenin sınırları kuruluşu izleyen altı ay içinde tespit edilir. Organları üçtür:

  • Belediye meclisi (karar organı): her ayın ilk haftası toplanır; yılda bir ay tatil kararı alabilir; bütçe toplantısı en çok 20 gün, diğer toplantılar en çok 5 gün sürer. Meclisin başkanı belediye başkanıdır.
  • Belediye encümeni (karma organ): başkanın başkanlığında; il belediyeleri ile nüfusu 100.000'i aşan belediyelerde meclisin kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçtiği 3 üye, mali hizmetler birim amiri ve başkanın seçtiği 2 birim amiriyle 7 kişi; diğer belediyelerde 5 kişi. Haftada en az bir kez toplanır.
  • Belediye başkanı (yürütme organı ve tüzel kişiliğin temsilcisi): seçmenlerce beş yıl için seçilir.

Meclis kararlarında başkanın denetimi bir hukuka uygunluk denetimidir: başkan hukuka aykırı gördüğü kararı gerekçesiyle 5 gün içinde meclise iade eder; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ederse karar kesinleşir ve başkan buna karşı 10 gün içinde idari yargıya başvurabilir. Kesinleşen kararlar 7 gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir; gönderilmeyen karar yürürlüğe girmez. Görevini ihmal eden ya da görevi dışında siyasi karar alan belediye meclisi, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla feshedilir; Danıştay bu konuda en geç bir ay içinde karar verir.

Büyükşehir belediyesi (5216 sayılı Kanun)

Toplam nüfusu 750.000'den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. 6360 sayılı Kanun'dan (2012) sonra büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırlarıdır; bu illerde il özel idareleri kaldırıldı ve köyler mahalleye dönüştü. 2026 itibarıyla büyükşehir sayısı 30'dur. Büyükşehir içindeki ilçe belediye başkanları büyükşehir belediye meclisinin doğal üyesidir.

Akılda kalsın: Belediyenin sayı dizisi: 5.000 nüfus · 6 ay sınır · 5 gün iade · salt çoğunluk ısrar · 10 gün dava · 7 gün mülki amire · 7 ya da 5 kişilik encümen · 750.000 büyükşehir. Meclisi feshetme yetkisi Bakanlıkta değil Danıştaydadır.
Sınavda

Nasıl sorulur5393 ya da 5216'ya göre bir süre, sayı ya da organ sorulur; ya da belediye meclisinin feshini kimin yaptığı.

TuzakBaşkanın iade süresi ile dava açma süresini karıştırmak; iade 5 gün, ısrar kararına karşı dava 10 gündür.

Sınavda işaretlebüyükşehir belediyesi idari bir işlemle değil kanunla kurulur.

↕Sıralama meclis kararının yolu

  1. Meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararda ısrar eder; karar kesinleşir
  2. Belediye meclisi bir imar kararı alır
  3. Kesinleşen karar 7 gün içinde mülki idare amirine gönderilir
  4. Başkan kararı hukuka aykırı bulur, 5 gün içinde gerekçesiyle meclise iade eder

?Soru çöz

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Fesih kararını Danıştay verir; İçişleri Bakanlığı yalnız bildirimde bulunur ve gerekirse toplantıların ertelenmesini ister. A sınır tespitindeki altı aylık süreyi, B başkanın dava süresini, C mülki amire gönderme şartını doğru verir.
İDARE HUKUKU · KURUM

İl özel idaresi, köy ve hizmet yerinden yönetim: meslek kuruluşları, bağımsız idari otoriteler

Hukuk · İdare Hukuku ve İdari Yargı · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSeçimler hangi ilkelere göre yapılır? Siyasi partiler nasıl kapatılır, kimler partiye üye olamaz?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Türk anayasa düzeni). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Seçimler serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır; 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçmendir (m.67). Siyasi partiler önceden izin almadan kurulur; kapatma davasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açar, Anayasa Mahkemesi toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla karar verir (m.69, 149).

Seçimler ve siyasi partiler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İl özel idaresinin ve köyün organları nelerdir? Hizmet yerinden yönetim kuruluşları ve bağımsız idari otoriteler hangi özelliklere sahiptir?

Kısa cevap: İl özel idaresinin organları il genel meclisi, il encümeni ve validir; vali il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Köyün organları köy derneği, ihtiyar meclisi ve muhtardır. Hizmet yerinden yönetim kuruluşları belirli bir kamu hizmetini gören ayrı kamu tüzel kişileridir: üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, düzenleyici ve denetleyici kurumlar bunlardandır.

Aynı vali, sabah valilikte merkezî idarenin temsilcisi, öğleden sonra il encümeninde bir mahallî idarenin başkanıdır. Bu “çift şapka” il özel idaresinin en ayırt edici özelliğidir.

İl özel idaresi (5302 sayılı Kanun)

İl özel idaresi, ilin halkının mahallî ortak ihtiyaçları için kurulan kamu tüzel kişisidir; büyükşehir olan 30 ilde 2014'ten beri yoktur. Organları: seçmenlerce seçilen il genel meclisi (başkanını kendi üyeleri arasından seçer), il encümeni ve vali. İl encümeni valinin başkanlığında genel sekreter, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından seçtiği 3 üye ve valinin birim amirleri arasından seçtiği 2 üyeden oluşur. Meclis kararları en geç 5 gün içinde valiye gönderilir; vali hukuka aykırı gördüğü kararı 7 gün içinde gerekçesiyle iade edebilir; valiye gönderilmeyen karar yürürlüğe girmez.

Köy (442 sayılı Kanun)

Nüfusu 2.000'den az yerleşim yeri köydür; köy de tüzel kişidir. Köy derneği köyde kayıtlı seçmenlerin topluluğudur; muhtar ve ihtiyar meclisi köy derneğince seçilir. Muhtar köy tüzel kişiliğini temsil eder ve aynı zamanda devletin köydeki görevlerini (ör. bildirimler) yürütür; bu da “çift görev”in köydeki karşılığıdır.

Hizmet yerinden yönetim

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları
KuruluşAyırıcı özellik
ÜniversitelerDevletçe kanunla kurulur; bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzel kişileridir (m.130); vakıflar da kazanç amacı gütmemek şartıyla, Devletin gözetim ve denetimi altında yükseköğretim kurumu kurabilir
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları (baro, tabip odası, TMMOB, ticaret odası)Kanunla kurulur; organları kendi üyelerince yargı gözetimi altında gizli oyla seçilir; seçimlerinde siyasi partiler aday gösteremez; amaç dışı faaliyette sorumlu organların görevine mahkeme kararıyla son verilir (m.135)
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar (bağımsız idari otoriteler: RTÜK, BDDK, SPK, EPDK, Rekabet Kurumu, KVKK)Bir piyasayı ya da temel hakkı ilgilendiren alanda düzenleme, denetim ve yaptırım yetkisi; idari ve mali özerklik; üyeler belirli süre için atanır ve kural olarak süre dolmadan görevden alınamaz; bakanlıkla yalnız “ilişkili”dir
Kamu iktisadi teşebbüsleri, SGK, TRTEkonomik ya da sosyal bir hizmet için ayrı tüzel kişilik; TRT özerk ve tarafsız tek kamu radyo-televizyon kurumudur (m.133)

Bağımsız idari otoriteler de idaredir: işlemleri idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. “Bağımsız” sözcüğü yargı bağımsızlığını değil, hiyerarşi ve vesayetten uzaklığı anlatır. Anayasa'da adı geçen tek örnek RTÜK'tür: Türk anayasa düzeni sayfasında TBMM'nin seçim yetkileri arasında gördüğümüz gibi, dokuz üyesini TBMM Genel Kurulu, parti gruplarının gösterdiği adaylar arasından seçer (m.133). Bu kurumlara karşı açılan davaları İdari yargı ve idarenin sorumluluğu sayfasında göreceğiz.

İdari teşkilatın süreleri ve sayıları (toplu)
KonuSüre / sayıDayanak
Mahallî idare seçimleri5 yılda bir2709 m.127
Belediye kurulması / yeni belediyenin sınırı5.000 nüfus / 6 ay5393 m.4, 5
Başkanın meclis kararını iadesi / ısrar / dava5 gün / salt çoğunluk / 10 gün5393 m.23
Kesin kararın mülki amire gönderilmesi7 gün5393 m.23
Belediye meclisinin feshinde Danıştay kararıEn geç 1 ay5393 m.30
İl genel meclisi kararının valiye gönderilmesi / vali iadesi5 gün / 7 gün5302 m.15
Büyükşehir belediyesine dönüşme750.000'den fazla nüfus, kanunla5216 m.4
Köy2.000'den az nüfus442 m.1
Meslek kuruluşunu faaliyetten men: hâkim onayı24 saat içinde onaya sunulur, hâkim 48 saatte karar verir2709 m.135
Danıştay'ın imtiyaz sözleşmesi hakkında düşüncesi2 ay2709 m.155
Akılda kalsın: Vali iki şapkalıdır: valilikte Devlet, il özel idaresinde mahallî idarenin başı. Meslek kuruluşunda üç güvence: kanunla kuruluş, yargı gözetiminde gizli oyla seçim, mahkeme kararıyla görevden alma. Bağımsız idari otorite = “bağımsız ama idari”; davası idari yargıda görülür.
Sınavda

Nasıl sorulurİl özel idaresinin ya da köyün organları, meslek kuruluşlarının anayasal güvenceleri, bağımsız idari otoritelerin özellikleri sorulur.

Tuzakİl genel meclisinin başkanını vali sanmak; meclis başkanını kendi üyeleri arasından seçer, vali il özel idaresinin ve encümenin başıdır.

Sınavda işaretlemeslek kuruluşlarının organlarına kural olarak ancak mahkeme kararıyla son verilir.

?Soru çöz

1982 Anayasası'na göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir.
II. Organlarının seçiminde siyasi partiler aday gösterebilir.
III. Amaçları dışında faaliyet gösterenlerin sorumlu organlarının görevine mahkeme kararıyla son verilir.

✓ C. Meslek kuruluşları kanunla kurulan kamu tüzel kişileridir (I) ve amaç dışı faaliyette sorumlu organların görevine mahkeme kararıyla son verilir (III). II yanlıştır: 135. madde siyasi partilerin bu seçimlerde aday gösteremeyeceğini söyler; B ve D bu yasağı atlar, A ise III'ü eksik bırakır.

⇄Bilgi eşleştirme kim seçer, kim başkanlık eder?

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Sayıştay kararlarına karşı yalnız 15 gün içinde bir kez karar düzeltme istenir; idari yargı kapalıdır (m.160). B AYM üyeliğini (m.147), C Uyuşmazlık Mahkemesini (m.158), D HSK başkanlığını (m.159) doğru verir.Kaynak: Türk anayasa düzeni · Yargı ve yüksek mahkemeler

?Soru 2

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisinin değiştirilmesi teklif edilemez?

✓ D. Resmî dil m.3'tedir; m.4 ilk üç maddeyi değiştirilemez ve teklif edilemez kılar. A m.5'tir; B m.10'dur; C m.7'dir. Üçü de Genel Esaslar'dadır ama m.4'ün koruması dışındadır, usulüne uygun değişiklikle değiştirilebilir.Kaynak: Türk anayasa düzeni · Temel ilkeler (m.1–10)

?Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarın özelliklerinden biri değildir?

✓ D. Hukuki boşlukta doğmak ve hukuken sınırsız olmak asli kurucu iktidarın özelliğidir. A, B ve C tali kurucu iktidarı doğru anlatır: yetki anayasadan gelir (A), usule bağlıdır (B) ve 4. madde gibi değiştirilemez hükümlerle sınırlıdır (C).Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Asli ve tali kurucu iktidar

?Soru 4

Olağan dönemde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez.
II. Kanunda açıkça düzenlenmiş bir konuda CBK çıkarılabilir; bu durumda sonraki tarihli CBK uygulanır.
III. CBK'lerin Anayasa'ya uygunluğu Anayasa Mahkemesince denetlenir.

✓ C. I m.104/17'deki yasağı, III m.148'deki denetimi doğru verir. II iki yönden yanlıştır: kanunda açıkça düzenlenen konuda CBK çıkarılamaz, çatışmada da “sonraki norm” değil kanun uygulanır. A III'ü atlar; B ve D II'yi doğru sayar.Kaynak: Türk anayasa düzeni · CBK ve olağanüstü hâl

?Soru 5

1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilir?

✓ C. TBMM İçtüzüğü, kanun ve CBK ile birlikte şekil ve esas yönünden AYM denetimine tabidir (m.148). A OHAL ve savaş CBK'lerini, B kanun hükmündeki andlaşmaları, D ise yalnız şekil yönünden denetlenen anayasa değişikliklerini denetime açık sanır; üçü de Anayasa'da denetim dışında bırakılmıştır.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasa yargısı ve süreleri

?Soru 6

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. m.101 aday göstermeyi parti gruplarına, yüzde beşi aşan partilere ve en az 100.000 seçmene tanır. A yaş sınırını 40 yerine 35 sanır; B ikinci turun iki adayla yapıldığını atlar; C seçilen milletvekilinin Meclis üyeliğinin sona erdiğini unutur.Kaynak: Türk anayasa düzeni · Cumhurbaşkanı: seçim, yetki, sorumluluk

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi konfederasyonu federal devletten ayıran özelliktir?

✓ D. Konfederasyonun üyeleri egemenliklerini korur ve birlikten ayrılabilir; federal devlette ayrılma hakkı yoktur. A ve B federal devlette de vardır, üye devletlerin meclis ve mahkemeleri bulunur; C ayırıcı değildir, iki yapıda da ortak organlar vardır.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Devlet şekilleri ve egemenlik

?Soru 8

TBMM'de kabul edilen bir Anayasa değişikliğine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. 385 oyla kabul edilen değişiklik, Cumhurbaşkanınca Meclise iade edilmezse halkoyuna sunulmak üzere yayımlanır.
II. 410 oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunmadan yayımlayabilir.
III. Anayasa Mahkemesi değişikliği, kabul edilen hükmün içeriği bakımından da denetleyebilir.

✓ B. I doğrudur: 360–399 arasındaki değişiklik iade edilmezse zorunlu olarak halkoyuna gider. II doğrudur: 400 ve üzeri oyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı yayımlayabilir. III yanlıştır: AYM anayasa değişikliklerini yalnız şekil bakımından denetler; A II'yi, C ve D ise III'ü yanlış değerlendirir.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Anayasanın değiştirilmesi (m.175)

?Soru 9

Bir hükümet sistemi ile ilgili şu bilgiler veriliyor:

I. Devlet başkanı siyasi bakımdan sorumsuzdur ve işlemleri bakanlarca imzalanır.
II. Hükümet, yasama organının güvenine dayanır.
III. Yürütme organı yasama organını feshedebilir.

Bu özellikler aşağıdaki sistemlerden hangisini tanımlar?

✓ A. Karşı-imza (I), hükümetin meclise karşı siyasi sorumluluğu (II) ve fesih (III) parlamenter sistemin üç ayırıcı aracıdır. B başkanlıkta güvensizlik oyu ve fesih yoktur; C meclis hükümetinde yürütme meclisi feshedemez; D mutlak monarşide kuvvetler hükümdarda birleşir, meclise karşı sorumluluk yoktur.Kaynak: Anayasa hukukunun temel kavramları · Hükümet sistemleri

?Soru 10

1982 Anayasası'nın bugünkü metnine göre aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin bilgi edinme ve denetleme yollarından biri değildir?

✓ B. Gensoru, parlamenter sistemde hükümeti düşürmeye yarayan yoldu; 2017'de Bakanlar Kurulu ile birlikte kalktı. A belli konuda incelemedir; C Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlara 15 günde cevaplanan sorudur; D Genel Kurulda görüşmedir. Üçü de m.98'de durur.Kaynak: Türk anayasa düzeni · TBMM: seçim, üyelik, kanun yapımı, denetim
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Hukuk soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →