Kimyasal denge: denge sabiti, Le Chatelier ilkesi

Dengenin neden dinamik olduğunu, denge ifadesi yazmayı ve hesaplamayı, denge sabitleri arasındaki ilişkiyi ve dengeyi bozan etkenleri Le Chatelier ilkesiyle anlatıyoruz.

6 durakAYT
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · DENGE

Kimyasal denge: tepkime durmaz, ileri ve geri hız eşitlenir

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDenge buhar basıncı nedir, neye bağlıdır, bağıl nem ne demektir?Bağlantılı konudan (Maddenin hâlleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kapalı bir kapta buharlaşan moleküllerin bir kısmı yeniden yoğuşur; buharlaşma ve yoğuşma hızları eşitlenince buharın basıncı sabitlenir. Buna denge buhar basıncı denir. Denge buhar basıncı yalnız sıvının cinsine ve sıcaklığa bağlıdır; sıvının miktarına ve kabın hacmine bağlı değildir. Tanecikler arası çekimi zayıf olan sıvı daha uçucudur ve buhar basıncı daha büyüktür.

Buhar basıncı ve nem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kimyasal denge nedir, fiziksel ve kimyasal dengenin özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Kapalı bir sistemde tersinir bir değişimin ileri ve geri hızları eşitlendiğinde denge kurulur. Dengede tepkime durmaz, iki yönde aynı hızla sürer (dinamik denge); derişimler, basınç ve renk gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır, ama derişimler birbirine eşit olmak zorunda değildir. Kapalı kaptaki buharlaşma-yoğuşma fiziksel, H₂ + I₂ ⇌ 2HI kimyasal dengedir.

Kapağı kapalı bir şişedeki suyun seviyesi günlerce değişmez; oysa su molekülleri her an buharlaşıp yeniden yoğuşmaktadır.

Maddenin hâlleri sayfasında kapalı kapta buharlaşma ile yoğuşma hızları eşitlenince buhar basıncının sabitlendiğini gördük; Sıvı çözeltiler ve çözünürlük sayfasında da doygun çözeltide çözünme ile çökme hızlarının eşit olduğunu. Bunlar fiziksel denge örnekleridir. Kimyasal tepkimelerde de aynısı olur: tersinir bir tepkimede ürünler oluştukça geri tepkime hızlanır, girenler azaldıkça ileri tepkime yavaşlar. İki hız eşitlendiğinde kimyasal denge kurulur.

Dengede tepkime durmuş değildir; birim zamanda oluşan ve harcanan madde miktarları eşittir (dinamik denge). Bu yüzden dengede bütün maddelerin derişimleri ve sistemin renk, basınç gibi gözlenebilir özellikleri sabittir. Denge ancak kapalı bir sistemde ve sabit sıcaklıkta kurulur; ürünlerden biri ortamdan kaçarsa (açık kapta gaz çıkışı) tepkime tamamlanana kadar ilerler.

Derişimler denge anından sonra sabitlenir ama eşit değildir; eşit olan ileri ve geri hızlardır.Görsel: Sınav Defteri
rileri = rgeri derişimler sabit, eşit değilDenge iki yönden de kurulabilir: aynı sıcaklıkta H₂ ve I₂'den de, yalnız HI'dan da başlansa aynı denge sabitine ulaşılır.

İki eğilim: enerji ve düzensizlik

Değişimler en düşük enerjiye (ısı vermeye) ve en yüksek düzensizliğe (gaz oluşmasına, gaz molünün artmasına) yönelir. İki eğilim aynı yöndeyse tepkime tamamlanır, zıt yöndeyse denge kurulur.

İki eğilim aynı yönde mi?
TepkimeEn düşük enerjiEn yüksek düzensizlikSonuç
N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g), ΔH negatifürünlergirenler (4 mol gaz → 2)denge
CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g), ΔH pozitifgirenlerürünler (gaz oluşur)denge
H₂O(s) ⇌ H₂O(g), ΔH pozitifsıvıgazdenge (kapalı kapta)
2O₃(g) → 3O₂(g), ΔH negatifürünlerürünler (2 mol gaz → 3)tamamlanma eğilimi
Çözümlü örnek

Kapalı bir kapta sabit sıcaklıkta su ile su buharı dengededir. Buharlaşma hızı, yoğuşma hızı, buhar basıncı ve sıvının kütlesi için ne söylenebilir?

  1. Dengede iki yönün hızı eşittir: buharlaşma hızı = yoğuşma hızı.
  2. Birim zamanda buharlaşan ve yoğuşan molekül sayısı aynı olduğu için buhar basıncı ve sıvının kütlesi sabittir.
  3. Değişimler durmamıştır; tek tek moleküller hâl değiştirmeyi sürdürür.

Cevap: hızlar eşit; buhar basıncı ve sıvı kütlesi sabit

Çözümlü örnek

I. 2KClO3(k) → 2KCl(k) + 3O2(g), ΔH negatif; II. PCl5(g) ⇌ PCl3(g) + Cl2(g), ΔH pozitif; III. 2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g), ΔH negatif. Hangileri dengeye ulaşmadan tamamlanma eğilimindedir?

  1. I: ısı verir (enerji ürünlerde düşük) ve katıdan gaz oluşur (düzensizlik ürünlerde): iki eğilim aynı yönde.
  2. II: enerji girenleri, düzensizlik (1 mol gaz → 2) ürünleri gösterir: zıt, denge kurulur.
  3. III: enerji ürünleri, düzensizlik (3 mol gaz → 2) girenleri gösterir: zıt, denge kurulur.

Cevap: yalnız I

Çözümlü örnek (grafik okuma)

1 L'lik kapta gerçekleşen H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) tepkimesinin derişim-zaman grafiğinde H₂ ve I₂ derişimleri 0,5 M'den başlayıp t₁ anında 0,1 M'de sabitleniyor. a) Denge hangi andan sonra kurulmuştur? b) Dengede [HI] kaç M'dir? c) t₁'den sonra hızlar için ne söylenebilir?

  1. a) Derişimlerin sabitlendiği t₁ anından sonra.
  2. b) H₂'den 0,5 − 0,1 = 0,4 M harcanmış; katsayılar 1 : 2: [HI] = 2 · 0,4 = 0,8 M.
  3. c) İleri ve geri hızlar eşittir ama sıfır değildir; derişimler sabittir ama eşit değildir (0,1 M ve 0,8 M).

Cevap: t₁'den sonra; 0,8 M; hızlar eşit

✔ Doğru

  • Dengede ileri ve geri hızlar eşittir; derişimler sabittir.
  • Denge dinamiktir: tanecikler dönüşmeyi sürdürür.
  • Enerji ve düzensizlik eğilimleri zıtsa denge kurulur.

✘ Sık yapılan hata

  • Dengede girenlerle ürünlerin derişimlerini eşit sanmak.
  • Dengede tepkimenin durduğunu sanmak.
  • Ağzı açık kaptaki su ile buharını dengede sanmak.
Akılda kalsın: Denge durgunluk değil beraberliktir: iki takım aynı hızda gol atar, skor değişmez. Dengede sabit olan derişimdir, eşit olan hızdır.
Sınavda

Nasıl sorulurDengedeki bir sistem için hangi niceliklerin sabit, hangilerinin eşit olduğu sorulur; derişim-zaman ya da hız-zaman grafiği yorumlatılır. Verilen tepkimelerden hangisinin dengeye ulaşacağı da iki eğilim üzerinden sorulur.

TuzakDengede girenlerle ürünlerin derişimlerinin eşit olduğunu sanmaktır; sabit olan derişimlerdir, eşit olan ileri ve geri hızlardır. İkinci tuzak, dengede tepkimenin durduğunu sanmaktır.

?Soru çöz

Aşağıdaki tepkimelerin hangisinde en düşük enerji ve en yüksek düzensizlik eğilimleri aynı yöndedir?

✓ B. Ozonun bozunması ısı verir ve 2 mol gazdan 3 mol gaz oluşur; iki eğilim de ürünleri gösterir. A'da enerji ürünleri, düzensizlik girenleri (4 mol gaz → 2) gösterir; C'de enerji girenleri, düzensizlik gaz oluşan ürünleri gösterir; D'de enerji sıvıyı, düzensizlik buharı gösterir. Bu üçünde eğilimler zıttır, denge kurulur.

▭Sen çöz dengedeki miktarlar

1 L'lik kapalı bir kapta 1 mol H₂ ile 1 mol I₂'den başlanıyor; dengede 1,6 mol HI bulunuyor. Tablonun boş hücrelerini doldur.

H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) (mol)
H2I2HI
Başlangıç110
Değişim−−+1,6
Denge1,6

Dengede kaptaki toplam gaz moldür.

0,80,80,20,221,60,4
YASA · DENGE

Denge sabiti Kc: dengenin parmak izi

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTepkime hızı nasıl tanımlanır ve ölçülür, ortalama hız nasıl hesaplanır?Bağlantılı konudan (Tepkime hızı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tepkime hızı, birim zamanda girenlerin derişimindeki azalma ya da ürünlerin derişimindeki artmadır; birimi mol/(L·s)'dir. Hız mol, kütle ya da normal şartlardaki gaz hacmi cinsinden de verilebilir. Ortalama hız, derişim değişiminin geçen süreye oranıdır. Hız; renk, gaz hacmi, basınç, iletkenlik, pH ya da kütle değişimi izlenerek ölçülür.

Tepkime hızı ve ölçülmesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Denge sabiti Kc nasıl yazılır ve hesaplanır?

Kısa cevap: aA + bB ⇌ cC + dD dengesi için Kc = [C]ᶜ[D]ᵈ / ([A]ᵃ[B]ᵇ) yazılır: ürünlerin denge derişimleri katsayı kadar üsle paya, girenlerinki paydaya konur. Katılar ve saf sıvılar ifadeye girmez. Kc yalnız sıcaklığa bağlıdır; başlangıç miktarları değişse de aynı sıcaklıkta aynı kalır. Kc büyükse dengede ürünler, küçükse girenler baskındır.

Aynı sıcaklıkta bir kaba ne kadar H₂ ve I₂ koyarsan koy, denge kurulduğunda derişimlerden hesaplanan belli bir oran hep aynı sayıyı verir.

Tepkime hızı sayfasında tek basamaklı tepkimelerin ileri ve geri hız ifadelerini yazmıştık. aA + bB ⇌ cC + dD dengesinde ileri hız k(ileri)[A]ᵃ[B]ᵇ, geri hız k(geri)[C]ᶜ[D]ᵈ'dir. Dengede iki hız eşit olduğu için hız sabitlerinin oranı, derişimlerden kurulan bir orana eşit çıkar. Bu orana denge sabiti (Kc) denir. Çok basamaklı tepkimelerde de denge ifadesi net denklemin katsayılarıyla yazılır.

Kc = kilerikgeri = [C]c·[D]d[A]a·[B]bKöşeli parantez: dengedeki molar derişim · katı (k) ve saf sıvı (s) yazılmaz · gazlar (g) ve çözünmüş maddeler (suda) yazılır

Kc'nin büyüklüğü dengenin nerede kurulduğunu söyler. Kc çok büyükse (ör. 10¹⁰) dengede neredeyse yalnız ürünler vardır; çok küçükse (ör. 10⁻¹⁰) tepkime ancak çok az ilerlemiştir. Kc'yi yalnız sıcaklık değiştirir; derişim, basınç, hacim ve katalizör değiştirmez.

Denge ifadesi yazarken: kimler girer, kimler girmez?
DengeKc ifadesiNot
2SO₂(g) + O₂(g) ⇌ 2SO₃(g)[SO₃]² / ([SO₂]²[O₂])hepsi gaz
CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g)[CO₂]katılar yazılmaz
Cu(k) + 2Ag⁺(suda) ⇌ Cu²⁺(suda) + 2Ag(k)[Cu²⁺] / [Ag⁺]²katı metaller yazılmaz
H₂O(s) ⇌ H₂O(g)[H₂O(g)]saf sıvı yazılmaz
Çözümlü örnek

2 L'lik bir kapta kurulan H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) dengesinde 0,4 mol H₂, 0,4 mol I₂ ve 3,2 mol HI bulunuyor. Kc kaçtır?

  1. Derişimlere çevir: [H₂] = [I₂] = 0,4/2 = 0,2 M; [HI] = 3,2/2 = 1,6 M.
  2. Kc = 1,620,2 · 0,2 = 2,560,04 = 64

Cevap: 64

Çözümlü örnek

1 L'lik kaba 1 mol N₂O₄ konuyor. N2O4(g) ⇌ 2NO2(g) dengesi kurulduğunda N₂O₄'ün %20'si ayrışmış bulunuyor. Kc kaçtır?

  1. Başlangıç: N₂O₄ 1 M, NO₂ 0.
  2. Değişim: N₂O₄'ün %20'si, yani −0,2 M; katsayı 2 olduğundan NO₂ +0,4 M.
  3. Denge: [N₂O₄] = 0,8 M, [NO₂] = 0,4 M.
  4. Kc = 0,42/0,8 = 0,16/0,8 = 0,2

Cevap: 0,2

✔ Doğru

  • Kc = [ürünler] ÷ [girenler]; her derişimin üssü katsayısıdır.
  • Katı ve saf sıvı yazılmaz: CaCO3(k) ⇌ CaO(k) + CO2(g) için Kc = [CO2].
  • Kc, ileri ve geri hız sabitlerinin oranıdır: Kc = kileri ÷ kgeri.

✘ Sık yapılan hata

  • Katsayıları üs yerine çarpan olarak yazmak.
  • CaCO3 gibi katıları Kc ifadesine yazmak.
  • Kap 2 L iken mol sayılarını derişime çevirmeden yazmak.
Akılda kalsın: “Ürünler üstte, girenler altta, katsayılar üste”. Katı ve saf sıvıyı sil. Kc'yi yalnız sıcaklık değiştirir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir dengenin Kc ifadesi, ya da dengedeki miktarlar ve kap hacmi verilip Kc sorulur.

TuzakKap hacmi 1 L değilken mol sayılarını doğrudan ifadeye yazmaktır; önce derişime çevir. İkinci tuzak, katı ya da saf sıvıyı ifadeye yazmaktır. Üçüncü tuzak, başlangıçta daha çok madde konursa Kc'nin büyüyeceğini sanmaktır; aynı sıcaklıkta Kc sabittir.

?Soru çöz

2 L'lik bir kaba 1 mol PCl₅ konuyor. PCl5(g) ⇌ PCl3(g) + Cl2(g) dengesi kurulduğunda PCl₅'in %50'si ayrışmış bulunuyor. Bu sıcaklıkta Kc kaçtır?

✓ A. Dengede 0,5 mol PCl₅, 0,5 mol PCl₃ ve 0,5 mol Cl₂ vardır; derişimleri 0,25 M. Kc = 0,25 · 0,25/0,25 = 0,25. B derişim yerine mol sayılarını yazmaktan; C ifadeyi ters (girenler/ürünler) kurmaktan; D paydaya dengedeki değil başlangıçtaki PCl₅ derişimini (0,5 M) yazmaktan çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme denge ve Kc ifadesi

HESAP · DENGE

Denge hesapları: başlangıç, değişim, denge tablosu ve Qc

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSınırlayıcı bileşen nedir, artan madde nasıl hesaplanır?Bağlantılı konudan (Kimyasal tepkimeler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Girenler denklemdeki orandan farklı miktarlarda alınırsa biri önce biter; buna sınırlayıcı bileşen denir ve oluşan ürün miktarını o belirler. Sınırlayıcıyı bulmak için her girenin mol sayısı kendi katsayısına bölünür; sonucu küçük olan sınırlayıcıdır. Öteki girenden harcanmayan kısım artan maddedir. Ürün hesabı her zaman sınırlayıcıya göre yapılır.

Sınırlayıcı bileşen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Denge derişimleri nasıl hesaplanır, tepkime oranı Qc ile dengenin yönü nasıl bulunur?

Kısa cevap: Denge hesaplarında başlangıç, değişim ve denge satırlarından oluşan bir tablo kurulur; değişimler katsayılarla orantılıdır. Kc biliniyorsa bilinmeyen denge derişimi bu tablodan bulunur. Herhangi bir andaki derişimlerle Kc ifadesi gibi hesaplanan orana tepkime oranı (Qc) denir: Qc, Kc'den küçükse tepkime ileri, büyükse geri yönde ilerler; eşitse sistem dengededir.

Bir kavanozu doldurmak için ne kadar boşluk kaldığını bilmek yeter; denge hesabında da önce sistemin dengeye ne kadar uzak olduğuna bakılır.

Denge sorularının çoğu aynı tabloyla çözülür. İlk satıra başlangıç derişimleri (ya da molleri), ikinci satıra değişimler, üçüncü satıra denge değerleri yazılır. Değişimler katsayılarla orantılıdır: girenlerde eksi, ürünlerde artı. Kap hacmi 1 L değilse Kc'ye mol değil derişim yazıldığını unutma.

başlangıç + değişim = denge Qc = Kc ifadesi, anlık derişimlerleDeğişimler katsayılarla orantılı: aA → cC'de A'dan a·x harcanırken C'den c·x oluşur.

Bir sistemin dengede olup olmadığını anlamak için o anki derişimlerle tepkime oranı (Qc) hesaplanır ve Kc ile karşılaştırılır.

Qc ile Kc'yi karşılaştır
DurumAnlamıSistem ne yapar?
Qc, Kc'den küçükürünler henüz azileri yönde ilerler
Qc = Kcsistem dengedegözlenebilir değişim olmaz
Qc, Kc'den büyükürünler fazlageri yönde ilerler
Çözümlü örnek

Bir sıcaklıkta H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) için Kc = 64'tür. 1 L'lik kaba 0,5 mol H₂ ve 0,5 mol I₂ konuyor. Denge derişimleri kaçtır?

H2(g) + I2(g) ⇌ 2HI(g) (1 L, mol/L)
H2I2HI
Başlangıç0,50,50
Değişim−x−x+2x
Denge0,5 − x0,5 − x2x
x = 0,4 ile0,10,10,8
  1. Tabloyu kur: değişimler katsayılarla orantılı (1 : 1 : 2), girenlerde eksi, üründe artı.
  2. 64 = (2x)2/(0,5 − x)2; iki yanın karekökü: 8 = 2x/(0,5 − x).
  3. 4 − 8x = 2x → x = 0,4; tablonun son satırı.
  4. [H₂] = [I₂] = 0,1 M; [HI] = 0,8 M. Kontrol: 0,64/0,01 = 64.

Cevap: [H₂] = [I₂] = 0,1 M, [HI] = 0,8 M

Çözümlü örnek

Bir sıcaklıkta N2O4(g) ⇌ 2NO2(g) için Kc = 0,36'dır. 1 L'lik kapta bir anda 0,1 mol N₂O₄ ve 0,3 mol NO₂ bulunuyor. Sistem dengede midir, hangi yöne ilerler?

  1. Qc = 0,32/0,1 = 0,09/0,1 = 0,9
  2. Qc (0,9) Kc'den (0,36) büyük: ürün fazladır.
  3. Tepkime geri yönde ilerler: NO₂ azalır, N₂O₄ artar.

Cevap: dengede değil; geri yönde ilerler

✔ Doğru

  • Başlangıç + değişim = denge; değişimler katsayılarla orantılıdır.
  • Kc'ye mol değil derişim (mol/L) yazılır.
  • Qc < Kc ise ileri, Qc > Kc ise geri yönde ilerler.

✘ Sık yapılan hata

  • Değişim satırında katsayıyı unutmak: 2HI ⇌ H2 + I2'de x H2 için 2x HI harcanır.
  • Harcanan miktarı dengede kalan miktar sanmak.
  • Qc büyükken tepkimenin ileri gideceğini sanmak.
Akılda kalsın: Tabloyu üç satırda kur: başlangıç, değişim, denge. Qc küçükse “ürün az, ileri git”, büyükse “ürün çok, geri dön”.
Sınavda

Nasıl sorulurBaşlangıç miktarları ve dengedeki bir maddenin miktarı ya da ayrışma yüzdesi verilir, Kc istenir. Kc verilip denge derişimleri, ya da anlık derişimler verilip sistemin hangi yöne ilerleyeceği sorulur.

TuzakKap hacmi 1 L değilken mol sayılarını derişim gibi kullanmaktır. İkinci tuzak, değişim satırında katsayıları unutmaktır: 2HI ⇌ H₂ + I₂'de x mol H₂ oluşurken 2x mol HI harcanır.

?Soru çöz

Bir sıcaklıkta A(g) + B(g) ⇌ 2C(g) için Kc = 4'tür. 1 L'lik kapta bir anda 1 mol A, 1 mol B ve 4 mol C bulunuyor. Bu an için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Qc = [C]²/([A][B]) = 4²/(1 · 1) = 16; Qc, Kc'den büyük, ürün fazladır, tepkime geri yönde ilerler. A [C]'nin karesini almayı unutup 4 bulmaktan; B oranı ters kurmaktan (1/4); D Qc doğru bulunsa da yön kuralını ters uygulamaktan çıkar.

▭Sen çöz denge tablosu

2 L'lik bir kaba 2 mol SO₃ konuyor. Dengede kapta 0,5 mol O₂ bulunuyor. Tabloyu mol olarak doldur, sonra derişimlerle Kc'yi bul.

2SO3(g) ⇌ 2SO2(g) + O2(g) (mol)
SO3SO2O2
Başlangıç200
Değişim−++0,5
Denge0,5

Derişimler 2 L'ye bölünür; Kc = olur.

11110,250,52
HESAP · DENGE

Kp ve denge sabitleri arasındaki ilişkiler: ters çevir, çarp, topla

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİdeal gaz denklemi PV = nRT nasıl kullanılır, R sabiti kaçtır?Bağlantılı konudan (Gazlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İdeal gaz denklemi PV = nRT'dir; Boyle, Charles ve Avogadro yasalarının birleşmesinden türetilir. P atm, V litre, T kelvin alınırsa R = 0,082 L·atm/(mol·K) = 22,4/273 olur. Normal şartlarda (0 °C, 1 atm) 1 mol ideal gaz 22,4 L hacim kaplar. Denklemden mol kütlesi ve yoğunluk da bulunur: PM = dRT.

İdeal gaz denklemi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kp nedir, Kp ile Kc arasındaki ilişki nasıldır ve denklem değişince K nasıl değişir?

Kısa cevap: Gaz dengelerinde denge sabiti kısmi basınçlarla da yazılabilir: Kp. İki sabit Kp = Kc·(RT)^Δn ile bağlıdır; Δn, ürünlerle girenlerin gaz mol sayıları farkıdır. Tepkime ters çevrilirse yeni K = 1/K olur, katsayılar n ile çarpılırsa K'nin n. kuvveti alınır, tepkimeler toplanırsa K'ler çarpılır.

Bir gaz karışımını manometreyle izlemek, derişim ölçmekten çoğu zaman daha kolaydır; bu yüzden gaz dengeleri basınçla da anlatılır.

Gazlar sayfasında gördük: bir gazın kısmi basıncı derişimiyle orantılıdır, P = (n/V)·RT = [X]·RT. Bu yüzden gaz dengelerinde derişimler yerine kısmi basınçlar yazılabilir; bu denge sabitine Kp denir. Katılar ve sıvılar Kp ifadesine de girmez. Her derişim RT ile çarpılınca iki sabit arasında Δn'ye bağlı bir köprü çıkar.

Kp = PCc·PDdPAa·PBb Kp = Kc·(RT)Δn Δn = n(gaz ürün) − n(gaz giren)R = 0,082 L·atm/(mol·K), T kelvin. Δn = 0 ise Kp = Kc.

Denklem değişince K nasıl değişir?

K ifadesi denklemden yazıldığı için denklem değişince K da değişir. Ters tepkimede pay ile payda yer değiştirir: K′ = 1/K. Denklem n ile çarpılınca her üs n katına çıkar: K′ = Kⁿ (½ ile çarpılınca karekök). İki denge toplanınca ifadeler çarpılır: K = K₁·K₂. Bu kurallar, Kimyasal tepkimelerde enerji sayfasında gördüğümüz Hess yasasının dengedeki karşılığıdır; orada ΔH'ler toplanıyordu, burada K'ler çarpılır.

Denklem değişince ΔH ve K ne olur?
DeğişiklikΔHK
Ters çevirme−ΔH1/K
n ile çarpman·ΔHKⁿ
İki tepkimeyi toplamaΔH₁ + ΔH₂K₁·K₂
Çözümlü örnek

500 K'de N2O4(g) ⇌ 2NO2(g) için Kc = 0,2'dir. Aynı sıcaklıkta Kp kaçtır?

  1. Δn = 2 − 1 = 1.
  2. RT = 0,082 · 500 = 41
  3. Kp = 0,2 · 411 = 8,2

Cevap: 8,2

Çözümlü örnek

Bir sıcaklıkta N2(g) + O2(g) ⇌ 2NO(g) için K = 4·10⁻⁴'tür. Aynı sıcaklıkta a) 2NO(g) ⇌ N2(g) + O2(g) b) NO(g) ⇌ ½N2(g) + ½O2(g) tepkimelerinin K değerleri kaçtır?

  1. a) Ters tepkime: K = 1/(4·10⁻⁴) = 2500.
  2. b) a'daki tepkime ½ ile çarpılmış: K = √2500 = 50.

Cevap: a) 2500, b) 50

✔ Doğru

  • Kp = Kc(RT)Δn; Δn = gaz ürün molü − gaz giren molü.
  • Ters tepkimenin K'si 1/K; katsayılar n ile çarpılırsa Kn.
  • Tepkimeler toplanırsa K'ler çarpılır.

✘ Sık yapılan hata

  • Δn'ye katı ve sıvıları da katmak.
  • Tepkime 2 ile çarpılınca K'yi 2 ile çarpmak (karesi alınır).
  • Toplanan tepkimelerin K'lerini toplamak.
Akılda kalsın: Hess'te ΔH için “ters: işaret değiştir, çarp: çarp, topla: topla”; K için “ters: ters çevir, çarp: üs al, topla: çarp”. Kp ile Kc arasındaki köprü (RT)^Δn'dir; Δn yalnız gazlardan sayılır.
Sınavda

Nasıl sorulurKc verilip Kp istenir ya da verilen denge sabitlerinden yeni bir tepkimenin K'si hesaplatılır.

TuzakΔn hesaplanırken katı ve sıvıları da saymaktır; yalnız gazlar sayılır. İkinci tuzak, katsayılar 2 ile çarpılınca K'yi 2 ile çarpmaktır; doğrusu K'nin karesidir. Üçüncü tuzak, toplanan tepkimelerin K'lerini toplamaktır; K'ler çarpılır.

?Soru çöz

500 K'de 2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g) için Kc = 41'dir. Aynı sıcaklıkta Kp kaçtır? (R = 0,082 L·atm/(mol·K))

✓ D. Δn = 2 − (2 + 1) = −1; Kp = Kc·(RT)⁻¹ = 41/(0,082 · 500) = 41/41 = 1. A Δn'nin işaretini ters alıp RT ile çarpmaktan; B Δn'yi sıfır sanıp Kp = Kc almaktan; C Δn'yi −2 alıp (RT)² ile bölmekten çıkar.

▭Sen çöz K'ler arası ilişki

A(g) ⇌ 2B(g) için K = 4 ise aynı sıcaklıkta 2B(g) ⇌ A(g) için K = , ½A(g) ⇌ B(g) için K = , 2A(g) ⇌ 4B(g) için K = olur.

0,252168−4
YASA · LE CHATELİER

Le Chatelier ilkesi: dengeyi bozarsan sistem karşı koyar

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBoyle ve Charles yasaları nedir, grafikleri nasıl yorumlanır?Bağlantılı konudan (Gazlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Boyle yasasına göre sabit sıcaklıkta belirli miktar gazın basıncı ile hacmi ters orantılıdır: P₁V₁ = P₂V₂. Charles yasasına göre sabit basınçta gazın hacmi mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır: V₁/T₁ = V₂/T₂. P–V grafiği hiperbol, V–T(K) grafiği orijinden geçen doğrudur; V–t(°C) doğrusu −273 °C'ye uzanır.

Boyle ve Charles yasaları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Le Chatelier ilkesine göre derişim, hacim ve basınç değişimi dengeyi nasıl etkiler?

Kısa cevap: Le Chatelier ilkesine göre dengedeki bir sisteme dışarıdan bir etki yapılırsa sistem bu etkiyi azaltacak yönde kayar ve yeni bir denge kurar. Girenlerden biri eklenirse ya da ürün ortamdan çekilirse denge ileri yöne kayar. Gaz dengesinde hacim küçültülürse denge gaz mol sayısı az olan tarafa kayar. Sıcaklık sabitse bu değişimler K'yi değiştirmez.

Amonyak fabrikalarında oluşan amonyak sürekli sıvılaştırılıp ortamdan çekilir; denge bu eksikliği kapatmak için durmadan yeni amonyak üretir.

Le Chatelier ilkesinin arkasında Qc ile Kc'nin karşılaştırılması vardır. Dengedeki sisteme giren eklenirse Qc'nin paydası büyür, Qc Kc'den küçük olur ve tepkime ileri yönde ilerleyerek eklenen maddenin bir kısmını harcar. Ürün eklenirse tersi olur. Eklenen madde tamamen geri harcanmaz: yeni dengede onun derişimi eskisinden yine büyüktür. Katı ya da saf sıvı eklemek veya çekmek dengeyi etkilemez, çünkü onlar ifadede yer almaz.

Eklenen N₂'nin bir kısmı harcanır ama yeni dengedeki N₂ derişimi ilk dengedekinden yüksektir. H₂ azalır, NH₃ artar; sıcaklık değişmediği için K aynıdır.Görsel: Sınav Defteri

Hacim ve basınç

Sabit sıcaklıkta bir gaz dengesinin hacmi küçültülürse (basınç artırılırsa) bütün gazların derişimi aynı oranda artar. Sistem basıncı azaltmak için gaz mol sayısı az olan tarafa kayar; hacim büyütülürse mol sayısı fazla olan tarafa kayar. İki tarafta gaz mol sayısı eşitse (H₂ + I₂ ⇌ 2HI) hacim değişimi dengeyi kaydırmaz, ama derişimler yine değişir: hacim küçülünce mor renk koyulaşır. Sabit hacimde dengeye He gibi tepkimeye girmeyen bir gaz eklenirse toplam basınç artar ama kısmi basınçlar değişmez; denge kaymaz.

madde ekle → onu harcayan yöne madde çek → onu oluşturan yöne hacmi azalt → gaz molü az olan tarafaDerişim, hacim ve basınç değişimleri K'yi değiştirmez; yalnız denge konumunu kaydırır.
Çözümlü örnek

N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g) dengesine sabit sıcaklıkta a) N₂ ekleniyor, b) NH₃ çekiliyor, c) hacim yarıya indiriliyor, d) sabit hacimde He ekleniyor. Denge hangi yöne kayar?

  1. a) Eklenen N₂'yi harcamak için ileri yöne.
  2. b) Çekilen NH₃'ü yerine koymak için ileri yöne.
  3. c) Girenlerde 4, ürünlerde 2 mol gaz var: az mol tarafına, ileri yöne.
  4. d) Kısmi basınçlar değişmez: denge kaymaz.

Cevap: a, b, c ileri; d kaymaz

Çözümlü örnek

1 L'lik kapta N2O4(g) ⇌ 2NO2(g) dengesinde [N₂O₄] = 0,25 M, [NO₂] = 0,1 M'dir (NO₂ kahverengi, N₂O₄ renksiz). Sabit sıcaklıkta hacim yarıya indiriliyor. Denge hangi yöne kayar, renk nasıl değişir?

  1. Kc = 0,12/0,25 = 0,04.
  2. Hacim yarıya inince ilk anda [N₂O₄] = 0,5 M, [NO₂] = 0,2 M: Qc = 0,04/0,5 = 0,08.
  3. Qc, Kc'den büyük: denge geri yöne, gaz molü az olan N₂O₄ tarafına kayar.
  4. Renk önce koyulaşır (NO₂ derişimi iki katına çıktı), sonra kayma sırasında biraz açılır; yeni dengede yine ilkinden koyudur.

Cevap: geri yöne; renk ilk dengeye göre koyu

✔ Doğru

  • Eklenen madde harcanacak yöne kayar; Qc ile Kc'yi karşılaştır.
  • Hacim azalınca denge gaz molü az olan tarafa kayar.
  • Gaz molleri eşitse hacim değişimi dengeyi kaydırmaz.

✘ Sık yapılan hata

  • Sabit hacimde He eklemenin dengeyi kaydırdığını sanmak.
  • Derişim değişince K'nin de değiştiğini sanmak.
  • Gaz molleri eşit dengede hacim azalınca rengin değişmediğini sanmak (derişim artar, renk koyulaşır).
Akılda kalsın: Sistem inatçıdır: ne eklersen onu harcar, ne çekersen onu üretir, sıkıştırırsan az gaz molü olan tarafa geçer. Ama etkiyi hiçbir zaman tamamen silemez.
Sınavda

Nasıl sorulurDengedeki bir sisteme yapılan değişikliklerin denge yönüne, madde miktarlarına, renge ve K'ye etkisi öncüllerle sorulur; derişim-zaman grafiği yorumlatılır.

TuzakGiren eklenince yeni dengede o girenin derişiminin eski değerine döndüğünü sanmaktır; bir kısmı harcanır ama eskisinden büyük kalır. İkinci tuzak, gaz mol sayısı eşit olan dengede hacim değişince hiçbir şeyin değişmediğini sanmaktır: denge kaymaz ama derişimler ve renk değişir.

▭Sen çöz hacim değişimi ve Qc

1 L'lik kapta A(g) ⇌ 2B(g) dengesinde [A] = 0,5 M, [B] = 0,2 M'dir. Kc = olur. Sabit sıcaklıkta hacim yarıya indirildiği anda Qc = olur ve denge A yönüne kayar.

0,080,160,40,040,32

↕Sıralama dengeye N₂ eklenince

  1. N₂ ve H₂ harcanır, NH₃ oluşur
  2. [N₂] aniden artar, Qc küçülür
  3. Hızlar eşitlenir, aynı K ile yeni denge kurulur
  4. İleri tepkime hızı artar
  5. İleri hız azalırken geri hız artar
YASA · LE CHATELİER

Sıcaklık ve katalizör: K'yi değiştiren tek etken sıcaklıktır

MEB 11. sınıf · Kimyasal tepkimelerde denge · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaEkzotermik ve endotermik tepkime nedir, ΔH işareti neyi gösterir?Bağlantılı konudan (Kimyasal tepkimelerde enerji). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ortama ısı veren tepkimelere ekzotermik, ortamdan ısı alan tepkimelere endotermik denir. Sabit basınçta alınan ya da verilen ısıya tepkime entalpisi (ΔH) denir: ekzotermikte ΔH negatif, endotermikte pozitiftir. Yanma, nötralleşme ve yoğuşma ısı verir; erime, buharlaşma ve çoğu ayrışma ısı alır. Isı, tepkimeye giren madde miktarıyla orantılıdır.

Ekzotermik ve endotermik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sıcaklık ve katalizör kimyasal dengeyi nasıl etkiler, denge sabiti neden yalnız sıcaklıkla değişir?

Kısa cevap: Sıcaklık artırılınca denge endotermik yöne, azaltılınca ekzotermik yöne kayar. Bu yüzden ekzotermik bir tepkimede sıcaklık artınca K küçülür, endotermik bir tepkimede büyür; K'yi değiştiren tek etken sıcaklıktır. Katalizör ileri ve geri tepkimeyi aynı oranda hızlandırır: dengeye daha kısa sürede ulaşılır, ama denge konumu ve K değişmez.

NO₂ ile N₂O₄ karışımı içeren kapalı bir tüp sıcak suya batırılınca kahverengi koyulaşır, buzlu suya batırılınca açılır.

Isıyı tepkimeye giren ya da tepkimeden çıkan bir “madde” gibi düşünmek işi kolaylaştırır. Ekzotermik tepkimede ısı ürünler tarafındadır: sıcaklığı artırmak ürün eklemek gibidir, denge geri yöne kayar. Endotermik tepkimede ısı girenler tarafındadır: sıcaklığı artırmak giren eklemek gibidir, denge ileri yöne kayar. Öteki etkilerden farkı şudur: sıcaklık değişince K'nin kendisi değişir. N₂O₄ ⇌ 2NO₂ endotermiktir; ısıtılınca ileri yöne kayar, kahverengi NO₂ artar.

Katalizör ise Tepkime hızı sayfasında gördüğümüz gibi ileri ve geri aktifleşme enerjilerini aynı miktarda düşürür; iki yön aynı oranda hızlanır. Dengeye daha kısa sürede ulaşılır, ama dengedeki derişimler ve K değişmez. Dengede olan bir sisteme katalizör eklemek hiçbir şeyi kaydırmaz.

Dengeye etki eden değişiklikler
DeğişiklikDenge kaymasıK
Giren ekle / ürün çekilerideğişmez
Ürün ekle / giren çekgerideğişmez
Hacmi azalt (basıncı artır)gaz molü az olan tarafadeğişmez
Sabit hacimde inert gaz eklekaymazdeğişmez
Sıcaklığı artır (ekzotermik)geriazalır
Sıcaklığı artır (endotermik)ileriartar
Katalizör eklekaymaz; dengeye daha çabuk ulaşılırdeğişmez

Haber yöntemi: verim mi, hız mı?

Amonyak üretiminde N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g), ΔH = −92 kJ dengesi kullanılır. Le Chatelier'e göre yüksek basınç (4 mol gaz → 2 mol) ve düşük sıcaklık (ekzotermik) verimi artırır. Ama düşük sıcaklıkta tepkime çok yavaştır. Sanayide bu yüzden bir uzlaşma yapılır: yüksek basınç, orta düzeyde yüksek bir sıcaklık, demir katalizör ve oluşan amonyağın sürekli sıvılaştırılıp ortamdan çekilmesi. Katalizör verimi değil, hızı artırır.

ekzotermik: T artarsa → geri, K azalır endotermik: T artarsa → ileri, K artarKatalizör: denge konumu ve K aynı, yalnız dengeye ulaşma süresi kısalır.
Isıyı denklemde bir madde gibi düşün: ısıtmak, ısının bulunduğu tarafa madde eklemektir. Endotermikte ısı girenlerdedir (ileri, K büyür); ekzotermikte ürünlerdedir (geri, K küçülür).Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g) tepkimesi ekzotermiktir. a) Sıcaklık artırılırsa SO₃ miktarı ve K nasıl değişir? b) Dengeye katalizör eklenirse ne olur?

  1. a) Isı ürünler tarafında; ısıtmak ürün eklemek gibidir: denge geri kayar, SO₃ azalır, K küçülür.
  2. b) Katalizör iki yönü aynı oranda hızlandırır: denge kaymaz, SO₃ miktarı ve K değişmez.

Cevap: a) SO₃ azalır, K azalır; b) değişiklik olmaz

Çözümlü örnek

Bir tepkimenin denge sabiti 300 K'de 4, 400 K'de 0,5'tir. Tepkime ekzotermik mi, endotermik midir? 400 K'de ters tepkimenin denge sabiti kaçtır?

  1. Sıcaklık artınca K küçülmüş: denge geri yöne kaymış, yani ileri tepkime ekzotermiktir.
  2. Ters tepkimenin K'si: 1/0,5 = 2.

Cevap: ekzotermik; 2

✔ Doğru

  • Ekzotermikte T artınca K azalır; endotermikte K artar.
  • K'yi değiştiren tek etken sıcaklıktır.
  • Katalizör dengeye ulaşma süresini kısaltır; verimi artırmaz.

✘ Sık yapılan hata

  • Isıtmanın her tepkimede ürünü artırdığını sanmak.
  • Katalizörün dengeyi ürünler yönüne kaydırdığını sanmak.
  • Basınç ya da derişim değişince K'nin değiştiğini sanmak.
Akılda kalsın: Isıyı denklemde bir madde gibi yaz: ısıtmak onu eklemek, soğutmak onu çekmektir. K'yi yalnız sıcaklık değiştirir; katalizör yalnız bekleme süresini kısaltır.
Sınavda

Nasıl sorulurHangi değişikliğin K'yi değiştirdiği, sıcaklık artınca ürün miktarının ve K'nin nasıl değiştiği ya da farklı sıcaklıklardaki K değerlerinden tepkimenin ekzotermik mi endotermik mi olduğu sorulur.

TuzakKatalizörün dengeyi ileri yöne kaydırdığını ya da verimi artırdığını sanmaktır. İkinci tuzak, derişim veya basınç değişince K'nin de değiştiğini sanmaktır; K'yi yalnız sıcaklık değiştirir.

?Soru çöz

X(g) ⇌ Y(g) için Kc 300 K'de 4, 500 K'de 0,25'tir. 500 K'de Y(g) ⇌ X(g) tepkimesinin Kc'si ve X ⇌ Y ileri tepkimesinin ısı alışverişi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

✓ A. Ters tepkimenin K'si 1/0,25 = 4'tür; sıcaklık artınca K küçüldüğüne göre ileri tepkime ekzotermiktir. B ters tepkimenin K'sini aynı alıp K'nin azalmasını endotermiğe bağlamaktan; C K hesabı doğru ama sıcaklık-K ilişkisini ters kurmaktan; D ters tepkimede K'nin değişmediğini sanmaktan çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme değişiklik ve sonucu

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi 60 kJ, tepkime entalpisi ΔH = −40 kJ'dür. Geri tepkimenin aktifleşme enerjisi ve aynı koşulda hangi yönün daha hızlı olduğu aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

✓ C. Ea(geri) = Ea(ileri) − ΔH = 60 − (−40) = 100 kJ; engeli küçük olan ileri yön daha hızlıdır. A ΔH'nin işaretini ters alıp 60 − 40 yazmaktan; B Ea'sı büyük olan yönün hızlı olduğunu sanmaktan; D iki yönün engelinin eşit olduğunu sanmaktan çıkar.Kaynak: Tepkime hızı · Çarpışma teorisi

?Soru 2

Aşağıdaki sulu çözeltilerden hangisinde toplam iyon derişimi en büyüktür?

✓ B. MgCl₂ 3 iyon verir: 0,3 · 3 = 0,9 M. A 0,4 · 2 = 0,8 M; iyon sayısına bakmadan yalnız derişime bakmak yanıltır. C 0,2 · 4 = 0,8 M; NO₃⁻'yi atomlarına ayıran öğrenci bunu büyük bulur. D glikoz molekül olarak çözünür, iyon vermez; en büyük molarite tuzağıdır.Kaynak: Sıvı çözeltiler ve çözünürlük · Çözünme ve etkileşimler

?Soru 3

Sabit hacimli ve sabit sıcaklıktaki bir kapta gerçekleşen H2(g) + I2(g) → 2HI(g) tepkimesinin hızı aşağıdakilerden hangisi izlenerek ölçülemez? (I₂ buharı mor renklidir.)

✓ D. Girenlerde de ürünlerde de 2 mol gaz vardır; gaz mol sayısı değişmediği için sabit hacim ve sıcaklıkta basınç da değişmez. A mor I₂ harcandıkça renk açılır, izlenebilir; B ve C derişim değişimleri hızı doğrudan verir.Kaynak: Tepkime hızı · Tepkime hızı ve ölçülmesi

?Soru 4

Katalizörsüz bir tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi 120 kJ, geri aktifleşme enerjisi 70 kJ'dür. Katalizör ileri aktifleşme enerjisini 90 kJ'ye düşürüyor. Katalizörlü geri tepkimenin aktifleşme enerjisi kaç kJ'dür?

✓ A. ΔH = 120 − 70 = +50 kJ ve katalizörle değişmez; katalizörlü Ea(geri) = 90 − 50 = 40 kJ, iki yön de 30 kJ düşer. B geri tepkimenin engelinin değişmediğini sanmaktan; C ileri ve geri engellerin eşitlendiğini sanmaktan; D katalizörün geri yönü yavaşlattığını, engeli 30 kJ yükselttiğini sanmaktan çıkar.Kaynak: Tepkime hızı · Sıcaklık ve katalizör

?Soru 5

Bir tepkimenin mekanizması: 1) O3(g) + Cl(g) → ClO(g) + O2(g) (yavaş), 2) ClO(g) + O(g) → Cl(g) + O2(g) (hızlı). Bu mekanizmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. ClO 1. basamakta oluşup 2. basamakta harcanır: ara üründür. A Cl önce girip sonra geri çıktığı için katalizördür, ara ürünle karıştırılmış; C hız ifadesi net denklemden (O₃ + O → 2O₂) değil yavaş basamaktan yazılır: r = k[O₃][Cl]; D O yalnız hızlı basamağa girdiği için derişimi hızı değiştirmez.Kaynak: Tepkime hızı · Hız belirleyici basamak

?Soru 6

Aynı dış basınçta bulunan aşağıdaki sulu çözeltilerden hangisinin donma noktası en düşüktür?

✓ C. Donma noktası tanecik derişimi (m·i) en büyük olanda en düşüktür: Al(NO₃)₃ 4 iyon verir, 0,1 · 4 = 0,4 m. A glikoz iyonlaşmaz, 0,2 m; en büyük molalite tuzağıdır. B 0,15 · 2 = 0,3 m. D 0,12 · 3 = 0,36 m; yakındır ama küçüktür.Kaynak: Sıvı çözeltiler ve çözünürlük · Koligatif özellikler

?Soru 7

C2H4(g) + H2(g) → C2H6(g) tepkimesinin ΔH°'si kaç kJ'dür? (ΔH°ol: C₂H₄ +52, C₂H₆ −85 kJ/mol)

✓ B. ΔH = −85 − (52 + 0) = −137 kJ. A eteni çıkarırken işaretini değiştirmeyip −85 + 52 yazmaktan; C formülü girenler eksi ürünler diye ters kurmaktan; D eteni element sanıp sıfır almaktan çıkar.Kaynak: Kimyasal tepkimelerde enerji · Oluşum entalpisiyle ΔH hesabı

?Soru 8

A → B ΔH = +40 kJ ve 2B → C ΔH = −100 kJ olduğuna göre 2A → C tepkimesinin ΔH'si kaç kJ'dür?

✓ B. Birinci tepkime 2 ile çarpılır: 2A → 2B, ΔH = +80 kJ; ikinciyle toplanınca 2A → C, ΔH = 80 − 100 = −20 kJ. A birinci tepkimeyi 2 ile çarpmayı unutmaktan; C ikinci tepkimenin işaretini gereksiz yere değiştirmekten; D birinci tepkimeyi gereksiz yere ters çevirmekten çıkar.Kaynak: Kimyasal tepkimelerde enerji · Hess yasası

?Soru 9

2 M 150 mL HCl çözeltisinin derişimini 0,5 M'ye düşürmek için çözeltiye kaç mL su eklenmelidir?

✓ B. 2 · 150 = 0,5 · V₂, V₂ = 600 mL; eklenecek su 600 − 150 = 450 mL. A son hacmi eklenen su sanmaktan; C oranı ters kurmaktan (0,5 · 150/2); D son hacme bir de ilk hacmi eklemekten çıkar.Kaynak: Sıvı çözeltiler ve çözünürlük · Çözelti hazırlama ve seyreltme

?Soru 10

H2(g) + Br2(g) → 2HBr(g) ΔH = −103 kJ'dür. H–H bağ enerjisi 436, H–Br bağ enerjisi 366 kJ/mol olduğuna göre Br–Br bağ enerjisi kaç kJ/mol'dür?

✓ A. −103 = (436 + x) − 2 · 366, x = 193 kJ/mol. B formülü ürünler eksi girenler diye ters kurmaktan; C ΔH'yi denkleme katmayıp sıfır almaktan; D hem katsayı 2'yi unutup hem formülü ters kurmaktan çıkar.Kaynak: Kimyasal tepkimelerde enerji · Bağ enerjisiyle ΔH
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Kimya soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →