Logaritma kuralları: çarpımı toplamaya, üssü çarpana çevirmek
MEB 12. sınıf · Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaLogaritma nedir, bir sayının logaritması nasıl hesaplanır?Bağlantılı konudan (Üstel fonksiyon ve logaritma). Önce kendin cevapla, sonra aç.
a pozitif ve 1'den farklı, b pozitif olmak üzere aᶜ = b eşitliğini sağlayan c sayısına b'nin a tabanına göre logaritması denir ve logₐ b = c yazılır. Yani logaritma bir üstür: log₂ 8 = 3, çünkü 2³ = 8. Tanımdan logₐ 1 = 0, logₐ a = 1 ve a üzeri logₐ b'nin b'ye eşit olduğu çıkar.
✎Konu anlatımı
Logaritmanın özellikleri nelerdir, log(xy) neden log x + log y'dir?
Kısa cevap: Aynı tabanda logₐ(x·y) = logₐ x + logₐ y, logₐ(x/y) = logₐ x − logₐ y ve logₐ xⁿ = n·logₐ x olur. Bu kurallar, üslü sayılarda çarpımda üslerin toplanması kuralının logaritma diliyle söylenişidir. Toplamın logaritması ise parçalanamaz: log(x + y), log x + log y'ye eşit değildir.Napier'in derdi büyük sayıları çarpmanın zahmetiydi; logaritma kuralları çarpmayı toplamaya çevirerek bu derdi çözdü.
Üstel fonksiyon ve logaritma sayfasında gördük: logaritma bir üstür. loga x = p ve loga y = q dersek x = aᵖ, y = aq olur. Çarpınca üsler toplanır: xy = ap+q. Yeniden logaritmaya çevirince loga(xy) = p + q. Bölmede üsler çıkarılır, kuvvette çarpılır; diğer iki kural da aynı yoldan gelir.
Bir sayı kaç basamaklı?
log 1000 = 3 ve log 9999 ≈ 3,9998: dört basamaklı sayıların logaritması 3 ile 4 arasındadır. Genel olarak log N'nin tam kısmı k ise N, k + 1 basamaklıdır. log 230 = 30·log 2 ≈ 30·0,301 = 9,03 olduğundan 2³⁰ on basamaklıdır; çarpımı hiç yapmadan bulunur.
log 2 = a ve log 3 = b olduğuna göre log 72 ve log 5 nedir?
- 72 = 23·32: log 72 = 3 log 2 + 2 log 3 = 3a + 2b.
- 5 = 102: log 5 = log 10 − log 2 = 1 − a.
Cevap: 3a + 2b ve 1 − a
log 2 = a ve log 3 = b olduğuna göre log 1,8'in a ve b cinsinden değeri nedir?
- Ondalık sayıyı kesre çevir: 1,8 = 1810 = 2·3210.
- log 1,8 = log 2 + 2 log 3 − log 10 = a + 2b − 1.
Cevap: a + 2b − 1
✔ Doğru
- log₆ 4 + log₆ 9 = log₆ 36 = 2.
- log √x = (1/2)·log x.
- log 0,02 = log 2 − 2.
✘ Sık yapılan hata
- log(x + y) = log x + log y yazmak.
- log x / log y'yi log(x/y) sanmak.
- (log x)² ile log x²'yi karıştırmak: ikincisi 2 log x.
Nasıl sorulurlog 2 ve log 3 harfle verilip başka bir logaritma istenir; sayıyı 2, 3 ve 10'un çarpımı ya da bölümü olarak yazmak anahtardır. Basamak sayısı soruları da bu kuralla çözülür.
TuzakTuzak, log(x + y)'yi parçalamak ve log 5'i bilinmez sanmaktır: log 5 = 1 − log 2.
⇄Bilgi eşleştirme açılım
▭Sen çöz birleştir
log₆ 4 + log₆ 9 = ve log₃ 54 − log₃ 2 = olur.