Madde 56Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması
Herkese sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı tanır; çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek hem Devletin hem vatandaşların ödevidir. Devlet, herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesi için sağlık kuruluşlarını tek elden planlar ve hizmet vermelerini düzenler. Bu görevi kamu ve özel kesimdeki sağlık ve sosyal kurumlardan yararlanıp onları denetleyerek yerine getirir. Sağlık hizmetlerinin yaygınlaşması için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir.
En çok sorulan: Çevreyi korumanın Devletle birlikte vatandaşların da ödevi olduğu, sağlık kuruluşlarının tek elden planlanması ve genel sağlık sigortasının kanunla kurulabileceği sorulur.
Anayasadaki ifade: “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.”
Anayasadaki ifade: “Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.”
Madde 57Konut hakkı
Konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri almayı Devlete görev olarak verir. Devlet bu tedbirleri şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde alır. Ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler. Maddede iki ayrı görev vardır: planlama içinde konut ihtiyacını karşılayacak tedbir almak ve toplu konut teşebbüslerini desteklemek.
En çok sorulan: Toplu konut teşebbüslerinin Devletçe desteklenmesi ve planlamanın şehirlerin özellikleri ile çevre şartlarını gözetmesi sorulur.
Madde 58Gençliğin korunması
Devlete, istiklal ve Cumhuriyetin emanet edildiği gençlerin müspet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaçlayan görüşlere karşı yetişmesini ve gelişmesini sağlayıcı tedbirleri alma görevi verir. İkinci fıkraya göre Devlet gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korur.
En çok sorulan: Gençlerin korunacağı kötü alışkanlıklar listesi (alkol düşkünlüğü, uyuşturucu, suçluluk, kumar, cehalet) ve istiklal ile Cumhuriyetin gençlere emanet edildiği ifadesi sorulur.
Madde 59Sporun geliştirilmesi ve tahkim
Devlete her yaştaki Türk vatandaşının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alma, sporun kitlelere yayılmasını teşvik etme ve başarılı sporcuyu koruma görevi verir. Sonradan eklenen fıkraya göre spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı yalnız zorunlu tahkim yoluna gidilebilir. Tahkim kurulu kararları kesindir; bunlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.
En çok sorulan: Spor federasyonu kararlarına karşı yargı yolu yerine zorunlu tahkim ve tahkim kurulu kararlarının kesinliği sorulur.
Anayasadaki ifade: “Devlet başarılı sporcuyu korur.”
Anayasadaki ifade: “Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.”
Madde notu: Ek fıkra: 17/3/2011-6214/1 md.
Madde 60Sosyal güvenlik hakkı
Sosyal güvenliği herkesin hakkı olarak tanır. Devlet bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri almak ve teşkilatı kurmakla görevlidir. Madde hakkın sahibi olarak herkes der; yalnız vatandaşları ya da yalnız çalışanları saymaz. Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunacak gruplar bir sonraki maddede ayrıca sayılır.
En çok sorulan: Hakkın sahibinin herkes olduğu ve Devletin hem tedbir alma hem teşkilat kurma görevi sorulur.
Anayasadaki ifade: “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.”
Madde 61Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler
Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunacak grupları sayar. Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle malul ve gazileri korur ve onlara toplumda yaraşır bir hayat seviyesi sağlar. Sakatların korunması ve toplum hayatına uyumu için tedbir alır. Yaşlılar Devletçe korunur; onlara yapılacak Devlet yardımı ve diğer haklar kanunla düzenlenir. Korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır; bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar ya da kurdurur.
En çok sorulan: Sayılan gruplar sorulur: şehitlerin dul ve yetimleri, malul ve gaziler, sakatlar, yaşlılar ve korunmaya muhtaç çocuklar.
Madde 62Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları
Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları için Devlete tedbir alma görevi verir. Tedbirlerin konuları tek tek sayılmıştır: aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması. Madde sosyal güvenlik hakları başlığı altında yer alır.
En çok sorulan: Yurt dışında çalışan vatandaşlar için sayılan konular, özellikle aile birliği, çocukların eğitimi, anavatanla bağ ve yurda dönüşte yardım sorulur.
Madde 63Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması
Devlete tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlama ve bu amaçla destekleyici, teşvik edici tedbirler alma görevi verir. Bu varlıklardan özel mülkiyete konu olanlara getirilecek sınırlamalar, bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler kanunla düzenlenir. Yani özel mülkiyetteki bir varlık da sınırlamaya konu olabilir; sınırlama ve karşılığındaki yardım kanunla belirlenir.
En çok sorulan: Özel mülkiyetteki kültür ve tabiat varlıklarına getirilecek sınırlamalar ile hak sahiplerine yardım ve muafiyetlerin kanunla düzenlenmesi sorulur.
Madde 64Sanatın ve sanatçının korunması
Devlete sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı koruma görevi verir. Devlet sanat eserlerinin ve sanatçının korunması, değerlendirilmesi, desteklenmesi ve sanat sevgisinin yayılması için gereken tedbirleri alır. Madde korunan iki değer sayar, sanat eseri ve sanatçı; tedbirlerin amaçlarından biri de toplumda sanat sevgisinin yayılmasıdır.
En çok sorulan: Devletin sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı koruduğu, sanat sevgisinin yayılması için tedbir aldığı sorulur.
Anayasadaki ifade: “Devlet, sanat faaliyetlerini ve sanatçıyı korur.”
Madde 65Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları
Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerinin sınırını çizer. Devlet bu görevleri, amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek ve mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir. Ölçü, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasanın Devlete verdiği görevlerin hepsi için geçerlidir. Madde 2001'de değiştirilmiştir.
En çok sorulan: Sosyal ve ekonomik görevlerin sınırı olarak mali kaynakların yeterliliği ölçüsü sorulur.
Anayasadaki ifade: “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
Madde notu: Değişik: 3/10/2001-4709/22 md.