657 SAYILI KANUN · KISIM III · BÖLÜM 1–2

657 sayılı Kanun madde 46–53: memurluğa alınma usulü, genel ve özel şartlar, sınav

Kısa cevap: 657 sayılı Kanunun 48. maddesine göre memur olmak için Türk vatandaşı olmak, 40. maddedeki yaş ve 41. maddedeki öğrenim şartlarını taşımak, kamu haklarından mahrum olmamak, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası ya da sayılan suçlardan (zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) mahkûmiyet almamış olmak, askerlikle ilişiği uygun olmak ve görevini sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak gerekir. Memurluğa sınavla girilir (md. 50); kurumlar dolu kadrolarının %3'ü oranında engelli çalıştırmak zorundadır (md. 53).

Kısım III · Bölüm 1–2 · 8 madde (8 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 46–53: açıklamalı

Madde 46Atama yapılacak boş kadroların bildirilmesi

Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, personel atamasına ihtiyaç duydukları boş kadroların sayısını, sınıfını ve derecesini belirterek merkezi personel kurumuna bildirir. Kanun metninde bu kurum hâlâ “Devlet Personel Başkanlığı” olarak geçer; Başkanlık 703 sayılı KHK ile kapatılmış, kanunlardaki atıflar aynı KHK'nin 216. maddesi gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde karşılık gösterilen birime yapılmış sayılır. Milli İstihbarat Teşkilatı bu bildirim yükümlülüğünün dışında tutulmuştur.

En çok sorulan: Bildirim yükümlülüğünün tek istisnası Milli İstihbarat Teşkilatıdır. Bildirilen bilgiler: kadro sayısı, sınıfı ve derecesi.

Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/12 md.

Madde 47Duyurma

Boş kadroların nasıl ilan edileceğini düzenler. İlanda kadroların sınıf ve derecesi, kurum ve yeri, alınacak personel sayısı, genel ve özel şartlar, son başvuru tarihi, başvuru mercii, sınav yeri ve zamanı ile gerekli diğer bilgiler yer alır. Duyuru başvuru süresinin bitiminden en az 15 gün önce yapılır ve Resmi Gazete, internet haber sitesi, radyo, televizyon, ülke çapında tirajı yüksek gazeteler ve Basın İlan Kurumu İlan Portalından en az birinde yayımlanır. Sınavsız atama yapılacak yerlerde kadrodan fazla istekli çıkarsa açılacak sınavın gün ve yeri de aynı şartlarla ayrıca duyurulur.

En çok sorulan: Süre başvurunun başlangıcından değil, başvuru süresinin bitiminden en az 15 gün öncedir. Sayılan araçlardan en az birinde ilan yeterlidir; internet haber sitesi ve İlan Portalı 2022'de eklenmiştir.

Kanundaki ifade: “başvurma süresinin bitiminden en az 15 gün önce Resmi Gazete, internet haber sitesi, radyo, televizyon ve ülke çapında tirajı yüksek gazeteler ve Basın İlân Kurumu İlan Portalından asgari biri”

İlgili: Gerçek kamu ilanı nerede yayımlanır?

Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/13 md.

Madde 48Genel ve özel şartlar

Memur olma şartlarını sayar. Genel şartlar: Türk vatandaşı olmak; 40. maddedeki yaş ve 41. maddedeki öğrenim şartlarını taşımak; kamu haklarından mahrum olmamak; memurluğa engel bir suçtan mahkûm olmamak; askerlik durumu uygun olmak (askerlikle ilgisi olmamak, askerlik çağına gelmemiş olmak ya da muvazzaf askerliğini yapmış, ertelemiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak); 53. madde saklı kalmak üzere görevini sürekli yapmasına engel akıl hastalığı bulunmamak. Suç şartında iki ayrı engel vardır: kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası ile süresine bakılmaksızın sayılan suçlardan (devletin güvenliğine ve Anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edimin ifasına fesat, suç gelirini aklama, kaçakçılık) mahkûmiyet. 2016'da eklenen 8. bent Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Özel şartlar: hizmet sınıfına uygun okuldan diploma ve kurumun özel mevzuatındaki şartlar.

En çok sorulan: En çok karıştırılan: bir yıl sınırı yalnız kasten işlenen suçlar içindir; sayılan suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) cezanın süresi önemli değildir. Engel, TCK 53'teki süreler geçmiş olsa da, sayılan suçlarda af olsa da sürer. Sağlık şartında yalnız akıl hastalığı sayılır; vücut sakatlığı ibaresi 2005'te çıkarılmıştır.

Kanundaki ifade: “kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına”
Kanundaki ifade: “Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak”
Kanundaki ifade: “Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak”

İlgili: Memur olma şartları (md. 48) · Yaş şartı hesaplama · Kamu ilanı başvuru belgeleri

Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/14 md.

Madde 49Sınavlara katılma

İlan edilen kamu görevlerine memur olarak girmek isteyenlerin, belirlenen şartları yerine getirerek başvuru yapacağını söyler. İlan edilen şartları taşımayanlar sınava katılamaz ve bu durum başvurdukları merci tarafından kendilerine yazıyla bildirilir. Yani şartı karşılamayan adayın başvurusu sessizce düşmez; reddin yazılı olarak bildirilmesi gerekir.

En çok sorulan: Şartları taşımayan adaya ret yazıyla bildirilir; sınav şartı ise 50. maddededir.

İlgili: Kamu ilanı başvuru belgeleri

Madde 50Sınav şartı

Memur olarak atanacakların açılacak memurluk sınavlarına girmesini ve sınavı kazanmasını şart koşar. Sınavların usul ve esasları ile sınavsız girilebilecek hizmet ve görevler ve bunların esasları, merkezi personel kurumunca hazırlanan genel yönetmelikle düzenlenir. Maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları 6111 sayılı Kanunla kaldırılmıştır. Kanun sınavın adını vermez; hangi görevlerin sınavsız olduğu da yönetmeliğe bırakılmıştır.

En çok sorulan: Kural sınavla girişdir; sınavsız girilebilecek görevler kanunda değil genel yönetmelikte belirlenir.

İlgili: KPSS'siz kamu personel alımı · KPSS puan türleri

Madde notu: Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/6 md.

Madde 51Sınav sonuçları

Sınavı kazananların, ilgili kurumda kurulan sınav komisyonlarının sorumluluğunda belirlenip başarı sırasına göre ilan edileceğini ve ayrıca yazıyla bildirileceğini söyler. İlan edilen sınav sonuçları bir sonraki sınav tarihine kadar geçerlidir; sonuçların geçerliliği takvim yılına ya da sabit bir süreye değil, müteakip sınavın tarihine bağlanmıştır.

En çok sorulan: Geçerlilik süresi sorulur: kanuna göre sonuçlar müteakip (bir sonraki) sınav tarihine kadar geçerlidir.

Madde notu: Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/7 md.

Madde 52Kurumların memur ihtiyaçlarını karşılama şekli

Kurumların memur ihtiyacının, yayımlanan sınav sonuçlarındaki başarı sırasına göre atama yapılarak karşılanacağını söyler. Sonraki sınav dönemine kadar doğan acil ihtiyaçlar, sınavı kazandığı halde kadro yetersizliği yüzünden atanamamış olanlardan yine başarı sırasına göre karşılanabilir. Yapılan atamalar ilgili kurumca derhal merkezi personel kurumuna bildirilir.

En çok sorulan: Atamada esas başarı sırasıdır; kadro yokluğundan atanamayanlar sonraki sınava kadar acil ihtiyaçta sırayla çağrılabilir.

İlgili: Atandıktan sonra ne olur?

Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/18 md.

Madde 53Engelli personel çalıştırma yükümlülüğü

Kurumların 657'ye göre çalıştırdıkları personel kadrolarında yüzde 3 oranında engelli çalıştırmasını zorunlu tutar; oran, yurt dışı teşkilatı hariç toplam dolu kadro sayısına göre hesaplanır. Engelliler için sınav, ilk kez memur olacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanda, kontenjan açığı sürdükçe, engel grubu ve eğitim durumuna göre soru hazırlanıp erişilebilirlik sağlanarak merkezi olarak yapılır. Takip ve yerleştirmeden merkezi personel kurumu sorumludur. Açığı olan kurumlar bir sonraki yılın taleplerini her yıl Ekim ayı sonuna kadar bildirir. Yerleştirmenin kura usulü dahil ayrıntıları yönetmelikle düzenlenir.

En çok sorulan: Oran %3'tür ve dolu kadro sayısı üzerinden, yurt dışı teşkilatı hariç hesaplanır. Talep bildirim zamanı her yılın Ekim ayı sonudur.

Kanundaki ifade: “kadrolarda % 3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır”
Kanundaki ifade: “% 3’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır”
Kanundaki ifade: “bir sonraki yıl için alım yapacakları engellilere ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayının sonuna kadar”

İlgili: Engelli memur hakları

Madde notu: Değişik: 13/2/2011 - 6111/99 md.

Memurluğa alınma: usul ve şartlar: sık sorulanlar

657'ye göre memur olma şartları nelerdir?

Kanunun 48. maddesi genel ve özel şartları ayırır. Genel şartlar: Türk vatandaşı olmak, 40. maddedeki yaş ve 41. maddedeki öğrenim şartlarını taşımak, kamu haklarından mahrum olmamak, memurluğa engel bir suçtan mahkûm olmamak, askerlik durumu uygun olmak ve görevini sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak. Özel şartlar: hizmet sınıfı için gereken okuldan diploma almış olmak ve kurumun özel mevzuatındaki şartları taşımak.

Dayanak: 657 md. 48

Hangi sabıka kaydı memur olmaya engeldir?

Kanuna göre kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası almış olmak memurluğa engeldir. Ayrıca devletin güvenliğine ve Anayasal düzene karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma, suç gelirini aklama ve kaçakçılıktan mahkûmiyet, cezanın süresine bakılmaksızın engeldir. Bu engel TCK 53. maddedeki süreler geçmiş olsa da devam eder; sayılan suçlarda mahkûmiyet affa uğramış olsa bile engel kalkmaz.

Dayanak: 657 md. 48/A-5

Askerliğini yapmamış biri memur olabilir mi?

Kanuna göre askerlikle ilgisi bulunmayan ya da askerlik çağına gelmemiş olan kişi şartı karşılar. Askerlik çağına gelmiş olan ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış, askerliğini ertelemiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmalıdır. Yani tecilli (ertelenmiş) askerlik durumu memurluğa engel değildir.

Dayanak: 657 md. 48/A-6

Memurluk sınavı sonucu ne kadar süre geçerlidir?

Kanunun 51. maddesine göre ilan edilen sınav sonuçları bir sonraki sınav tarihine kadar geçerlidir. Başarılı olanların adları başarı sırasına göre ilan edilir ve ayrıca yazıyla bildirilir. Kadro yetersizliği nedeniyle atanamayanlar, sonraki sınav dönemine kadar kurumların acil ihtiyacı için başarı sırasına göre atanabilir.

Dayanak: 657 md. 51, md. 52

Kamuda engelli istihdam kotası yüzde kaçtır?

Kanunun 53. maddesine göre kurumlar 657'ye göre çalıştırdıkları personel kadrolarında %3 oranında engelli çalıştırmak zorundadır. Hesapta kurumun yurt dışı teşkilatı hariç toplam dolu kadro sayısı esas alınır. Engelliler için sınav, ilk kez memur olacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanda ve merkezi olarak yapılır; kontenjan açığı olan kurumlar taleplerini her yılın Ekim ayı sonuna kadar bildirir.

Dayanak: 657 md. 53

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar