657 SAYILI KANUN · KISIM II

657 sayılı Kanun madde 32–45: hizmet sınıfları, öğrenime göre giriş derecesi ve göstergeler

Kısa cevap: Kanuna göre memurlar 12 hizmet sınıfına ayrılır ve memuriyete öğrenim durumuna göre belli bir derece ve kademeden başlanır (md. 36): 4 yıllık yükseköğrenim bitiren 9. derecenin 1. kademesinden, lise mezunu 13. derecenin 3. kademesinden, 2 yıllık yükseköğrenim bitiren 10. derecenin 2. kademesinden başlar. Yükseköğrenimliler 1. dereceye, lise mezunları 3. dereceye kadar yükselebilir. Genel olarak 18 yaşını tamamlayan memur olabilir (md. 40).

Kısım II · 14 madde (8 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 32–45: açıklamalı

Madde 32Sınıf

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 30/5/1974 - KHK-12/7 md.; Aynen kabul: 15/5/1975 - 1897/7 md.).

Madde 33Kadroların tespiti

Memur istihdamının kadroya bağlı olduğunu söyler. Kanuna göre kadrosuz memur çalıştırılamaz; yani bir kişinin memur olarak görev yapabilmesi için kurumun kadro cetvelinde karşılık gelen bir kadro bulunmalıdır. İkinci fıkra kadroların nasıl düzenleneceğini belirler: kadrolar Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenlenir. Maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları 2018'de 703 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır.

En çok sorulan: “Kadrosuz memur çalıştırılamaz” cümlesi sınavda doğrudan sorulur. Kadroların artık Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlendiği de bilinmelidir.

Madde notu: Değişik ikinci fıkra: 2/7/2018 - KHK-703/182 md.

Madde 34Kadroların hazırlanması

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/182 md.).

Madde 35Kadro cetvelleri

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 2/7/2018 - KHK-703/182 md.).

Madde 36Tesis edilen sınıflar

Kanunun en uzun maddesidir; hizmet sınıflarını ve ortak hükümlerle derece-kademe kurallarını içerir. 12 sınıf vardır: Genel İdare, Teknik, Sağlık ve Yardımcı Sağlık, Eğitim ve Öğretim, Avukatlık, Din, Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik, Yardımcı Hizmetler, Mülki İdare Amirliği, Milli İstihbarat. Ortak hükümlerin (A) bendindeki tablo öğrenime göre giriş ve yükselinebilecek dereceyi gösterir: ilkokul 15/1 (en çok 7. derece), ortaokul 14/2 (5. derece), lise 13/3 (3. derece), 2 yıllık yükseköğrenim 10/2, 4 yıllık 9/1 (yükseköğrenimliler 1. dereceye kadar). Mühendis, mimar, tabip, eczacı gibi mesleklere giriş derecesine bir derece eklenir; avukatlık stajı açıkta yapılmışsa iki, memurken yapılmışsa bir kademe verilir. Master bir kademe; tıpta uzmanlık ve mesleğiyle ilgili dalda doktora bir derece kazandırır. Kanunda sayılan müfettiş, uzman ve denetçi yardımcılarına yeterlik sınavında başarılı olup müfettişliğe, uzmanlığa ya da kaymakamlığa atanırken bir defaya mahsus bir derece verilir. Memurken üst öğrenimi bitirenin hizmeti, emsallerinin ulaştığı derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece sayılarak yeni giriş derecesine eklenir. (C) bendi özel sektör, sözleşmeli (4/B) ve 108/B aylıksız izin sürelerinin derece-kademeye nasıl sayılacağını düzenler.

En çok sorulan: Lise 13/3, ön lisans 10/2, lisans 9/1 giriş dereceleri; master = 1 kademe, doktora = 1 derece; 4/B sözleşmeli hizmetin her yılının bir kademe sayılması en çok sorulanlardır. Özel sektör süresinin en çok 12 yılı değerlendirilir.

Kanundaki ifade: “4 yıl süreli yüksek öğrenimi bitirenler 9 1 1 Son”
Kanundaki ifade: “Liseyi bitirenler 13 3 3 Son”
Kanundaki ifade: “tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır”
Kanundaki ifade: “değerlendirilecek hizmet süresinden sadece özel sektörde geçen süre 12 yılı geçemez”

İlgili: Öğrenim değişikliği ve intibak hesaplama · Memur derece ve kademe rehberi · 4/B sözleşmeliden kadroya geçiş

Madde 37Yükselinebilecek derecenin üstünde bir dereceye yükselme

Öğrenim tavanına ulaşmış memura bir derece daha yükselme imkânı tanır. Memur, öğrenim durumu, hizmet sınıfı ve unvanına göre en çok yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanmışsa ve son sekiz yıl içinde hiçbir disiplin cezası almamışsa, kazanılmış hak aylığı kadro şartı aranmadan bir üst dereceye yükseltilir. Örneğin lise mezunu için tavan 3. derecedir; şartları taşıyan memurun kazanılmış hak aylığı 2. dereceye çıkar. Kadro derecesi değişmez, değişen aylık derecesidir.

En çok sorulan: İki şart birlikte aranır: tavan derecenin 4. kademesine ulaşmak ve son sekiz yılda disiplin cezası almamak. Kadro şartı aranmadığı sık sorulur.

Kanundaki ifade: “derecelerin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yıllık süre içinde herhangi bir disiplin cezası almayanların”

İlgili: Memur derece ve kademe rehberi · Derece kademe terfi hesaplama

Madde notu: Yeniden düzenleme 29/11/1984 – KHK-243/2 md.

Madde 38Kademe

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 13/2/2011 - 6111/117 md.).

Madde 39Sınıf dışında kadro ihdas edilemiyeceği

Tek cümlelik bir yasak koyar: Kanuna tabi kurumlarda, 36. maddede sayılan hizmet sınıflarının dışında memurluk kadrosu ihdas edilemez. Böylece her memur kadrosunun mutlaka bu sınıflardan birine bağlanması zorunlu hâle gelir.

En çok sorulan: Sınıf dışında kadro ihdası yasağı, 33. maddedeki “kadrosuz memur çalıştırılamaz” kuralıyla birlikte sorulur; ikisi farklı hükümlerdir.

Madde 40Memuriyete girişte yaş

Memur olabilmek için gereken en küçük yaşı belirler. Genel kural, 18 yaşını tamamlamış olmaktır. İstisnası meslek ve sanat okulu mezunlarıdır: bunlar en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanununa göre mahkemeden ergin kılınma (kazai rüşt) kararı almak şartıyla Devlet memurluğuna atanabilir. Maddede üst yaş sınırı yazılmamıştır.

En çok sorulan: 18 yaşını “tamamlamak” genel kural; meslek veya sanat okulu mezunu için 15 yaşını doldurmak ve kazai rüşt kararı birlikte aranır.

Kanundaki ifade: “Genel olarak 18 yaşını tamamlıyanlar Devlet memuru olabilirler”
Kanundaki ifade: “en az 15 yaşını doldurmuş olmak”

İlgili: Yaş şartı hesaplama · Memur olma şartları

Madde notu: Değişik: 31/7/1970 - 1327/11 md.

Madde 41Sınıflandırmada öğrenim unsuru

Memur olmak için gereken asgari öğrenimi belirler. Kanuna göre genel olarak ortaokulu bitirenler memur olabilir; ortaokul mezunu istekli çıkmazsa ilkokul mezunları da alınabilir. Belirli görevlere atanmak ya da o görevlerde belli derecelere yükselmek için ise kuruluş kanunları, bu Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve bunlara dayanan yönetmeliklerle işin gereğine göre ek şartlar konabilir: daha yüksek öğrenim, belirli fakülte veya bölüm mezuniyeti, meslek içi eğitim programı ya da yabancı dil bilgisi gibi.

En çok sorulan: Asgari öğrenim ortaokuldur; ilkokul mezunu ancak ortaokul mezunu istekli bulunmazsa alınabilir. Yabancı dil gibi şartların kadroya göre konabileceği de sorulur.

İlgili: Memur olma şartları

Madde 42Yetişme ve deneme süresi

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 31/7/1970 - 1327/13 md.).

Madde 43Göstergeler

Memur aylığının hesabına esas iki göstergeyi düzenler. (A) bendi aylık göstergesidir: Kanundaki I Numaralı Cetvel, 15 derece ve her derecede en çok 9 kademe için gösterge rakamlarını verir; en düşük 15. derece 1. kademe 500, en yüksek 1. derece 4. kademe 1500'dür. 1. derecede 4, 2. derecede 6, 3. derecede 8, diğer derecelerde 9 kademe vardır. (B) bendi ek göstergedir: aylık, hizmet sınıfı, görev türü ve derece dikkate alınarak Kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerdeki ek göstergenin eklenmesiyle hesaplanır; II sayılı cetveldeki unvanları değiştirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ek gösterge yalnız o sınıf ve görevde kalındıkça ödenir, terfide kazanılmış hak sayılmaz. 1–4. derece kadrolara atananların ek göstergesi, önceki kariyerlerine göre alabilecekleri ek göstergeden düşük olamaz. Müşavir ve 1. derece uzman gibi kadrolara atananlara daha önce aldıkları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır.

En çok sorulan: Gösterge tablosunun en alt (15/1 = 500) ve en üst (1/4 = 1500) değerleri ile ek göstergenin kazanılmış hak sayılmadığı sık sorulur. 1. derecenin 4 kademesi olduğu da karıştırılır.

Kanundaki ifade: “1 1320 1380 1440 1500”
Kanundaki ifade: “15 500 505 510 515 520 525 530 535 540”
Kanundaki ifade: “Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler”

İlgili: Ek gösterge tablosu · Gösterge ve ek gösterge terimleri · Memur maaş hesaplama

Madde notu: Değişik: 12/2/1982 - 2595/1 md.

Madde 44Çalışma yaş hadleri

Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 31/7/1970 - 1327/15 md.).

Madde 45Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı

Memurun sınıfı ve derecesiyle uyumlu bir görevde çalıştırılmasını güvenceye alır. Kural olarak hiçbir memur kendi sınıfının dışında ya da sınıfı içinde derecesinin altındaki bir derecenin görevinde çalıştırılamaz. İstisna, 5. ve daha aşağı derecelerdeki kadrolardır: derece yükselmesi için gerekli niteliklere sahip memur yoksa, öğrenime göre yükselinebilecek dereceyi aşmamak ve kadro derecesi memurun kazanılmış hak aylık derecesinin üç üst derecesinden fazla olmamak şartıyla, aynı sınıftan bir memur bu kadroya atanabilir. Böyle atanan memur kendi kazanılmış derece ve kademesinin aylığını almaya devam eder, kademe ve derece ilerlemesi genel kurallara göre yürür; oturduğu kadro onun için kazanılmış hak doğurmaz.

En çok sorulan: Üst kadroya karşılık atamada sınır “üç üst derece” ve yalnız 5. ve daha aşağı dereceli kadrolar içindir. Memurun derecesinin altındaki görevde çalıştırılamayacağı da sorulur.

Kanundaki ifade: “5 inci ve daha aşağı derecelerdeki kadrolara”
Kanundaki ifade: “kazanılmış hak aylık derecelerinin üç üst derecesinden fazla olmamak kaydıyla”

Sınıflandırma ve göstergeler: sık sorulanlar

657'ye göre memurların hizmet sınıfları nelerdir?

36. madde 12 sınıf sayar: Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri, Din Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri, Sahil Güvenlik Hizmetleri, Yardımcı Hizmetler, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri ve Milli İstihbarat Hizmetleri. Kanuna tabi kurumlarda bu sınıflar dışında memur kadrosu ihdas edilemez (md. 39).

Dayanak: 657 md. 36, 39

Lisans mezunu memur kaçıncı derece ve kademeden başlar?

Kanundaki tabloya göre 4 yıl süreli yükseköğrenim bitiren 9. derecenin 1. kademesinden, 5 yıllık bitiren 9/2'den, 6 yıllık bitiren 9/3'ten başlar ve hepsi 1. derecenin son kademesine kadar yükselebilir. Mühendis, mimar, tabip, diş tabibi, eczacı, veteriner hekim gibi bazı meslekler için giriş derecesine bir derece eklenir.

Dayanak: 657 md. 36/A

Yüksek lisans ve doktora memura kaç kademe ya da derece kazandırır?

Kanuna göre master derecesi alana ve en az bir yıllık lisansüstü ihtisas sertifikası alana bir kademe ilerlemesi uygulanır. Tıpta uzmanlık belgesi alana ve mesleğiyle ilgili dalda doktora yapana bir derece yükselmesi verilir. Master için bir kademe almış memur, mesleğiyle ilgili dalda doktora yaparsa ona iki kademe ilerlemesi uygulanır.

Dayanak: 657 md. 36/A-9

Memur olmak için en az kaç yaşında olmak gerekir?

Genel kural 18 yaşını tamamlamaktır. Bir meslek veya sanat okulunu bitirenler ise en az 15 yaşını doldurmuş olmak ve Türk Medeni Kanununa göre mahkemeden ergin kılınma (kazai rüşt) kararı almak şartıyla memur olarak atanabilir.

Dayanak: 657 md. 40

Özel sektörde geçen hizmet memurlukta derece ve kademeye sayılır mı?

Bazı sınıflarda sayılır. Teknik, sağlık ve avukatlık sınıflarında ve basın kartlı gazetecilikte mesleki sürelerin 3/4'ü, özel okullarda öğretmenlikte 2/3'ü memuriyette geçmiş sayılır; her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece verilir. Değerlendirilen sürenin yalnız özel sektörde geçen kısmı 12 yılı geçemez ve intibak sonucu öğrenime göre yükselinebilecek derecenin son kademesini aşamaz.

Dayanak: 657 md. 36/C

Memur öğrenimine göre yükselebileceği dereceyi aşabilir mi?

Bir defaya mahsus aşabilir. Öğrenimi, sınıfı ve unvanına göre en çok çıkabileceği derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan ve son sekiz yılda hiç disiplin cezası almamış memurun kazanılmış hak aylığı, kadro şartı aranmadan bir üst dereceye yükseltilir.

Dayanak: 657 md. 37

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar