Ek madde 30Mülga ek hüküm (KHK-306 md. 4 kaynaklı)
Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 13/2/2011 - 6111/117 md.).
657 SAYILI KANUN · EK MADDELER 30–44
Kısa cevap: Kanuna göre doğum yapan memur, analık izni bittikten sonra çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışmayı isteyebilir; bu dönemde ödemelerin yarısını alır ve hizmet süresi derece-kademe için yarım sayılır (ek md. 43). Bu sayfada ayrıca sağlıkta nöbet ücreti (ek 33), mesleğe özel yarışma sınavlarında 35 yaş sınırı (ek 40) ve uzman yardımcılığı (ek 41) yer alır.
Ek maddeler · 15 madde (14 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:
Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 13/2/2011 - 6111/117 md.).
Görevi sebebiyle hakkında kamu davası açılan ve beraat eden memurun yargılama nedeniyle yaptığı harcamalar kurumunca karşılanır. Kanuna göre iki kalem ödenir: memurun vekâlet verdiği avukata Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ödediği ücret ve belgelendirmek kaydıyla davayla ilgili yaptığı masraflar. Bu ödemeler kurumların bütçesine konulan ödenekten yapılır. Hüküm yalnız görev sebebiyle açılan davalar ve beraat hâli için geçerlidir.
En çok sorulan: Sınırlar sorulur: avukatlık ücreti asgari ücret tarifesi esas alınarak karşılanır, tarifenin üstü değil; masraflar ise ancak belgelendirilirse ödenir.
Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfında öğretmen unvanlı kadroda bulunup fiilen öğretmenlik yapanlara her öğretim yılında bir kez hazırlık ödeneği verilir. Kanuna göre okul müdürleri ve yardımcıları, cezaevi okullarındaki öğretmenler, yöneticiler, eğitim uzmanları ve eğitim uzman yardımcıları da kapsamdadır. Ödeme, öğretim yılının başladığı ay içinde Millî Eğitim Bakanının belirlediği tarihte yapılır; tutarı Cumhurbaşkanı belirler. Ödenekten damga vergisi dışında vergi ve kesinti yapılmaz.
En çok sorulan: Ödeme zamanı ve tutarı karıştırılır: tarihi Millî Eğitim Bakanı, miktarı Cumhurbaşkanı belirler. Şart, öğretmen unvanlı kadroda olup fiilen öğretmenlik yapmaktır.
Kanundaki ifade: “her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte”
Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezleri ile 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil ya da branş nöbeti tutan ve karşılığında izin kullandırılmayan memur ve sözleşmeli personele nöbet ücreti ödenir. Ücret, izinle karşılanamayan her nöbet saati için, unvana göre belirlenen gösterge rakamının aylık katsayısıyla çarpılmasıyla bulunur; nöbet kesintisiz 6 saatten kısa olamaz. Göstergeler: eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabip 150; tabip ve uzmanlık belgeli tabip dışı personel 135; diş tabibi ve eczacı 120; mesleki yükseköğrenimli sağlık personeli 90; lise dengi mesleki öğrenimli sağlık personeli 75; diğer personel 55. Yoğun bakım, acil servis ve 112 nöbetleri yüzde elli artırımlıdır. İcap nöbetinde (kesintisiz en az 12 saat) nöbet ücretinin yüzde 40'ı ödenir. Ücretten damga vergisi dışında kesinti yapılmaz; döner sermayeli kurumlarda ödeme döner sermayeden yapılır. Üçüncü cümle Anayasa Mahkemesinin 26/11/2025 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.
En çok sorulan: Sık karıştırılanlar: nöbetin en az 6 saat, icap nöbetinin en az 12 saat kesintisiz olması; icapta oranın yüzde 40, yoğun bakım-acil-112 nöbetinde artırımın yüzde elli olması.
Kanundaki ifade: “nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere”
Kanundaki ifade: “Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.”
Kanundaki ifade: “icap nöbeti süresi kesintisiz 12 saatten az olmamak üzere, yukarıda nöbet ücreti için belirlenen ücretin yüzde 40'ı tutarında icap nöbet ücreti ödenir”
Kanundaki ifade: “Eğitim görevlisi, başasistan, uzman tabip 150”
Öğrenim, yetiştirilme, eğitim, staj ya da benzeri bir nedenle geçici görevle üç ay veya daha uzun süre yurt dışına gönderilen kamu personeli, yurt dışında kaldığı sürenin iki katı kadar mecburi hizmet yapmak zorundadır; gönderilmeden önce yüklenme senedi ve müteselsil kefalet senedi alınır. Kişi bu hizmeti tamamlamadan ayrılır, müstafi sayılır ya da cezayla görevine son verilirse kurumunca döviz olarak yapılan masraflar aynı döviz cinsi ve miktarıyla borçlandırılır; tamamlanan hizmete düşen kısım indirilir. Borç en çok beş yıla kadar taksitlendirilebilir, Türk lirasıyla ödenir ve tahsil günündeki Merkez Bankası efektif satış kuruyla dövize çevrilerek mahsup edilir. Yönetmelikteki başarısızlık ve geri çağrılma hâllerinde masrafların tamamı ödettirilir. Kendi imkânıyla yurt dışında okuyanlar kapsam dışındadır.
En çok sorulan: Mecburi hizmet oranı sorulur: yurt dışında geçen sürenin iki katı. Üç aydan kısa gönderimler bu kapsama girmez.
Kanundaki ifade: “üç ay veya daha fazla süre ile yurtdışına gönderilen kamu personeli yurtdışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdürler”
Kanundaki ifade: “azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir”
Kamu kurumlarının personel kanunlarına ve özel kanunlara göre yurt içinde okuttuğu öğrencilere, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra mecburi hizmet yükümlülüğü getirilemez. O tarihte mecburi hizmet karşılığı okumakta olanlar, mezuniyetten ya da memuriyete atanmadan sonra kurumlarından yükümlülüğün kaldırılmasını isteyebilir; bu durumda başka işleme gerek kalmadan mecburi hizmet ve tazminat borçları ortadan kalkar. Kanuna göre 1.1.1995'ten önce yükümlülüğü ihlal edenlerin borçları da buna dahildir. Yurt dışında okutulanlar ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün okuttukları bu hükmün dışındadır.
En çok sorulan: İstisnalar sorulur: yurt dışında okutulanlar ile TSK, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyetin okuttukları öğrenciler bu maddeden yararlanamaz.
Kanundaki ifade: “1.1.1995 tarihinden önce mecburi hizmet yükümlülüğünü ihlal edenlerin borçları dahil”
Türk kültürünün yurt dışında tanıtılması ve korunması, yurt dışındaki vatandaşlar ve soydaşlarla kültürel bağların güçlendirilmesi, dinî konularda aydınlatma ve Türkçe öğretimi için 657 ve 2914 sayılı Kanuna tabi personel, Bakanlıklararası Ortak Kültür Komisyonunca yurt dışında görevlendirilebilir. Bu kişiler görev süresince aylıklı izinli sayılır. Ayrıca, görev yaptıkları ülkede sürekli görevli 9. derecenin 1. kademesinden aylık alan bekâr meslek memurunun yurt dışı aylığının %60'ını geçmemek üzere, vergiye tabi olmayan ve tutarını Cumhurbaşkanının belirlediği bir ödeme yapılır; kendilerine yapılan diğer ayni ya da nakdi ödemeler bundan düşülür. Ödemeyi başka kurumların üstlenmesiyle de görevlendirme yapılabilir. Unvan, sayı, nitelik, seçim, süre ve diğer esasları Cumhurbaşkanı belirler.
En çok sorulan: Görevlendirilen personelin statüsü sorulur: kanuna göre aylıklı izinli sayılır; ek ödemenin üst sınırı yurt dışı aylığının %60'ıdır.
Kanundaki ifade: “9 uncu derecenin 1 inci kademesinden aylık alan bekar meslek memuruna ödenmekte olan yurt dışı aylığının %60’ını geçmemek üzere”
36. maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (B) bendinin (3) numaralı alt bendinde yükselinebilecek derece ve kademeler için konan sınırlamalar, 67. maddenin uygulanmasında hesaba katılmaz. 67. madde, üst derecede kadro olmadığı için derece yükselemeyen memurun kazanılmış hak aylığının üst derecelere yükseltilmesini düzenler; bu hüküm sayesinde o yükseltmede Ortak Hükümlerdeki derece-kademe sınırı engel oluşturmaz.
Kanundaki ifade: “67 nci madde hükmünün uygulanmasında dikkate alınmaz”
Kamu kurumlarının yetiştirmek amacıyla yüksek lisans ve doktora için yurt dışına göndereceği öğrenci, araştırma görevlisi ve kamu görevlileri, yalnız Yükseköğretim Kurulunun belirlediği yabancı yükseköğretim kurumlarında okuyabilir. Lisansüstü eğitim giderleri, fatura ya da benzeri belgeyi doğrudan öğrenim görülen kurum düzenlerse ödenir. Gönderilen kamu görevlisinin öğrenim konusu, çalıştığı birimin görev alanıyla doğrudan ilgili olmalıdır. Gönderilecek kişi sayısı, kurum bütçesine bu amaçla konan ödeneği aşmayacak şekilde belirlenir.
En çok sorulan: Okul seçimi serbest değildir: kanuna göre YÖK'ün tespit ettiği yabancı kurumlarda eğitim görülebilir ve konu memurun biriminin görev alanıyla doğrudan ilgili olmalıdır.
Hayatını başkasının yardımı ya da bakımı olmadan sürdüremeyecek derecede engelli olduğu sağlık kurulu raporuyla belirlenen eşi, çocuğu veya kardeşi, memurun görev yeri dışındaki resmî ya da özel bir eğitim kurumunda eğitim görecekse ve bu durum özel eğitim değerlendirme kurulunca belgelendirilmişse, memur talep ettiğinde o eğitim kurumunun bulunduğu il veya ilçe sınırları içinde, kurumundaki durumuna uygun boş bir kadroya atanır. Metin “ataması yapılır” dediği için şartlar varsa atama kurum için bir yükümlülüktür.
En çok sorulan: Kapsam sorulur: eş, çocuk ve kardeş için geçerlidir; iki belge gerekir: ağır engelliliği gösteren sağlık kurulu raporu ve özel eğitim değerlendirme kurulu belgesi.
36. maddenin Ortak Hükümler (A) fıkrasının 11 numaralı bendinde sayılan kadrolara mesleğe özel yarışma sınavıyla alım yapılırken üst yaş sınırı tek bir kurala bağlanır. Kanuna göre adayın, giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olması gerekir; kurumların özel mevzuatındaki farklı yaş hükümleri uygulanmaz. İkinci fıkra aynı sınırı, kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş diğer kamu kurum, kurul ve üst kurullarının mesleğe özel yarışma sınavlarına da yayar.
En çok sorulan: Tarih ölçütü sınav günü değil, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak günüdür; o gün otuz beş yaşını doldurmamış olan başvurabilir.
Kanundaki ifade: “giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak şeklinde uygulanır”
Bakanlıklar ve kamu kurumlarının merkez teşkilatlarında, YÖK Başkanlığında, Yükseköğretim Kalite Kurulunda, Genelkurmay ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında, teşkilat kararnamesinde öngörülmesi kaydıyla uzman ve uzman yardımcısı çalıştırılabilir. Uzman yardımcılığı için 48. maddedeki şartlara ek olarak yarışma sınavını kazanmak ve en az dört yıllık hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler ya da kurumun belirlediği fakültelerden mezun olmak gerekir. Giriş sınavı merkezi sınav sonucuna göre yazılı ve sözlü ya da yalnız sözlüdür; sözlüde bilgi düzeyine 50, diğer beş özelliğe onar puan verilir ve başarı için ortalama en az yetmiştir. Uzman yardımcısı en az üç yıl çalışıp tezi kabul edilirse yeterlik sınavına girer; başaranın uzman olması için iki yıl içinde yabancı dil şartını sağlaması gerekir. Tez, sınav ya da dil şartını yerine getiremeyen unvanını kaybeder ve uygun memur kadrosuna atanır.
En çok sorulan: Sayılar sık sorulur: yazılı sınava çağrılan aday kadronun en çok yirmi katı, sözlüye çağrılan dört katı; yazılı ve sözlüde baraj yetmiş; yedek aday kadronun yarısını geçemez; tez için ilave süre altı ay; dil şartı Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri uzmanlığı için (B).
Kanundaki ifade: “atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından”
Kanundaki ifade: “Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere”
Kanundaki ifade: “Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak”
Kanundaki ifade: “Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde”
36. maddenin Ortak Hükümler (A) fıkrasının 11 numaralı bendindeki unvanlı kadrolar ile yarışma ve yeterlik sınavıyla girilen kadro ve pozisyonlar için yapılan sınavlarda başvuru hakkı genişletilir. Kanunlarda sayılan fakülte ve bölümlere ek olarak, kurumun hizmet gereklerine göre yönetmeliğinde belirlediği en az dört yıllık lisans eğitimi veren yükseköğretim kurumlarından ya da YÖK'çe bunlara denkliği kabul edilen yurt içi veya yurt dışı kurumlardan mezun olanlar da bu sınavlara başvurabilir.
En çok sorulan: Başvuru için asgari öğrenim şartı en az dört yıllık lisanstır; hangi ek bölümlerin kabul edileceğini kurum kendi yönetmeliğinde belirler.
Kanundaki ifade: “en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmeliklerinde belirlenen yükseköğretim kurumlarından”
Doğum yapan memur doğum sonrası analık izninin ya da 104. maddenin (F) fıkrasındaki iznin, eşi doğum yapan memur ise babalık izninin bitiminden itibaren, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışmayı isteyebilir; bu dönemde ayrıca süt izni verilmez. Yarım çalışmaya başlayan memur, aynı çocuk için bir daha yararlanmamak kaydıyla başvurusunu izleyen ay başından itibaren normal çalışmaya dönebilir. Bu sürede mali ve sosyal haklardaki her ödeme unsurunun yarısı ödenir; fiilî çalışmaya bağlı ödemeler kendi mevzuatına göre yapılır. Derece ve kademe ilerlemesinde bu dönemin hizmeti yarım sayılır. Çalışma saatlerini kurum belirler. Evlat edinen memurlar da çocuğun teslim tarihinden ya da 104. maddedeki izinlerin bitiminden itibaren bu haktan yararlanır. Usul ve esasları ve yararlanamayacak memurları Cumhurbaşkanı belirler.
En çok sorulan: Üç nokta sık karıştırılır: yarım çalışmada süt izni verilmez; ödemeler yarıya iner; derece-kademe için hizmet yarım sayılır. Normal çalışmaya dönen memur aynı çocuk için bu hakkı tekrar kullanamaz.
Kanundaki ifade: “Doğum yapan memurlar doğum sonrası analık izninin veya 104 üncü maddenin (F) fıkrası uyarınca kullanılan iznin”
Kanundaki ifade: “104 üncü maddenin (A) fıkrası uyarınca sekiz haftalık izin”
Ek madde 41'in merkez teşkilatı için kurduğu uzmanlık düzeni, teşkilat kararnamesinde öngörülmesi kaydıyla bakanlık ve kurumların taşra teşkilatlarına da açılır. Kanuna göre taşrada uzman ve uzman yardımcısı alımında ek 41'in ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile beşinci fıkrası kıyasen uygulanır; ancak yabancı dil ve tez hazırlama şartı aranmaz. Bu uzmanlara diğer görevlerinin yanında teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir; bu görevle görevlendirilenler yer değiştirme suretiyle atamaya tabidir. Bu madde kapsamında ilk kez ihdas edilen kadrolardakiler, defterdarlık uzman ve uzman yardımcılarının mali ve sosyal haklarından aynı esaslarla yararlanır.
En çok sorulan: Merkezdeki uzmanlıktan farkı sorulur: taşra uzman yardımcılığında yabancı dil ve tez şartı yoktur; mali haklarda örnek alınan kadro defterdarlık uzmanlığıdır.
Kanundaki ifade: “ek 41 inci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez hazırlama şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında”
Ek madde 33'e göre izinle karşılanamayan her nöbet saati için, unvana göre belirlenen gösterge rakamı (ör. uzman tabip 150, tabip 135, diş tabibi ve eczacı 120, diğer personel 55) aylık katsayısıyla çarpılır. Nöbet kesintisiz en az 6 saat olmalıdır. Yoğun bakım, acil servis ve 112'de tutulan nöbetler yüzde elli artırımlı ödenir; ücret damga vergisi dışında kesintiye tabi değildir.
Kanuna göre icap nöbeti tutan ve karşılığında izin kullandırılmayan personele, izinle karşılanamayan her icap nöbeti saati için nöbet ücretinin yüzde 40'ı tutarında ödeme yapılır. İcap nöbeti kesintisiz 12 saatten az olamaz.
Ek madde 43'e göre doğum yapan memur analık izninin, eşi doğum yapan memur babalık izninin bitiminden başlayarak çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar yarım zamanlı çalışmayı isteyebilir. Bu dönemde süt izni verilmez; memur isterse aynı çocuk için bir daha yararlanmamak kaydıyla normal çalışmaya dönebilir.
Ek madde 40'a göre 36. maddenin Ortak Hükümler (A) fıkrasının 11 numaralı bendindeki kadrolar için kurumların yaptığı özel yarışma sınavlarında üst yaş sınırı, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmaktır. Özel mevzuattaki farklı yaş hükümleri dikkate alınmaz.
Kanuna göre öğrenim, staj veya benzeri bir nedenle üç ay ya da daha uzun süre yurt dışına gönderilen kamu personeli, yurt dışında kaldığı sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdür. Hizmeti tamamlamadan ayrılırsa döviz olarak yapılan masraflar, tamamlanan kısım düşülerek borçlandırılır ve en çok beş yıla kadar taksitlendirilebilir.
Evet. Ek madde 31'e göre görevi sebebiyle hakkında kamu davası açılıp beraat eden memurun, avukata Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ödediği ücret ile belgelendirdiği dava masrafları kurum bütçesindeki ödenekten karşılanır.
Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.