657 SAYILI KANUN · KISIM IV · BÖLÜM 1

657 sayılı Kanun madde 59–63: istisnai memurluklar, bakan müşaviri ve göreve başlama süresi

Kısa cevap: Kanuna göre başka yerdeki göreve atanan memur, atama emrinin tebliğinden itibaren 15 gün içinde yola çıkıp yol süresini izleyen iş günü işe başlamak zorundadır; aynı yerdeki göreve atanan tebliğ günü başlar (md. 62). İlk defa ya da yeniden atanıp belgeyle kanıtlanabilen zorlayıcı sebep olmadan bu sürede başlamayanın ataması iptal edilir ve 1 yıl Devlet memuru olamaz; yer değiştirenlere aylıksız 10 gün ek süre verilebilir, yine başlamayan çekilmiş sayılır (md. 63).

Kısım IV · Bölüm 1 · 6 madde (6 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 59–63: açıklamalı

Madde 59İstisnai memurluklar

Hangi kadroların istisnai memurluk olduğunu sayar. Bu kadrolara, Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselme hükümlerine bağlı olmadan, tahsis edilmiş derece aylığıyla memur atanabilir. Liste uzundur; başlıcaları Cumhurbaşkanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi memurlukları, bakan yardımcılıkları, bakanlık müşavirlikleri ile basın ve halkla ilişkiler müşavirlikleri, özel kalem müdürlükleri, valilikler, büyükelçilikler, elçilikler, daimi temsilcilikler, Din İşleri Yüksek Kurulu üyelikleri, Milli İstihbarat Teşkilatı memurlukları ve bazı kurumların başkan yardımcısı, daire başkanı, müşavir kadrolarıdır. Devlet Konservatuvarına alınacak uluslararası ünlü Devlet sanatçıları ile olimpiyat ya da dünya şampiyonlarından atanacak spor müşavirleri de aynı kurala tabidir. Bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve başka memurluklara naklen atanmada kazanılmış hak sayılmaz; emeklilik kıdemi ise işlemeye devam eder.

En çok sorulan: Valilik, büyükelçilik ve özel kalem müdürlüğünün istisnai memurluk olduğu; bu kadroların kazanılmış hak sayılmadığı ama emeklilik kıdeminin yürüdüğü en çok sorulan noktalardır.

Kanundaki ifade: “Diyanet İşleri Başkanlığı Başkanlık Müşaviri (4 adet)”
Kanundaki ifade: “kategorisinde birden fazla Dünya şampiyonluğu kazananlar arasından atanacak spor müşavirlerinin”

Madde 60İstisnai memurluklara atanmada aranacak şartlar

İstisnai memurluğa atanacak kişide hangi şartların aranacağını belirler. Kanuna göre 48. maddedeki genel şartları taşıyan herkes bu kadrolara atanabilir; ayrıca sınav ya da özel şart kural olarak aranmaz. Kurumların kuruluş kanunlarındaki veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerindeki özel hükümler saklıdır. İki istisna sayılmıştır: Devlet sanatçılarında aranacak nitelikler yönetmelikle belirlenir; Dışişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğine atanabilmek için bir yabancı dili çok iyi bilmek ve özel yönetmelikteki diğer nitelikleri taşımak gerekir.

En çok sorulan: İstisnai memurluğa atanmada yalnız 48. maddedeki genel şartlar aranır; yabancı dil şartının yalnız Dışişleri Hukuk Müşavirliği için yazıldığı sık sorulur.

Kanundaki ifade: “İstisnai Devlet memurluklarına 48 inci maddede yazılı genel şartları taşıyan kimselerden atanmalar yapılabilir”
Kanundaki ifade: “bir yabancı dili çok iyi bilmek”

İlgili: Memur olma şartları (md. 48)

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.

Madde 61İstisnai memurluklara atananlara bu Kanunun uygulanacak hükümleri

İstisnai memurluğa atanan kişiye Kanunun hangi hükümlerinin uygulanacağını belirler. Atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışında Kanunun bütün hükümleri (ödevler, haklar, yasaklar, disiplin, izin vb.) bu memurlara da uygulanır. Kişi, atandığı kadronun derece aylığının ilk kademesini kazanılmış hak olarak elde ettiği tarihten itibaren kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi hükümlerine de tabi olur. Bakanlık özel kalem müdürlüklerine, valiliklere, büyükelçiliklere, elçiliklere ve daimi temsilciliklere atananların atandıkları derecelerde geçirdikleri süreler, kazanılmış hak sayılmamak şartıyla kademe ilerlemesinde değerlendirilir; üst dereceye atanmışlarsa 161. maddenin (A) bendi uygulanır.

En çok sorulan: İstisnai memura dört konu (atanma, sınav, kademe, derece) dışında Kanunun tamamı uygulanır; disiplin ve izin hükümlerinden muaf olduğu sanılır, bu yanlıştır.

Kanundaki ifade: “60 ıncı madde gereğince istisnai memurluklara atananlar hakkında bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışında kalan bütün hükümleri uygulanır”
Kanundaki ifade: “üst dereceye atanmaları halinde 161 inci maddenin A bendi uyarınca”

Madde 61/ABakan müşaviri

Bakanlıklarda bakana özel önem taşıyan konularda danışmanlık yapmak üzere bakan müşaviri atanabileceğini düzenler. Bakan müşaviri doğrudan bakana bağlı çalışır ve görevi bakanın görev süresiyle sınırlıdır; bakanın görevi bitince müşavirinki de biter, gerekirse daha önce de görevden alınabilir. Atamada Kanunun atanma, sınav, kademe ve derece hükümleri aranmaz, ancak bu atama kamuda başka bir kadroya, pozisyona ya da statüye geçiş için kazanılmış hak doğurmaz. Açıktan atananların görevi bitince memuriyetle ilişiği kesilir. Kamu görevlisiyken atananlar, yönetici kadroları hariç, önceki kadro veya pozisyonlarına en geç bir ay içinde döndürülür; uygun kadro yoksa ihdas edilmiş sayılır ve atama tamamlanana kadar mali hakları kurumunca ödenir. Mali, sosyal ve emeklilik hakları bakımından bakanlık müşaviri kadrosuna denk tutulur.

En çok sorulan: Görevin bakanın görev süresiyle sınırlı olduğu ve kamudan gelenlerin en geç bir ay içinde eski kadrolarına atanacağı sorulur; açıktan atananların ilişiğinin kesildiği de karıştırılır.

Kanundaki ifade: “önceki kadro veya pozisyonlarına en geç bir ay içinde atanırlar”

Madde notu: Başlığı ile Birlikte Değişik:8/5/2025-7547/1 md.

Madde 62Atamalarda görev yerine hareket ve işe başlama süresi

İlk defa, yeniden ya da yer değiştirme yoluyla atanan memurun ne zaman işe başlayacağını belirler. Aynı yerdeki bir göreve atanan, atama emrinin kendisine tebliğ edildiği gün işe başlar. Başka yere atanan ise tebliğden itibaren 15 gün içinde yola çıkar ve belli yol süresini izleyen iş günü işe başlar; savaş ve olağanüstü hâllerde bu süre Cumhurbaşkanı Kararıyla kısaltılabilir. Süreler bazı durumlarda daha geç başlar: izinde ya da geçici görevdeyken atananlarda izin veya görevin bitiminde, hesap devretmesi gereken saymanlarda devrin bitiminde, kurumunca eski görevinde kalması yazıyla bildirilenlerde yerine gelenin gelmesi ya da hareketin bildirilmesiyle. Yer değiştirmede yolluk ödeme emri aranmadan hemen ödenir. Memurun izinli veya raporlu olması tebligata engel değildir, ancak süreler izin ya da rapor bitince işler.

En çok sorulan: “15 gün içinde hareket + yol süresi + izleyen iş günü” formülü en çok sorulan kısımdır. İzinli ya da raporlu memura tebligat yapılabildiği, sürenin izin bitince başladığı da sorulur.

Kanundaki ifade: “atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini”

İlgili: Göreve başlama dilekçesi · Atandıktan sonra ilk 30 gün · Harcırah hesaplama

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.

Madde 63İşe başlamama halinde yapılacak işlem

62. maddedeki süre içinde işe başlamayan memura ne olacağını iki ayrı durum için düzenler. Bir göreve ilk defa veya yeniden atanan kişi, belgeyle ispatlanabilen zorlayıcı bir sebep olmadan süresinde başlamazsa ataması iptal edilir ve 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemez. Zorlayıcı sebep olsa bile göreve başlamama iki ayı aşarsa atama yetkili makamca iptal edilir. Başka yerdeki bir göreve yer değiştirme yoluyla atanan memur süresinde başlamazsa ona, ayrılış ve başlayış tarihleri arasında aylık verilmemek şartıyla 10 günlük ek süre tanınabilir; zorlayıcı sebep olmadan bu sürenin sonunda da başlamayan memur memuriyetten çekilmiş sayılır.

En çok sorulan: İlk atamada başlamayana 1 yıl memur olamama yaptırımı; yer değiştirmede ise aylıksız 10 gün ek süre ve sonunda çekilmiş sayılma uygulanır. İki yaptırımın birbirine karıştırılması tipik hatadır; zorlayıcı sebepte üst sınır iki aydır.

Kanundaki ifade: “atanmaları iptal edilir ve bunlar 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemezler”
Kanundaki ifade: “göreve başlamama hali iki ayı aştığı takdirde atama işlemi atamaya yetkili makamlarca iptal edilir”
Kanundaki ifade: “aylık verilmemek şartı ile 10 günlük bir süre daha verilebilir”

İlgili: Göreve başlama dilekçesi · Memuriyetten çekilme ve yeniden atanma

İstisnai memurluklar ve göreve başlama: sık sorulanlar

Memur atandıktan sonra kaç gün içinde göreve başlamalı?

Aynı yerdeki bir göreve atanan memur, atama emrinin kendisine tebliğ edildiği gün işe başlar. Başka bir yere atanan memur ise tebliğden itibaren 15 gün içinde yola çıkar ve belli yol süresini izleyen iş günü işe başlar. Memur izinli ya da raporluysa tebligat yapılabilir, ancak süreler izin veya raporun bitiminde işlemeye başlar.

Dayanak: 657 md. 62

Atandığı göreve süresinde başlamayan memura ne olur?

İlk defa veya yeniden atanıp belgeyle ispatlanabilen zorlayıcı bir sebep olmadan süresinde başlamayanın ataması iptal edilir ve bu kişi 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemez. Zorlayıcı sebep olsa bile göreve başlamama iki ayı aşarsa atama yine iptal edilir. Yer değiştirme suretiyle atananlara aylıksız 10 günlük ek süre verilebilir; bu sürede de başlamayanlar memuriyetten çekilmiş sayılır.

Dayanak: 657 md. 63

İstisnai memurluk nedir, kimler bu kapsamdadır?

İstisnai memurluklar, Kanunun atanma, sınav, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi hükümlerine bağlı kalmadan tahsis edilmiş derece aylığıyla atama yapılabilen kadrolardır. 59. madde bunları tek tek sayar: Cumhurbaşkanlığı ve TBMM memurlukları, bakan yardımcılıkları, valilikler, büyükelçilikler, özel kalem müdürlükleri, Milli İstihbarat Teşkilatı memurlukları, çeşitli kurumların müşavirlikleri bunlar arasındadır.

Dayanak: 657 md. 59

İstisnai memurlukta bulunulan kadro kazanılmış hak sayılır mı?

Hayır. Kanuna göre bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve başka memurluklara naklen atanmada hiçbir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Buna karşılık bu görevlerdeki memurların emeklilik kıdemleri işlemeye devam eder.

Dayanak: 657 md. 59

Bakan müşavirinin görevi sona erince ne olur?

Bakan müşavirinin görevi bakanın görev süresiyle sınırlıdır; bakanın görevi bitince müşavirin görevi de biter. Kadroya açıktan atanmış olanların memuriyetle ilişiği kesilir. Daha önce kamu görevlisi olanlar, yönetici kadroları hariç önceki kadro veya pozisyonlarına en geç bir ay içinde atanır; uygun boş kadro yoksa kadro kendiliğinden ihdas edilmiş sayılır.

Dayanak: 657 md. 61/A

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar