657 SAYILI KANUN · KISIM IV · BÖLÜM 8

657 sayılı Kanun madde 137–145: görevden uzaklaştırma

Kısa cevap: Kanuna göre görevden uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir ve sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder; göreve iade edilirse kesilen üçte bir de geri ödenir (md. 141). Uzaklaştırmadan sonra 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır (md. 139). Disiplin soruşturması nedeniyle verilen tedbir en çok 3 ay sürer; ceza kovuşturmasında amir durumu her iki ayda bir inceler (md. 145).

Kısım IV · Bölüm 8 · 9 madde (9 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 137–145: açıklamalı

Madde 137Görevden uzaklaştırma

Görevden uzaklaştırma bir ceza değil, ihtiyati bir tedbirdir: kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda görevinin başında kalması sakıncalı görülen memur geçici olarak görevden alınır. Kanuna göre bu tedbir soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabilir; soruşturmanın başlamasını beklemek ya da sonuna kadar ertelemek gerekmez.

En çok sorulan: Sınavda en çok “görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası mıdır?” diye sorulur: değildir, ihtiyati tedbirdir ve md. 125’teki ceza türleri arasında yer almaz.

Madde 138Yetkililer

Memuru görevden uzaklaştırabilecek dört makam sayılır: atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar. Kaymakamın ilçe idare şube başkanları hakkında bu tedbiri alabilmesi için valinin muvafakati gerekir. Vali ya da kaymakam bir memuru görevden uzaklaştırdığında bunu memurun kurumuna derhal bildirir.

En çok sorulan: Müfettişin de görevden uzaklaştırma yetkisi vardır; ama müfettişin uzaklaştırdığı memur hakkındaki tedbiri kaldırma ve ceza kovuşturmasında iki ayda bir inceleme yetkisi atamaya yetkili amirdedir (md. 142, 145). İlçe idare şube başkanı için valinin muvafakati şartı sık sorulur.

Madde 139Görevden uzaklaştıran amirin sorumluluğu

Görevden uzaklaştırılan memur hakkında, uzaklaştırmayı izleyen belirli bir süre içinde soruşturmaya başlanması zorunludur. Memuru uzaklaştırdıktan sonra derhal soruşturma başlatmayan ya da bu işlemi keyfi olarak, garaz veya kin nedeniyle yaptığı yapılan soruşturmayla anlaşılan amir hukuki, mali ve cezai sorumluluk altına girer. Bu madde, tedbirin bir cezalandırma aracı olarak kullanılmasını önlemeye yöneliktir.

En çok sorulan: Süre takvim günü değil iş günüdür: 10 iş günü. Sorumluluk türleri üçlüdür: hukuki, mali ve cezai.

Kanundaki ifade: “izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.”

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.

Madde 140Ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma

Görevden uzaklaştırma yalnız disiplin soruşturmasıyla sınırlı değildir. Hakkında mahkemelerde cezai kovuşturma yürütülen memur da md. 138’de sayılan yetkililer tarafından görevden uzaklaştırılabilir. Bu durumda tedbirin süresi md. 145’teki iki ayda bir inceleme kuralına bağlıdır.

En çok sorulan: Ceza kovuşturmasında uzaklaştırma yetkisi de md. 138’deki aynı makamlara aittir; ayrı bir yetkili tanımlanmamıştır.

Madde 141Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü

Görevden uzaklaştırılan memur ile görevle ilgili olsun olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memura bu süre boyunca aylığının bir kısmı ödenir ve Kanundaki sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. Memur md. 143’te sayılan hallerden biriyle göreve dönerse kesilen kısım kendisine ödenir. Görevden uzakta geçen süre de kaybolmaz: derecesindeki kademe ilerlemesinde sayılır, derece yükselmesi için gereken en az bekleme süresini aşan kısmı ise üst dereceye yükselince o derecede kademe ilerlemesi olarak değerlendirilir.

En çok sorulan: En çok sorulan oran: aylığın üçte ikisi ödenir, üçte biri kesilir. Tutuklama ve gözaltı da aynı kurala bağlıdır. Göreve iadede kesilen üçte bir geri ödenir ve süre kademe ilerlemesinde sayılır.

Kanundaki ifade: “bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir.”
Kanundaki ifade: “aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir”

İlgili: Memur derece ve kademe ilerlemesi

Madde notu: Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul; 15/5/1975 - 1897/1 md.

Madde 142Tedbirin kaldırılması

Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma cezası verilmesine ya da cezai bir işlem uygulanmasına gerek görülmezse görevden uzaklaştırma tedbiri derhal kaldırılır. Kaldırma yetkisi md. 138’deki yetkililerdedir; müfettişin uzaklaştırdığı memur için ise atamaya yetkili amirdedir. Tedbiri kaldırmayan görevli hakkında md. 139’daki hukuki, mali ve cezai sorumluluk hükmü uygulanır.

En çok sorulan: Müfettişin aldığı tedbiri müfettiş değil atamaya yetkili amir kaldırır. Memurluktan çıkarma dışındaki bir disiplin cezası verilecek olsa bile tedbir kaldırılır.

Madde 143Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller

Soruşturma ya da yargılama sonunda dört halden biri gerçekleşir ve karar kesinleşirse görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır, memur görevine döner: memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilmesi; yargılamanın men’ine ya da beraate karar verilmesi; kovuşturmanın hükümden önce genel afla kaldırılması; görevle ilgili olsun olmasın memurluğa engel olmayan bir cezaya hükmedilip cezanın ertelenmesi. Bu haller aynı zamanda md. 141’deki kesilen aylığın geri ödenmesinin de şartıdır.

En çok sorulan: Burada iade zorunludur, amirin takdirine bağlı değildir; ama karar kesinleşmeden tedbir bu maddeye göre kalkmaz. Kesinleşmeden önce kaldırma md. 144’teki takdir yetkisiyle mümkündür.

Madde 144Görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasında amirin takdiri

Ceza kovuşturması nedeniyle (md. 140) ya da soruşturma nedeniyle (md. 142) görevden uzaklaştırılan ve md. 143’ün a, b, c bentlerindeki durumlara giren memurların tedbiri, soruşturmaya konu fiilleri hizmetlerini sürdürmelerine engel değilse her zaman kaldırılabilir. Bu bir zorunluluk değil, amire tanınan takdir yetkisidir; kesinleşmiş kararı beklemeden memurun göreve dönmesini sağlar.

En çok sorulan: Md. 143 zorunlu iadeyi, md. 144 takdire bağlı ve “her zaman” yapılabilen kaldırmayı düzenler; ikisi sık karıştırılır. Md. 144’te 143’ün yalnız a, b, c bentleri anılır, ertelenen ceza (ç bendi) anılmaz.

Madde 145Süre

Disiplin kovuşturması gereği verilen görevden uzaklaştırma belli bir üst süreyle sınırlıdır; bu sürede memur hakkında karar verilmezse memur görevine başlatılır. Ceza kovuşturması gereği verilen tedbirde ise sabit bir üst süre yoktur; uzaklaştırmaya yetkili amir (müfettişin uzaklaştırdığı memur için atamaya yetkili amir) memurun durumunu düzenli aralıklarla inceler, göreve dönüp dönmeyeceğine karar verir ve kararı ilgiliye yazıyla tebliğ eder.

En çok sorulan: Sınavın klasik sorusu: disiplin soruşturmasında en çok 3 ay; ceza kovuşturmasında süre sınırı yok, her iki ayda bir inceleme.

Kanundaki ifade: “bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir.”
Kanundaki ifade: “ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceliyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir”

Görevden uzaklaştırma: sık sorulanlar

Görevden uzaklaştırılan memur maaş alır mı?

Evet, ama tamamını değil. Kanuna göre görevden uzaklaştırılan ya da herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir; sosyal hak ve yardımlar sürer. Memur md. 143’teki hallerden biriyle göreve dönerse kesilen üçte bir kendisine ödenir.

Dayanak: 657 md. 141

Görevden uzaklaştırma en fazla ne kadar sürer?

Disiplin kovuşturması gereği verilen görevden uzaklaştırma en çok 3 ay sürebilir; bu sürede karar verilmezse memur görevine başlatılır. Ceza kovuşturması gereği verilende sabit bir üst süre yazmaz; yetkili amir memurun durumunu her iki ayda bir inceleyip göreve dönüp dönmeyeceğine karar verir ve yazıyla bildirir.

Dayanak: 657 md. 145

Memuru görevden uzaklaştırmaya kimler yetkilidir?

Kanunda dört yetkili sayılır: atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar. Kaymakam, ilçe idare şube başkanını ancak valinin muvafakatiyle uzaklaştırabilir. Vali ve kaymakamın aldığı tedbir memurun kurumuna derhal bildirilir.

Dayanak: 657 md. 138

Görevden uzaklaştırmadan sonra soruşturma kaç gün içinde başlamalı?

Kanuna göre uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Derhal soruşturma başlatmayan ya da tedbiri keyfi, garaz veya kin nedeniyle aldığı soruşturmayla anlaşılan amir hukuki, mali ve cezai sorumluluk taşır.

Dayanak: 657 md. 139

Görevden uzaklaştırılan memur hangi durumlarda göreve döner?

Soruşturma ya da yargılama sonunda memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilmesi, yargılamanın men’i veya beraat, kovuşturmanın hükümden önce genel afla kalkması ya da memurluğa engel olmayan ve ertelenen bir cezayla hükümlülük hallerinde, karar kesinleşince tedbir kaldırılır.

Dayanak: 657 md. 143

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar