657 SAYILI KANUN · KISIM I · BÖLÜM 1

657 sayılı Kanun madde 1–5: kapsam, temel ilkeler ve istihdam şekilleri (4/A, 4/B, 4/C, 4/D)

Kısa cevap: 657 sayılı Kanunun 4. maddesine göre kamu hizmeti memurlar (4/A), sözleşmeli personel (4/B) ve işçiler (4/D) eliyle görülür; geçici personeli düzenleyen (C) fıkrası 2017'de KHK-696 ile mülga edilmiştir. Kanuna göre aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayan 4/B sözleşmeli personel, bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talep ederse bulunduğu yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır ve aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar. Madde 5'e göre bu Kanuna tabi kurumlar bu istihdam şekilleri dışında personel çalıştıramaz.

Kısım I · Bölüm 1 · 5 madde (5 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 1–5: açıklamalı

Madde 1Kapsam

Kanunun kimlere uygulanacağını belirler. Genel ve katma bütçeli kurumlarda, il özel idarelerinde, belediyelerde, bunların kurduğu birliklerde ve bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında ve Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar bu Kanuna tabidir. Sözleşmeli ve geçici personel için Kanunun yalnız onlara özgü hükümleri uygulanır. Maddenin son fıkrası özel kanuna tabi olanları sayar: Anayasa Mahkemesi üye ve raportörleri, hâkim ve savcılar, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları, üniversitelerin öğretim üye ve yardımcıları, devlet tiyatrosu, opera ve bale ile konservatuvar ve orkestraların sanatkâr kadroları, Spor-Toto personeli, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensupları.

En çok sorulan: Sınavda en çok “657'ye tabi olmayan” grup sorulur: hâkim-savcı, öğretim üyesi, subay-astsubay ve emniyet mensupları kendi özel kanunlarına tabidir. Belediye ve il özel idaresi memurları ise 657 kapsamındadır.

İlgili: Kadro ve atama terimleri

Madde notu: Değişik: 30/5/1974 - KHK-12/1 md.; Aynen kabul 15/5/1975 - 1897/1 md.

Madde 2Amaç

Kanunun neyi düzenlediğini sayar: devlet memurlarının hizmet şartları, nitelikleri, atanmaları ve yetiştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yüküm ve sorumlulukları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işleri. İkinci fıkranın ilk cümlesi 6111 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; yürürlükte kalan cümleye göre Kanunda öngörülen yönetmelikler Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulur.

En çok sorulan: 657'de öngörülen yönetmelikleri kimin yürürlüğe koyduğu sorulur: yürürlükteki metne göre Cumhurbaşkanı (703 sayılı KHK öncesinde Bakanlar Kurulu idi).

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 - KHK-2/1 md.

Madde 3Temel ilkeler

Kanunun üç temel ilkesini tanımlar. Sınıflandırma: kamu hizmeti görevlerini ve bu görevlerdeki memurları görevin gerektirdiği nitelik ve mesleklere göre sınıflara ayırmak. Kariyer: memurlara, hizmetleri için gereken bilgi ve yetişme şartlarına uygun olarak sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlamak. Liyakat: kamu hizmetine girişi, sınıf içinde ilerleme ve yükselmeyi ve görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında memura güvence vermek.

En çok sorulan: Sınavlarda ilkeyle tanım eşleştirilir: “sınıfları içinde en yüksek dereceye kadar ilerleme” kariyer, “göreve girme, yükselme ve görevin sona ermesinin eşit imkânlarla yürütülmesi” liyakat, “niteliklere ve mesleklere göre ayırma” sınıflandırmadır. Kanunda sayılan ilke üçtür.

Madde 4İstihdam şekilleri

Kamu hizmetinin kimler eliyle görüleceğini belirler. (A) Memur: devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini görenlerdir; başka kurumlarda genel politika, araştırma, planlama, yönetim ve denetim işlerinde görevliler de memur sayılır. (B) Sözleşmeli personel: özel meslek bilgisi isteyen geçici işlerde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalışan ve işçi sayılmayan görevlilerdir. 2023'te eklenen paragrafla, Cumhurbaşkanınca belirlenen unvanlarda işin geçici olması şartı aranmadan sözleşmeli personel alınabilir; bunlar aynı kurumda üç yılı tamamlayıp otuz gün içinde talep ederse aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Ücret, izin, fesih halleri ve sınav esaslarını Cumhurbaşkanı belirler; disiplin ve görevden uzaklaştırmada memur hükümleri uygulanır. (C) Geçici personel fıkrası mülgadır. (D) İşçi: sürekli işçi kadrosunda belirsiz süreli ya da mevsimlik, kampanya veya orman yangını işlerinde altı aydan az belirli süreli sözleşmeyle çalışanlardır; onlara 657 uygulanmaz.

En çok sorulan: Kadroya geçişte karıştırılanlar: süre aynı kurumda üç yıldır, talep süre bitiminden itibaren otuz gün içinde yapılır, atama bulunulan yerde olur ve kadrodan sonra aynı yerde en az bir yıl daha çalışılır. Sözleşmeliye kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza gerektiren fiilde ceza yerine, disiplin kurulu kararı ve atamaya yetkili amir onayıyla görevine son verilir.

Kanundaki ifade: “aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunmaları hâlinde bulundukları yerde aynı unvanlı memur kadrolarına atanır”
Kanundaki ifade: “Memur kadrolarına atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.”
Kanundaki ifade: “sözleşmenin bitiminden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemezler”
Kanundaki ifade: “altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir”

İlgili: 4/B sözleşmeliden kadroya geçiş · Sözleşmeli (4/B) personelin hakları · Sözleşmeli personel maaşları

Madde notu: Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.

Madde 5Dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamıyacağı

Bu Kanuna tabi kurumların, 4. maddede yazılı istihdam şekilleri dışında personel çalıştıramayacağını söyler. Yani bu Kanuna tabi bir kamu idaresi, memur, sözleşmeli personel ve işçi kalıplarının dışında personel çalıştıramaz. Madde başlığı “dört istihdam şekli” der; ancak 4. maddenin geçici personeli düzenleyen (C) fıkrası mülga edildiğinden fiilen memur, sözleşmeli ve işçi kalmıştır.

En çok sorulan: Madde metni hâlâ “dört istihdam şekli” der; sınavda bu ifade sorulabilir. Yürürlükteki 4. maddede ise (C) fıkrası mülgadır.

Kanundaki ifade: “dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramazlar”

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 - KHK-2/1 md.

Kapsam, amaç, ilkeler ve istihdam şekilleri: sık sorulanlar

657'ye göre 4/A, 4/B, 4/C ve 4/D arasındaki fark nedir?

4/A memurdur: devletin genel idare esaslarına göre yürüttüğü asli ve sürekli kamu hizmetlerini görür. 4/B sözleşmeli personeldir: ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı sözleşmeyle çalışır ve işçi sayılmaz. 4/D işçidir: sürekli işçi kadrosunda belirsiz süreli ya da altı aydan az belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışır ve 657 hükümleri ona uygulanmaz. 4/C geçici personeli düzenleyen fıkra ise kanun metninde mülgadır.

Dayanak: 657 md. 4

4/B sözleşmeli personel kaç yıl sonra memur kadrosuna geçer?

Kanuna göre aynı kurumda üç yıllık çalışma süresini tamamlayan sözleşmeli personel, bu sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde talepte bulunursa bulunduğu yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanır. Geçiş kendiliğinden değil, talebe bağlıdır. Aynı unvanlı memur kadrosu yoksa atanacağı kadroyu Cumhurbaşkanı belirler. Kadroya geçen kişi aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar.

Dayanak: 657 md. 4/B

Kadroya geçen sözleşmelinin 4/B'de geçen hizmeti derece ve kademede sayılır mı?

Evet. Kanuna göre sözleşmeli pozisyonda geçen süre, öğrenim durumuna göre yükselebileceği dereceyi aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde ve 64. maddenin dördüncü fıkrası kapsamında değerlendirilir. Kadronun mali ve sosyal haklarına göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren hak kazanılır; önceki ödemeler için mahsuplaşma yapılmaz, kadroya geçişte iş sonu tazminatı ödenmez.

Dayanak: 657 md. 4/B

4/B sözleşmesini fesheden ya da yenilemeyen kişi tekrar sözleşmeli olabilir mi?

Kanuna göre sözleşmesi esaslara aykırı davranış nedeniyle kurumca feshedilen ya da sözleşme dönemi içinde Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen istisnalar dışında sözleşmeyi tek taraflı fesheden kişi, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmeden kurumların sözleşmeli pozisyonlarında çalıştırılamaz. Sözleşmeyi yenilemeyenler için bu bir yıl sözleşmenin bitiminden itibaren işler.

Dayanak: 657 md. 4/B

4/C geçici personel statüsü hâlâ var mı?

657 sayılı Kanunun 4. maddesindeki (C) fıkrası 20/11/2017 tarihli KHK-696 ile mülga edilmiş, bu düzenleme 7079 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Maddenin ilk cümlesi hâlâ “geçici personel” sayar, ancak bu statüyü düzenleyen fıkra kanunda yürürlükte değildir. (D) fıkrasındaki işçi tanımı da (A), (B) ve (C) fıkralarına atıf yapmaya devam eder.

Dayanak: 657 md. 4/C

657 sayılı Kanun kimlere uygulanmaz?

Kanunun 1. maddesine göre hâkim ve savcılar, Anayasa Mahkemesi üyeleri ve raportörleri, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları, üniversite öğretim üye ve yardımcıları, subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler, Emniyet Teşkilatı mensupları ve sayılan sanatkâr kadroları kendi özel kanunlarına tabidir. İşçilere de 4. madde gereği 657 hükümleri uygulanmaz.

Dayanak: 657 md. 1, md. 4/D

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar