657 SAYILI KANUN · KISIM IV · BÖLÜM 3

657 sayılı Kanun madde 81–90: askerlikte memurun durumu, vekâlet, ikinci görev ve ders görevi

Kısa cevap: Kanuna göre muvazzaf askerliğini bitiren memur terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumuna başvurmalı, kurum da başvurudan itibaren en geç 30 gün içinde onu göreve başlatmalıdır; askerlikte geçen süre kademe ilerlemesi olarak sayılır (md. 83). Vekâlette aylıksız vekâlet asıldır; aynı kurumdan atanan vekile 3 aydan fazla süren kısım için vekâlet aylığı ödenir (md. 86). Bir memura vekâlet, ikinci görev ya da ders görevinden yalnız biri verilebilir (md. 90).

Kısım IV · Bölüm 3 · 10 madde (10 yürürlükte) · Kaynak: mevzuat.gov.tr · Son kontrol:

Bu sayfadaki maddeler

Madde 81–90: açıklamalı

Madde 81Silah altına alınma

Barış zamanında (hazarda) ya da savaş zamanında (seferde), muvazzaf askerlik dışında silah altına alınan memurların durumunu belirler. Bu memurlar silah altında kaldıkları süre boyunca izinli sayılır; memuriyetle bağları kopmaz. Madde, yedek askerlik ya da seferberlik gibi muvazzaflık dışı çağrıları kapsar. Muvazzaf askerliğe giden memur ise bu maddeye göre değil, 108. maddenin (G) fıkrasına göre görev yeri saklı kalarak aylıksız izinli sayılır.

En çok sorulan: İzinli sayılma muvazzaflık dışı silah altına alınmaya özgüdür; muvazzaf askerlik aylıksız izindir. İkisi sınavda karıştırılır.

İlgili: Askerlik ve memuriyet rehberi

Madde 82Terhis edilenlerin görevlerine dönmeleri

Barışta eğitim ve manevra amacıyla ya da savaşta muvazzaflık dışında silah altına alınan memurların terhisten sonra işe nasıl başlayacağını gösterir. Kanun burada ayrı bir süre koymaz; bu memurların göreve başlaması, 62 ve 63. maddelerin yer değiştirme suretiyle atamaya ilişkin hükümlerine tabidir. Yani dönüşte tayinle atanan memurun göreve başlama kuralları uygulanır.

En çok sorulan: Muvazzaflık dışı silah altına alınanlarda dönüş 62–63. maddelere bağlanır; 30 günlük başvuru kuralı ise muvazzaf askerlik içindir (md. 83).

Kanundaki ifade: “62 ve 63 üncü maddelerin yer değiştirme suretiyle atamaya ilişkin hükümlerine tabidir.”

İlgili: Askerlik ve memuriyet rehberi

Madde 83Muvazzaf askerliğe ayrılan memurların göreve başlatılması ve intibakı

Memurken muvazzaf askerliğe giden ve dönmek isteyenler, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumlarına başvurur; kurum da başvurudan itibaren en geç 30 gün içinde onları göreve başlatmak zorundadır. Askerlikte geçen süre, askere ayrıldıkları sırada sahip oldukları derecede kademe ilerlemesi yapılarak değerlendirilir; askerlikten önceki kadroda kazanılan kademeler de ayrıca dikkate alınır. Askerlik öncesi kademeler ile askerlik süresinin toplamında 3 yılı aşan kısım, memur usulüne uygun olarak üst dereceye terfi ettiğinde o derecede kademe ilerlemesi olarak sayılır.

En çok sorulan: İki ayrı 30 gün vardır: memurun başvurusu terhisten, kurumun göreve başlatması başvurudan itibaren sayılır. 3 yılı aşan kısım üst derecede kademe olarak değerlendirilir.

Kanundaki ifade: “terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumlarına başvurmak”
Kanundaki ifade: “azami 30 gün içinde ilgilileri göreve başlatmak zorundadırlar.”
Kanundaki ifade: “geçen süre toplamının 3 yılı aşan kısmı usulü dairesinde üst dereceye terfi ettikleri zaman”

İlgili: Askerlik ve memuriyet rehberi · Derece kademe terfi hesaplama

Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/26 md.

Madde 84Muvazzaf askerliğini yaptıktan sonra Devlet memurluğuna girenlerin kademe intibakları

Muvazzaf askerliğini yaptıktan sonra memur olarak atananların durumu: bu kişiler de herkes gibi adaylık esaslarına tabidir. Askerlikte geçen süreleri, asaletleri onaylandıktan sonra kademe ilerlemesi yapılarak değerlendirilir; sınav ya da seçmeye tabi tutulmak suretiyle derece yükselmesinde de hesaba katılır. Yani askerlik süresi adaylık döneminde değil, asil memur olunduktan sonra intibaka yansır.

En çok sorulan: Askerlik süresinin değerlendirilmesi için önce asaletin tasdiki gerekir; aday memurken intibak yapılmaz.

İlgili: Askerlik süresinin kademeye sayılması · Aday memurluk ve asalet onayı

Madde notu: Değişik: 31/7/1970 - 1327/37 md.

Madde 85Seferde veya talim ve manevra için hazarda silah altına alınanların askerlik sürelerinin kademe ve derece intibakları

Muvazzaflık dışında talim ve manevra amacıyla ya da savaşta silah altına alınan memurların kademe ilerlemesi silah altındayken de devam eder. Bu sürede derece yükselmesi gerekirse, terhisten sonra açık kadro bulunması ve memurun sınav ya da seçmede başarılı olması şartıyla, silah altında geçen süre yükseleceği üst derecenin kademelerinde dikkate alınır.

En çok sorulan: Kademe ilerlemesi kendiliğinden sürer; derece yükselmesi için ise açık kadro ve sınav ya da seçmede başarı şartı aranır.

İlgili: Derece ve kademe ilerlemesi

Madde notu: Değişik: 31/7/1970 - 1327/38 md.

Madde 86Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları

Memur kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası ya da görevden uzaklaştırma nedeniyle işinden geçici olarak ayrılınca yerine kurum içinden, başka kurumdan ya da açıktan vekil atanabilir. Memurlar eliyle yürütülen vekâlette kural aylıksız vekâlettir. İlkokul öğretmenliği (yaz tatili hariç), tabiplik, eczacılık, köy ve beldelerde ebelik ve hemşirelik, mühendislik, imam-hatiplik gibi sayılan boş kadrolara Maliye Bakanlığının (bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı) izniyle açıktan vekil atanabilir; mahallî idarelerde bu izin aranmaz. Aynı kurumdan atanan vekile vekâletin 3 aydan fazla süren kısmı için; kurum dışından ya da açıktan atananlara, kurum içinden ilkokul öğretmenliğine ve veznedarlığa atananlara başladıkları günden vekâlet aylığı ödenir. Belediyelerin veterinerlik hizmetleri ve boşalan saymanlık kadroları için de vekâlet aylıklı atama yapılabilir. Açıktan vekillere yılda yirmi günü geçmemek üzere çalıştıkları her ay için iki gün yıllık izin verilir.

En çok sorulan: Aynı kurumdan vekile ilk 3 ay ödeme yapılmaz; dışarıdan ya da açıktan gelen vekil ilk günden alır. Açıktan vekilin izni ayda iki gün, yılda en çok yirmi gündür ve sonraki yıla devretmez.

Kanundaki ifade: “vekalet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için”
Kanundaki ifade: “bir yılda yirmi günü geçmemek üzere çalıştıkları her ay için iki gün yıllık izin verilir.”

İlgili: Vekâleten atama ve vekâlet aylığı

Madde 87İkinci görev yasağı

Memura bu Kanuna tabi kurumlarda, sermayesinin tamamı Devletçe verilen iktisadi kurumlarda ve sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait bankalarda, özel kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan banka ve kuruluşlarda ve bunların sermayesinin yarısından fazlasına katılarak kurdukları kuruluşlarda ikinci görev verilemez; bu kurumlardan hangi adla olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz. Yasağın istisnaları korunmuştur: Kanunun ikinci görev öngören hükümleri, hakem, tasfiye memuru ve bilirkişi ücretleri, asli görevin devamı niteliğinde olmayan kurul, komisyon ve jüri çalışmaları ile üniversitelerin ve araştırma kurumlarının idareyle ilgili inceleme ve araştırmalarına katılanlara ödenecek ücretler.

En çok sorulan: Yasak yalnız görev vermeyi değil, aynı kurumlardan her ne adla olursa olsun para ödenmesini ve yarar sağlanmasını da kapsar; bilirkişi ve kurul ücretleri istisnadır.

İlgili: Vekâlet ve ikinci görev rehberi · Memurun yasakları

Madde 88İkinci görev verilecek memurlar ve görevler

Hangi ikinci görevlerin verilebileceğini sayar. Özel kanunlar ya da Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle memurlara gördürülmesi öngörülen sürekli hizmetler ikinci görev olarak verilebilir. Mesleki bilgiyle ilgili olarak, hizmet elverişliyse ve atamaya yetkili amir uygun görürse, 87. maddedeki kurumların tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, kimyagerlik, veterinerlik, avukatlık ve Adli Tıp uzmanlığı görevleri ile belediyelerin mühendis ve mimarlarca yürütülmesi gereken teknik hizmetleri de ikinci görev olabilir. Ayrıca tabiplere il ve ilçe sağlık müdürlüğü, baştabiplik gibi görevler; diş hekimi ve veterinerlere mesleklerine ilişkin baştabiplik; veteriner, diş hekimi ve eczacılara baştabip yardımcılığı; öğretmenlere okul ve enstitü müdürlüğü ve yardımcılığı ikinci görev olarak yaptırılabilir.

En çok sorulan: Öğretmenlerin okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı ikinci görev olarak sayılır; bu, 90. maddede öğretmenlerin idari görevinin tek görev sınırının dışında tutulmasıyla birlikte sorulur.

İlgili: Vekâlet ve ikinci görev rehberi

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.

Madde 89Ders görevi

Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlarında, üniversite ve akademilerde (askerî akademiler dahil), okul, kurs ve yaygın eğitim kurumlarında öğretmen ya da öğretim üyesi bulunmadığında öğretmenlere, öğretim üyelerine, diğer memurlara ya da açıktan atanacak kişilere ücretli ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saati sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer konular Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir; ek ders ücretinin göstergeleri ise Kanunun 176. maddesinde yazılıdır.

En çok sorulan: Ek ders görevinin şartı ilgili kurumda öğretmen ya da öğretim üyesi bulunmamasıdır; ayrıntılar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.

İlgili: Ek ders ücreti hesaplama · Öğretmen rehberi

Madde 90Birleşemiyecek görevler

Memurun üzerinde toplanabilecek ek görevlere sınır koyar. Bir memura vekâlet görevi, ikinci görev ya da ders görevinden yalnız biri verilebilir. Öğretmenlerin idari görevi, yani okul müdürlüğü ve müdür yardımcılığı gibi görevler, bu sınırın dışında tutulmuştur. Ayrıca bir memurun üzerinde birden fazla ücretli vekâlet ya da ikinci görev bulunamaz.

En çok sorulan: Kural “üçünden yalnız biri”dir; tek istisna öğretmenlerin idari görevidir.

Kanundaki ifade: “Devlet memurlarına, vekalet görevi, ikinci görev veya ders görevlerinden ancak birisi verilebilir.”
Kanundaki ifade: “Bir memurun üstünde birden çok ücretli vekalet görevi veya ikinci görev bulunamaz.”

İlgili: Vekâlet ve ikinci görev rehberi

Madde notu: Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.

Askerlik, vekâlet ve ikinci görev: sık sorulanlar

Askerlik dönüşü memur kaç gün içinde göreve başlamalı?

Memurken muvazzaf askerliğe giden ve dönmek isteyen kişi, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumuna başvurur. Kurum da başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde onu göreve başlatmak zorundadır. Yani süre memurun başvurusu ve kurumun başlatması için ayrı ayrı 30’ar gündür.

Dayanak: 657 md. 83

Askerlikte geçen süre memurun kademesine sayılır mı?

Evet. Memurken askere gidenin askerlik süresi, askere ayrıldığı sırada bulunduğu derecede kademe ilerlemesi olarak değerlendirilir; askerlik öncesi kademeleriyle toplamın 3 yılı aşan kısmı üst dereceye terfi edince o derecede kademe olarak sayılır. Askerlikten sonra memur olanlarda ise süre, adaylığı bitip asaleti onaylandıktan sonra kademe ilerlemesinde ve derece yükselmesinde değerlendirilir.

Dayanak: 657 md. 83, 84

Vekâlet aylığı ne zaman ödenir?

Kanunda aylıksız vekâlet asıldır. Aynı kurumdan atanan vekile vekâletin 3 aydan fazla süren kısmı için vekâlet aylığı ödenir. Kurum dışından ya da açıktan atananlar, kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ve veznedarlığa atananlar ise göreve başladıkları günden itibaren vekâlet aylığı alır. Boşalan saymanlık kadrosuna atananlara da işe başladıkları tarihten itibaren ödenir.

Dayanak: 657 md. 86

Memura ikinci görev verilebilir mi?

Kural olarak hayır: bu Kanuna tabi kurumlarda, sermayesi Devlete ait iktisadi kurumlarda ve bankalarda, özel kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan kuruluşlarda memura ikinci görev verilemez, ad ne olursa olsun para ödenemez. İstisnalar 88. maddede sayılır: kanunla öngörülen sürekli hizmetler, tabiplik, avukatlık gibi mesleki görevler, belediyelerin teknik hizmetleri ve öğretmenlere okul müdürlüğü gibi görevler.

Dayanak: 657 md. 87, 88

Bir memur hem vekâlet hem ders görevi alabilir mi?

Kanuna göre memura vekâlet görevi, ikinci görev ya da ders görevinden yalnız biri verilebilir. Öğretmenlerin idari görevi bu sınırın dışındadır. Ayrıca bir memurun üzerinde birden fazla ücretli vekâlet ya da ikinci görev bulunamaz.

Dayanak: 657 md. 90

Kaynak

Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir; bağlayıcı olan Resmî Gazete metnidir.

  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu — mevzuat.gov.tr güncel birleştirilmiş metin ↗Erişim: 21 Kasım 2026
  • Kabul: 14/7/1965 · Yayım: 23/7/1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmî Gazete
  • Kullanılan metnin tarihi: 31 Temmuz 2026 · Metne işlenmiş son değişiklik: 7590 sayılı Kanun (md. 68), yürürlük 31 Temmuz 2026
  • Açıklamalar özettir; tırnak içindekiler kanun metnindeki ifadedir. Mülga maddeler tek satırla gösterilir. Geçici maddeler (1–52) ve ek geçici maddeler (1–59) bu sayfalarda yer almaz.

657 sayılı Kanun: diğer kısımlar

Rehberdeki diğer sayfalar