Madde 124Disiplin amiri ve disiplin cezaları
Disiplin amirlerinin kim olacağı Kanunda tek tek sayılmaz; her kurumun kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak, kanun metnindeki adıyla Devlet Personel Başkanlığının (703 sayılı KHK ile kapatıldı) görüşüyle kurumun özel disiplin yönetmeliğinde belirlenir. Maddenin ikinci fıkrası disiplin cezasının genel dayanağıdır: kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin memura verdiği ödevleri yurt içinde ya da dışında yerine getirmeyen, uyulması zorunlu kuralları yapmayan veya yasaklanan işleri yapan memura, durumun niteliğine ve ağırlığına göre md. 125’teki cezalardan biri verilir.
En çok sorulan: Disiplin amirleri kanunla değil özel yönetmeliklerle belirlenir. Ceza yurt dışında yerine getirilmeyen ödevler için de verilebilir.
İlgili: Memur disiplin cezaları rehberi
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/30 md.
Madde 125Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller
Kanunun en çok başvurulan maddesi; beş cezayı ve her birini gerektiren fiilleri sayar. Uyarma: emir ve görevlerde kayıtsızlık, özürsüz geç gelme veya erken ayrılma, tasarruf tedbirine uymama, usulsüz şikâyet, kılık kıyafete aykırılık gibi. Kınama: aynı konularda kusurlu davranma, eşin ve çocuğun kazanç getiren faaliyetini bildirmeme, resmi aracı özel işte kullanma, emre itiraz, kasten borç ödememe, yetkisiz basına demeç verme gibi. Aylıktan kesme: görevleri kasten yapmama, özürsüz bir iki gün gelmeme, amire sözle saygısızlık, yalan beyan gibi. Kademe ilerlemesinin durdurulması: göreve sarhoş gelme, özürsüz kesintisiz 3–9 gün gelmeme, çıkar sağlama, gerçeğe aykırı rapor, ticaret yapma, mal bildirimini vermeme, hakaret veya tehdit, siyasi parti yararına fiilen faaliyet gibi. Memurluktan çıkarma: ideolojik veya siyasi amaçlı boykot, işgal ve grev gibi eylemler, siyasi partiye girme, yılda toplam 20 gün özürsüz devamsızlık, fiili tecavüz, yüz kızartıcı hareket, gizli bilgiyi açıklama, terör örgütleriyle eylem birliği gibi. Tekerrürde ve aynı derecede üçüncü cezada bir derece ağır ceza, ödül veya başarı belgesi alana bir derece hafif ceza uygulanabilir; benzer fiillere aynı tür ceza verilir.
En çok sorulan: Sınavda fiil–ceza eşleştirmesi sorulur; en çok karıştırılanlar devamsızlık günleri (1–2 gün aylıktan kesme, 3–9 gün kademe durdurma, yılda 20 gün çıkarma) ile “siyasi partiye girmek” (çıkarma) ve “parti yararına faaliyet” (kademe durdurma) ayrımıdır. Son kademedeki memura kademe durdurma yerine brüt aylığın ¼–½’si kesilir.
Kanundaki ifade: “brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.”
Kanundaki ifade: “bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 - 3 yıl durdurulmasıdır.”
Kanundaki ifade: “Özürsüz ve kesintisiz 3 - 9 gün göreve gelmemek,”
Kanundaki ifade: “bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek,”
İlgili: Hangi fiile hangi disiplin cezası? · Disiplin savunma dilekçesi örneği
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/31 md.
Madde 126Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar
Cezayı kimin vereceği cezanın ağırlığına göre değişir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi disiplin amiri doğrudan verir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını, kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amir verir; il disiplin kurulu kararına dayanan durumlarda vali verir. Devlet memurluğundan çıkarma, amirlerin isteği üzerine kurumun yüksek disiplin kurulunun kararıyla verilir. Kurullar kendileri farklı bir ceza belirleyemez; önerilen cezayı kabul ya da reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amir belli bir süre içinde başka bir ceza verebilir. Özel kanunlardaki farklı yetki hükümleri saklıdır.
En çok sorulan: Kurulların ayrı ceza tayin yetkisi yoktur, yalnız kabul veya ret; ret sonrası atamaya yetkili amirin başka ceza vermesi için süre 15 gündür. Memurluktan çıkarmayı amir değil yüksek disiplin kurulu verir.
Kanundaki ifade: “Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.”
Madde notu: Başlığı ile Birlikte Değişik: 12/5/1982 - 2670/32 md
Madde 127Zamanaşımı
Madde iki tür zamanaşımı getirir. Birincisi soruşturmaya başlama süresidir: fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulmasında bir ay, memurluktan çıkarmada altı ay içinde soruşturmaya başlanmazsa ceza verme yetkisi düşer. İkincisi ceza verme süresidir: fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde ceza verilmezse yetki yine düşer. Bu ikinci fıkra 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değiştirildi ve yargının iptal ettiği cezalar için yeni bir kural eklendi: iptal kararı idareye ulaştıktan sonra, kalan zamanaşımı süresi içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden ceza verilebilir; süre dolmuşsa ya da altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde.
En çok sorulan: Bir ay ve altı ay “öğrenme” tarihinden, iki yıl “işlenme” tarihinden başlar; bu ayrım sık sorulur. 7573 sayılı Kanunla gelen iptal sonrası yeniden ceza verme kuralı yenidir.
Kanundaki ifade: “bir ay içinde disiplin soruşturmasına,”
Kanundaki ifade: “Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına,”
Kanundaki ifade: “işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
Kanundaki ifade: “süresinin dolması veya altı aydan daha az süre kalması hâlinde en geç altı ay içinde”
İlgili: Memur disiplin cezaları rehberi
Madde notu: Değişik fıkra: 23/1/2026 - 7573/3 md.
Madde 128Karar süresi
Soruşturma bittikten sonra kararın ne kadar sürede verileceğini düzenler. Disiplin amiri uyarma, kınama ve aylıktan kesmeyi soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren belli bir süre içinde vermek zorundadır. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren durumda dosya önce disiplin kuruluna gönderilir, kurul da dosyayı aldıktan sonra soruşturma evrakına göre kararını bildirir. Memurluktan çıkarma istenen dosyayı kurumun yüksek disiplin kurulu, dosya kendisine ulaştıktan sonra en geç altı ay içinde karara bağlar.
En çok sorulan: Süreler: amir 15 gün içinde karar verir; kademe durdurmada dosya 15 gün içinde kurula gider, kurul 30 günde karar bildirir; yüksek disiplin kurulu en çok altı ayda karar verir.
Kanundaki ifade: “soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar.”
Kanundaki ifade: “dosyayı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde soruşturma evrakına göre kararını bildirir.”
Kanundaki ifade: “azami altı ay içinde bu kurulca, karara bağlanır.”
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/34 md.
Madde 129Yüksek disiplin kurullarının karar usulü, memurun hakkı
Yüksek disiplin kurulu, kendisine gelen dosyayı incelerken gerekli görürse memurun özlük dosyasını ve her türlü evrakı inceleyebilir, kurumlardan bilgi isteyebilir, yeminli tanık ve bilirkişi dinleyebilir ya da başka bir yerde dinletebilir, yerinde keşif yapabilir veya yaptırabilir. Hakkında memurluktan çıkarma istenen memurun da hakları sayılır: soruşturma evrakını inceleyebilir, tanık dinletebilir ve kurulda sözlü ya da yazılı olarak bizzat veya vekiliyle savunma yapabilir.
En çok sorulan: Memurluktan çıkarma istenen memur kurula vekiliyle de savunma yapabilir ve soruşturma evrakını inceleyebilir; eskiden hariç tutulan sicil dosyası istisnası 2011’de kaldırıldı.
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/35 md.
Madde 130Savunma hakkı
Kanuna göre memurun savunması alınmadan disiplin cezası verilemez; bu, hangi ağırlıkta olursa olsun her ceza için geçerlidir. Soruşturmacı ya da yetkili disiplin kurulu memura savunma için bir süre verir veya bir tarih belirler. Bu süre Kanunda belirlenen alt sınırdan kısa olamaz. Süresinde ya da belirtilen tarihte savunma yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır ve süreç savunmasız devam eder.
En çok sorulan: Savunma süresi “en az 7 gün”dür, “7 gün” değil; daha uzun süre verilebilir. Savunma vermemek cezayı engellemez, hakkından vazgeçme sayılır.
Kanundaki ifade: “7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde”
İlgili: Disiplin savunma dilekçesi örneği
Madde 131Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi
Aynı olay için memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturma başlamış olması disiplin kovuşturmasını bekletmez; iki süreç birbirinden bağımsız yürür. Memurun ceza davasında mahkûm olması ya da olmaması, ayrıca disiplin cezası verilmesine engel değildir. 1983’te eklenen fıkrayla, ilgili kuruluşlarda çalışan personel hakkında savcılık ya da yetkili kurullarca verilen takipsizlik, iddianame, lüzumu muhakeme gibi kararlar ile mahkemelerin kesinleşmiş kararlarının suretleri personelin bağlı olduğu bakanlık veya kuruma gönderilir.
En çok sorulan: Beraat eden memura da disiplin cezası verilebilir; ceza davası disiplin sürecini geciktirmez. Bu “bağımsızlık ilkesi” sınavda sık sorulur.
İlgili: Memurların yargılanması (4483)
Madde 132Uygulama
Disiplin cezaları verildikleri tarihten itibaren hüküm ifade eder ve hemen uygulanır; aylıktan kesme ise cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında uygulanır. Verilen cezalar üst disiplin amirine, memurluktan çıkarma ayrıca kanun metnindeki adıyla Devlet Personel Başkanlığına (703 sayılı KHK ile kapatıldı; atıflar Cumhurbaşkanlığı kararnamesindeki karşılığına yapılmış sayılır) bildirilir. Dördüncü fıkra cezanın kariyere etkisini düzenler: aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan memur belirli bir süre daire başkanı ve dengi veya üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz.
En çok sorulan: Atanma yasağı süreleri: aylıktan kesmede 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulmasında 10 yıl. Uyarma ve kınama bu yasağı doğurmaz. Aylıktan kesme ertesi aybaşında uygulanır.
Kanundaki ifade: “Aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edilenler 10 yıl”
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/36 md.
Madde 133Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi
Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Memurluktan çıkarma dışında bir ceza almış memur, belirli bir süre geçtikten sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezasının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Silme kendiliğinden olmaz: memurun bu süre içindeki davranışları isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse istek kabul edilir ve karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesi için ayrıca disiplin kurulunun görüşü alınır.
En çok sorulan: Süreler cezanın verilişinden değil uygulanmasından başlar: uyarma ve kınamada 5 yıl, diğer cezalarda 10 yıl. Silme başvuruya ve davranışın değerlendirilmesine bağlıdır.
Kanundaki ifade: “uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra”
Madde notu: Değişik: 12/5/1982 - 2670/37 md.
Madde 134Disiplin kurulları ve disiplin amirleri
Disiplin ve soruşturma işleri için kurum merkezinde bir yüksek disiplin kurulu bulunur. Ayrıca her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde, kurum merkezinde ve Millî Eğitim müdürlüklerinde birer disiplin kurulu kurulur. Kurulların oluşumu, üyelerin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ile disiplin amirlerinin belirlenme esasları ve yetki ve sorumlulukları Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
En çok sorulan: Yüksek disiplin kurulu kurum merkezinde tektir; disiplin kurulları ilde, bölgede, merkezde ve Millî Eğitim müdürlüklerinde bulunur. Yönetmeliği Cumhurbaşkanı çıkarır.
Madde notu: Değişik: 2/2/1981 - 2381/2 md.
Madde 135İtiraz
Disiplin amirinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesmeye karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulmasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir. İtiraz süresi kararın memura tebliğinden başlar; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. İtiraz mercii, dilekçe ve ekleri kendisine ulaştıktan sonra belirli bir süre içinde karar vermek zorundadır. İtiraz kabul edilirse disiplin amiri kararı gözden geçirip cezayı hafifletebilir ya da tamamen kaldırabilir. Bunlardan bağımsız olarak disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır.
En çok sorulan: İtiraz süresi tebliğden itibaren yedi gün, merciin karar süresi otuz gündür. Memurluktan çıkarma yüksek disiplin kurulu kararıyla verildiği için bu maddede itiraz yolu yoktur; ona karşı idari yargıya gidilir.
Kanundaki ifade: “İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür.”
Kanundaki ifade: “otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.”
İlgili: Disiplin cezasına itiraz dilekçesi örneği
Madde notu: Değişik: 13/2/2011 - 6111/113 md.
Madde 136İtiraz süresi ve yapılacak işlem
Yürürlükten kaldırıldı (Mülga: 13/2/2011 - 6111/117 md.).