Kamu kurumları kaç engelli memur çalıştırmak zorundadır?
657 sayılı Kanuna göre çalıştırdıkları personelin kadrolarında yüzde 3 oranında. Oran, yurt dışı teşkilatı hariç toplam dolu kadro sayısına göre hesaplanır (657 md. 53).
MEMURLUK REHBERİ · 657 SAYILI KANUN
Kısa cevap: Kamu kurumları, 657 sayılı Kanuna göre çalıştırdıkları personelin kadrolarında %3 oranında engelli istihdam etmek zorundadır. Engelli memur 2026'da gelir vergisi matrahından derecesine göre aylık 12.000, 7.000 ya da 3.000 TL indirim alır; isteği dışında gece nöbeti ve vardiyası verilemez.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 53, 72, 100, 101, 104 ↗ · 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 31 (engellilik indirimi) ↗ · Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332), 31/12/2025 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete, md. 3/2-d (2026 tutarları) ↗
Engelli memurlara tanınan haklar tek bir kanunda değil, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve 5510 sayılı Kanun'da dağınık durur. Aşağıda hepsi dayanak maddeleriyle birlikte yer alır. Sınavlarda engelli adaylara tanınan düzenlemeler ayrı bir konudur ve sınav rehberi sayfalarında anlatılır.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 3 resmî kaynak daha · Son kaynak kontrolü:
657 sayılı Kanunun 53. maddesi, kurum ve kuruluşları bu Kanuna göre çalıştırdıkları personelin kadrolarında %3 oranında engelli çalıştırmakla yükümlü kılar. Oran, yurt dışı teşkilatı hariç, kurumun toplam dolu kadro sayısı üzerinden hesaplanır.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 53, 72, 100, 101, 104 ↗
Günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenmesi süresi, engelliler için engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları gözetilerek merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir (657 md. 100).
Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde engelli memurlara istekleri dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez (657 md. 101).
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 53, 72, 100, 101, 104 ↗
657 sayılı Kanunun 72. maddesi, ilgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenleme yapılmasını öngörür. Memurların atanamayacakları yerler ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları ise kanunda “Devlet Personel Başkanlığı” olarak anılan merciin hazırladığı yönetmelikle belirlenir.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 53, 72, 100, 101, 104 ↗
| Durum | Hak |
|---|---|
| En az % 70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun (çocuk evliyse eşinin de en az % 70 engelli olması kaydıyla) hastalanması | Ana veya babadan yalnız biri kullanmak kaydıyla, hastalık raporuna dayalı, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 güne kadar mazeret izni (md. 104/E) |
| Çocuğun engelli doğması ya da doğumdan sonraki 12 ay içinde engellilik durumunun tespiti | Doğum sonrası analık izni bitiminde, kadın memur isteğine bağlı olarak günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışma hakkı 12 aya kadar uzar (md. 104/F) |
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 53, 72, 100, 101, 104 ↗
Çalışma gücünün en az %80'ini kaybeden birinci derece, en az %60'ını kaybeden ikinci derece, en az %40'ını kaybeden üçüncü derece engelli sayılır. Gelir Vergisi Kanunu md. 31 uyarınca derecesine göre belirlenen aylık tutar, hizmet erbabının ücretinden indirilir.
| Engellilik derecesi | Çalışma gücü kaybı | Aylık indirim (2026) |
|---|---|---|
| Birinci derece | En az % 80 | 12.000 TL |
| İkinci derece | En az % 60 | 7.000 TL |
| Üçüncü derece | En az % 40 | 3.000 TL |
Tutarlar 332 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2026 takvim yılında uygulanmak üzere belirlenmiştir. Maaş hesaplayıcımız bu indirimi vergi matrahından düşer.
Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 31 (engellilik indirimi) ↗ · Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332), 31/12/2025 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete, md. 3/2-d (2026 tutarları) ↗
| Durum | En az sigortalılık süresi | En az prim günü |
|---|---|---|
| Çalışmaya başladıktan sonra çalışma gücü kaybı % 50 – % 59 | 16 yıl | 4.320 gün |
| Çalışmaya başladıktan sonra çalışma gücü kaybı % 40 – % 49 | 18 yıl | 4.680 gün |
| Çalışmaya ilk başladığı tarihten önce, malul sayılmayı gerektirecek derecede engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığı alamayan | 15 yıl | 3.960 gün |
Memur sigortalı için ayrıca istek üzerine yetkili makamdan emekliye sevk onayı alınması ve ilişiğin kesilmesi gerekir (md. 28).
5434 sayılı Kanuna tabi olarak (2008 öncesi) çalışmaya başlamış olup çalışmaya başlamadan önce alınmış en az % 40 engelli sağlık kurulu raporu ya da en az % 40 doğuştan engellilik belgesi olanlar, 5.400 gün uzun vadeli sigorta primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, isteğe bağlı olarak 5510 geçici md. 4 hükümlerine göre yaşlılık aylığı bağlatabilir. Çalışmaya başladıktan sonra kayıp oranı % 50 – % 59 olanlar için en az 5.760, % 40 – % 49 olanlar için en az 6.480 gün gerekir.
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 28, geçici md. 4 ↗
657 sayılı Kanuna göre çalıştırdıkları personelin kadrolarında yüzde 3 oranında. Oran, yurt dışı teşkilatı hariç toplam dolu kadro sayısına göre hesaplanır (657 md. 53).
Birinci derecede aylık 12.000 TL, ikinci derecede 7.000 TL, üçüncü derecede 3.000 TL; tutarlar ücretten indirilir (GVK md. 31, 332 Seri No'lu Tebliğ).
Hayır, istek dışında verilemez. 24 saat devam eden hizmetlerde engelli memurlara istekleri dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez (657 md. 101).
Çocuğun en az yüzde 70 engelli ya da süreğen hastalığı olması hâlinde, hastalanması durumunda hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan biri bir yıl içinde 10 güne kadar mazeret izni kullanabilir (657 md. 104/E).
Çalışma gücü kaybı oranına göre 3.960, 4.320 veya 4.680 prim günü ve 15, 16 ya da 18 yıllık sigortalılık süresiyle yaş şartı aranmadan yaşlılık aylığı bağlanabilir (5510 md. 28).
Bu sayfadaki bilgiler tarihinde yukarıdaki resmî kaynakların yürürlükteki metniyle karşılaştırıldı. Mevzuat ve kılavuzlar değişebilir; başvuru ya da işlem öncesinde kaynağın güncel metnini esas alın. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.