Yüzde: paydası 100 olan bir oran
KPSS / TYT Matematik · Yüzde, kâr-zarar ve karışım problemleri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaOran ve orantı nedir, içler dışlar çarpımı nasıl kullanılır?Bağlantılı konudan (Oran ve orantı). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Oran, iki çokluğun bölme yoluyla karşılaştırılmasıdır: a/b ya da a : b (b ≠ 0). Aynı birimli çoklukların oranı birimsizdir (3 kız : 5 erkek), farklı birimlilerin oranı birimlidir (km/sa). İki oranın eşitliğine orantı denir: a/b = c/d ise içler çarpımı dışlar çarpımına eşittir, a · d = b · c.
✎Konu anlatımı
Yüzde nedir, bir sayının yüzdesi ve yüzdesi verilen sayının kendisi nasıl bulunur?
Kısa cevap: Yüzde, paydası 100 olan bir orandır: %a = a/100. Bir sayının %a'sı, sayının a/100 ile çarpımıdır (240'ın %35'i 84). Yüzdesi verilen sayıyı bulmak için ters işlem yapılır: bir sayının %30'u 24 ise sayı 24 ÷ 0,30 = 80'dir. A'nın B'nin yüzde kaçı olduğu ise (A ÷ B) · 100 ile bulunur.“Yüzde 50 indirim” ile “yarı fiyatına” aynı şeyi söyler; yüzde, kesirlerin gündelik dildeki adıdır.
Oran ve orantı sayfasında gördüğümüz oranın paydası 100'e sabitlenince yüzde elde edilir. %35, “her 100'de 35” demektir ve 35/100 = 0,35 diye de yazılır. Yüzdeyi ondalık sayıya çevirmek (%35 = 0,35; %5 = 0,05; %120 = 1,2) hesabı hızlandırır ve sonraki konulardaki çarpan yönteminin temelidir.
240'ın %35'i kaçtır? Hangi sayının %35'i 84'tür?
- 240 · 0,35 = 84.
- Ters soru: 84 ÷ 0,35 = 240. İki soru aynı eşitliğin iki yüzüdür.
Cevap: 84 ve 240
Bir okuldaki öğrencilerin %40'ı kızdır. Kızların %25'i, erkeklerin %50'si gözlük kullanmaktadır. Okuldaki öğrencilerin yüzde kaçı gözlük kullanır?
- Okulu 100 öğrenci say: 40 kız, 60 erkek.
- Gözlüklü: 40 · 0,25 = 10 kız ve 60 · 0,50 = 30 erkek, toplam 40.
- 100 öğrencide 40 gözlüklü: %40. Yüzdelerin ortalaması (%37,5) yanlıştır, çünkü gruplar eşit değildir.
Cevap: %40
✔ Doğru
- Bütünü 100 say, yüzdeleri sayıya çevir.
- %30'unun %50'si = %15'i (çarp).
- Farklı büyüklükteki grupların yüzdesi ağırlıklı hesaplanır.
✘ Sık yapılan hata
- %30'unun %50'sini %80 diye toplamak.
- Grupların yüzdelerinin düz ortalamasını almak.
- Yüzdesi verilen sayıyı bulurken bölme yerine çarpmak.
Nasıl sorulurBir topluluğun alt gruplarına ait yüzdeler (kızların %25'i, erkeklerin %50'si) verilip bütünün yüzdesi sorulur; bazen tersine, sonuç yüzdesinden grup büyüklüğü istenir.
TuzakFarklı büyüklükteki grupların yüzdelerinin düz ortalamasını almaktır; çözüm, bütünü 100 kişi sayıp her grubu ayrı hesaplamaktır.
⇄Bilgi eşleştirme yüzde hesabı
?Soru çöz
Bir sayının %30'unun %50'si 45 olduğuna göre bu sayı kaçtır?