Kök: üssün ters işlemi
MEB 9. sınıf · Sayılar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaÜslü sayı nedir, sıfırıncı kuvvet neden 1'dir, negatif sayıların kuvvetlerinin işareti nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Üslü sayılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
aⁿ, a sayısının kendisiyle n kez çarpımıdır; a'ya taban, n'ye üs (kuvvet) denir: 2⁵ = 2 · 2 · 2 · 2 · 2 = 32. Sıfırdan farklı her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir, 0⁰ tanımsızdır. Negatif tabanın çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir; −2⁴ = −16 iken (−2)⁴ = 16'dır.
✎Konu anlatımı
Karekök ve küp kök nedir, köklü ifade hangi durumda tanımsızdır, √(a²) neden |a|'dır?
Kısa cevap: √a, karesi a olan negatif olmayan sayıdır: √49 = 7. n. dereceden kök ⁿ√a, n. kuvveti a olan sayıdır. Çift dereceli kökün içi gerçek sayılarda negatif olamaz (√−4 tanımsız); tek dereceli kökte olabilir (∛−8 = −2). Karekök hiçbir zaman negatif değer vermediği için √(a²) = |a|'dır: √((−5)²) = 5.Alanı 49 m² olan kare bir odanın kenarı kaç metredir? Bu soruyu sorduğunda karekök alırsın.
Üs bir sayıyı kendisiyle çarpar; kök bu işi geri alır. 72 = 49 olduğundan √49 = 7, 23 = 8 olduğundan ∛8 = 2. Kök işaretinin küçük sayısına kök derecesi denir; karekökte 2 yazılmaz. (−7)² de 49 eder ama √49 yalnız 7'dir: karekök işareti tanım gereği negatif olmayan sonucu gösterir.
Kök ne zaman tanımlı?
Hiçbir gerçek sayının karesi negatif olmadığından çift dereceli kökün (√, ⁴√, …) içi negatif olamaz: √−4 gerçek sayılarda tanımsızdır. Tek dereceli kökte (∛, ⁵√, …) bu sınır yoktur, çünkü negatif bir sayının küpü negatiftir: ∛−8 = −2. Bu yüzden “ifade bir gerçek sayı belirtiyorsa” diye başlayan sorular, çift dereceli köklerin içini sıfıra eşit ya da sıfırdan büyük yaptırır.
√(a²) = |a| eşitliği, kökten çıkan sonucun negatif olamamasından gelir: √((−5)2) = √25 = 5 = |−5|. Mutlak değeri mutlak değer sayfasında ayrıntılı göreceğiz; şimdilik “içinin işaretine bak, negatifse eksiyle çıkar” demek yeter.
√49 + ∛−27 − 4√16 işleminin sonucu kaçtır?
- √49 = 7; (−3)3 = −27 olduğundan ∛−27 = −3; 24 = 16 olduğundan 4√16 = 2.
- 7 − 3 − 2 = 2.
Cevap: 2
√(x − 3) + 4√(7 − x) ifadesi bir gerçek sayı belirttiğine göre x'in alabileceği tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?
- İki kök de çift dereceli: x − 3 ≥ 0 ve 7 − x ≥ 0.
- 3 ≤ x ≤ 7: tam sayılar 3, 4, 5, 6, 7.
- Toplam 3 + 4 + 5 + 6 + 7 = 25.
Cevap: 25
✔ Doğru
- √49 = 7 (−7 değil).
- ∛−8 = −2
- √((−5)²) = 5
✘ Sık yapılan hata
- √49 = ±7 yazmak.
- Tek dereceli kökte de içi negatif olamaz sanmak.
- √((−5)²) = −5
Nasıl sorulur“Köklü ifade bir gerçek sayı belirttiğine göre x'in alabileceği değerler” ya da √(a²) içeren ifadelerin sadeleştirilmesi sorulur.
Tuzak√(x²)'yi doğrudan x yazmak ve tek dereceli kökte de içi negatif olamaz sanmaktır.
?Soru çöz
√((−6)2) + ∛((−2)3) − √(32) işleminin sonucu kaçtır?
▭Sen çöz örnekle aynı yapı
√(x − 2) + √(10 − x) bir gerçek sayı ise x en az , en çok olabilir.