Problem çözme stratejileri: formül yoksa yöntem var
MEB 9. sınıf · Algoritma ve bilişim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaProblemlerde sözel ifade denkleme nasıl çevrilir?Bağlantılı konudan (Sayı, kesir ve yaş problemleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Problemi denkleme çevirmek için önce bilinmeyene bir harf ver, sonra cümleyi parça parça cebire çevir: “fazlası” toplama, “eksiği” çıkarma, “katı” çarpma, “yarısı” 2'ye bölme olur. Sıra önemlidir: bir sayının 3 fazlasının yarısı (x + 3)/2, yarısının 3 fazlası x/2 + 3'tür.
✎Konu anlatımı
Rutin olmayan problemler nasıl çözülür, hangi problem çözme stratejileri kullanılır?
Kısa cevap: Rutin olmayan problem, hazır bir formülle değil bir stratejiyle çözülen problemdir. Dört adım izlenir: problemi anla, plan seç, uygula, sonucu kontrol et. En sık stratejiler tablo yapmak, şekil çizmek, geriye doğru çalışmak, tahmin edip kontrol etmek, sistematik liste yapmak ve örüntü aramaktır.Bir problemi ilk okuyuşta tanımıyorsan sorun bilgisizlik değildir; doğru soruyu sormadığın içindir: “Bunu tabloya dökebilir miyim, sondan başlayabilir miyim, küçük bir örnekte deneyebilir miyim?”
Serinin önceki sayfalarındaki problemlerin çoğu tanıdık bir kalıba uyuyordu: işçi, hareket, yüzde. Bu sayfadaki sorular kalıp yerine strateji ister ve çoğu zaman serinin farklı konularını birlikte kullanır. Strateji seçmenin ipucu sorunun dilindedir: “başlangıçta kaç” geriye doğru çalışmayı, “kaç farklı” sistematik listeyi, “100. terim” örüntüyü, çok kişili koşullar tabloyu çağırır.
| Strateji | Ne zaman? | Sorudaki ipucu |
|---|---|---|
| Tablo yapmak | çok kişi, çok özellik | “… ile … aynı yerde değil” |
| Şekil çizmek | konum, uzunluk, yerleşim | sokak, raf, pist |
| Geriye doğru çalışmak | son durum biliniyor | “sonunda … kaldı, başta kaç?” |
| Tahmin et ve kontrol et | az sayıda olası değer | rakam, küçük tam sayı |
| Sistematik liste | bütün olasılıkları saymak | “kaç farklı”, “kaç tane” |
| Örüntü aramak | tekrar eden yapı | “100. adım”, “n. şekil” |
İki basamaklı bir sayının rakamları toplamı 11'dir. Rakamlarının yeri değiştirilince sayı 27 artıyor. Bu sayı kaçtır?
- Sayı basamakları sayfasında gördüğümüz kalıp: BA − AB = 9(B − A) = 27 → B − A = 3.
- A + B = 11 ile birlikte: A = 4, B = 7. Tahmin edip kontrol: 47 → 74, fark 27.
Cevap: 47
Toplamları 10 olan üç pozitif tam sayıdan, sıra önemsiz olmak üzere, kaç farklı üçlü oluşturulabilir?
- Sistematik liste: en küçük sayıyı sabitle, ötekileri küçükten büyüğe yaz (a ≤ b ≤ c).
- a = 1: (1, 1, 8), (1, 2, 7), (1, 3, 6), (1, 4, 5). a = 2: (2, 2, 6), (2, 3, 5), (2, 4, 4). a = 3: (3, 3, 4).
- Toplam 4 + 3 + 1 = 8; a = 4 olursa b ve c en az 4 olur, toplam 10'u aşar.
Cevap: 8
✔ Doğru
- Listeyi bir kurala göre (küçükten büyüğe) yaz.
- Sonucu sorudaki her koşulla kontrol et.
- Strateji tutmazsa başka bir stratejiye geç.
✘ Sık yapılan hata
- Rastgele listeleyip bazı durumları atlamak ya da iki kez saymak.
- İlk bulunan değeri kontrol etmeden işaretlemek.
- Formül arayıp soruyu boş bırakmak.
Nasıl sorulurKPSS'nin sayısal ve mantıksal akıl yürütme bölümü ile TYT'nin son soruları uzun bir durumla gelir; çoğu bir strateji ve serinin birkaç konusunu birlikte ister.
TuzakSistematik olmayan listeyle bir durumu atlamaktır. Bu sorular süre yer; ilk turda atlayıp sona bırakmak çoğu zaman kazandırır.
⇄Bilgi eşleştirme durum → strateji
?Soru çöz
Rakamlarının çarpımı 12 olan kaç tane iki basamaklı doğal sayı vardır?