Mutlak değer: sayı doğrusunda uzaklık
MEB 9. sınıf · Nicelikler ve değişimler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKarekök ve küp kök nedir, köklü ifade hangi durumda tanımsızdır, √(a²) neden |a|'dır?Bağlantılı konudan (Köklü sayılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
√a, karesi a olan negatif olmayan sayıdır: √49 = 7. n. dereceden kök ⁿ√a, n. kuvveti a olan sayıdır. Çift dereceli kökün içi gerçek sayılarda negatif olamaz (√−4 tanımsız); tek dereceli kökte olabilir (∛−8 = −2). Karekök hiçbir zaman negatif değer vermediği için √(a²) = |a|'dır: √((−5)²) = 5.
✎Konu anlatımı
Mutlak değer nedir, bir sayının mutlak değeri neden negatif olamaz?
Kısa cevap: Bir sayının mutlak değeri, sayı doğrusunda o sayının 0'a olan uzaklığıdır ve |a| ile gösterilir: |−3| = 3, |3| = 3. Uzaklık negatif olamayacağı için mutlak değer hiçbir zaman negatif değildir. |a − b| ise a ile b arasındaki uzaklıktır: |5 − (−3)| = 8. Tanım olarak x ≥ 0 ise |x| = x, x < 0 ise |x| = −x'tir.Evden 3 km doğuya da yürüsen, 3 km batıya da, evinden 3 km uzaktasın; yön değişir, uzaklık değişmez.
Sayı doğrusunda −3 ile 3, 0'ın iki yanında ve 0'a eşit uzaklıktadır. Mutlak değer yalnız bu uzaklığı ölçer, yönü atar: |−3| = |3| = 3. Uzaklık hiçbir zaman negatif olmadığı için |a| ≥ 0'dır; yalnız |0| = 0. Tanımdaki −x seni şaşırtmasın: x negatifse −x pozitiftir; |−3| = −(−3) = 3.
Karekökün sonucu da negatif olamadığı için köklü sayılar sayfasında √(a2) = |a| eşitliğini görmüştük; iki kavram aynı fikrin iki yüzüdür. Mutlak değerin dışındaki eksi ise korunur: −|−4| = −4.
|−7| + |3| − |−2| işleminin sonucu kaçtır?
- Her mutlak değer 0'a uzaklık: 7, 3, 2.
- 7 + 3 − 2 = 8.
Cevap: 8
Bir sahil yolunda meydan 0. km kabul ediliyor; meydanın doğusundaki noktalar pozitif, batısındakiler negatif kilometreyle gösteriliyor. Benzinlik 3. km'de, köprü 10. km'dedir. Bir koşucu benzinliğe 4 km uzaklıkta ve köprüye 5 km'den daha yakın olduğuna göre kaçıncı km'dedir?
- Koşucunun konumu x: benzinliğe uzaklık |x − 3| = 4 → x = 7 ya da x = −1.
- Köprüye uzaklık |x − 10|: |7 − 10| = 3 < 5, uyar; |−1 − 10| = 11 > 5, uymaz.
- Koşucu 7. km'dedir. İlk koşulu tek başına kullanıp −1'i de cevap saymak ikinci bilgiyi boşa çıkarır.
Cevap: 7. km
✔ Doğru
- |−6| = 6, |0| = 0
- −|−4| = −4 (dıştaki eksi kalır).
- |2 − 9| = 7
✘ Sık yapılan hata
- |x| = x'i her x için doğru sanmak.
- −|−4| = 4
- |a − b|'yi a − b diye açmak (b > a iken negatif çıkar).
Nasıl sorulurSayısal ifadelerin değeri ya da sayı doğrusundaki uzaklık bilgisiyle kurulan sorular gelir. Mutlak değer çoğu zaman başka bir konunun (eşitsizlik, denklem) içindedir.
TuzakMutlak değerin dışındaki eksiyi de pozitif yapmak ve |x|'i her zaman x sanmaktır.
⇄Bilgi eşleştirme değeri bul
?Soru çöz
|−5| − |3 − 8| + |−2| · |−3| işleminin sonucu kaçtır?