Temel kavramlar: sayı kümeleri, tek-çift, asal sayılar, ardışık sayılar

Rakamdan gerçek sayılara kadar matematiğin temel taşlarını çözümlü örneklerle anlatıyoruz: sayı kümeleri, tek-çift ve işaret kuralları, asal sayılar, ardışık sayıların toplamı, faktöriyel ve sınavın sevdiği tuzaklar.

8 durakKavram
21 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 21tamamlanan etkinlik
4 sorubu konuda çözebileceğin
KAVRAM · SAYILAR

Rakam ve sayı: on sembolle sonsuz sayı

KPSS / TYT Matematik · Temel kavramlar · Okuma 6 dk · 3 etkinlik

✎Konu anlatımı

Rakam ile sayı arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Rakam, sayıları yazmak için kullanılan 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 sembolleridir; onluk sistemde 10 rakam vardır. Sayı ise bir çokluğu ya da değeri belirten, rakamlarla yazılan ifadedir. Her rakam bir sayıdır ama her sayı bir rakam değildir.

Bir telefonun tuş takımında yalnızca on rakam vardır; yine de o on tuşla dünyadaki her numara çevrilebilir.

Rakam ile sayı arasındaki ilişki, harf ile kelime arasındaki ilişkiye benzer. Harfler sınırlıdır ama onlarla kurulabilecek kelimelerin sonu yoktur. Onluk sistemde de yalnızca on sembol vardır: 0'dan 9'a kadar olan rakamlar. 7 hem bir rakam hem de bir sayıdır; 47 ise iki rakamla yazılmış bir sayıdır ama kendisi bir rakam değildir.

Rakamlar işaretsizdir. −3 bir sayıdır, rakam değildir; bu sayıyı yazarken 3 rakamını ve eksi işaretini kullanırız. 2,5 de rakam değildir. Bu yüzden bir soruda “a bir rakamdır” deniyorsa a yalnızca 0, 1, 2, …, 9 değerlerinden birini alabilir.

Basamak yazımı: sayıyı rakamlarına açmak

Rakamların yan yana dizilişi bir değer üretir, çünkü her rakamın değeri bulunduğu basamağa göre değişir. İki basamaklı bir sayıyı harflerle yazarken rakamları çarpım sanılmasın diye üstüne çizgi çekilir: AB sayısı A ile B'nin çarpımı değil, onlar basamağında A, birler basamağında B olan sayıdır.

AB = 10·A + B ABC = 100·A + 10·B + CSayının en soldaki rakamı (A) 0 olamaz; yoksa sayı bir basamak kısalır.

Basamak değeri ve sayıyı çözümleme ayrıntılarıyla sayı basamakları sayfasında; burada yalnızca soruların en çok sınadığı iki koşulu bilmek yeter: ilk basamak sıfır olamaz ve “rakamları farklı” ifadesi aynı rakamın iki kez kullanılmasını yasaklar.

Çözümlü örnek

Rakamları birbirinden farklı üç basamaklı en büyük çift sayı ile rakamları birbirinden farklı üç basamaklı en küçük tek sayının farkı kaçtır?

  1. En büyük sayı için en soldan başlayarak en büyük rakamları yerleştir: 9 ve 8. Birler basamağı çift olmalı ve 9 ile 8 kullanıldığı için kalan en büyük çift rakam 6'dır: 986.
  2. En küçük sayı için ilk basamağa 0 konamaz, en küçük seçenek 1'dir. Onlar basamağına 0 gelir. Birler basamağı tek olmalı; 1 kullanıldığı için en küçük tek rakam 3'tür: 103.
  3. Farkı hesapla: 986 − 103 = 883.

Cevap: 883

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir kasa şifresi, rakamları birbirinden farklı dört basamaklı bir sayıdır. Şifrenin binler basamağı tek, birler basamağı çift ve rakamları toplamı 20'dir. Bu koşulları sağlayan en büyük şifre kaçtır?

  1. Binler basamağına en büyük tek rakam yazılır: 9. Kalan üç basamağın toplamı 20 − 9 = 11.
  2. Yüzler basamağına kalanların en büyüğü yazılır: 8. Onlar ve birlerin toplamı 11 − 8 = 3.
  3. Birler çift olmalı ve 9 ile 8'den farklı: 3 = 3 + 0 ya da 1 + 2. Onları büyük tutmak için onlar 3, birler 0: 9830.

Cevap: 9830

En büyük sayıyı ararken soldan başla: her basamağa koşulların izin verdiği en büyük rakamı yaz, kalan toplamı bir sonraki basamağa taşı.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Rakam bir harf, sayı bir kelime gibidir: 10 rakamla sonsuz sayı yazılır. “Rakam” görünce aklına hemen 0–9 aralığı ve 0'ın da bir rakam olduğu gelsin.
Sınavda

Nasıl sorulurSoru kökünde “a, b, c birbirinden farklı rakamlardır” ya da “sıfırdan farklı rakamlar” ifadeleri bulunur.

TuzakTuzak çoğu zaman 0'dadır: 0 bir rakamdır ama iki basamaklı bir sayının ilk rakamı olamaz. En büyük–en küçük değer sorularında önce koşulları (farklı, tek, çift) yaz, sonra basamakları soldan sağa doldur.

⇄Bilgi eşleştirme en büyük–en küçük

▭Boşluk doldurma

Onluk sistemde tane rakam vardır. En küçük rakam , en büyük rakam sayısıdır.

1009111

?Soru çöz

Rakamları birbirinden farklı, üç basamaklı en büyük çift sayı kaçtır?

✓ B. Yüzler 9, onlar kalanların en büyüğü 8, birler 9 ve 8'den farklı en büyük çift rakam 6: 986. A 998'de 9 iki kez yazılmış, "farklı rakam" şartı unutulmuş; C 987'de birlere en büyük kalan rakam 7 konmuş, çiftlik unutulmuş; D 976'da onlara 8 yerine 7 yazılmış, şartları sağlar ama 986'dan küçüktür.
KAVRAM · SAYI KÜMELERİ

Sayı kümeleri: doğal sayıdan gerçek sayıya iç içe halkalar

MEB 9. sınıf · Sayılar · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Doğal sayılar, tam sayılar, rasyonel ve irrasyonel sayılar nedir, sayı kümeleri birbirini nasıl kapsar?

Kısa cevap: Doğal sayılar N = {0, 1, 2, 3, …} kümesidir ve 0'dan başlar. Tam sayılar (Z) negatif tam sayıları, 0'ı ve pozitif tam sayıları içerir; rasyonel sayılar (Q), a ve b tam sayı ve b ≠ 0 olmak üzere a/b biçiminde yazılabilen sayılardır. √2 ve π gibi rasyonel olmayan sayılar irrasyoneldir (Q′); gerçek sayılar (R) rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimidir ve N ⊂ Z ⊂ Q ⊂ R'dir.

Sayı kümeleri bir soğanın katmanları gibi büyür: her yeni küme, bir öncekinde sonucu olmayan bir işleme cevap vermek için doğar.

Saymaya 0, 1, 2, 3 diye başlarız; bu sayıların oluşturduğu kümeye doğal sayılar kümesi denir ve N ile gösterilir. Küme gösterimiyle N = {x ; x ≥ 0, x ∈ Z} diye yazılır; yani 0 bir doğal sayıdır. 0'ı dışarıda bırakan {1, 2, 3, …} kümesi pozitif doğal sayılardır (bazı kaynaklarda “sayma sayıları”).

Çıkarma tam sayıları, bölme rasyonelleri doğurdu

Doğal sayılarda 3 − 5 işleminin sonucu yoktur. Bu boşluğu negatif sayılar doldurur ve tam sayılar kümesi ortaya çıkar: Z = {…, −2, −1, 0, 1, 2, …}. Pozitif tam sayılar Z+, negatif tam sayılar Z− ile gösterilir; 0 ne pozitif ne negatiftir, işaretsizdir.

Tam sayılarda da 3 ÷ 4 işleminin sonucu yoktur. Bu kez kesirler devreye girer: a ve b tam sayı, b ≠ 0 olmak üzere ab biçiminde yazılabilen her sayı rasyonel sayıdır ve kümesi Q ile gösterilir. Her tam sayı rasyoneldir, çünkü paydasına 1 yazılabilir: 5 = 51. Sonlu ondalık açılımlar (0,25 = 14) ve devirli ondalık açılımlar (0,333… = 13) da rasyoneldir.

Q = { ab ; a, b ∈ Z, b ≠ 0 }Payda hiçbir zaman 0 olamaz: 0'a bölme tanımsızdır.

Kesre sığmayan sayılar: irrasyoneller

Karesi 2 olan sayıyı iki tam sayının oranı olarak yazmak mümkün değildir. √2 = 1,41421… gibi ondalık açılımı sonsuz ve devirsiz devam eden sayılara irrasyonel sayılar denir; bu sayıların kümesi Q′ ile gösterilir. √3, √5, π ve e bu kümenin bilinen üyeleridir. Kök işareti görmek bir sayıyı irrasyonel yapmaz: √9 = 3 ve √0,25 = 0,5 rasyoneldir.

Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimi gerçek sayılar kümesidir (R). Bu iki kümenin ortak elemanı yoktur; R, bu sayfada gördüğümüz bütün kümeleri içine alır.

N ⊂ Z ⊂ Q ⊂ R Q ∪ Q′ = R Q ∩ Q′ = ∅
Her halka bir öncekini kapsar: N ⊂ Z ⊂ Q. İrrasyoneller rasyonellerle hiç kesişmez; ikisi birlikte R'yi oluşturur.Görsel: Sınav Defteri

Kapalılık ve arada olma

Bir kümenin hangi iki elemanını seçersen seç, işlemin sonucu kümenin dışına taşmıyorsa küme o işleme göre kapalıdır. Kümelerin doğuş hikâyesi bu tabloyu zaten anlatır:

  • N: toplama ve çarpmaya göre kapalı; çıkarma (2 − 6 = −4) ve bölmeye göre kapalı değil.
  • Z: toplama, çıkarma ve çarpmaya göre kapalı; bölmeye göre kapalı değil (1 ÷ 2 tam sayı değil).
  • Q ve R: toplama, çıkarma ve çarpmaya göre kapalı; bölen 0'dan farklı olmak koşuluyla bölmede de sonuç aynı kümede kalır.
  • Q′: dört işlemin hiçbirine göre kapalı değil; tek bir karşıt örnek yeter: √2 · √2 = 2, √2 + (−√2) = 0.
Ek bilgi: arada olma

Kümeleri ayıran bir başka özellik de arada olmadır. Ardışık iki doğal sayı ya da ardışık iki tam sayı arasında başka bir doğal ya da tam sayı yoktur; oysa iki rasyonel sayının arasına sonsuz sayıda rasyonel, iki gerçek sayının arasına sonsuz sayıda gerçek sayı sığar.

Çözümlü örnek

−3, 0, 25, √9, √5 ve 1,2 sayılarından hangileri hem rasyonel hem tam sayıdır?

  1. Önce kökleri sadeleştir: √9 = 3 bir tam sayıdır; 5 tam kare olmadığından √5 irrasyoneldir ve elenir.
  2. Tam sayıları ayır: −3, 0 ve √9 (yani 3). 25 ve 1,2 ise rasyoneldir ama tam sayı değildir.
  3. Her tam sayı rasyonel olduğundan tam sayı olanlar iki koşulu birden sağlar.

Cevap: −3, 0 ve √9 (üç sayı)

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

x bir doğal sayı olmak üzere 12 − x sayısının rasyonel olmasını sağlayan kaç farklı x değeri vardır?

  1. Kökün içi negatif olamaz: 0 ≤ 12 − x ≤ 12 (x doğal sayı, en çok 12).
  2. Rasyonel olması için içi tam kare olmalıdır: 12 − x ∈ {0, 1, 4, 9}. √2, √3 gibi değerler irrasyoneldir.
  3. x = 12, 11, 8, 3: 4 değer. Tuzak, √0 = 0'ın rasyonel olduğunu unutup 3 demektir.

Cevap: 4

Akılda kalsın: Her halka bir öncekinin cevapsız sorusunu çözer: çıkarma → Z, bölme → Q, kök ve π gibi sayılar → R. Bir sayının hangi kümede olduğunu sorarken onu önce en sade hâline getir (√16 = 4, 6/3 = 2).
Sınavda

Nasıl sorulurEn sık kalıp “Aşağıdakilerden hangisi irrasyonel bir sayıdır?” sorusudur.

TuzakKök içinde tam kare olan sayılardır (√0,36 = 0,6 rasyoneldir) ve π'nin yaklaşık değeri olan 22/7'dir (22/7 rasyoneldir, π değildir). Bazı sorularda gerçek sayılar “reel sayılar”, irrasyonel sayılar kümesi de “I” diye geçebilir; adlar farklı, kümeler aynıdır.

Sınavda işaretle“I” ya da “Q′” gördüğünde ikisini de irrasyonel sayılar kümesi olarak oku.

⇄Bilgi eşleştirme en dar küme

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi irrasyonel bir sayıdır?

✓ C. 12 tam kare olmadığından √12 = 2√3 irrasyoneldir. A √0,16 = 0,4 çıkar, tam kare ondalık rasyoneldir; B 22/7 π'nin yaklaşığıdır ama kesir olduğu için rasyoneldir; D devirli ondalıktır, 12/99'a eşit ve rasyoneldir.
KURAL · TEK–ÇİFT

Tek ve çift sayılar: sonucu hesaplamadan bilmek

MEB 9. sınıf · Sayılar · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Tek ve çift sayılarla toplama, çarpma ve üs alma kuralları nelerdir?

Kısa cevap: 2 ile tam bölünebilen tam sayılar çifttir (2k), bölünemeyenler tektir (2k + 1); 0 çift sayıdır. İki tek ya da iki çift sayının toplamı çift, bir tek ile bir çiftin toplamı tektir. Çarpımda çarpanlardan biri çiftse sonuç çift, hepsi tekse sonuç tektir.

Bir işlemin sonucunu hiç hesaplamadan tahmin etmenin en eski yolu, sayıları iki takıma ayırmaktır: tekler ve çiftler.

k bir tam sayı olmak üzere 2k biçiminde yazılabilen sayılar çift, 2k + 1 biçiminde yazılabilenler tek sayıdır. Tanım tam sayılar için yapılır, bu yüzden negatif sayılar da bu ayrıma girer: −4 çift, −3 tektir. 0 çift sayıdır, çünkü 0 = 2 · 0. Buna karşılık 2,5 gibi tam olmayan sayılar ne tek ne çifttir.

Kurallar nereden geliyor?

Kuralları ezberlemek yerine bir kez göstermek, unutulmalarını önler. İki tek sayıyı 2a + 1 ve 2b + 1 diye yazalım. Toplamları 2a + 2b + 2 = 2(a + b + 1) olur; 2 parantezine alınabildiği için çifttir. Çarpımları ise 4ab + 2a + 2b + 1 = 2(2ab + a + b) + 1 olur; çift bir sayının bir fazlası olduğu için tektir. Bu tür önermeleri sen de böyle, harflerle yazarak doğrulayabilirsin.

Toplamada aynı türden iki sayı çift, farklı türden iki sayı tek verir. Çarpmada tek bir çift çarpan sonucu çift yapar.Görsel: Sınav Defteri

Üs alma ve bölme

n pozitif tam sayı olmak üzere tek bir sayının her kuvveti tek, çift bir sayının her kuvveti çifttir; çünkü kuvvet, aynı sayının art arda çarpımıdır. Sıfırıncı kuvvet bu kuralın dışındadır: 40 = 1 tektir. Bölme için ise genel bir kural yoktur: 6 ÷ 2 = 3 tek, 8 ÷ 2 = 4 çifttir.

Tn = T Çn = Ç (n ∈ Z+)n = 0 olursa her iki durumda da sonuç 1, yani tektir.
Çözümlü örnek

a ve b tam sayılar olmak üzere 7a + 6b bir tek sayıdır. Buna göre a3 + 4b sayısı tek midir, çift midir?

  1. 6b = 2 · 3b olduğundan b ne olursa olsun 6b çifttir.
  2. 7a + çift = tek ise 7a tek olmalıdır.
  3. 7 tek bir sayıdır; tek ile çarpımı tek olan sayı da tektir. O hâlde a tektir.
  4. a tek olduğundan a3 tektir; 4b ise her durumda çifttir. tek + çift = tek.

Cevap: tek (b'nin tek ya da çift olması sonucu değiştirmez)

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

a, b ve c tam sayılardır. a · b tek, b + c çift olduğuna göre a + b + c ve a · c + b sayıları tek midir, çift midir?

  1. a · b tek ise iki çarpan da tektir: a ve b tek (çarpanlardan biri çift olsaydı çarpım çift olurdu).
  2. b + c çift ve b tek ise c de tektir: tek + tek = çift.
  3. a + b + c = tek + tek + tek = tek; a · c + b = tek + tek = çift.

Cevap: a + b + c tek, a · c + b çift

Akılda kalsın: Çarpımda bir çift yeter: çarpanlardan biri çiftse sonuç çifttir. Toplamda çiftler sonucu etkilemez; sonucu teklerin sayısı belirler: tek sayıda tek terim varsa toplam tek, çift sayıda varsa çifttir.
Sınavda

Nasıl sorulur“Buna göre aşağıdakilerden hangisi daima tektir / kesinlikle çifttir?” Önce verilen koşuldan hangi harfin türünün kesin olduğunu bul, sonra her şıkkı tablodan geçir. Kararsız kalırsan değer ver: tek için 1, çift için 2 dene.

TuzakTuzak, 0'ın çift olduğunu ve sıfırıncı kuvvetin her zaman 1 verdiğini unutmaktır.

▭Boşluk doldurma

Bir tek sayı ile bir çift sayının toplamı her zaman sayıdır; aynı iki sayının çarpımı ise her zaman sayıdır.

tekçiftnegatifasal

?Soru çöz

x tek, y çift tam sayılar olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi daima çift sayıdır?

✓ A. x + y tektir, y çift; tek · çift = çift. B'de x · y çift bulunup sondaki + x unutulursa çift sanılır: çift + tek = tek; C'de x² çift sanılırsa yanılır, x² tek, tek + çift = tek; D'de y³'ün çiftliği yeter sanılır, tek + çift = tek.
KURAL · İŞARET

Pozitif ve negatif sayılar: bir eksi her şeyi değiştirir

MEB 9. sınıf · Sayılar · Okuma 6 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaRakam ile sayı arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Rakam, sayıları yazmak için kullanılan 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 sembolleridir; onluk sistemde 10 rakam vardır. Sayı ise bir çokluğu ya da değeri belirten, rakamlarla yazılan ifadedir. Her rakam bir sayıdır ama her sayı bir rakam değildir.

Rakam ve sayı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Negatif sayılarla çarpma, bölme ve üs almada işaret kuralı nedir?

Kısa cevap: Çarpma ve bölmede işaretleri aynı olan iki sayının sonucu pozitif, işaretleri farklı olanların sonucu negatiftir. Negatif bir sayının çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir. −a² ile (−a)² farklıdır: −3² = −9, (−3)² = 9.

Matematikte bir eksi işareti, bazen sonucu bütünüyle tersine çeviren küçük bir çizgidir.

Sayı doğrusunda 0'ın sağındaki sayılar pozitif, solundakiler negatiftir; 0'ın kendisi işaretsizdir. Toplamada işaretleri aynı olan sayılar toplanır ve ortak işaret korunur: −4 + (−6) = −10. İşaretleri farklıysa büyük mutlak değerden küçüğü çıkarılır, sonuca mutlak değeri büyük olanın işareti verilir: −9 + 4 = −5. Çıkarma, ters işaretliyle toplamadır: −2 − (−7) = −2 + 7 = 5.

Çarpma ve bölmede işaret

(+) · (+) = + (−) · (−) = + (+) · (−) = −Bölmede de aynı kural geçerlidir: (−12) ÷ (−3) = 4, 12 ÷ (−3) = −4.

Çarpanların sayısı arttığında işaretleri tek tek takip etmeye gerek yoktur: negatif çarpanları say. Sayıları çiftse sonuç pozitif, tekse negatiftir. Örneğin (−1) · (−2) · (−3) · 4 çarpımında üç negatif çarpan olduğundan sonuç negatiftir: −24.

Üs alırken parantezin gücü

Kuvvet, sayının kendisiyle art arda çarpımıdır; bu yüzden işaret kuralı burada da işler. Negatif bir tabanın çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir: (−2)4 = 16, (−2)3 = −8. Asıl tehlike parantezin yokluğudur. −24 yazıldığında üs yalnızca 2'ye aittir; önce 24 hesaplanır, eksi en sonda gelir: −24 = −16.

✔ Doğru

  • (−3)2 = 9, −32 = −9
  • (−1)25 = −1 (tek kuvvet)
  • −5 − (−2) = −3
  • (−7)0 = 1

✘ Sık yapılan hata

  • −32 = 9: üs eksiyi kapsamaz.
  • (−1)25 = 1: eksiler tek sayıdaysa sonuç negatif.
  • −5 − (−2) = −7: iki eksi yan yana gelince artı olur.
  • (−7)0 = −1: sıfırdan farklı her sayının 0. kuvveti 1'dir.
Çözümlü örnek

a < 0 < b < c olduğuna göre a·b·c, a − c, a2·b ve (b − c)·a ifadelerinin işaretini bulunuz.

  1. a·b·c: yalnızca a negatif, yani bir negatif çarpan var → negatif.
  2. a − c: negatif bir sayıdan pozitif bir sayı çıkarılıyor, sonuç daha da küçülür → negatif.
  3. a2·b: a2 çift kuvvet olduğu için pozitif, b pozitif → pozitif.
  4. (b − c)·a: b < c olduğundan b − c negatif; negatif · negatif → pozitif.

Cevap: negatif, negatif, pozitif, pozitif

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

a, b ve c sıfırdan farklı gerçek sayılardır. a3 · b < 0, a · b2 · c > 0 ve b · c4 < 0 olduğuna göre a, b ve c'nin işaretleri nedir?

  1. c4 çift kuvvettir, pozitiftir; b · c4 < 0 ise b < 0.
  2. a3 tek kuvvettir, a'nın işaretini taşır; a3 · b < 0 ve b < 0 ise a3 > 0, yani a > 0.
  3. b2 > 0 ve a > 0 olduğundan a · b2 · c > 0 için c > 0 olmalıdır.

Cevap: a pozitif, b negatif, c pozitif

Değer vermek işaret sorularını denetlemenin en hızlı yoludur; ama sonucu kuralla bul, örnek değer yalnız kontrol eder. Uzunluklar ölçekli.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Eksileri çift çift eşle: her eşleşen çift bir artıya dönüşür. Eşsiz bir eksi kalırsa sonuç negatiftir. Üste ise önce parantez var mı diye bak; yoksa eksi tabana ait değildir.
Sınavda

Nasıl sorulurTipik kalıp: “a · b < 0 ve b · c > 0 olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?” Her eşitsizlikten iki harfin işaretlerinin aynı mı farklı mı olduğunu çıkar, harfleri iki takıma ayır. Sayıların kendi işareti çoğu zaman belirlenemez; kesin olan, takımlar arasındaki ilişkidir.

↕Küçükten büyüğe sırala işaret ve üs

  1. (−1)4
  2. −32
  3. (−2)2
  4. (−1)5
  5. −23

?Soru çöz

a · b < 0 ve a · c > 0 olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ D. a ile b ters, a ile c aynı işaretli; o hâlde b ile c ters işaretlidir, b · c < 0. A ve B, a'nın işaretini pozitif varsaymaktan doğar, a negatif de olabilir; C'de a · b · c = (a · b) · c ve c'nin işareti belli olmadığından sonuç belirsizdir.

▭Sen çöz örnekle aynı yapı

(−2)3 · (−1)4 + 20 işleminin sonucu olur.

12282219
KAVRAM · ASAL SAYILAR

Asal sayılar: sayıların atomları

KPSS / TYT Matematik · Temel kavramlar · Okuma 6 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDoğal sayılar, tam sayılar, rasyonel ve irrasyonel sayılar nedir, sayı kümeleri birbirini nasıl kapsar?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Doğal sayılar N = {0, 1, 2, 3, …} kümesidir ve 0'dan başlar. Tam sayılar (Z) negatif tam sayıları, 0'ı ve pozitif tam sayıları içerir; rasyonel sayılar (Q), a ve b tam sayı ve b ≠ 0 olmak üzere a/b biçiminde yazılabilen sayılardır. √2 ve π gibi rasyonel olmayan sayılar irrasyoneldir (Q′); gerçek sayılar (R) rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimidir ve N ⊂ Z ⊂ Q ⊂ R'dir.

Sayı kümeleri: N, Z, Q, R

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Asal sayı nedir, 1 asal mıdır, aralarında asal sayılar ne demektir?

Kısa cevap: Asal sayı, 1'den büyük olup 1 ve kendisinden başka pozitif böleni olmayan doğal sayıdır: 2, 3, 5, 7, 11, … En küçük asal sayı 2'dir ve 2 tek çift asal sayıdır; 1 asal değildir. 1'den başka pozitif ortak böleni olmayan sayılara aralarında asal sayılar denir; bu sayıların kendileri asal olmak zorunda değildir (8 ile 15 gibi).

Asal sayılar sayıların atomlarıdır: 1'den büyük her doğal sayı ya kendisi asaldır ya da asal sayıların çarpımı olarak yazılır.

Bir sayının tam olarak iki pozitif böleni varsa, yani yalnızca 1'e ve kendisine bölünüyorsa o sayı asaldır. 1'in tek bir pozitif böleni vardır, bu yüzden 1 asal değildir. 2 ise hem en küçük asal sayı hem de çift olan tek asal sayıdır; 2'den büyük her çift sayı 2'ye de bölündüğü için asal olamaz.

50'den küçük asal sayılar 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43 ve 47'dir; 100'e kadar toplam 25 asal sayı vardır. Asal olmayan, 1'den büyük doğal sayılara bileşik sayı denir: 12 = 2 · 2 · 3 gibi.

Kalbur yöntemi: √50 yaklaşık 7,07 olduğundan 2, 3, 5 ve 7'nin katlarını (kendileri hariç) silmek yeter; kalanlar asaldır.Görsel: Sınav Defteri

Bir sayı asal mı? Kareköküne kadar dene

Bir sayının asal olup olmadığını anlamak için bütün sayılara bölmek gerekmez. Sayı bileşikse çarpanlarından en az biri kareköküne eşit ya da ondan küçüktür. Bu yüzden yalnızca karekökünden küçük ya da ona eşit asal sayılara bölmeyi denemek yeterlidir.

Çözümlü örnek

143 asal sayı mıdır?

  1. Karekökü yaklaşık bul: 112 = 121, 122 = 144 olduğundan √143 ≈ 11,96. Denenecek asallar: 2, 3, 5, 7, 11.
  2. 143 tek olduğu için 2'ye, rakamları toplamı 8 olduğu için 3'e, son rakamı 3 olduğu için 5'e bölünmez. 143 ÷ 7 de tam çıkmaz (7 · 20 = 140, kalan 3).
  3. 11'i dene: 11 · 13 = 143. Bölündü.

Cevap: Hayır; 143 = 11 · 13 bileşik bir sayıdır.

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

a ve b asal sayılardır. 3a + 5b = 41 olduğuna göre a + b toplamı kaçtır?

  1. a ve b ikisi de tek olsaydı 3a ve 5b tek, toplamları çift olurdu; 41 tek olduğundan sayılardan biri 2'dir.
  2. b = 2 ise 3a = 31 olur; a tam sayı çıkmaz.
  3. a = 2 ise 5b = 35, b = 7 ve 7 asaldır. a + b = 2 + 7 = 9.

Cevap: 9

Aralarında asal: sayıların ilişkisi

İki ya da daha fazla sayının 1'den başka pozitif ortak böleni yoksa bu sayılar aralarında asaldır. Bu, sayıların kendisi hakkında değil, aralarındaki ilişki hakkında bir bilgidir. 8 ile 15 asal değildir ama ortak bölenleri yalnızca 1 olduğu için aralarında asaldır. Bilinmesi gereken dört durum:

  • Ardışık iki doğal sayı her zaman aralarında asaldır (14 ve 15).
  • 1, her pozitif tam sayıyla aralarında asaldır.
  • İki farklı asal sayı her zaman aralarında asaldır (7 ve 11).
  • Bir kesir sadeleşmiyorsa payı ile paydası aralarında asaldır: 920 sadeleşmez.

✔ Doğru

  • 2 hem asal hem çifttir.
  • 9 ile 10 aralarında asaldır; ikisi de asal değildir.
  • En küçük iki basamaklı asal sayı 11'dir.

✘ Sık yapılan hata

  • “Asal sayılar tektir”: 2 bu genellemeyi bozar.
  • “1 asaldır”: 1'in yalnızca bir pozitif böleni vardır.
  • “Aralarında asal sayılar asaldır”: 9 ve 10 bunun karşıt örneğidir.
Akılda kalsın: “Asal” bir sayının kimliğidir, “aralarında asal” ise iki sayı arasındaki ilişkidir. “Bu sayı aralarında asaldır” denmez; “bu iki sayı aralarında asaldır” denir.
Sınavda

Nasıl sorulurİki kalıp öne çıkar. Birincisi kesir kalıbı: “a ile b aralarında asal ve a/b = 12/30 ise a + b kaçtır?” Kesri sonuna kadar sadeleştir (2/5), a = 2, b = 5 al; cevap 7. İkincisi asal sayı sayma ve ifade kalıbıdır: “a ve b asal sayılar, a + b tek ise” verilirse sayılardan biri mutlaka 2'dir, çünkü iki tek asalın toplamı çifttir.

⇄Bilgi eşleştirme asal sayılar

?Soru çöz

a ve b aralarında asal pozitif tam sayılardır ve ab = 2842 olduğuna göre a + b toplamı kaçtır?

✓ B. EBOB(28, 42) = 14; kesir 2/3'e sadeleşir, a = 2, b = 3, a + b = 5. A 4, yalnız 7'ye bölüp 4/6'da durarak payı yazmaktan; C 7, ortak bölen 7'yi sonuç sanmaktan; D 70, sadeleştirmeden 28 + 42 toplamaktan çıkar.

▭Sen çöz örnekle aynı yapı

84 sayısının farklı asal bölenlerinin toplamı olur.

1214721
FORMÜL · ARDIŞIK SAYILAR

Ardışık sayılar: baştan ve sondan eşleyerek toplamak

KPSS / TYT Matematik · Temel kavramlar · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaTek ve çift sayılarla toplama, çarpma ve üs alma kuralları nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

2 ile tam bölünebilen tam sayılar çifttir (2k), bölünemeyenler tektir (2k + 1); 0 çift sayıdır. İki tek ya da iki çift sayının toplamı çift, bir tek ile bir çiftin toplamı tektir. Çarpımda çarpanlardan biri çiftse sonuç çift, hepsi tekse sonuç tektir.

Tek ve çift sayılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ardışık sayıların toplamı nasıl bulunur, terim sayısı formülü nedir?

Kısa cevap: Ardışık sayılar, eşit aralıklarla artan sayılardır: n, n + 1, n + 2 ardışık tam sayılar; 2n, 2n + 2 ardışık çift; 2n + 1, 2n + 3 ardışık tek sayılardır. Terim sayısı = (son terim − ilk terim) ÷ artış + 1; toplam = (ilk terim + son terim) × terim sayısı ÷ 2. 1'den n'ye kadar olan sayıların toplamı n(n + 1)/2'dir.

1'den 100'e kadar sayıları tek tek toplamak dakikalar sürer; baştan ve sondan eşleyerek toplamak ise birkaç saniye.

Belirli bir kurala göre, aralarındaki fark sabit kalacak biçimde sıralanan sayılara ardışık sayılar denir. Hatırlarsan ardışık iki tam sayı arasında başka bir tam sayı yoktu; ardışık sayılar bu boşluksuz sıralanmadan doğar. Ardışık sayıları harflerle yazmak problemlerin yarısını çözer:

  • Ardışık tam sayılar (artış 1): n, n + 1, n + 2, …
  • Ardışık çift sayılar (artış 2): 2n, 2n + 2, 2n + 4, …
  • Ardışık tek sayılar (artış 2): 2n + 1, 2n + 3, 2n + 5, …
  • Ardışık katlar: 5'in ardışık katları 5n, 5n + 5, … (artış 5).

Terim sayısı ve toplam

Ardışık bir dizide ilk ve son terim ile aradaki artış biliniyorsa önce kaç terim olduğu, sonra toplam bulunur. Toplam formülünün mantığı eşlemedir: ilk terimle son terimin, ikinci terimle sondan ikincinin toplamı hep aynıdır.

Terim sayısı = son − ilkartış + 1 Toplam = (ilk + son) · terim sayısı2ilk, son: dizinin ilk ve son terimi · artış: ardışık iki terim arasındaki fark
Baştan ve sondan eşlenen her çiftin toplamı aynıdır. Çift sayısı terim sayısının yarısı olduğu için formüldeki “÷ 2” buradan gelir.Görsel: Sınav Defteri

Sık kullanılan üç toplam, genel formülün özel hâlleridir ve hazır bilinmesi zaman kazandırır:

1 + 2 + … + n = n(n + 1)2 2 + 4 + … + 2n = n(n + 1) 1 + 3 + … + (2n − 1) = n2

Terim sayısı tek olduğunda bir kısa yol daha vardır: ardışık sayılarda ortadaki terim, terimlerin ortalamasıdır. Bu yüzden toplam, ortadaki terim ile terim sayısının çarpımına eşittir.

Çözümlü örnek

15 + 17 + 19 + … + 51 toplamı kaçtır?

  1. Dizi ardışık tek sayılardan oluşur, artış 2'dir.
  2. Terim sayısını bul: 51 − 152 + 1 = 18 + 1 = 19.
  3. Toplamı bul: (15 + 51) · 192 = 33 · 19 = 627.

Cevap: 627

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir kitabın art arda gelen 6 sayfasının numaraları toplamı 213'tür. Bu sayfalardan en büyük numaralı olanın numarası kaçtır?

  1. Terim sayısı çift (6) olduğundan ortada tek bir terim yoktur; ortalama, ortadaki iki terimin ortasıdır: 213 ÷ 6 = 35,5.
  2. Ortadaki iki sayfa 35 ve 36'dır.
  3. Sayfalar 33, 34, 35, 36, 37, 38; en büyüğü 38. Kontrol: (33 + 38) · 6 ÷ 2 = 213.

Cevap: 38

Akılda kalsın: Terim sayısında +1'i unutma. 10 metrelik bir yola her metrede bir direk dikersen 10 değil 11 direk gerekir; çünkü hem baştaki hem sondaki direk sayılır.
Sınavda

Nasıl sorulurÜç kalıp sık gelir: verilen bir aralıktaki toplamı bulmak, toplamı verilen ardışık sayılardan birini bulmak ve iki ardışık toplamı karşılaştırmak (ör. “2 + 4 + … + 40 toplamı ile 1 + 3 + … + 39 toplamının farkı”: her çift sayı karşılığındaki tek sayıdan 1 büyük, 20 eşleşme olduğu için fark 20'dir). En sık hata, “arasındaki” sözüne dikkat etmemektir: aksi belirtilmedikçe “ile arasındaki” ifadesi uçları içermez.

▭Boşluk doldurma

1'den 20'ye kadar olan doğal sayıların toplamı 'dur. 7 ve 31 de dâhil olmak üzere 7 ile 31 arasındaki tek sayılar tanedir.

2101320012

?Soru çöz

Ardışık üç tek sayının toplamı 75 olduğuna göre bu sayıların en büyüğü kaçtır?

✓ D. Ortadaki sayı 75 ÷ 3 = 25; sayılar 23, 25, 27, en büyüğü 27. A 21, ardışık tek sayılar arası fark 2 yerine 4 alınıp (x, x + 4, x + 8) en küçük yazılırsa çıkar; B 23 en küçük sayıdır; C 25 ortadaki sayıdır.

▭Sen çöz örnekle aynı yapı

3 + 5 + 7 + … + 41 toplamında terim vardır ve toplam olur.

201944041821
KAVRAM · FAKTÖRİYEL

Faktöriyel: ünlem işaretinin matematikteki anlamı

KPSS / TYT Matematik · Temel kavramlar · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaNegatif sayılarla çarpma, bölme ve üs almada işaret kuralı nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çarpma ve bölmede işaretleri aynı olan iki sayının sonucu pozitif, işaretleri farklı olanların sonucu negatiftir. Negatif bir sayının çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir. −a² ile (−a)² farklıdır: −3² = −9, (−3)² = 9.

Pozitif ve negatif sayılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Faktöriyel nedir, 0! neden 1'e eşittir?

Kısa cevap: n pozitif tam sayı olmak üzere 1'den n'ye kadar olan tam sayıların çarpımına n faktöriyel denir ve n! ile gösterilir: 5! = 1 · 2 · 3 · 4 · 5 = 120. Tanım gereği 0! = 1 ve 1! = 1'dir. n! = n · (n − 1)! eşitliği faktöriyelli işlemleri sadeleştirmenin anahtarıdır.

Matematikte ünlem işareti şaşkınlık bildirmez; ama değerlerin ne kadar hızlı büyüdüğünü görünce şaşırmamak zordur.

n! ifadesi, 1'den n'ye kadar bütün pozitif tam sayıların çarpımıdır. Değerler çok hızlı büyür: 5! = 120 iken 10! = 3 628 800'dür. Faktöriyel, sayma ve sıralama problemlerinin (permütasyon) temel aracıdır; bu sayfada yalnızca hesap kurallarını görüyoruz.

n! = 1 · 2 · 3 · … · n n! = n · (n − 1)! 0! = 1! = 1
Faktöriyel değerleri: her satır bir öncekinin n katı
nn!Hesap
01tanım
111 · 0!
222 · 1!
363 · 2!
4244 · 3!
51205 · 4!
67206 · 5!
75 0407 · 6!
840 3208 · 7!

0! neden 1?

İkinci eşitlik bunun cevabını verir. n! = n · (n − 1)! kuralında n = 1 yazılırsa 1! = 1 · 0! olur. 1! = 1 olduğuna göre 0!'in de 1 olması gerekir. Kural bozulmasın diye 0! = 1 olarak tanımlanır.

Sadeleştirmenin yolu: büyüğü küçüğe kadar aç

Faktöriyelli kesirlerde büyük faktöriyel, küçük olana kadar açılır ve ortak çarpan sadeleşir: 9!7! = 9 · 8 · 7!7! = 72. Toplama ve çıkarma varsa en küçük faktöriyel ortak çarpan parantezine alınır.

Çözümlü örnek

12! − 11!10! · 11 işleminin sonucu kaçtır?

  1. Paydaki en küçük faktöriyel 11!'dir; 12!'i aç: 12! = 12 · 11!.
  2. Ortak çarpan parantezine al: 12 · 11! − 11! = 11! · (12 − 1) = 11 · 11!.
  3. 11!'i paydadaki 10!'e kadar aç: 11 · 11! = 11 · 11 · 10!.
  4. Sadeleştir: 11 · 11 · 10!10! · 11 = 11.

Cevap: 11

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

n pozitif bir tam sayı ve (n + 1)! − n! = 36 · (n − 1)! olduğuna göre n kaçtır?

  1. (n + 1)! = (n + 1) · n! yaz ve n!'i ortak çarpan parantezine al: n! · (n + 1 − 1) = n · n!.
  2. n! = n · (n − 1)! olduğundan n · n! = n2 · (n − 1)!.
  3. n2 · (n − 1)! = 36 · (n − 1)! → n2 = 36 → n = 6 (n pozitif). Kontrol: 7! − 6! = 4 320 = 36 · 120.

Cevap: 6

Bir kısa bilgi daha: n!'in sonundaki sıfırların sayısı, çarpımdaki 5 çarpanlarının sayısıdır. n art arda 5'e bölünür, bölümler toplanır. 25! için 25 ÷ 5 = 5, 5 ÷ 5 = 1 → 6 sıfır.

Akılda kalsın: İlk altı değeri ezbere bil: 1, 1, 2, 6, 24, 120 (0!'den 5!'e). 6! = 720 ve 7! = 5 040 de sık çıkar. “a! = 1” görürsen iki cevap olduğunu hatırla: a = 0 ya da a = 1.
Sınavda

Nasıl sorulurEn sık kalıp faktöriyelli bir kesrin sonucudur; ortak çarpanı parantezine almadan pay ile paydayı ayrı ayrı hesaplamaya çalışmak hem zaman kaybettirir hem hata yaptırır. Diğer kalıplar “n! = 120 ise n kaçtır?” (5) ve sondaki sıfır sayısıdır.

TuzakTuzak: 0! + 1! = 2, 1 değil.

↕Küçükten büyüğe sırala değeri bul

  1. 4!
  2. 25
  3. 0!
  4. 5!4
  5. 3!

?Soru çöz

8!6! işleminin sonucu kaçtır?

✓ A. 8! = 8 · 7 · 6! olduğundan sonuç 8 · 7 = 56'dır. B 64, 8 · 7 yerine 8 · 8 alınırsa çıkar; C 72 = 9 · 8, bir adım yukarıdan, 9!/7!'nin sonucudur; D 90 = 10 · 9, 10!/8!'in sonucudur.

▭Sen çöz örnekle aynı yapı

6! / 4! = ve 5! + 0! = olur.

30121120242
YÖNTEM · SORU KALIPLARI

Temel kavramlar soruları: beş tuzak, üç kalıp

KPSS / TYT Matematik · Temel kavramlar · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAsal sayı nedir, 1 asal mıdır, aralarında asal sayılar ne demektir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Asal sayı, 1'den büyük olup 1 ve kendisinden başka pozitif böleni olmayan doğal sayıdır: 2, 3, 5, 7, 11, … En küçük asal sayı 2'dir ve 2 tek çift asal sayıdır; 1 asal değildir. 1'den başka pozitif ortak böleni olmayan sayılara aralarında asal sayılar denir; bu sayıların kendileri asal olmak zorunda değildir (8 ile 15 gibi).

Asal sayılar, aralarında asal

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Temel kavramlar sorularında en sık yapılan hatalar ve soru kalıpları nelerdir?

Kısa cevap: Temel kavramlar sorularında en sık hatalar 0'ın doğal ve çift sayı olduğunu unutmak, 1'i asal saymak, −a² ile (−a)²'yi karıştırmak ve “rakam”, “pozitif”, “farklı” gibi koşulları gözden kaçırmaktır. Soru kalıplarının çoğu değer verme, karşıt örnekle eleme ve en büyük–en küçük değer bulmaya dayanır.

Bu konudaki soruların çoğu bilgiyi değil dikkati ölçer: cevabı çoğu zaman soru kökündeki tek bir kelime değiştirir.

Beş tuzak

✔ Doğru bilgi

  • 0 bir doğal sayıdır ve çifttir.
  • 1 asal değildir; 2 tek çift asaldır.
  • −42 = −16, (−4)2 = 16.
  • “Tam sayı” negatif olabilir; “pozitif tam sayı” olamaz.
  • “a ile b arasındaki” ifadesi a ve b'yi içermez.

✘ Sık yapılan hata

  • Doğal sayıları 1'den başlatmak.
  • Asal sayıları 3'ten başlatmak ya da 1'i saymak.
  • Parantezsiz üssü eksiye de uygulamak.
  • Tam sayı denilen soruda yalnızca pozitif değer denemek.
  • Aralıktaki sayıları sayarken uçları da eklemek.

Kalıp 1: Değer verme ve karşıt örnek

“Daima”, “kesinlikle”, “her zaman” içeren sorularda şıkları cebirle tek tek kanıtlamak gerekmez. Koşulu sağlayan basit değerler seç ve şıkları dene. Bu yönteme karşıt örnek denir: bir iddiayı çürütmek için onu bozan tek bir durum bulmak yeter. Bir şık tek bir değerde bile yanlış çıkıyorsa elenir.

Kalıp 2: Çarpım sabitse toplam

a ve b pozitif tam sayılar ve çarpımları sabitse toplam, sayılar birbirine yakın olduğunda en küçük, birbirinden uzak olduğunda en büyük olur. a · b = 36 için en küçük toplam 6 + 6 = 12, en büyük toplam 1 + 36 = 37'dir. “Farklı” koşulu eklenirse 6 + 6 kullanılamaz, en küçük toplam 4 + 9 = 13 olur. Sayılar tam sayı (negatif olabilir) diye verilirse tablo değişir: (−1) · (−36) çarpımı da 36'dır ve toplam −37'ye iner.

Kalıp 3: Toplam sabitse çarpım

Toplam sabitken çarpım, sayılar birbirine yakın olduğunda en büyük olur. Bu, kalıp 2'nin aynadaki görüntüsüdür.

Çözümlü örnek

Toplamları a + b + c = 12 olan a, b ve c sayıları, her biri diğerlerinden farklı birer pozitif tam sayıdır. Buna göre a · b · c çarpımı en çok kaçtır?

  1. Toplam sabit olduğu için çarpımın en büyük olması için sayılar birbirine olabildiğince yakın seçilmelidir. Eşit olsalardı her biri 12 ÷ 3 = 4 olurdu.
  2. Sayılar farklı olmalı; 4'ün çevresinde birer adım açılır: 3, 4, 5 (toplam 12).
  3. Kontrol: 3 · 4 · 5 = 60; uzak seçimler daha küçük verir (2 · 4 · 6 = 48, 1 · 5 · 6 = 30).

Cevap: 60

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

a, b ve c birbirinden farklı tam sayılardır. a · b · c = 12 olduğuna göre a + b + c toplamı en az kaçtır?

  1. Çarpım pozitif olduğundan negatif çarpan sayısı 0 ya da 2'dir; toplamı küçültmek için iki negatif seç.
  2. Negatiflerden birinin mutlak değeri olabildiğince büyük olsun: −12. Kalan iki çarpanın çarpımı −1 ve sayılar farklı olmalı: −1 ve 1.
  3. −12 + (−1) + 1 = −12. Yalnız pozitif sayılar düşünülürse 1 + 2 + 6 = 9 gibi bir değerde kalınır.

Cevap: −12

Toplamı 12 olan üç farklı pozitif tam sayı: çarpım ne zaman en büyük?
SayılarBirbirine uzaklıkÇarpım
1, 2, 9çok uzak18
1, 5, 6uzak30
2, 4, 6yakın48
3, 4, 5en yakın (farklı)60
4, 4, 4eşit, “farklı” şartını bozar64 (geçersiz)
Akılda kalsın: Soruyu okurken şu kelimelerin altını çiz: rakam, doğal sayı, tam sayı, pozitif, farklı, arasındaki. Cevabı değiştiren çoğu zaman bu kelimelerden biridir.
Sınavda

Nasıl sorulurKPSS ve TYT'de bu konu genellikle tek başına değil, başka bir konunun içinde gelir: işaret kuralı bir eşitsizlik sorusunda, tek–çift bir üslü ifade sorusunda, asal sayılar bir bölünebilme sorusunda karşına çıkar. En büyük–en küçük değer sorularında önce sayıların hangi kümeden seçildiğini yaz; negatif değer serbestse cevap çoğu zaman oradadır.

▭Boşluk doldurma

a ve b pozitif tam sayılar ve a · b = 24 ise a + b toplamı en az , en çok olur.

10251124

?Soru çöz

x ve y tam sayılar ve x · y = −12 olduğuna göre x + y toplamı en az kaçtır?

✓ B. Çarpım negatif, sayılar ters işaretli; toplamın en küçük olması için negatifin mutlak değeri en büyük seçilir: (−12, 1) → −11. A −13, (−12, −1) alınırsa çıkar ama çarpım +12 olur; C −4 (−6, 2) çiftinden, D −1 (−4, 3) çiftinden gelir, ikisi de −11'den büyüktür.

Karma tekrar

Bu sayfadan karışık 8 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Rakamları birbirinden farklı, üç basamaklı en büyük çift sayı kaçtır?

✓ B. Yüzler 9, onlar kalanların en büyüğü 8, birler 9 ve 8'den farklı en büyük çift rakam 6: 986. A 998'de 9 iki kez yazılmış, "farklı rakam" şartı unutulmuş; C 987'de birlere en büyük kalan rakam 7 konmuş, çiftlik unutulmuş; D 976'da onlara 8 yerine 7 yazılmış, şartları sağlar ama 986'dan küçüktür.Kaynak: bu sayfa · Rakam ve sayı

?Soru 2

x ve y tam sayılar ve x · y = −12 olduğuna göre x + y toplamı en az kaçtır?

✓ B. Çarpım negatif, sayılar ters işaretli; toplamın en küçük olması için negatifin mutlak değeri en büyük seçilir: (−12, 1) → −11. A −13, (−12, −1) alınırsa çıkar ama çarpım +12 olur; C −4 (−6, 2) çiftinden, D −1 (−4, 3) çiftinden gelir, ikisi de −11'den büyüktür.Kaynak: bu sayfa · Tuzaklar ve soru kalıpları

?Soru 3

8!6! işleminin sonucu kaçtır?

✓ A. 8! = 8 · 7 · 6! olduğundan sonuç 8 · 7 = 56'dır. B 64, 8 · 7 yerine 8 · 8 alınırsa çıkar; C 72 = 9 · 8, bir adım yukarıdan, 9!/7!'nin sonucudur; D 90 = 10 · 9, 10!/8!'in sonucudur.Kaynak: bu sayfa · Faktöriyel

?Soru 4

a ve b aralarında asal pozitif tam sayılardır ve ab = 2842 olduğuna göre a + b toplamı kaçtır?

✓ B. EBOB(28, 42) = 14; kesir 2/3'e sadeleşir, a = 2, b = 3, a + b = 5. A 4, yalnız 7'ye bölüp 4/6'da durarak payı yazmaktan; C 7, ortak bölen 7'yi sonuç sanmaktan; D 70, sadeleştirmeden 28 + 42 toplamaktan çıkar.Kaynak: bu sayfa · Asal sayılar, aralarında asal

?Soru 5

Ardışık üç tek sayının toplamı 75 olduğuna göre bu sayıların en büyüğü kaçtır?

✓ D. Ortadaki sayı 75 ÷ 3 = 25; sayılar 23, 25, 27, en büyüğü 27. A 21, ardışık tek sayılar arası fark 2 yerine 4 alınıp (x, x + 4, x + 8) en küçük yazılırsa çıkar; B 23 en küçük sayıdır; C 25 ortadaki sayıdır.Kaynak: bu sayfa · Ardışık sayılar ve toplamlar

?Soru 6

x tek, y çift tam sayılar olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi daima çift sayıdır?

✓ A. x + y tektir, y çift; tek · çift = çift. B'de x · y çift bulunup sondaki + x unutulursa çift sanılır: çift + tek = tek; C'de x² çift sanılırsa yanılır, x² tek, tek + çift = tek; D'de y³'ün çiftliği yeter sanılır, tek + çift = tek.Kaynak: bu sayfa · Tek ve çift sayılar

?Soru 7

a · b < 0 ve a · c > 0 olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ D. a ile b ters, a ile c aynı işaretli; o hâlde b ile c ters işaretlidir, b · c < 0. A ve B, a'nın işaretini pozitif varsaymaktan doğar, a negatif de olabilir; C'de a · b · c = (a · b) · c ve c'nin işareti belli olmadığından sonuç belirsizdir.Kaynak: bu sayfa · Pozitif ve negatif sayılar

?Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi irrasyonel bir sayıdır?

✓ C. 12 tam kare olmadığından √12 = 2√3 irrasyoneldir. A √0,16 = 0,4 çıkar, tam kare ondalık rasyoneldir; B 22/7 π'nin yaklaşığıdır ama kesir olduğu için rasyoneldir; D devirli ondalıktır, 12/99'a eşit ve rasyoneldir.Kaynak: bu sayfa · Sayı kümeleri: N, Z, Q, R
4
Daha fazla soru çözmek ister misin?Temel kavramlar konusundan 4 soru seni bekliyor. Çözümlü; yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →