Belirsiz integral: ters türev, integral kuralları ve değişken değiştirme

Türevi verilen fonksiyonu geri bulmayı öğreniyoruz: ters türev, integral sabiti, temel kurallar, türev-integral ilişkisi ve değişken değiştirme yöntemi.

5 durakAYT · 12. sınıf
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · TERS TÜREV

Belirsiz integral: türevi verilen fonksiyonu geri bulmak

MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürev nedir, anlık değişim oranı limitle nasıl tanımlanır?Bağlantılı konudan (Türev). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir fonksiyonun [a, a + h] aralığındaki ortalama değişim hızı (f(a + h) − f(a))/h'dir. h sıfıra yaklaşırken bu oranın limiti varsa bu limite f'nin x = a noktasındaki türevi denir ve f′(a) ile gösterilir. Türev, fonksiyonun o andaki değişim hızıdır; konum fonksiyonunun türevi anlık hızı verir.

Değişim hızı ve türevin tanımı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Belirsiz integral nedir, integral sabiti C neden eklenir?

Kısa cevap: Türevi f(x) olan F(x) fonksiyonuna f'nin bir ters türevi denir. f'nin bütün ters türevleri F(x) + C biçimindedir ve bu küme ∫f(x) dx ile gösterilir; buna f'nin belirsiz integrali denir. Sabitin türevi 0 olduğu için türevi aynı olan sonsuz sayıda fonksiyon vardır; C sabiti bu belirsizliği gösterir.

Türev sayfasında konumdan hıza gittik; integral, hızı bilip konumu bulmak gibi geriye doğru bir yolculuktur.

x², x² + 2 ve x² − 2 fonksiyonlarının üçünün de türevi 2x'tir; çünkü sabit terimler türevde kaybolur. Bu yüzden “türevi 2x olan fonksiyon” tek değildir: x2 + C biçimindeki her fonksiyon bu işi görür. Grafikte bu fonksiyonlar birbirinin düşey ötelenmişidir ve aynı x'te teğetleri paraleldir.

Üç eğrinin de türevi 2x: x = 1'deki teğetlerin eğimi 2 ve teğetler paralel. Ailenin her üyesi bir C değerine karşılık gelir.Görsel: Sınav Defteri
∫f(x) dx = F(x) + C ⇔ F′(x) = f(x)∫: integral işareti · f(x): integrali alınan fonksiyon · dx: değişkenin x olduğunu gösterir · C: integral sabiti

Sonucu denetlemenin yolu her zaman aynıdır: bulduğun ifadenin türevini al; integrali alınan fonksiyon çıkıyorsa cevap doğrudur.

Çözümlü örnek

∫3x2 dx nedir?

  1. Türevi 3x² olan fonksiyon: x³.
  2. Denetle: (x3 + C)′ = 3x2.

Cevap: x³ + C

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

F(x) = x2 + 5 ve G(x) = (x − 1)2 + 2x fonksiyonları aynı fonksiyonun ters türevleri midir?

  1. G(x) = x2 − 2x + 1 + 2x = x2 + 1.
  2. F′(x) = G′(x) = 2x; F ile G arasındaki fark sabit: 4.

Cevap: Evet, ikisi de 2x'in ters türevidir.

✔ Doğru

  • Ters türevler arasındaki fark sabittir.
  • Sonucu türev alarak denetle.
  • Belirsiz integralde C her zaman yazılır.

✘ Sık yapılan hata

  • C'yi yazmamak.
  • İntegral yerine türev almak: ∫x³ dx'e 3x² yazmak.
  • dx'i işlem dışı bir süs sanmak; değişkenin hangisi olduğunu söyler.
Akılda kalsın: İntegral, türevin geri tuşudur. Geri dönerken sabit kaybolmuştu; kaybolan sabiti C ile geri koyarsın.
Sınavda

Nasıl sorulurBir fonksiyonun ters türevi olup olmadığı, ya da iki ters türev arasındaki fark sorulur; çoğu zaman şıkların türevi alınarak doğru cevap bulunur.

TuzakTuzak, türevle integrali karıştırmak ve sabit farkı olan iki fonksiyonun aynı ailede olduğunu görmemektir.

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi f(x) = 4x3 fonksiyonunun bir ters türevi değildir?

✓ C. 12x², 4x³'ün türevidir, ters türevi değil; türevi 24x olur. A ve B, x⁴'e sabit eklenmiş ters türevlerdir (π da bir sabittir); D, (x²)² = x⁴ olduğu için ters türevdir. Bu şıkları eleyememek sabitin ve üslü yazımın ters türevi değiştirmediğini görmemekten çıkar.

⇄Bilgi eşleştirme bir ters türev

KURAL · İNTEGRAL ALMA

İntegral alma kuralları: üs bir artar, yeni üsse bölünür

MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürev alma kuralları nelerdir, xⁿ'nin türevi nasıl alınır?Bağlantılı konudan (Türev). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sabit fonksiyonun türevi 0'dır. n rasyonel sayı olmak üzere f(x) = a·xⁿ ise f′(x) = a·n·xⁿ⁻¹ olur; üs başa çarpan olarak iner ve bir azalır. Toplam ve farkın türevi türevlerin toplamı ve farkıdır. Köklü ve kesirli ifadeler önce üslü biçime çevrilir: √x = x^(1/2), 1/x² = x⁻².

Temel türev kuralları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

xⁿ'nin integrali nasıl alınır, integral alma kuralları nelerdir?

Kısa cevap: n ≠ −1 olmak üzere ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C'dir: türev kuralının tersi olarak üs bir artırılır ve yeni üsse bölünür. Sabit çarpan integralin dışına çıkar; toplam ve farkın integrali integrallerin toplamı ve farkıdır; ∫a dx = ax + C. Köklü ve kesirli ifadeler önce üslü biçime çevrilir.

Türevde üs iner ve azalır; integralde film geri sarılır: üs artar ve yeni üs paydaya iner.

Türev sayfasında (xn+1)′ = (n + 1)xn olduğunu gördük. İki tarafı (n + 1)'e bölünce (xn+1n + 1)′ = xn olur; yani xⁿ'nin ters türevi xn+1n + 1'dir. Kural n = −1'de çalışmaz, çünkü payda sıfır olur; bu durum başka bir fonksiyon gerektirir ve bu seride ele alınmaz. Kökler ve paydadaki x'ler önce üslü yazılır, sonra kural uygulanır.

∫xn dx = xn+1n + 1 + C (n ≠ −1) ∫a·f(x) dx = a∫f(x) dx ∫[f(x) ± g(x)] dx = ∫f dx ± ∫g dx∫a dx = ax + C · Çarpım ve bölümün integrali için ayrı kural yoktur: önce aç ya da sadeleştir.
Kuralı uygulayalım
f(x)Üslü yazım∫f(x) dx
77x⁰7x + C
x⁴x⁴x⁵/5 + C
√xx^(1/2)(2/3)x^(3/2) + C
1/x²x⁻²−x⁻¹ + C = −1/x + C
1/√xx^(−1/2)2x^(1/2) + C = 2√x + C
Çözümlü örnek

∫(6x2 − 4x + 5) dx nedir?

  1. Terim terim: 6·x33 − 4·x22 + 5x.

Cevap: 2x³ − 2x² + 5x + C

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

∫(x + 1)2√x dx nedir?

  1. Aç ve böl: x2 + 2x + 1x1/2 = x3/2 + 2x1/2 + x−1/2.
  2. Terim terim: 25x5/2 + 2·23x3/2 + 2x1/2.

Cevap: (2/5)x^(5/2) + (4/3)x^(3/2) + 2√x + C

✔ Doğru

  • ∫x⁻³ dx = x⁻²/(−2) + C.
  • Kesirli üste bölmek, ters kesirle çarpmaktır: ÷ 3/2 = × 2/3.
  • Çarpımı önce açıp sonra integral al.

✘ Sık yapılan hata

  • Yeni üsse bölmek yerine çarpmak.
  • ∫(f·g) dx = ∫f dx · ∫g dx sanmak.
  • Negatif üste bir eklerken −3'ü −4 yapmak: doğrusu −2.
Akılda kalsın: “Üsse bir ekle, yeni üsse böl.” Sonucu türevle denetle: üs iner, bölen sadeleşir, başladığın ifade geri gelir.
Sınavda

Nasıl sorulurPolinom, köklü ya da paydasında x olan ifadelerin integrali şıklardan seçtirilir; şıkların türevini almak hızlı bir denetimdir.

TuzakTuzak, çarpım ya da bölümü açmadan parçalara ayrı ayrı integral almak ve kesirli üste bölmeyi çarpmayla karıştırmaktır.

Sınavda işaretleBazı kitaplarda kısmi integral ile sin x, eˣ ve 1/x integralleri de vardır; AYT’de kurallar a·xⁿ (n ≠ −1) biçimli terimlerle ve değişken değiştirmeyle sorulur.

?Soru çöz

∫(3√x − 2x2) dx aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. 3x^(1/2) → 3·(2/3)x^(3/2) = 2x√x; −2x⁻² → −2·x⁻¹/(−1) = 2/x. B, yeni üs 3/2'ye bölmek yerine onunla çarpmaktan; C, −1'e bölerken işareti çevirmemekten; D, integral yerine türev almaktan çıkar.

▭Sen çöz katsayı

∫(4x3 − 6x) dx = x4 − kx2 + C ise k = ; ∫x−3 dx = m·x−2 + C ise m = olur.

3−1/26−1/4
KURAL · TÜREV-İNTEGRAL İLİŞKİSİ

Türev ve integral birbirini götürür: ama C'yi unutma

MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÇarpımın ve bölümün türevi nasıl alınır?Bağlantılı konudan (Türev). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İki fonksiyonun çarpımının türevi (f·g)′ = f′·g + f·g′, bölümünün türevi (f/g)′ = (f′·g − f·g′)/g² kuralıyla bulunur (g sıfırdan farklı). Çarpımın türevi türevlerin çarpımı değildir. Bölüm kuralında paydaki çıkarmanın sırası önemlidir: önce payın türevi çarpı payda, sonra pay çarpı paydanın türevi. Çarpım kuralı, iki kenarı birlikte büyüyen bir dikdörtgenin alan artışından sezilebilir.

Çarpım ve bölüm kuralı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türev ile integral arasındaki ilişki nedir, ∫f′(x) dx neye eşittir?

Kısa cevap: Türev ve belirsiz integral birbirinin tersi gibi çalışır: bir fonksiyonun integralinin türevi fonksiyonun kendisidir, (∫f(x) dx)′ = f(x). Türevin integrali ise fonksiyonu bir sabit farkla verir: ∫f′(x) dx = f(x) + C. Bu yüzden ∫f(x) dx'in sonucu verilen sorularda f, verilen ifadenin türevi alınarak bulunur.

Bir kapıyı açıp kapatmak seni başladığın yere getirir; türev ve integral de art arda uygulanınca neredeyse başladığın yere dönersin.

“Neredeyse” sözcüğü önemlidir. Önce integral, sonra türev alınırsa C türevde kaybolur ve f(x) tam olarak geri gelir. Önce türev, sonra integral alınırsa türevde kaybolan sabit geri gelmez; yerine C yazılır. Sorularda en çok kullanılan biçim şudur: integralin sonucu verildiyse, integrali alınan fonksiyonu bulmak için sonucun türevi alınır.

(∫f(x) dx)′ = f(x) ∫f′(x) dx = f(x) + C d(∫f(x) dx) = f(x) dx ∫d(f(x)) = f(x) + C
Türev ve integral art arda: f(x) = x² + 5
SıraHesapSonuç
Önce integral, sonra türev(∫(x² + 5) dx)′x² + 5: f tam geri gelir
Önce türev, sonra integral∫(x² + 5)′ dx = ∫2x dxx² + C: 5 kaybolur, yerine C
d ile integrald(∫f(x) dx)f(x) dx
integral ile d∫d(f(x))f(x) + C
Çözümlü örnek

∫f(x) dx = x3 − 2x2 + 5 olduğuna göre f(2) kaçtır?

  1. Sonucun türevi f'yi verir: f(x) = 3x2 − 4x.
  2. f(2) = 12 − 8.

Cevap: 4

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

∫x·f(x) dx = x4 + x2 + C olduğuna göre f(1) kaçtır?

  1. İki tarafın türevi: x·f(x) = 4x3 + 2x.
  2. x ≠ 0 için x'e böl: f(x) = 4x2 + 2.

Cevap: f(1) = 6

✔ Doğru

  • (∫(x² + 1) dx)′ = x² + 1.
  • ∫(x³)′ dx = x³ + C.
  • İntegral içindeki x·f(x), türevden sonra bütün olarak gelir.

✘ Sık yapılan hata

  • ∫f(x) dx verilince f'yi integral alarak aramak.
  • ∫x·f(x) dx sorusunda türevden sonra x'e bölmeyi unutmak.
  • ∫f′(x) dx = f(x) yazıp C'yi atlamak.
Akılda kalsın: İntegralin sonucu verildiyse türev al. İçerideki fonksiyon tek başına değilse (x·f(x) gibi) türevden sonra onu yalnız bırak.
Sınavda

Nasıl sorulur∫f(x) dx ya da ∫x·f(x) dx'in sonucu verilip f'nin bir değeri ya da f′'nün değeri sorulur.

TuzakSonucu yeniden integral almaya çalışmak ve istenenin f mi f′ mü olduğunu okumamaktır.

?Soru çöz

∫f(x) dx = 2x3 + x2 − 3x + C olduğuna göre f′(1) kaçtır?

✓ D. f(x) = 6x² + 2x − 3, f′(x) = 12x + 2, f′(1) = 14. A, f′(1) yerine f(1)'i vermekten; B, verilen ifadede x = 1 yazmaktan; C, 2x teriminin türevini unutmaktan çıkar.

▭Sen çöz birbirini götürür

(∫(x2 + 1) dx)′ ifadesinin x = 2'deki değeri , (∫(3x2 − 1) dx)′ ifadesinin x = 1'deki değeri olur.

5214/36
YÖNTEM · BAŞLANGIÇ KOŞULU

Başlangıç koşulu: eğri ailesinden tek eğriyi seçmek

MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTepe noktası veya üç noktası bilinen parabolün denklemi nasıl yazılır?Bağlantılı konudan (Parabol). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tepe noktası T(r, k) ve bir noktası biliniyorsa y = a(x − r)² + k yazılıp a bulunur. x eksenini kestiği x₁, x₂ noktaları ve bir nokta biliniyorsa y = a(x − x₁)(x − x₂) kullanılır. Biri y ekseni üzerinde olan üç nokta biliniyorsa c doğrudan okunur, kalan iki noktadan a ve b bulunur.

Parabol denklemini yazma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Başlangıç koşulu verilen integral sorusunda C nasıl bulunur?

Kısa cevap: Belirsiz integral bir eğri ailesi verir; ailenin hangi üyesinin istendiği, eğrinin geçtiği bir nokta ya da başlangıç değeri gibi bir koşulla belirlenir. Önce integral alınıp F(x) + C yazılır, sonra koşuldaki x ve y değerleri yerine konup C bulunur. Hızı bilinen bir hareketin konumu da başlangıç konumu kullanılarak böyle hesaplanır.

Hızını bildiğin bir aracın nerede olduğunu söylemek için bir şey daha gerekir: yola nereden çıktığı.

f′ bilinince f, ancak bir sabite kadar bellidir. Grafikte bu, düşey olarak ötelenmiş sonsuz sayıda eğri demektir. Eğrinin bir noktadan geçmesi ya da t = 0'daki değerinin bilinmesi bu eğrilerden yalnız birini seçer. Hareket problemlerinde konumun türevi hız olduğu için hızın integrali konumu, başlangıç konumu da C'yi verir.

Türevi 3x² + 1 olan eğrilerin hepsi y = x³ + x + C biçimindedir; (1, 2)'den geçen yalnız C = 0 olandır.Görsel: Sınav Defteri
f(x) = ∫f′(x) dx = F(x) + C f(x0) = y0 ⇒ C = y0 − F(x0)Hareket: s(t) = ∫v(t) dt, s(0) verilir.
Çözümlü örnek

f′(x) = 6x − 2 ve f(1) = 4 olduğuna göre f(2) kaçtır?

  1. f(x) = 3x2 − 2x + C.
  2. f(1) = 3 − 2 + C = 4 → C = 3.
  3. f(2) = 12 − 4 + 3.

Cevap: 11

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir eğrinin her (x, y) noktasındaki teğetinin eğimi 3x² + 1'dir. Eğri (1, 2) noktasından geçtiğine göre x = 2 apsisli noktasının ordinatı kaçtır?

  1. Eğim türevdir: y′ = 3x2 + 1, y = x3 + x + C.
  2. (1, 2): 1 + 1 + C = 2 → C = 0.
  3. x = 2: 8 + 2.

Cevap: 10

✔ Doğru

  • “Teğetin eğimi” = türev.
  • C, koşul yerine konunca bulunur.
  • s(0) verilmişse C = s(0) (t = 0'da diğer terimler sıfır).

✘ Sık yapılan hata

  • C'yi 0 kabul edip koşulu kullanmamak.
  • Koşulu f′'ye uygulamak: f(1) = 4 yerine f′(1) = 4 yazmak.
  • Hız fonksiyonundaki değeri konum sanmak.
Akılda kalsın: Önce aile, sonra üye: integral al (aile), koşulu koy (üye). Koşul hangi fonksiyona aitse (f mi, f′ mü) ona uygula.
Sınavda

Nasıl sorulurf′ ve bir değer verilip f'nin başka bir değeri; teğet eğimi ve bir nokta verilip eğri; hız ve başlangıç konumu verilip belli andaki konum sorulur.

TuzakTuzak, C'yi bulmadan hesaplamak; şıklarda C'siz sonuç her zaman bekler.

?Soru çöz

Doğrusal bir yolda hareket eden aracın t. saniyedeki hızı v(t) = 3t2 + 2t m/s ve t = 0'daki konumu 5 m'dir. Aracın t = 2'deki konumu kaç metredir?

✓ B. s(t) = t³ + t² + C, s(0) = C = 5; s(2) = 8 + 4 + 5 = 17. A, başlangıç konumunu (C) eklememekten; C, v(2)'yi konum sanmaktan; D, v(2)'ye başlangıç konumunu eklemekten çıkar.

↕Başlangıç koşullu soruyu çözme adımlarını sırala

  1. C'yi çöz
  2. Türevin integralini al: F(x) + C
  3. Bulunan fonksiyonda istenen değeri hesapla
  4. Verilen noktayı (x₀, y₀) yerine koy
YÖNTEM · DEĞİŞKEN DEĞİŞTİRME

Değişken değiştirme: zincir kuralını tersten çalıştırmak

MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBileşke fonksiyonun türevi zincir kuralıyla nasıl alınır?Bağlantılı konudan (Türev). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bileşke fonksiyonun türevi (f∘g)′(x) = f′(g(x))·g′(x) kuralıyla bulunur: önce dıştaki fonksiyonun türevi, içteki ifade olduğu gibi bırakılarak alınır, sonra içteki ifadenin türeviyle çarpılır. Örneğin (x² + 1)⁵'in türevi 5(x² + 1)⁴·2x'tir. Kökte de aynı yol izlenir: √u'nun türevi u′/(2√u) olur. Değer sorusunda dıştaki fonksiyonun türevi, içerideki ifadenin o noktadaki değerinde okunur.

Zincir kuralı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Değişken değiştirme yöntemiyle integral nasıl alınır?

Kısa cevap: İntegralde bir iç ifade ile o ifadenin türevi (bir sabit farkla) birlikte görünüyorsa u = iç ifade denir ve du = u′ dx yazılır. İntegral u'ya bağlı daha basit bir integrale döner, alınır ve sonunda u yerine eski ifade yazılır. Örneğin ∫2x(x² + 1)⁴ dx'te u = x² + 1 seçilir ve sonuç (x² + 1)⁵/5 + C olur.

Türev sayfasında (x² + 1)⁵'in türevini zincir kuralıyla 5(x² + 1)⁴·2x bulduk; integralde bu ifadeyi görünce geri dönmek gerekir.

Zincir kuralında içtekinin türevi çarpan olarak ortaya çıkar. İntegralde de içteki ifadenin türevi dışarıda bekliyorsa ifade bir zincir kuralı sonucudur. u = içteki ifade dersek du = u′ dx olur ve integral ∫un du gibi basit bir biçime iner. Türev bir sabit çarpanla eksik ya da fazlaysa sabit dışarıda düzenlenir: x dx = 12 du gibi.

∫f(g(x))·g′(x) dx = ∫f(u) du, u = g(x)Adımlar: u'yu seç → du'yu yaz → integrali u ile al → u yerine g(x) yaz.
u seçimi
İntegraluduSonuç
∫2x(x² + 1)⁴ dxx² + 12x dx(x² + 1)⁵/5 + C
∫(3x − 1)⁵ dx3x − 13 dx(3x − 1)⁶/18 + C
∫x²/√(x³ + 1) dxx³ + 13x² dx(2/3)√(x³ + 1) + C

Kök içinde doğrusal ifade: u² dönüşümü

∫x√(x − 1) dx integralinde kökü yok etmek için u2 = x − 1 denir: x = u2 + 1, dx = 2u du. İntegral ∫(u2 + 1)·u·2u du = ∫(2u4 + 2u2) du = 25u5 + 23u3 + C olur; sonunda u yerine √(x − 1) yazılır.

Çözümlü örnek

∫(3x − 1)5 dx nedir?

  1. u = 3x − 1, du = 3 dx → dx = du3.
  2. 13∫u5 du = 13·u66.

Cevap: (3x − 1)⁶/18 + C

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

∫x2√(x3 + 1) dx nedir?

  1. u = x3 + 1, du = 3x2 dx → x2 dx = du3.
  2. 13∫u−1/2 du = 13·2u1/2.

Cevap: (2/3)√(x³ + 1) + C

✔ Doğru

  • İçtekinin türevi bir sabit farkla dışarıda olmalı.
  • Sonunda u yerine x'li ifade yazılır.
  • u = ax + b'de dx = du/a.

✘ Sık yapılan hata

  • du'daki sabiti (1/2, 1/3) unutmak.
  • Sonucu u cinsinden bırakmak.
  • Dışarıdaki x'i sabit sanıp integralin dışına çıkarmak.
Akılda kalsın: “İçini u yap, türevini ara.” Türevi dışarıda varsa yöntem çalışır; sabit fark dışarıda düzeltilir. Sonucu türev alarak denetle: zincir kuralı başladığın ifadeyi geri verir.
Sınavda

Nasıl sorulurKuvvet ya da kök içinde bir polinom ve dışarıda onun türevine benzeyen bir çarpan bulunan integraller sorulur; bazen “x = u² + 1 dönüşümü yapılırsa integral neye dönüşür?” diye ara adım istenir.

TuzakTuzak, du'daki sabit çarpanı unutmak ve dx'i de u'ya çevirmeyi atlamaktır.

?Soru çöz

∫x(x2 + 3)4 dx aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. u = x² + 3, du = 2x dx, x dx = du/2: (1/2)·u⁵/5 = (x² + 3)⁵/10 + C. B, du = 2x dx'teki 1/2'yi unutmaktan; C, integral yerine (x² + 3)⁴'ün türevini almaktan; D, x'i sabit sanıp dışarıda bırakmaktan çıkar.

▭Sen çöz u seç

∫6x2(x3 − 1)2 dx = k(x3 − 1)3 + C ise k = ; ∫(2x + 1)3 dx = m(2x + 1)4 + C ise m = olur.

2/31/821/4

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

f(x) = 2x3 − 6x + 1 fonksiyonunun azalan olduğu en geniş aralık aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. f′(x) = 6x² − 6 = 6(x − 1)(x + 1); başkatsayı pozitif, kökler arasında negatif. A, artan aralığı yazmaktan; C, yalnız x = 1 kökünü kullanmaktan; D, işareti ters okuyup yalnız bir kolu almaktan çıkar.Kaynak: Türevin uygulamaları · Artan ve azalan aralıklar

?Soru 2

f(x) = {2x + a, x < 3; ax − 1, x ≥ 3} fonksiyonunun x = 3'te limiti olduğuna göre a kaçtır?

✓ C. Soldan 6 + a, sağdan 3a − 1; 6 + a = 3a − 1, 2a = 7, a = 7/2. A, 2a = 7'de 2'ye bölmeyi unutmaktan; B, a'ları toplarken işareti çevirmekten; D, sağdaki ifadede −1'i +1 okumaktan (6 + a = 3a + 1) çıkar.Kaynak: Limit ve süreklilik · Parçalı ve mutlak değerli fonksiyonda limit

?Soru 3

limx→π/2 (3 sin x − cos 2x) kaçtır?

✓ B. 3·sin(π/2) − cos π = 3·1 − (−1) = 4. A, cos π'yi 1 almaktan; C, cos 2x yerine cos x yazıp cos(π/2) = 0 almaktan; D, sin(π/2)'yi 0 sanmaktan çıkar.Kaynak: Limit ve süreklilik · Limit özellikleri

?Soru 4

f(x) = x2 − 4x + 1 fonksiyonunun [−1, 3] aralığındaki en büyük ve en küçük değerlerinin toplamı kaçtır?

✓ B. f′(x) = 2x − 4 = 0 → x = 2, f(2) = −3; uçlar f(−1) = 6, f(3) = −2. En büyük 6, en küçük −3, toplam 3. A, sol ucu unutup en büyüğü f(3) = −2 almaktan; C, yalnız en büyük değeri yazmaktan; D, yalnız en küçük değeri yazmaktan çıkar.Kaynak: Türevin uygulamaları · Mutlak maksimum ve minimum

?Soru 5

g(1) = 2, g′(1) = −3, f′(1) = 7 ve f′(2) = 5 olduğuna göre (f∘g)′(1) kaçtır?

✓ C. f′(g(1))·g′(1) = f′(2)·(−3) = 5·(−3) = −15. A, f′'yü g(1) yerine 1'de okuyup 7·(−3) yazmaktan; B, g′(1)'in işaretini kaçırmaktan; D, içtekinin türeviyle çarpmayı unutmaktan çıkar.Kaynak: Türev · Zincir kuralı

?Soru 6

f(x) = x3 − 6x2 + 9x + 2 fonksiyonunun yerel maksimum değeri kaçtır?

✓ C. f′(x) = 3(x − 1)(x − 3); 1'de + → −, yerel maksimum f(1) = 1 − 6 + 9 + 2 = 6. A, değer yerine apsisi yazmaktan; B, yerel minimum değerini (f(3) = 2) vermekten; D, yerel minimumun apsisini yazmaktan çıkar.Kaynak: Türevin uygulamaları · Yerel maksimum ve minimum

?Soru 7

f(x) = {x2 + 1, x < 2; 4x + k, x ≥ 2} fonksiyonu x = 2'de türevlenebilir olduğuna göre k kaçtır?

✓ A. Türevler eşit (2x → 4 ve 4); süreklilik 5 = 8 + k, k = −3. B, x² + 1'deki +1'i unutup 4 = 8 + k yazmaktan; C, son adımda işareti çevirmemekten; D, 5 ile 8'i toplamaktan çıkar.Kaynak: Türev · Türevlenebilirlik

?Soru 8

Bir kenarı uzun bir duvar olan dikdörtgen biçimli bir bahçenin diğer üç kenarı 40 m tel ile çevrilecektir. Bahçenin alanı en çok kaç m² olur?

✓ D. Duvara dik kenarlar x, paralel kenar 40 − 2x: A = 40x − 2x², A′ = 40 − 4x = 0, x = 10, A = 10·20 = 200. A, dört kenarı da telle çevirip kare (10 × 10) almaktan; B, dik kenarlardan birini unutup x(40 − x) yazmaktan; C, alan yerine paralel kenarın uzunluğunu vermekten çıkar.Kaynak: Türevin uygulamaları · Maksimum-minimum problemleri

?Soru 9

f(2) = 3, f′(2) = −1, g(2) = 4 ve g′(2) = 5 olduğuna göre (fg)′(2) kaçtır?

✓ C. (f′g − fg′)/g² = (−1·4 − 3·5)/16 = −19/16. A, paydaki çıkarmayı toplama yapmaktan (−4 + 15); B, f′(2)/g′(2) diye türevleri bölmekten; D, paydaki sırayı ters kurup fg′ − f′g yazmaktan çıkar.Kaynak: Türev · Çarpım ve bölüm kuralı

?Soru 10

limx→−1 x2 + 4x + 3x2 − 1 kaçtır?

✓ D. (x + 1)(x + 3) / ((x + 1)(x − 1)) = (x + 3)/(x − 1) → 2/(−2) = −1. A, x − 1 = −2'nin işaretini kaçırmaktan; B, sadeleştirdikten sonra x yerine −1 değil 0 yazmaktan; C, 0/0'ı limitin olmaması sanmaktan çıkar.Kaynak: Limit ve süreklilik · 0/0 belirsizliği
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?AYT Matematik soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →