Belirsiz integral: türevi verilen fonksiyonu geri bulmak
MEB 12. sınıf · İntegral · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTürev nedir, anlık değişim oranı limitle nasıl tanımlanır?Bağlantılı konudan (Türev). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bir fonksiyonun [a, a + h] aralığındaki ortalama değişim hızı (f(a + h) − f(a))/h'dir. h sıfıra yaklaşırken bu oranın limiti varsa bu limite f'nin x = a noktasındaki türevi denir ve f′(a) ile gösterilir. Türev, fonksiyonun o andaki değişim hızıdır; konum fonksiyonunun türevi anlık hızı verir.
Değişim hızı ve türevin tanımı
✎Konu anlatımı
Belirsiz integral nedir, integral sabiti C neden eklenir?
Kısa cevap: Türevi f(x) olan F(x) fonksiyonuna f'nin bir ters türevi denir. f'nin bütün ters türevleri F(x) + C biçimindedir ve bu küme ∫f(x) dx ile gösterilir; buna f'nin belirsiz integrali denir. Sabitin türevi 0 olduğu için türevi aynı olan sonsuz sayıda fonksiyon vardır; C sabiti bu belirsizliği gösterir.Türev sayfasında konumdan hıza gittik; integral, hızı bilip konumu bulmak gibi geriye doğru bir yolculuktur.
x², x² + 2 ve x² − 2 fonksiyonlarının üçünün de türevi 2x'tir; çünkü sabit terimler türevde kaybolur. Bu yüzden “türevi 2x olan fonksiyon” tek değildir: x2 + C biçimindeki her fonksiyon bu işi görür. Grafikte bu fonksiyonlar birbirinin düşey ötelenmişidir ve aynı x'te teğetleri paraleldir.
Sonucu denetlemenin yolu her zaman aynıdır: bulduğun ifadenin türevini al; integrali alınan fonksiyon çıkıyorsa cevap doğrudur.
∫3x2 dx nedir?
- Türevi 3x² olan fonksiyon: x³.
- Denetle: (x3 + C)′ = 3x2.
Cevap: x³ + C
F(x) = x2 + 5 ve G(x) = (x − 1)2 + 2x fonksiyonları aynı fonksiyonun ters türevleri midir?
- G(x) = x2 − 2x + 1 + 2x = x2 + 1.
- F′(x) = G′(x) = 2x; F ile G arasındaki fark sabit: 4.
Cevap: Evet, ikisi de 2x'in ters türevidir.
✔ Doğru
- Ters türevler arasındaki fark sabittir.
- Sonucu türev alarak denetle.
- Belirsiz integralde C her zaman yazılır.
✘ Sık yapılan hata
- C'yi yazmamak.
- İntegral yerine türev almak: ∫x³ dx'e 3x² yazmak.
- dx'i işlem dışı bir süs sanmak; değişkenin hangisi olduğunu söyler.
Nasıl sorulurBir fonksiyonun ters türevi olup olmadığı, ya da iki ters türev arasındaki fark sorulur; çoğu zaman şıkların türevi alınarak doğru cevap bulunur.
TuzakTuzak, türevle integrali karıştırmak ve sabit farkı olan iki fonksiyonun aynı ailede olduğunu görmemektir.
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi f(x) = 4x3 fonksiyonunun bir ters türevi değildir?