Zorunlu hizmet süresi dolmadan hangi mazeretlerle tayin istenebilir?
Sağlık, aile birliği ve can güvenliği olmak üzere üç mazeret sayılır; her biri yönetmelikte aranan belgeyle gösterilmelidir (md. 12–14/A).
MEMURLUK REHBERİ · 657 SAYILI KANUN
Kısa cevap: Memur, sağlık, aile birliği (eş durumu) ve can güvenliği olmak üzere 3 mazeretten birini belgelerse zorunlu çalışma süresini tamamlamadan kendi isteğiyle tayin isteyebilir (Yer Değiştirme Yönetmeliği md. 12). Sağlık ve eş durumu mazeretinde tayin sonrası mazeretin sürdüğü her yıl Ocak ayında yeniden belgelenir.
Tayin dönemini beklemeden, zorunlu hizmet süresi dolmadan yer değiştirmenin yolu mazeret tayinidir. Yönetmelik üç mazeret türünü ayrı maddelerde düzenler ve her biri için farklı bir belge ister. Aşağıda hangi mazeretin kimleri kapsadığı, hangi belgenin arandığı ve mazeret sona erince ne olduğu sade biçimde anlatılır. Eş durumu tayininin 657 sayılı Kanundaki yönü (eşin görev süresiyle sınırlı aylıksız izin) ve karşılıklı yer değiştirme için memur tayini sayfasına bakın.
Kaynak: Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik (Bakanlar Kurulu Kararı 19/4/1983, 83/6525; mevzuat.gov.tr güncel metin) ve 1 resmî kaynak daha · Son kaynak kontrolü:
| Mazeret | Kimin durumu sayılır? | Aranan belge | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sağlık | Memurun kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararıyla vasi tayin edildiği kardeşi | Hastalığın görev yerinde tedavisinin mümkün olmadığını ya da görev yerinin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini gösteren sağlık kurulu raporu | md. 13 |
| Aile birliği (eş durumu) | Memurun eşi; eş kamu personeli, özel sektörde çalışan veya milletvekili, belediye başkanı, muhtar ya da noter olabilir | Eşin çalıştığını gösteren belge ve evlilik durumunu kanıtlayan belge | md. 14 |
| Can güvenliği | Memurun kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından biri | Bulunulan yerde kalmanın can güvenliğini tehdit ettiğini gösteren adli veya mülki idare makamı belgesi | md. 14/A |
Üç mazeretin ortak noktası, yönetmeliğin 12. maddesine göre belgelenmesi halinde hizmet bölgesindeki ve hizmet alanındaki zorunlu çalışma süresinin dolmasının beklenmemesidir. Sağlık ve can güvenliği mazeretine dayalı atamalar ayrıca yer değiştirme dönemine tabi değildir; yani genel kuraldaki Haziran–Eylül dönemini (md. 8) beklemeden yapılabilir.
| Eşin durumu | Memurun atanacağı yer |
|---|---|
| Eş kamu personeli; kurum içinde yer değiştirme imkânı yok veya eş zorunlu yer değiştirmeye tabi görevde | Eşin bulunduğu yer |
| Eşlerin ikisi de aynı kurumda çalışıyor | Kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yer |
| Eşler farklı kurumlarda çalışıyor | Kurumlar arası koordinasyonla, iki kurumun da öncelikli ihtiyacı olan yer |
| Eş kamu personeli değil; başvuru tarihi itibarıyla son iki yılda 360 gün SGK primi ödeyerek çalışmış ve halen çalışıyor | Eşin çalıştığı yer |
| Eş milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter | Eşin bulunduğu yer |
Başvuruya eşin çalıştığını gösteren belge ile evlilik durumunu kanıtlayan belge eklenir (md. 14). Özel sektörde çalışan eş için ölçü “son iki yıl içinde 360 gün prim”dir; bu ölçü 2015'te kesintisiz son üç yıl yerine getirilmiştir. Genel sağlık bakımından önemi olan sağlık personeli için özel yönetmelikte farklı usul belirlenebilir.
Kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından birinin bulunduğu yerde kalmasının can güvenliğini tehdit altında bırakacağı adli veya mülki idare makamlarından alınacak belgeyle gösterilir. Atama önce aynı hizmet bölgesinde başka bir hizmet alanına, orada ihtiyaç yoksa diğer hizmet bölgelerine yapılır (md. 14/A).
6284 sayılı Kanun md. 4/1-(a) uyarınca hakkında adli makamlarca işyerinin değiştirilmesine ilişkin koruyucu tedbir kararı alınan memur da aynı şekilde aynı hizmet bölgesindeki başka bir hizmet alanına, ihtiyaç yoksa diğer hizmet bölgelerine atanabilir (md. 14/A).
Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış memur, mazereti sona ererse zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır (md. 12). Yönetmelik, mazeretin devam ettiğinin her yıl Ocak ayında belgelenmesini zorunlu tutar; belgeyi zamanında almayı unutmayın.
Engellilik oranı en az %40 olan memurlar ile ağır engelli eşi ya da bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımı bulunanlar ise engellilik durumundan kaynaklanan talepleri için ayrı bir düzenleme olan Ek madde 3'ten yararlanır; bu talepler yönetmelikteki kısıtlayıcı hükümlere bağlı olmaksızın kurumun kadro imkânlarına göre karşılanır. Yönetmelikteki “bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz” sınırı Danıştay İkinci Dairesinin 21/3/2018 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.
Sağlık, aile birliği ve can güvenliği olmak üzere üç mazeret sayılır; her biri yönetmelikte aranan belgeyle gösterilmelidir (md. 12–14/A).
Sağlık veya aile birliği mazeretiyle tayin olan memur, mazeretin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelemek zorundadır.
Hayır. Yönetmelik yalnız sağlık ve can güvenliği mazeretine dayalı atamaların yer değiştirme dönemine tabi olmadığını söyler; eş durumu bu istisnada sayılmaz, kendi kurumunuzun atama düzenine bakın.
Eşinizin, başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün SGK primi ödeyerek çalışmış ve halen çalışıyor olması gerekir; bu durumda eşinizin çalıştığı yere atanma istenebilir.
Adli veya mülki idare makamlarından alınan, bulunulan yerde kalmanın can güvenliğini tehdit ettiğini gösteren belge istenir; 6284 sayılı Kanun kapsamında işyeri değişikliği tedbir kararı da dayanak olur.
Hayır. Zorunlu çalışma süresini mazeretle tamamlamayan memur, mazeret sona erince eksik kalan süreyi tamamlamak zorundadır.
Bu sayfadaki bilgiler tarihinde yukarıdaki resmî kaynakların yürürlükteki metniyle karşılaştırıldı. Mevzuat ve kılavuzlar değişebilir; başvuru ya da işlem öncesinde kaynağın güncel metnini esas alın. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.