Memurlara verilen disiplin cezaları nelerdir?
Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere beş ceza vardır (md. 125).
MEMURLUK REHBERİ · 657 SAYILI KANUN
Kısa cevap: 657 sayılı Kanun md. 125'e göre 5 disiplin cezası vardır: uyarma, kınama, aylıktan kesme (brüt aylığın 1/30–1/8'i), kademe ilerlemesinin 1–3 yıl durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. Savunma süresi en az 7 gün, itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür (md. 130, 135).
Disiplin cezası, memurun kanunun, yönetmeliklerin ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin emrettiği ödevleri yapmaması ya da yasakladığı işleri yapması durumunda, fiilin niteliğine ve ağırlığına göre verilir (md. 124). Aşağıda cezaların ne olduğu, kimin verebildiği, süreler ve cezanın özlük dosyasındaki akıbeti özetlenmiştir. Fiil listesi kanunda ayrıntılı sayılmıştır; burada her ceza için tipik örnekler ve ilgili bend numarası verilir.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Son kaynak kontrolü:
| Ceza | Anlamı | Kim verir | İtiraz mercii | Özlük dosyasından silinme |
|---|---|---|---|---|
| Uyarma (md. 125/A) | Daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri (md. 126) | Disiplin kurulu (md. 135) | Uygulamadan 5 yıl sonra, atamaya yetkili amire başvurarak (md. 133) |
| Kınama (md. 125/B) | Görev ve davranışlarda kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri (md. 126) | Disiplin kurulu (md. 135) | Uygulamadan 5 yıl sonra (md. 133) |
| Aylıktan kesme (md. 125/C) | Brüt aylıktan 1/30–1/8 arası kesinti; cezanın veriliş tarihini izleyen ay başında uygulanır (md. 132) | Disiplin amiri (md. 126) | Disiplin kurulu (md. 135) | Uygulamadan 10 yıl sonra (md. 133) |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması (md. 125/D) | Bulunulan kademede ilerlemenin 1–3 yıl durdurulması | Disiplin kurulu kararından sonra atamaya yetkili amir (md. 126) | Yüksek disiplin kurulu (md. 135) | Uygulamadan 10 yıl sonra, disiplin kurulunun görüşü alınarak (md. 133) |
| Devlet memurluğundan çıkarma (md. 125/E) | Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma | Kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla (md. 126) | Md. 135'in itiraz sayımında yer almaz; idari yargı yolu açıktır | Silinme yoktur (md. 133 bu cezayı kapsam dışı bırakır) |
Disiplin kurulları ve yüksek disiplin kurulları kendiliğinden ayrı bir ceza öneremez; cezayı kabul veya reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir (md. 126). Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir (md. 135).
Cezalar verildikleri tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır (md. 132). Verilen cezalar üst disiplin amirine, memurluktan çıkarma cezası ayrıca kanun metnindeki ifadeyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir (md. 133).
Kanun her ceza için fiilleri tek tek sayar ve “benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden ceza verilir” der. Aşağıdakiler ağırlık derecesini gösteren örneklerdir; tam liste için md. 125'in ilgili bendine bakın.
| Ceza | Tipik fiiller | Kanundaki yer |
|---|---|---|
| Uyarma | Verilen görevleri düzensiz veya kayıtsız yapmak, özürsüz geç gelmek ya da erken ayrılmak, kılık ve kıyafet kuralına uymamak | md. 125/A (a, b, g) |
| Kınama | Resmî araç gereci özel işte kullanmak veya kaybetmek, amire saygısızlık, iş arkadaşına sataşmak, yetkisiz olarak basına bilgi veya demeç vermek, eş ve reşit olmayan çocukların kazanç getiren sürekli faaliyetini bildirmemek | md. 125/B (b, c, e, f, h, m) |
| Aylıktan kesme | Verilen görevi kasıtlı olarak yapmamak, özürsüz 1 veya 2 gün göreve gelmemek, resmî araç gereci özel menfaat için kullanmak, amire sözle saygısızlık | md. 125/C (a, b, c, e) |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Özürsüz kesintisiz 3–9 gün göreve gelmemek, göreve sarhoş gelmek, ticaret yapmak veya yasak kazanç getirici faaliyette bulunmak, mal bildirimi vermemek, açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak, gerçeğe aykırı rapor düzenlemek, siyasi parti yararına faaliyette bulunmak | md. 125/D (a, b, f, h, j, k, o) |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Bir yılda toplam 20 gün özürsüz göreve gelmemek, siyasi partiye girmek, grev ve boykot gibi eylemlere katılmak, amire veya iş sahibine fiilî tecavüz, yetki almadan gizli bilgi açıklamak | md. 125/E (a, c, d, f, h) |
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe cezasında soruşturmaya başlama | Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 1 ay | md. 127/a |
| Memurluktan çıkarma cezasında kovuşturmaya başlama | Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay | md. 127/b |
| Ceza verme yetkisinde azami zamanaşımı | Fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl | md. 127 (7573 sayılı Kanunla değişik fıkra) |
| Savunma için verilen süre | En az 7 gün; savunma yapmayan hakkından vazgeçmiş sayılır | md. 130 |
| Uyarma, kınama, aylıktan kesmede karar | Soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün | md. 128 |
| Kademe cezasında dosyanın kurula gönderilmesi ve kurul kararı | Dosya 15 gün içinde kurula gider, kurul 30 gün içinde karar bildirir | md. 128 |
| Memurluktan çıkarmada yüksek disiplin kurulu kararı | Dosyanın kurula iletilmesinden itibaren azami 6 ay | md. 128 |
| İtiraz | Kararın tebliğinden itibaren 7 gün; itiraz mercii 30 gün içinde karar verir | md. 135 |
Memur hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez (md. 130). Hakkında memurluktan çıkarma istenen memur soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye ve disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi ya da vekili aracılığıyla savunma yapmaya hakkı vardır (md. 129). Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, kalan zamanaşımı süresi içinde yeniden ceza verilebilir; süre dolmuşsa veya 6 aydan az kalmışsa en geç 6 ay içinde (md. 127).
Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma olmak üzere beş ceza vardır (md. 125).
Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. İtiraz mercii 30 gün içinde karar verir.
Hayır. Savunması alınmadan ceza verilemez; verilen süre en az 7 gündür ve bu süre içinde savunma yapmayan memur hakkından vazgeçmiş sayılır.
Uyarma ve kınama uygulamasından 5 yıl, diğer cezalardan (memurluktan çıkarma hariç) 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak silinme istenebilir.
Fiilin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe cezasında 1 ay içinde soruşturmaya, memurluktan çıkarmada 6 ay içinde kovuşturmaya başlanmalıdır; fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde de ceza verilmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler tarihinde yukarıdaki resmî kaynakların yürürlükteki metniyle karşılaştırıldı. Mevzuat ve kılavuzlar değişebilir; başvuru ya da işlem öncesinde kaynağın güncel metnini esas alın. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.