MEMURLUK REHBERİ · 657 SAYILI KANUN

Memur disiplin cezaları: hangi fiile hangi ceza verilir? (657 md. 125)

Kısa cevap: 657 sayılı Kanun md. 125'e göre 5 disiplin cezası vardır: uyarma, kınama, aylıktan kesme (brüt aylığın 1/30–1/8'i), kademe ilerlemesinin 1–3 yıl durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. Savunma süresi en az 7 gün, itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür (md. 130, 135).

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 124–135 (127. madde 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik) ↗

Disiplin cezası, memurun kanunun, yönetmeliklerin ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin emrettiği ödevleri yapmaması ya da yasakladığı işleri yapması durumunda, fiilin niteliğine ve ağırlığına göre verilir (md. 124). Aşağıda cezaların ne olduğu, kimin verebildiği, süreler ve cezanın özlük dosyasındaki akıbeti özetlenmiştir. Fiil listesi kanunda ayrıntılı sayılmıştır; burada her ceza için tipik örnekler ve ilgili bend numarası verilir.

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu · Son kaynak kontrolü:

Beş ceza: ne anlama gelir, kim verir, nasıl itiraz edilir

CezaAnlamıKim verirİtiraz merciiÖzlük dosyasından silinme
Uyarma (md. 125/A)Daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesiDisiplin amiri (md. 126)Disiplin kurulu (md. 135)Uygulamadan 5 yıl sonra, atamaya yetkili amire başvurarak (md. 133)
Kınama (md. 125/B)Görev ve davranışlarda kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesiDisiplin amiri (md. 126)Disiplin kurulu (md. 135)Uygulamadan 5 yıl sonra (md. 133)
Aylıktan kesme (md. 125/C)Brüt aylıktan 1/30–1/8 arası kesinti; cezanın veriliş tarihini izleyen ay başında uygulanır (md. 132)Disiplin amiri (md. 126)Disiplin kurulu (md. 135)Uygulamadan 10 yıl sonra (md. 133)
Kademe ilerlemesinin durdurulması (md. 125/D)Bulunulan kademede ilerlemenin 1–3 yıl durdurulmasıDisiplin kurulu kararından sonra atamaya yetkili amir (md. 126)Yüksek disiplin kurulu (md. 135)Uygulamadan 10 yıl sonra, disiplin kurulunun görüşü alınarak (md. 133)
Devlet memurluğundan çıkarma (md. 125/E)Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaKurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla (md. 126)Md. 135'in itiraz sayımında yer almaz; idari yargı yolu açıktırSilinme yoktur (md. 133 bu cezayı kapsam dışı bırakır)

Disiplin kurulları ve yüksek disiplin kurulları kendiliğinden ayrı bir ceza öneremez; cezayı kabul veya reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir (md. 126). Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir (md. 135).

Cezalar verildikleri tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır (md. 132). Verilen cezalar üst disiplin amirine, memurluktan çıkarma cezası ayrıca kanun metnindeki ifadeyle Devlet Personel Başkanlığına bildirilir. Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir (md. 133).

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 124–135 (127. madde 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik) ↗

Hangi fiil hangi cezayı gerektirir? Özet

Kanun her ceza için fiilleri tek tek sayar ve “benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden ceza verilir” der. Aşağıdakiler ağırlık derecesini gösteren örneklerdir; tam liste için md. 125'in ilgili bendine bakın.

CezaTipik fiillerKanundaki yer
UyarmaVerilen görevleri düzensiz veya kayıtsız yapmak, özürsüz geç gelmek ya da erken ayrılmak, kılık ve kıyafet kuralına uymamakmd. 125/A (a, b, g)
KınamaResmî araç gereci özel işte kullanmak veya kaybetmek, amire saygısızlık, iş arkadaşına sataşmak, yetkisiz olarak basına bilgi veya demeç vermek, eş ve reşit olmayan çocukların kazanç getiren sürekli faaliyetini bildirmemekmd. 125/B (b, c, e, f, h, m)
Aylıktan kesmeVerilen görevi kasıtlı olarak yapmamak, özürsüz 1 veya 2 gün göreve gelmemek, resmî araç gereci özel menfaat için kullanmak, amire sözle saygısızlıkmd. 125/C (a, b, c, e)
Kademe ilerlemesinin durdurulmasıÖzürsüz kesintisiz 3–9 gün göreve gelmemek, göreve sarhoş gelmek, ticaret yapmak veya yasak kazanç getirici faaliyette bulunmak, mal bildirimi vermemek, açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak, gerçeğe aykırı rapor düzenlemek, siyasi parti yararına faaliyette bulunmakmd. 125/D (a, b, f, h, j, k, o)
Devlet memurluğundan çıkarmaBir yılda toplam 20 gün özürsüz göreve gelmemek, siyasi partiye girmek, grev ve boykot gibi eylemlere katılmak, amire veya iş sahibine fiilî tecavüz, yetki almadan gizli bilgi açıklamakmd. 125/E (a, c, d, f, h)
  • Tekrar: bir disiplin cezasına konu olan fiil, silinme süresi dolmadan yinelenirse bir derece ağır ceza verilir.
  • Aynı derecede cezayı gerektiren ama ayrı fiillerden verilen cezaların üçüncüsünde bir derece ağır ceza verilir.
  • Geçmiş hizmetleri olumlu olup ödül veya başarı belgesi alan memura, bir derece hafif ceza verilebilir.
  • Öğrenim durumları nedeniyle yükselebilecekleri kadroların son kademesindeki memurlarda kademe ilerlemesinin durdurulması gereken hâllerde, brüt aylığın 1/4–1/2'si kesilir; tekrarında görevlerine son verilir.
  • Aynı fiil suç da oluşturuyorsa disiplin kovuşturması ceza kovuşturmasına engel olmaz; memurun mahkûm olup olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel değildir (md. 125, 131).

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 124–135 (127. madde 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik) ↗

Süreler: soruşturma, savunma, karar ve zamanaşımı

AşamaSüreDayanak
Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe cezasında soruşturmaya başlamaFiilin öğrenildiği tarihten itibaren 1 aymd. 127/a
Memurluktan çıkarma cezasında kovuşturmaya başlamaFiilin öğrenildiği tarihten itibaren 6 aymd. 127/b
Ceza verme yetkisinde azami zamanaşımıFiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 2 yılmd. 127 (7573 sayılı Kanunla değişik fıkra)
Savunma için verilen süreEn az 7 gün; savunma yapmayan hakkından vazgeçmiş sayılırmd. 130
Uyarma, kınama, aylıktan kesmede kararSoruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 günmd. 128
Kademe cezasında dosyanın kurula gönderilmesi ve kurul kararıDosya 15 gün içinde kurula gider, kurul 30 gün içinde karar bildirirmd. 128
Memurluktan çıkarmada yüksek disiplin kurulu kararıDosyanın kurula iletilmesinden itibaren azami 6 aymd. 128
İtirazKararın tebliğinden itibaren 7 gün; itiraz mercii 30 gün içinde karar verirmd. 135

Memur hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez (md. 130). Hakkında memurluktan çıkarma istenen memur soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye ve disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi ya da vekili aracılığıyla savunma yapmaya hakkı vardır (md. 129). Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, kalan zamanaşımı süresi içinde yeniden ceza verilebilir; süre dolmuşsa veya 6 aydan az kalmışsa en geç 6 ay içinde (md. 127).

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 124–135 (127. madde 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik) ↗

Cezanın kariyere etkisi

  • Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı ve dengi veya üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurum başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz (md. 132).
  • Adaylık süresi içinde birden fazla uyarma ve/veya kınama, ya da aylıktan kesme veya kademe durdurma cezası alan aday memurun ilişiği kesilir (md. 56); ayrıntı için aday memurluk sayfasına bakın.
  • Disiplin cezaları özlük dosyasında kalır; ceza türüne göre md. 133'teki sürelerin sonunda silinmesi istenebilir. Memurun bu sürelerdeki davranışları isteği haklı kılacak nitelikteyse silinmeye karar verilir.

Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 124–135 (127. madde 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanunla değişik) ↗

Disiplin cezaları soruları

Kaynaklar

Son kontrol

Bu sayfadaki bilgiler tarihinde yukarıdaki resmî kaynakların yürürlükteki metniyle karşılaştırıldı. Mevzuat ve kılavuzlar değişebilir; başvuru ya da işlem öncesinde kaynağın güncel metnini esas alın. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.

İlgili hesaplayıcı ve sayfalar

Memur hakları: diğer sayfalar

Rehberdeki diğer sayfalar