Memur ne yapamaz? Yan iş, ticaret, sosyal medya, hediye ve mal bildirimi kuralları
Kısa cevap: Memur ticaret yapamaz ve ticarethanede görev alamaz (657 sayılı Kanun md. 28), hediye alamaz (md. 29), greve katılamaz (md. 27) ve siyasi partiye üye olamaz (md. 7). Mal bildirimini göreve girişte verir ve 0 ile 5 ile biten yılların şubat sonuna kadar, yani 5 yılda bir yeniler (3628 sayılı Kanun md. 6, 7).
Memurun yasakları 657 sayılı Kanunun “Ödevler ve Sorumluluklar” ve “Yasaklar” bölümlerinde, mal bildirimi ise 3628 sayılı Kanunda düzenlenir. Bu sayfa yan iş ve ticaret sınırlarını, hediye kurallarını, basına demeç ve siyasi faaliyet yasağını, mal bildiriminin sürelerini ve kılık kıyafet kurallarını bir arada toplar. Her yasağın aykırılığında hangi disiplin cezasının geldiği de yazılıdır.
Kaynak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 5 resmî kaynak daha · Son kaynak kontrolü:
Ticaret ve yan iş yasağı (md. 28)
Tacir veya esnaf sayılmayı gerektirecek bir faaliyette bulunamazsınız; ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil olamaz, kollektif şirkette ortak ya da komandit şirkette komandite ortak olamazsınız.
Mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yer açamazsınız.
Gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait iş yerinde ya da vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamazsınız.
Eşiniz, reşit olmayan ya da mahcur çocuklarınız yasaklanan faaliyette bulunuyorsa bunu 15 gün içinde bağlı olduğunuz kuruma bildirmek zorundasınız.
Üyesi olduğunuz yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelikleri serbesttir.
Özel kanunlarda belirtilen görevler
Özel kanunlarda açıkça belirtilen görevler yasak dışındadır.
Devlet memurlarının doğrudan veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacıyla hediye kabul etmeleri yasaktır; iş sahiplerinden borç para istemek ve almak da yasaktır (md. 29). Denetimindeki ya da kurumunla ilgisi olan bir teşebbüsten, doğrudan ya da aracı eliyle, her ne ad altında olursa olsun menfaat sağlamak ayrıca yasaktır (md. 30).
Yasağın ayrıntıları Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği md. 15'te yer alır: ekonomik değeri olsun olmasın, tarafsızlığını etkileyebilecek ya da etkiliyor görünümü yaratacak her şey hediye sayılır. Karşılama, veda ve kutlama hediyeleri, burs, seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çeki gibi menfaatler kurumunla iş ilişkisi olanlardan kabul edilemez. Buna karşılık kitap, dergi gibi yayınlar, herkese dağıtılan sembolik tanıtım ürünleri, açık yarışma ve kampanya ödülleri ve finans kurumlarından piyasa koşullarıyla alınan krediler yasak kapsamında değildir; tam liste için yönetmeliğin ilgili maddesine bakın.
Yabancı devlet, milletlerarası kuruluş veya Türk uyruğunda olmayan özel kişi/kuruluştan alınan hediye veya hibe niteliğindeki eşya
Değeri 10 aylık net asgari ücret toplamını aşıyorsa alındığı tarihten itibaren 1 ay içinde kuruma teslim edilir
10 × 28.075,50 TL = 280.755 TL
28.075,50 TL, 1/1/2026–31/12/2026 dönemi için net asgari ücrettir. Hediyenin değeri Maliye ve Gümrük Bakanlığınca yönetmeliğe göre belirlenir (3628 sayılı Kanun md. 3).
Genel müdür ve eşiti ya da daha üst düzey kamu görevlilerinden Kamu Görevlileri Etik Kurulu, gerektiğinde her takvim yılı sonunda aldıkları hediyelerin listesini isteyebilir (md. 29).
Kamu görevleri hakkında basına, haber ajanslarına, radyo ve televizyona bilgi veya demeç vermek. Bilgiyi bakanın yetkili kıldığı görevli (illerde valiler veya görevlendirdikleri) verir
md. 15
Kınama (md. 125/B-m)
Siyasi partiye üye olmak; herhangi bir siyasi parti, kişi veya zümrenin yararını ya da zararını hedefleyen davranış; siyasi ve ideolojik amaçlı beyan ve eylem
md. 7
Siyasi partiye girmek memurluktan çıkarma (md. 125/E-c); partinin yararına ya da zararına fiilen faaliyette bulunmak kademe durdurma (md. 125/D-o)
Greve karar vermek, grev tertiplemek, ilan etmek, propaganda yapmak; greve veya grev teşebbüsüne katılmak, desteklemek ya da teşvik etmek
md. 27
İdeolojik veya siyasi amaçla grev gibi eylemlere katılmak memurluktan çıkarma (md. 125/E-a)
Kamu hizmetini aksatacak şekilde memurluktan kasıtlı birlikte çekilmek, birlikte göreve gelmemek, işi yavaşlatmak
md. 26
İdeolojik veya siyasi amaçlıysa memurluktan çıkarma (md. 125/E-a)
Görevden ayrılmış olsa bile kamu hizmetiyle ilgili gizli bilgileri yetkili bakanın yazılı izni olmadan açıklamak
657 sayılı Kanunda “sosyal medya” ifadesini kullanan ayrı bir madde yoktur. Paylaşımların için geçerli olan, yukarıda anlatılan genel hükümlerdir: kamu görevi hakkında bilgi vermeyi sınırlayan md. 15, gizli bilgi yasağı md. 31, siyasi ve ideolojik beyan yasağı md. 7 ve resmî sıfatın gerektirdiği itibar ve güvene hizmet içinde ve dışında layık davranma yükümü md. 8. Hizmet dışında memurun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlar kınama (md. 125/B-d), hizmet içinde aylıktan kesme cezası gerektirir (md. 125/C-ı).
Genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunlara bağlı kuruluşlarda aylık, ücret veya ödenek karşılığı çalışan memurlar mal bildirimi vermek zorundadır (md. 2). Bildirim; sizin, eşinizin ve velayetiniz altındaki çocuklarınızın taşınmaz mallarını, ayrıca net aylık ödemenin beş katından fazla tutardaki para, hisse senedi, tahvil, altın, mücevher ve diğer taşınırları, hakları, alacakları ve gelirleri ile bunların kaynaklarını, borçlarını ve sebeplerini kapsar (md. 5).
Durum
Süre
Dayanak
Göreve atanma
Göreve giriş için gerekli belgelerle birlikte; verilmeden atama yapılamaz
md. 6/a
Mal varlığında önemli değişiklik
1 ay içinde
md. 6/d
Görevin sona ermesi
Ayrılma tarihinden sonraki 1 ay içinde
md. 6/f
Yenileme
Sonu 0 ve 5 ile biten yılların en geç şubat ayı sonuna kadar (yani 5 yılda bir)
md. 7
Bildirimler kurumun özlük işleriyle ilgili makamına, bu makam yoksa atamaya yetkili makama verilir; birden fazla görevi olan asli görevinden dolayı tek bildirim verir (md. 8).
Süresinde bildirim vermeyene mercilerce ihtar yapılır; ihtardan sonra 30 gün içinde mazeretsiz bildirmeyene 3 aya kadar hapis cezası verilir (md. 10).
Belirlenen durum ve sürelerde mal bildirimi vermemek kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir (657 md. 125/D-j).
Bildirimlerin içeriği hakkında yetkililer dışında açıklama yapılamaz; bildirimlerdeki bilgilere dayanarak yayın yapılamaz (md. 9).
Kılık ve kıyafet yönetmeliği memur, sözleşmeli ve geçici görevli personeli ile işçileri kapsar. Genel ilke giyimde sadelik, temizlik ve hizmete uygunluktur (md. 4). Emniyet hizmetleri sınıfı, hâkim ve savcılar ile TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli kendi özel yönetmeliklerine tabidir (md. 6).
Kadınlarda kolsuz ve çok açık yakalı gömlek, bluz veya elbise ile streç, kot ve benzeri pantolon giyilmez; etek boyu dizden yukarı ve yırtmaçlı olamaz; terlik tipi sandalet giyilmez (md. 5/a).
Erkeklerde elbise temiz, düzgün, ütülü ve sade olur; ayakkabı kapalı, temiz ve boyalı giyilir; sandalet veya atkılı ayakkabı giyilmez; kravat takılır; bina içinde gömleksiz, kravatsız ve çorapsız dolaşılmaz (md. 5/b).
Yaz kıyafeti 15 Mayıs–15 Eylül arasında uygulanır; ayrıntıları merkezde ilgili bakanlıklar, illerde valiler belirler (md. 11).
Sağlık, şantiye, arazi, atölye gibi yerlerde çalışanlarda giyim eşyası işin özelliğine göre kurumca belirlenir (md. 7).
Ticaret ve esnaflık sayılacak faaliyet, ofis veya büro açma ve özel kişilerin iş yerinde çalışma yasaktır (657 md. 28); kanundaki istisnalar (kurumu temsilen iştirak görevleri, kooperatif ve meslek kuruluşu kurulları) saklıdır.
Hediye istemek ve menfaat amacıyla hediye kabul etmek yasaktır (md. 29); kurumla iş ilişkisi olanlardan kabul edilemeyen hediyelerin tam listesi Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği md. 15'tedir.
Kamu görevleri hakkında basına bilgi veya demeç veremez; bilgiyi bakanın yetkili kıldığı görevli ya da illerde valiler verir (md. 15). Yetkisiz demeç kınama cezası gerektirir.
Hayır. Memurlar greve karar veremez, grev tertipleyemez ve greve ya da grev teşebbüsüne katılamaz (md. 27); ideolojik veya siyasi amaçla grev gibi eylemlere katılmak memurluktan çıkarma nedenidir (md. 125/E-a).
Bu sayfadaki bilgiler tarihinde yukarıdaki resmî kaynakların yürürlükteki metniyle karşılaştırıldı. Mevzuat ve kılavuzlar değişebilir; başvuru ya da işlem öncesinde kaynağın güncel metnini esas alın. Yanlış ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize bildirin.