Yamuk ve deltoid: orta taban, alan ve köşegenler

Yamuğun yalnızca iki kenarı paraleldir; bu tek paralellik orta tabanı, alan formülünü ve köşegenlerin oluşturduğu kelebek alanlarını verir. Deltoidle özel dörtgenleri tamamlıyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · YAMUK

Yamuk: iki taban, iki yan kenar ve bütünler açılar

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKare bir dikdörtgen midir, özel dörtgenler arasında nasıl bir ilişki vardır?Bağlantılı konudan (Çokgenler ve dörtgenler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Özel dörtgenler bir aile ağacı oluşturur. En az bir çift karşılıklı kenarı paralel dörtgen yamuk, iki çifti de paralel olan paralelkenardır. Açıları dik paralelkenar dikdörtgen, kenarları eşit paralelkenar eşkenar dörtgendir. Kare ikisinin özelliklerini birden taşır. Bir köşegenine göre simetrik dörtgen ise deltoiddir.

Özel dörtgenlerin aile ağacı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yamuğun elemanları nelerdir, yamukta açı özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Yamuk, en az bir çift karşılıklı kenarı paralel olan dörtgendir. Paralel kenarlara taban, öbür iki kenara yan kenar, tabanlar arasındaki uzaklığa yükseklik denir. Tabanlar paralel olduğu için aynı yan kenar üzerindeki iki açı bütünlerdir: toplamları 180°'dir. Bu kural yamuktaki açı sorularının başlangıç noktasıdır.

Bir merdivenin basamakları ya da bir kova kesiti: paralel iki çizgi ve onları birleştiren iki eğik kenar.

Çokgenler ve dörtgenler sayfasında gördük: en az bir çift karşılıklı kenarı paralel olan dörtgen yamuktur. ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC] ise [AB] alt taban, [DC] üst taban, [AD] ve [BC] yan kenarlardır. Tabanlar arasındaki dik uzaklık yüksekliktir; genellikle h ile gösterilir. Paralel kenar çiftinin iki tane olduğu durum paralelkenardır; bu sayfada tabanların farklı uzunlukta olduğu yamukları ele alıyoruz.

Tabanlar paraleldir (oklar); yükseklik h, tabanlar arasındaki dik uzaklıktır.Görsel: Sınav Defteri

Yan kenardaki açılar bütünlerdir

[AB] ∥ [DC] ve [AD] bir kesen olduğu için A ve D'deki açılar karşı durumludur; Doğruda açılar sayfasında gördük: toplamları 180°'dir. Aynı şey B ve C için de geçerlidir. Yani yamukta dört açının ikisi bilinirse (farklı yan kenarlardan) öbür ikisi hemen bulunur. A ile B ya da A ile C arasında ise genel bir ilişki yoktur.

Sol yan kenar: 70° + 110° = 180°. Sağ yan kenar: 55° + 125° = 180°.Görsel: Sınav Defteri

En kullanışlı hamle: yardımcı paralel

Yamuk sorularında takılınca bir üst köşeden, karşı yan kenara paralel bir doğru çiz. D'den [BC]'ye paralel çizilen [DE], yamuğu bir paralelkenar (DEBC) ve bir üçgene (ADE) ayırır. Paralelkenar Paralelkenar ailesi sayfasında gördüğümüz eşit karşılıkları verir: |EB| = |DC|, |DE| = |BC|. Üçgende ise bütün üçgen kuralları kullanılabilir; tabanı a − c'dir.

DE ∥ BC çizilince DEBC paralelkenar olur: |EB| = c. Kalan ADE üçgeninin tabanı a − c'dir ve E'deki açı B'deki açıya eşittir (yöndeş).Görsel: Sınav Defteri
m(A) + m(D) = 180° m(B) + m(C) = 180°Aynı yan kenar üzerindeki iki açı bütünlerdir; tabanlar paralel olduğu için.
Çözümlü örnek

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], m(A) = 3x + 10° ve m(D) = 2x + 20°'dir. m(A) kaç derecedir?

  1. A ve D aynı yan kenar üzerinde: (3x + 10) + (2x + 20) = 180.
  2. 5x = 150 → x = 30; m(A) = 100°, m(D) = 80°.

Cevap: 100°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], |DC| = 4, |AB| = 10 birim, m(A) = 50° ve m(B) = 80°'dir. |BC| kaç birimdir?

  1. D'den [BC]'ye paralel [DE] çiz: DEBC paralelkenar, |EB| = 4, |AE| = 10 − 4 = 6, |DE| = |BC|.
  2. E'deki açı B'ninkine eşittir (yöndeş): 80°. ADE üçgeninde m(ADE) = 180 − 50 − 80 = 50°.
  3. A ve D'deki açılar eşit: üçgen ikizkenar, |DE| = |AE| = 6. Böylece |BC| = 6.

Cevap: 6 birim

✔ Doğru

  • Aynı yan kenardaki iki açı bütünler.
  • Takılınca bir üst köşeden yan kenara paralel çiz.
  • Yükseklik, tabanlar arasındaki dik uzaklıktır.

✘ Sık yapılan hata

  • Aynı tabandaki iki açıyı (A ile B) bütünler sanmak.
  • Yan kenarı yükseklik sanmak.
  • Yardımcı paralelde kalan üçgenin tabanını a yerine a − c almamak.
Akılda kalsın: Yamukta yan kenar bir kesendir: üstündeki iki açı “karşı durumlu”, toplamları 180°. Paralel çizgi çizdiğinde yamuk paralelkenar + üçgen olur; üçgende bildiğin her şey işe yarar.
Sınavda

Nasıl sorulurAçı sorularında yamuğun iki açısı cebirsel verilir; önce bu açıların aynı yan kenarda mı (bütünler) yoksa aynı tabanda mı olduğunu belirle. Kenar sorularında yardımcı paralel çizip oluşan üçgende ikizkenar ya da özel dik üçgen ara.

TuzakAynı tabana bitişik açıları bütünler sanmak ve yan kenar uzunluğunu yükseklik olarak kullanmaktır.

▭Sen çöz bütünler açılar

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], m(A) = 72° ve m(C) = 95° ise m(D) = ° ve m(B) = °'dir.

10885729518

?Soru çöz

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC]'dir. D ve A köşelerindeki açılar arasındaki fark m(D) − m(A) = 40°'dir. m(D) kaç derecedir?

✓ B. A ve D aynı yan kenarda: m(D) + m(A) = 180 ve m(D) − m(A) = 40; toplayınca 2 · m(D) = 220, m(D) = 110. A 70, m(A)'dır; C 220, denklemleri toplayıp 2'ye bölmeyi unutmaktan; D 200, toplamı dörtgendeki gibi 360° sanmaktan çıkar.
FORMÜL · YAMUK

Orta taban ve alan: tabanların ortalaması

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgende orta taban nedir, neden üçüncü kenarın yarısıdır?Bağlantılı konudan (Kenarortay ve özel noktalar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir üçgende iki kenarın orta noktalarını birleştiren doğru parçasına orta taban denir. Orta taban üçüncü kenara paraleldir ve onun yarısı uzunluğundadır: D ve E, AB ile AC'nin orta noktalarıysa DE ∥ BC ve |DE| = |BC|/2. Tersi de doğrudur: bir kenarın orta noktasından öbür kenara paralel çizilen doğru, üçüncü kenarı da ortadan böler.

Orta taban

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yamukta orta taban nedir, yamuğun alanı nasıl bulunur?

Kısa cevap: Yamukta yan kenarların orta noktalarını birleştiren doğru parçasına orta taban denir. Orta taban tabanlara paraleldir ve uzunluğu tabanların ortalamasıdır: (a + c)/2. Yamuğun alanı orta taban ile yüksekliğin çarpımıdır: A = (a + c)/2 · h. Formül, yamuğun bir köşegenle iki üçgene ayrılmasından gelir.

Merdivenin en alt ve en üst basamağı biliniyorsa tam ortadaki basamağın uzunluğu, ikisinin ortalamasıdır.

Kenarortay ve özel noktalar sayfasında gördük: üçgende iki kenarın orta noktalarını birleştiren parça üçüncü kenara paraleldir ve onun yarısıdır. Yamukta [AC] köşegenini çiz. Orta taban bu köşegeni de ortalar ve iki parçaya ayrılır: ACD üçgeninde c/2, ABC üçgeninde a/2. Toplam (a + c)/2, yani tabanların aritmetik ortalaması.

KM, ACD üçgeninde c/2 = 2; ML, ABC üçgeninde a/2 = 4. Orta taban: 2 + 4 = 6 = (8 + 4)/2.Görsel: Sınav Defteri

Alan: iki üçgenin toplamı

Aynı köşegen yamuğu ABC ve ACD üçgenlerine ayırır. İkisinin de yüksekliği yamuğun yüksekliği h'dir. Alanlar toplanınca ½ · a · h + ½ · c · h = (a + c)/2 · h bulunur: orta taban çarpı yükseklik. Başka bir yol: yamuğun bir kopyasını ters çevirip yanına koyarsan tabanı a + c olan bir paralelkenar çıkar; yamuk onun yarısıdır.

Alt üçgen ½ · a · h, üst üçgen ½ · c · h; toplam (a + c)/2 · h.Görsel: Sınav Defteri
Kopya ters çevrilip BC kenarına yapıştırılınca tabanı a + c olan paralelkenar oluşur; yamuk bunun yarısıdır: (a + c) · h / 2.Görsel: Sınav Defteri
orta taban = (a + c) / 2 A = (a + c) / 2 · ha ve c taban uzunlukları, h yüksekliktir.
Çözümlü örnek

Tabanları 6 ve 14 birim, yüksekliği 5 birim olan yamuğun orta tabanı ve alanı nedir?

  1. Orta taban: (6 + 14) / 2 = 10.
  2. Alan: 10 · 5 = 50.

Cevap: orta taban 10 birim, alan 50 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], |AB| = 14 ve |DC| = 6 birimdir. [KL] orta tabanı köşegenlerle üç parçaya ayrılıyor. Köşegenler arasında kalan parça kaç birimdir?

  1. Orta taban (14 + 6) / 2 = 10.
  2. Uçtaki parçalar, üst tabanın yarısıdır (ACD ve BCD üçgenlerinde orta taban): 6 / 2 = 3 ve 3.
  3. Ortadaki parça: 10 − 3 − 3 = 4 = (14 − 6) / 2.

Cevap: 4 birim; genel olarak (a − c)/2

✔ Doğru

  • Orta taban (a + c)/2; tabanlara paralel.
  • Alan = orta taban × yükseklik.
  • Köşegenler arasında kalan parça (a − c)/2.

✘ Sık yapılan hata

  • Alanı (a + c) · h yazıp 2'ye bölmeyi unutmak.
  • Yükseklik yerine yan kenarı kullanmak.
  • Orta tabanı tabanların farkının yarısı sanmak.
Akılda kalsın: Yamuk, alanı hesaplanırken ortalama tabanlı bir dikdörtgendir: orta taban uzunluğunda ve h yüksekliğinde bir dikdörtgenle aynı alanı kaplar.
Sınavda

Nasıl sorulurSorularda iki taban ve yükseklikten alan, ya da alan ve yükseklikten orta taban istenir; orta tabanın köşegenler arasında kalan parçası da sık gelir.

TuzakAlanı (a + c) · h diye yarıya bölmeden yazmak ve köşegenler arasında kalan parçayı (a + c)/2 sanmaktır; o parça (a − c)/2'dir.

▭Sen çöz orta taban

Tabanları 8 ve 12 birim, yüksekliği 6 birim olan yamuğun orta tabanı birim, alanı birimkaredir.

10601202

?Soru çöz

Alanı 72 birimkare, yüksekliği 8 birim olan bir yamuğun orta tabanı kaç birimdir?

✓ D. Alan = orta taban · h → 72 = m · 8 → m = 9. A 18, tabanların toplamıdır (2 · 72 ÷ 8), orta taban onun yarısı; B 4,5, bulunan değeri bir kez daha yarıya bölmekten; C 36, 72'yi yükseklik yerine 2'ye bölmekten çıkar.
KURAL · ÖZEL YAMUKLAR

İkizkenar yamuk ve dik yamuk: yükseklik inince dik üçgen

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.

İkizkenar ve eşkenar üçgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İkizkenar yamuğun özellikleri nelerdir, dik yamukta yükseklik nasıl bulunur?

Kısa cevap: İkizkenar yamukta yan kenarlar eşittir; aynı tabana bitişik açılar eşit, köşegenler de eşit uzunluktadır. Üst tabanın uçlarından inilen yükseklikler alt tabanın iki ucunda (a − c)/2'lik parçalar ayırır. Dik yamukta bir yan kenar tabanlara diktir ve yüksekliğe eşittir. İki durumda da çözüm, yüksekliğin oluşturduğu dik üçgende Pisagor'dur.

Bir abajur ya da kova kesiti ikizkenar yamuktur: tam ortasından katlarsan iki yarısı üst üste gelir.

Yan kenarları eşit olan yamuğa ikizkenar yamuk denir. Tabanların orta noktalarından geçen doğruya göre simetriktir; bu simetriden taban açılarının eşitliği (m(A) = m(B), m(C) = m(D)) ve köşegenlerin eşitliği çıkar. D ve C'den alt tabana yükseklik inince ortada c uzunluğunda bir dikdörtgen, iki uçta eş iki dik üçgen kalır. Bu üçgenlerin tabanı (a − c)/2'dir; Pisagor ve Öklid sayfasında gördüğümüz Pisagor bağıntısı yüksekliği verir.

Uçlardaki parçalar (10 − 4)/2 = 3'tür. İki uçtaki dik üçgen eştir; taban açıları eşit, yan kenarlar eşittir.Görsel: Sınav Defteri

Köşegenleri dik ikizkenar yamuk

Sınavın sevdiği özel bir durum: köşegenleri birbirini dik kesen ikizkenar yamuk. Simetri yüzünden köşegenlerin tabanlarla yaptığı üçgenler ikizkenar dik üçgen olur; kesim noktası alt tabana a/2, üst tabana c/2 uzaklıktadır. Sonuç: h = (a + c)/2, yani yükseklik orta tabana eşittir ve alan h²'dir.

Solda köşegenler eşittir. Sağda köşegenler dik: O'dan tabanlara uzaklıklar a/2 ve c/2, yükseklik (a + c)/2.Görsel: Sınav Defteri

Dik yamuk

Bir yan kenarı tabanlara dik olan yamuğa dik yamuk denir; o yan kenar aynı zamanda yüksekliktir. Öbür yan kenarın ucundan yükseklik inince yine bir dikdörtgen ve bir dik üçgen oluşur; dik üçgenin tabanı a − c'dir.

ikizkenar: uç parça = (a − c) / 2 dik yamuk: dik üçgen tabanı = a − c köşegenleri dik ikizkenar yamuk: h = (a + c) / 2Her durumda yüksekliği indir, dik üçgende Pisagor uygula.
Çözümlü örnek

Tabanları 16 ve 6, yan kenarları 13 birim olan ikizkenar yamuğun alanı kaç birimkaredir?

  1. Uç parça: (16 − 6) / 2 = 5.
  2. Yükseklik: h = √(13² − 5²) = √144 = 12.
  3. Alan: (16 + 6) / 2 · 12 = 11 · 12 = 132.

Cevap: 132 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD dik yamuğunda [AB] ∥ [DC], [AD] ⟂ [AB], |AB| = 12, |DC| = 6 ve |BC| = 10 birimdir. Yamuğun alanı kaç birimkaredir?

  1. C'den yükseklik in: |HB| = 12 − 6 = 6.
  2. CHB dik üçgeninde |CH| = √(10² − 6²) = 8; bu, yamuğun yüksekliği ve |AD|'dir.
  3. Alan: (12 + 6) / 2 · 8 = 72.

Cevap: 72 birimkare

✔ Doğru

  • İkizkenar yamukta taban açıları ve köşegenler eşit.
  • Uç parça (a − c)/2; dik yamukta a − c.
  • Köşegenleri dik ikizkenar yamukta h = (a + c)/2.

✘ Sık yapılan hata

  • İkizkenar yamukta uç parçayı a − c almak (ikiye bölmemek).
  • Dik yamukta eğik yan kenarı yükseklik sanmak.
  • İkizkenar yamukta köşegenleri dik sanmak; yalnız özel durumda diktir.
Akılda kalsın: Özel yamukta ilk hamle hep aynıdır: yüksekliği indir. İkizkenarda farkı ikiye böl, dik yamukta bölme; sonra Pisagor.
Sınavda

Nasıl sorulurİkizkenar ve dik yamuk soruları yan kenar ile tabanlardan yükseklik ve alan ister; çoğunlukla 3-4-5, 5-12-13, 6-8-10 üçgenleri çıkar. Köşegenleri dik ikizkenar yamukta alan sorusu da sık gelir.

Tuzakİkizkenar yamukta taban farkını ikiye bölmeyi unutmak ve dik yamukta yükseklik yerine eğik kenarı kullanmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme özel yamuklar

?Soru çöz

Köşegenleri birbirine dik olan bir ikizkenar yamuğun tabanları 4 ve 10 birimdir. Bu yamuğun alanı kaç birimkaredir?

✓ A. Köşegenleri dik ikizkenar yamukta h = (4 + 10)/2 = 7; alan (4 + 10)/2 · 7 = 49. B 98, (4 + 10) · 7 yazıp 2'ye bölmeyi unutmaktan; C 70, yüksekliği alt tabanla çarpıp 10 · 7 almaktan; D 28, üst tabanı yükseklikle çarpmaktan çıkar.
ALAN · YAMUK

Yamukta köşegenler: kelebeğin kanatları eşit

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAynı yüksekliğe sahip üçgenlerin alanları arasında nasıl bir ilişki vardır?Bağlantılı konudan (Üçgende alan). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yükseklikleri aynı olan üçgenlerin alanları oranı, tabanları oranına eşittir: D ∈ [BC] ise A(ABD)/A(ADC) = |BD|/|DC|. Tabanları aynı olan üçgenlerin alanları oranı da yüksekliklerinin oranıdır. Bu yüzden kenarortay üçgeni iki eşit alana böler ve iki paralel doğru arasındaki aynı tabanlı üçgenlerin alanları eşittir.

Aynı yükseklik, aynı taban

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yamukta köşegenlerin ayırdığı üçgenlerin alanları arasında nasıl bir ilişki vardır?

Kısa cevap: Yamukta köşegenler dört üçgen oluşturur. Yan kenarlara bitişik iki üçgenin alanları eşittir. Tabanlara bitişik üçgenlerin alanları S₁ ve S₂, yan üçgenlerin her birinin alanı S ise S² = S₁ · S₂ olur. Tabanlara bitişik iki üçgen benzerdir; alanlarının oranı tabanlar oranının karesidir: S₁ / S₂ = (c / a)².

Yamuğun köşegenleri bir kelebek çizer: üstte ve altta iki gövde, yanlarda iki kanat. Kanatlar her zaman eşittir.

ABD ve ABC üçgenlerinin tabanı aynıdır ([AB]) ve tepe noktaları D ile C aynı paralel doğru üzerindedir; yükseklikleri eşittir, alanları da. İkisinden ortak AOB üçgeni çıkarılınca A(AOD) = A(BOC) kalır. Bu, yamuktaki eşit alanların temelidir.

ABD ve ABC aynı tabanlı ve aynı yükseklikli: alanları eşit. Ortak AOB çıkarılınca kanatlar eşit kalır.Görsel: Sınav Defteri

Gövdeler benzer, kanatlar geometrik ortalama

Benzerlik uygulamaları sayfasında gördüğümüz kelebek benzerliği burada da çalışır: AOB ve COD üçgenleri benzerdir, benzerlik oranı a/c'dir. Bu yüzden |DO| / |OB| = c / a. AOD ile AOB aynı A köşesinden aynı doğruya inen yüksekliği paylaşır; alanları tabanlarıyla, yani |DO| ile |OB| ile orantılıdır. Hesap birleşince S² = S₁ · S₂ çıkar: kanadın alanı, iki gövdenin alanlarının geometrik ortalamasıdır.

Gövdeler S₁ ve S₂, kanatlar S ve S: S² = S₁ · S₂.Görsel: Sınav Defteri
A(AOD) = A(BOC) = S S² = S1 · S2 S1 / S2 = (c / a)²S₁ üst tabana, S₂ alt tabana bitişik üçgenin alanıdır.
Çözümlü örnek

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], |DC| = 4, |AB| = 8 birimdir. Köşegenler O'da kesişiyor ve A(COD) = 5 birimkaredir. Yamuğun alanı kaç birimkaredir?

  1. Tabanlar oranı 4 / 8 = 1/2; alan oranı karesi: A(AOB) = 5 · 4 = 20.
  2. Kanatlar: S² = 5 · 20 = 100 → S = 10 (her biri).
  3. Toplam: 5 + 20 + 10 + 10 = 45.

Cevap: 45 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir yamukta köşegenlerin oluşturduğu yan üçgenlerden birinin alanı 12, alt tabana bitişik üçgenin alanı 18 birimkaredir. Üst tabana bitişik üçgenin alanı ve tabanların oranı nedir?

  1. S² = S1 · S2 → 144 = S1 · 18 → S1 = 8.
  2. Alan oranı 8 / 18 = 4 / 9; tabanlar oranı bunun karekökü: c / a = 2 / 3.
  3. Yamuğun alanı: 8 + 18 + 12 + 12 = 50.

Cevap: S₁ = 8 birimkare; üst taban / alt taban = 2/3

✔ Doğru

  • Yan (kanat) üçgenler eşit alanlı.
  • Kanat alanı, gövdelerin geometrik ortalaması: S = √(S₁ · S₂).
  • Gövdelerin alan oranı = tabanlar oranının karesi.

✘ Sık yapılan hata

  • Kanadı gövdelerin aritmetik ortalaması sanmak: (S₁ + S₂)/2.
  • Gövdelerin alan oranını tabanlar oranına eşit almak (kareyi unutmak).
  • Yalnız gövdeleri toplayıp yamuğun alanı sanmak.
Akılda kalsın: Kelebekte kanatlar eşit, kanadın karesi iki gövdenin çarpımı. Tabanlar 1'e k ise alanlar sırasıyla 1, k, k, k² gibi büyür.
Sınavda

Nasıl sorulurBu kalıp hem TYT hem KPSS'de sık gelir: tabanlar ve bir üçgenin alanı verilir, yamuğun alanı sorulur ya da üç alan verilip dördüncüsü istenir. Tabanlar oranı k ise üçgen alanları S₁, kS₁, kS₁, k²S₁'dir.

TuzakKanadı aritmetik ortalamayla bulmak ve alan oranını kare almadan doğrudan taban oranına eşitlemektir.

▭Sen çöz S² = S₁ · S₂

Bir yamukta tabanlara bitişik üçgenlerin alanları 9 ve 16 birimkaredir. Yan üçgenlerin her birinin alanı , yamuğun alanı birimkaredir.

124912,550

?Soru çöz

ABCD yamuğunda [AB] ∥ [DC], |DC| = 4 ve |AB| = 12 birimdir. Köşegenler O'da kesişiyor ve A(DOC) = 3 birimkaredir. A(ABCD) kaç birimkaredir?

✓ D. Tabanlar oranı 1/3: A(AOB) = 3 · 9 = 27; kanatlar √(3 · 27) = 9; toplam 3 + 27 + 9 + 9 = 48. A 30, kanat üçgenleri hiç eklememekten; B 39, kanatlardan yalnız birini eklemekten; C 60, kanadı (3 + 27)/2 = 15 diye aritmetik ortalamayla bulmaktan çıkar.
KURAL · DELTOİD

Deltoid: simetri ekseni olan dörtgen

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaEşkenar dörtgenin özellikleri nelerdir, alanı köşegenlerle nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Paralelkenar ailesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Eşkenar dörtgen dört kenarı eşit paralelkenardır. Paralelkenarın bütün özelliklerine ek olarak köşegenleri birbirini dik keser ve köşe açılarının açıortaylarıdır. Köşegen uzunlukları e ve f ise alan e·f/2'dir. Kenar, köşegenlerin yarılarıyla kurulan dik üçgenden bulunur: a² = (e/2)² + (f/2)².

Eşkenar dörtgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Deltoid nedir, deltoidin alanı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Deltoid, en az bir köşegenine göre simetrik olan dörtgendir; bir köşeden çıkan iki kenar birbirine, karşı köşeden çıkan iki kenar da birbirine eşittir. Simetri ekseni olan köşegen öbür köşegeni dik keser ve ortalar, uçlarındaki açıları da ikiye böler. Köşegenler e ve f ise deltoidin alanı e·f/2'dir.

Rüzgârda uçurtma: ortasındaki çıta onu iki eş yarıya böler, enine çıta ise bu çıtaya diktir.

ABCD deltoidinde |AB| = |AD| ve |CB| = |CD| olsun. Bu durumda dörtgen [AC] köşegenine göre simetriktir: ABC ve ADC üçgenleri KKK eşliğiyle eştir. Simetriden üç sonuç çıkar: [AC], [BD]'yi dik keser ve ortalar; A ve C'deki açıları ikiye böler; simetrik köşelerdeki açılar eşittir: m(B) = m(D). Eksen olmayan köşegen [BD] ise [AC]'yi genellikle ortalamaz.

[AC] simetri eksenidir: [BD]'yi dik keser ve ortalar (|BO| = |OD|); B ve D'deki açılar eşittir.Görsel: Sınav Defteri

Alan: iki üçgen

Simetri ekseni [AC] deltoidi iki eş üçgene ayırır. Her birinin tabanı |AC| = e, yüksekliği |BD|/2 = f/2'dir. Toplam 2 · ½ · e · f/2 = e · f / 2. Bu, eşkenar dörtgenin formülüyle aynıdır, çünkü ikisinde de köşegenler diktir. Paralelkenar ailesi sayfasında gördüğümüz gibi eşkenar dörtgen ve kare deltoidin özel hâlleridir.

Üst ve alt üçgenin tabanı e, yüksekliği f/2: alan 2 · ½ · e · f/2 = e · f / 2.Görsel: Sınav Defteri
|AB| = |AD|, |CB| = |CD| [AC] ⟂ [BD], |BO| = |OD| m(B) = m(D) A = e · f / 2e ve f köşegen uzunluklarıdır.
Özel dörtgenlerin karşılaştırması
DörtgenParalel kenar çiftiEşit kenarlarKöşegenlerAlan
Yamuken az 1gerekmezözel bir şey yok(a + c)/2 · h
İkizkenar yamuk1yan kenarlareşit(a + c)/2 · h
Paralelkenar2karşılıklılarbirbirini ortalara · h
Eşkenar dörtgen2dördüdik, ortalar, açıortaye · f / 2
Dikdörtgen2karşılıklılareşit, ortalara · b
Kare2dördüeşit, dik, ortalara² = d²/2
Deltoidgerekmezikişer komşu kenardik; eksen öbürünü ortalare · f / 2
Çözümlü örnek

ABCD deltoidinde |AB| = |AD| = 13, |CB| = |CD| = 15 ve |BD| = 24 birimdir. |AC| ve deltoidin alanı nedir?

  1. [AC], [BD]'yi dik keser ve ortalar: |BO| = |OD| = 12.
  2. Pisagor: |AO| = √(13² − 12²) = 5, |OC| = √(15² − 12²) = 9; |AC| = 14.
  3. Alan: 14 · 24 / 2 = 168.

Cevap: |AC| = 14 birim, alan 168 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD deltoidinde |AB| = |AD| = 5 birim, |CB| = |CD| = √65 birim ve |BD| = 8 birimdir. Deltoidin alanı kaç birimkaredir?

  1. Deltoidin simetri köşegeni [AC], öbür köşegeni dik keser ve ortalar: |BE| = |ED| = 4.
  2. ABE'de |AE| = √(25 − 16) = 3; CBE'de |CE| = √(65 − 16) = 7; |AC| = 10.
  3. Köşegenleri dik dörtgende alan köşegenler çarpımının yarısıdır: 10 · 8 / 2 = 40.

Cevap: 40 birimkare

✔ Doğru

  • Eksen köşegen öbürünü dik keser ve ortalar.
  • Simetrik köşelerde açılar eşit: m(B) = m(D).
  • Alan = e · f / 2.

✘ Sık yapılan hata

  • Eksen olmayan köşegenin de ekseni ortaladığını sanmak.
  • Eşit açıları A ve C'de (eksen üzerindeki köşelerde) aramak.
  • Alanı e · f yazıp 2'ye bölmeyi unutmak.
Akılda kalsın: Deltoid yarım eşkenar dörtgen gibidir: köşegenler yine dik, alan yine e · f / 2; ama yalnız eksen köşegen öbürünü ortalar.
Sınavda

Nasıl sorulurDeltoid soruları kenarlardan köşegeni ya da alanı ister; eksen köşegen öbürünü dik kesip ortaladığı için iki dik üçgende Pisagor yeterlidir. Açı sorularında simetrik köşelerin açıları eşittir.

Tuzakİki köşegeni de birbirini ortalıyor sanmak ve eşit açıları yanlış köşelere yerleştirmektir.

↕Deltoidde alan adımlarını sırala deltoid

  1. Eksenin öbür köşegeni dik kestiğini ve ortaladığını yaz.
  2. Alanı köşegenlerin çarpımının yarısıyla hesapla.
  3. Eşit kenarların birleştiği köşelerden geçen köşegeni (ekseni) belirle.
  4. Oluşan dik üçgenlerde Pisagor ile eksen parçalarını bul.

?Soru çöz

Köşegen uzunlukları 10 ve 7 birim olan bir deltoidin alanı kaç birimkaredir?

✓ C. Deltoidde köşegenler diktir: alan 10 · 7 / 2 = 35. A 70, 2'ye bölmeyi unutmaktan; B 17, köşegenleri çarpmak yerine toplamaktan; D 8,5, toplamın yarısını almaktan çıkar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Çevresi 36 birim olan ABCD paralelkenarında |AB| = 2 · |BC|'dir. |AB| kaç birimdir?

✓ B. |BC| = x, |AB| = 2x; çevrede her kenar iki kez vardır: 2(2x + x) = 36 → x = 6, |AB| = 12. A 6, |BC|'nin uzunluğudur; C 24, çevreyi 2x + x = 36 diye yarım kurup x = 12 bulmaktan; D 9, dört kenarı eşit sanıp 36'yı 4'e bölmekten çıkar.Kaynak: Paralelkenar ailesi · Paralelkenarın özellikleri

?Soru 2

Bir çokgenin kenar sayısı 3 artırılırsa iç açılarının ölçüleri toplamı kaç derece artar?

✓ A. (n + 1) · 180 − (n − 2) · 180 = 3 · 180 = 540; her yeni kenar bir üçgen ekler. B 360, artışı dış açılar toplamıyla karıştırmaktan; C 180, tek bir üçgen eklendiğini sanmaktan; D, n'nin farkta sadeleştiğini görmemekten çıkar.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · İç açılar toplamı (n − 2)·180°

?Soru 3

Dışbükey bir çokgenin bir köşesindeki dış açı, aynı köşedeki iç açının 27'si kadardır. Bu iç açı kaç derecedir?

✓ C. İç açı 7k, dış açı 2k olsun: 9k = 180 → k = 20, iç açı 140°. A 40 dış açıdır, oranı ters okuyup küçük olanı iç açı sanmaktan çıkar; B 280, iç ve dış açının toplamını 360° almaktan; D 20 yalnız k'dır, 7 ile çarpmak unutulmuş.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · Çokgen ve dışbükeylik

?Soru 4

ABC üçgeninde D ∈ [BC], |BD| = 3, |DC| = 5 ve A(ABC) = 48 birimkaredir. A(ADC) kaç birimkaredir?

✓ B. Ortak yükseklik: A(ADC) = 48 · 5/8 = 30. A 18, A(ABD)'yi bulmaktan (48 · 3/8); C 24, D'yi orta nokta sanıp yarıya bölmekten; D 80, oranı 5/3 diye kurup 48 · 5/3 yazmaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Aynı yükseklik, aynı taban

?Soru 5

Bir düzgün çokgenin bir iç açısı, bir dış açısının 4 katıdır. Bu çokgen kaç kenarlıdır?

✓ D. Dış açı d ise iç açı 4d: 5d = 180 → d = 36°, n = 360 ÷ 36 = 10. A 5, iç ve dış açının toplamını 360° alıp d = 72° bulmaktan; B 36 dış açının ölçüsüdür, kenar sayısı değil; C 8, dış açıyı 180 ÷ 4 = 45° alıp 180'i 5 yerine 4 parçaya bölmekten çıkar.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · Dış açılar ve düzgün çokgen

?Soru 6

ABC üçgeninin alanı 54 birimkare ve G ağırlık merkezidir. A(AGB) kaç birimkaredir?

✓ D. G'yi köşelere birleştiren üçgenlerin her biri S/3: 54/3 = 18. A 9, kenarortaylarla oluşan küçük parçadır (S/6); B 27, kenarortayın ayırdığı yarıdır; C 36, 2/3 oranını alana uygulamaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Ağırlık merkezi ve alan

?Soru 7

ABC üçgeninde DE ∥ BC, |AD| = 2, |DB| = 3 ve A(ADE) = 8 birimkaredir. DECB yamuğunun alanı kaç birimkaredir?

✓ A. AD/AB = 2/5, alan oranı 4/25: A(ABC) = 8 · 25/4 = 50; yamuk 50 − 8 = 42. B 50, büyük üçgenin alanıdır; C 12, karesini almadan oran 2/5 ile 20 bulup 8 çıkarmaktan; D 18, parça oranını (3/2)² ile 8'e uygulamaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Benzerlikte alan oranı k²

?Soru 8

ABCD paralelkenarında |AB| = 10 ve |BC| = 6 birimdir. [AB] kenarına ait yükseklik 3 birim olduğuna göre [BC] kenarına ait yükseklik kaç birimdir?

✓ D. Alan iki yoldan aynıdır: 10 · 3 = 6 · h → h = 5. A 1,8, oranı ters kurup 6 · 3 = 10 · h yazmaktan; B 3, iki yüksekliğin eşit olduğunu sanmaktan; C 30 alanın kendisidir, 6'ya bölmek unutulmuş.Kaynak: Paralelkenar ailesi · Paralelkenarda alan

?Soru 9

Alanı 30 birimkare olan bir üçgenin 12 birimlik kenarına ait yüksekliği kaç birimdir?

✓ D. 12 · h/2 = 30 → h = 5. A 2,5, formüldeki 2'yi unutup 30/12 almaktan; B 60, alanı ikiyle çarpıp 12'ye bölmeyi unutmaktan; C 15, alanı yalnız 2'ye bölmekten çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Taban × yükseklik / 2

?Soru 10

Kenar uzunluklarının oranı 3/4 olan bir dikdörtgenin köşegeni 20 birimdir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç birimdir?

✓ C. Kenarlar 3k ve 4k: köşegen 5k = 20 → k = 4; kenarlar 12 ve 16, çevre 2(12 + 16) = 56. A 28 yarım çevredir, 2 ile çarpmak unutulmuş; B 192 alandır (12 · 16); D 80, köşegeni kenar sanıp 4 · 20 almaktan çıkar.Kaynak: Paralelkenar ailesi · Dikdörtgen ve kare
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →