Koordinat düzlemi ve iki nokta arası uzaklık: Pisagor ızgarada
MEB 11. sınıf · Analitik Geometri · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaPisagor teoremi nedir, neden dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir?Bağlantılı konudan (Pisagor ve Öklid). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: dik kenarlar a ve b, hipotenüs c ise a² + b² = c². Hipotenüs dik açının karşısındaki ve en uzun kenardır. Teorem bir alan eşitliğidir: dik kenarlar üzerine çizilen iki karenin alanları toplamı, hipotenüs üzerine çizilen karenin alanına eşittir.
✎Konu anlatımı
Analitik düzlemde iki nokta arasındaki uzaklık nasıl hesaplanır?
Kısa cevap: Dik koordinat sisteminde her nokta (x, y) sıralı ikilisiyle gösterilir: x apsis, y ordinattır. Eksenler düzlemi dört bölgeye ayırır; bölgeler saat yönünün tersine numaralanır. A(x₁, y₁) ile B(x₂, y₂) arasındaki uzaklık, yatay ve düşey farklarla kurulan dik üçgenden gelir: |AB| = √((x₂ − x₁)² + (y₂ − y₁)²).Bir şehir haritasında “3 sokak doğu, 4 sokak kuzey” diye tarif edilen yere kuş uçuşu uzaklık 5 sokaktır.
Dik kesişen iki sayı doğrusu dik koordinat sistemini oluşturur; yatay eksen x, düşey eksen y eksenidir. Bir noktanın x eksenindeki izdüşümü apsis, y eksenindeki izdüşümü ordinattır. Eksenler düzlemi dört bölgeye ayırır: I. bölgede iki koordinat da pozitif, II. bölgede apsis negatif, III. bölgede ikisi de negatif, IV. bölgede ordinat negatiftir. Eksenler üzerindeki noktalar hiçbir bölgeye ait değildir.
Uzaklık: ızgaradaki dik üçgen
A ile B arasında yatay fark |x₂ − x₁|, düşey fark |y₂ − y₁|'dir. Bu iki fark bir dik üçgenin dik kenarlarıdır, [AB] ise hipotenüsü. Pisagor ve Öklid sayfasında gördüğümüz bağıntı uzaklık formülünü verir: |AB| = √((x₂ − x₁)² + (y₂ − y₁)²). Kareler alındığı için hangi noktadan çıkardığın önemli değildir.
A(−1, 2) ve B(5, 10) noktaları arasındaki uzaklık kaç birimdir?
- Farklar: 5 − (−1) = 6, 10 − 2 = 8.
- |AB| = √(36 + 64) = √100 = 10.
Cevap: 10 birim
x ekseni üzerindeki P noktası A(1, 3) ve B(5, 1) noktalarına eşit uzaklıktadır. P'nin koordinatları nedir?
- P(a, 0) olsun: |PA|² = |PB|² → (a − 1)² + 9 = (a − 5)² + 1.
- a² − 2a + 10 = a² − 10a + 26 → 8a = 16 → a = 2.
- Kontrol: |PA|² = 1 + 9 = 10, |PB|² = 9 + 1 = 10.
Cevap: P(2, 0)
✔ Doğru
- Uzaklık = √(Δx² + Δy²).
- Eşit uzaklık sorusunda kareleri eşitle; kök almaya gerek yok.
- Eksen üzerindeki nokta bir bölgeye ait değildir.
✘ Sık yapılan hata
- Farkları kare almadan toplamak (Δx + Δy).
- Eksi işaretli koordinatın farkını alırken işaret hatası yapmak.
- (x, y) yazarken apsis ile ordinatın yerini değiştirmek.
Nasıl sorulurBu konu sınavda eşit uzaklık (bir eksende ya da bir doğruda iki noktaya eşit uzak nokta), üçgenin türü (kenarlardan ikizkenar ya da dik olup olmadığı) ve bilinmeyen koordinat biçiminde gelir.
TuzakEksi koordinatlarda farkı yanlış almak ve kökten iki değer çıktığında birini unutmaktır.
⇄Bilgi eşleştirme bölgeler
?Soru çöz
A(2, −1) ve B(a, 3) noktaları arasındaki uzaklık 5 birimdir. a'nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?