Paralelkenar ailesi: paralelkenar, eşkenar dörtgen, dikdörtgen, kare

Kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgendir; ikisi de paralelkenardır. Bu aileyi miras alınan özelliklerle anlatıyor, her üyenin kendine özgü köşegen ve alan kuralını ekliyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KURAL · PARALELKENAR

Paralelkenar: eşit karşılıklar, ortalanan köşegenler

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParalel iki doğrunun bir kesenle yaptığı yöndeş, iç ters, dış ters ve karşı durumlu açılar nedir?Bağlantılı konudan (Doğruda açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde sekiz açı oluşur ama yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x. Yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar eşittir. Karşı durumlu açılar, yani paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında duran açılar bütünlerdir. Bu kurallar yalnız doğrular paralelse geçerlidir.

Paralel iki doğru ve kesen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Paralelkenarın özellikleri nelerdir, köşegenleri birbirini ortalar mı?

Kısa cevap: Paralelkenarda karşılıklı kenarlar paralel ve eşit uzunlukta, karşılıklı açılar eşittir; ardışık iki açı bütünlerdir. Köşegenler birbirini ortalar, yani kesim noktası iki köşegenin de orta noktasıdır. Bir köşedeki açıortay karşı kenarla bir ikizkenar üçgen oluşturur: karşı kenardan ayırdığı parça, açının yanındaki kenara eşittir.

Bir kitabı masada yamultarak itersen dikdörtgen kapak paralelkenara döner, ama karşılıklı kenarlar hep paralel ve eşit kalır.

Çokgenler ve dörtgenler sayfasında gördük: iki çift karşılıklı kenarı paralel olan dörtgene paralelkenar denir. Bütün özellikleri bu iki paralellikten çıkar. [AB] ∥ [DC] olduğu için A ve D'deki açılar karşı durumludur, toplamları 180°'dir; aynı şey her ardışık açı çifti için geçerlidir. Buradan karşılıklı açıların eşit olduğu da çıkar: m(A) ile m(C), ikisi de m(B)'nin bütünleridir. Köşegen [AC], paralelkenarı iki eş üçgene ayırır (AKA eşliği); bu yüzden karşılıklı kenarlar eşittir.

Karşılıklı kenarlar eşit (5 ve 5, 3 ve 3), karşılıklı açılar eşit (60° ve 60°, 120° ve 120°); ardışık açılar bütünler: 60° + 120° = 180°.Görsel: Sınav Defteri

Köşegenler birbirini ortalar

Köşegenler O noktasında kesişsin. AOB ve COD üçgenlerinde |AB| = |CD|'dir ve paralellikten gelen iç ters açılar eşittir; üçgenler AKA eşliğiyle eştir. Sonuç: |AO| = |OC| ve |BO| = |OD|. Köşegenlerin eşit ya da dik olması ise genel paralelkenarda gerekmez; bunlar alt kuşakların özelliğidir.

O, iki köşegenin de orta noktasıdır: |AO| = |OC| (tek çentik), |BO| = |OD| (çift çentik). Köşegenlerin kendisi eşit değildir.Görsel: Sınav Defteri

Açıortay ikizkenar üçgen yapar

A köşesinin açıortayı [DC]'yi E'de kessin. Açıortay A'daki açıyı iki eş parçaya böler; [AB] ∥ [DC] olduğundan alttaki parça E'deki açıyla iç terstir. Böylece ADE üçgeninde iki açı eşit olur ve üçgen ikizkenardır: |DE| = |AD|. Sorularda açıortay gördüğünde ilk iş bu ikizkenar üçgeni bulmaktır.

A'daki 60° açıortayla 30° + 30°'ye bölünür; E'deki açı da iç ters olduğu için 30°'dir. ADE ikizkenar: |DE| = |AD| = 3, kalan |EC| = 5 − 3 = 2.Görsel: Sınav Defteri
m(A) = m(C), m(B) = m(D) m(A) + m(B) = 180° |AB| = |DC|, |AD| = |BC| |AO| = |OC|, |BO| = |OD|Bunların hepsi iki çift paralel kenardan çıkar.
Çözümlü örnek

ABCD paralelkenarında m(A) = 2x + 30° ve m(C) = 4x − 10°'dir. m(B) kaç derecedir?

  1. Karşılıklı açılar eşittir: 2x + 30 = 4x − 10 → x = 20, m(A) = 70°.
  2. Ardışık açılar bütünlerdir: m(B) = 180 − 70 = 110°.

Cevap: 110°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

ABCD paralelkenarında A ve B köşelerinin açıortayları [DC] üzerindeki E noktasında kesişiyor. |AD| = 4 birim olduğuna göre |AB| kaç birimdir?

  1. A'nın açıortayı ADE ikizkenar üçgenini oluşturur: |DE| = |AD| = 4.
  2. B'nin açıortayı da BCE ikizkenar üçgenini oluşturur: |EC| = |BC| = 4 (karşılıklı kenarlar eşit).
  3. |AB| = |DC| = 4 + 4 = 8. Ayrıca A ve B'nin yarıları toplamı 90° olduğu için m(AEB) = 90°'dir.

Cevap: 8 birim

✔ Doğru

  • Karşılıklı açılar eşit, ardışık açılar bütünler.
  • Köşegenler birbirini ortalar.
  • Açıortay, karşı kenarla ikizkenar üçgen oluşturur.

✘ Sık yapılan hata

  • Paralelkenarın köşegenlerini eşit ya da dik sanmak.
  • Ardışık açıları eşit almak.
  • Açıortayın karşı kenarı ortadan böldüğünü sanmak.
Akılda kalsın: Paralelkenarda her şey iki paralellikten gelir: paralellik açıları (karşılıklı eşit, ardışık bütünler), açılar da eş üçgenleri ve eşit kenarları verir. Açıortay görünce ikizkenar üçgeni ara.
Sınavda

Nasıl sorulurParalelkenar soruları çoğu zaman bir açıortay ya da köşegen üzerinden gelir: açıortayın karşı kenarda ayırdığı parça, köşegenin yarısı ya da çevre sorulur. Açıortay varsa iç ters açıyla ikizkenar üçgeni hemen işaretle.

TuzakGenel paralelkenarda köşegenleri eşit ya da dik kabul etmektir; bu özellikler yalnız dikdörtgen, eşkenar dörtgen ve karede vardır.

⇄Bilgi eşleştirme paralelkenar

?Soru çöz

Çevresi 36 birim olan ABCD paralelkenarında |AB| = 2 · |BC|'dir. |AB| kaç birimdir?

✓ B. |BC| = x, |AB| = 2x; çevrede her kenar iki kez vardır: 2(2x + x) = 36 → x = 6, |AB| = 12. A 6, |BC|'nin uzunluğudur; C 24, çevreyi 2x + x = 36 diye yarım kurup x = 12 bulmaktan; D 9, dört kenarı eşit sanıp 36'yı 4'e bölmekten çıkar.
ALAN · PARALELKENAR

Paralelkenarda alan: taban çarpı yükseklik ve dört eş parça

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜçgenin alanı neden taban çarpı yükseklik bölü ikidir?Bağlantılı konudan (Üçgende alan). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenin alanı, bir kenarı ile o kenara ait yüksekliğin çarpımının yarısıdır: Alan = a · hₐ / 2. Yükseklik, karşı köşeden tabana (ya da uzantısına) inen dikmedir. Formül, her üçgenin tabanı ve yüksekliği aynı olan bir dikdörtgenin ya da paralelkenarın tam yarısı olmasından gelir. Geniş açılı üçgende yükseklik tabanın uzantısına düşebilir.

Taban × yükseklik / 2

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Paralelkenarın alanı nasıl hesaplanır, köşegenler alanı nasıl böler?

Kısa cevap: Paralelkenarın alanı bir kenar ile o kenara ait yüksekliğin çarpımıdır: A = a · h. İki komşu kenar ve aradaki açı biliniyorsa A = a · b · sinα yazılır. Köşegenler paralelkenarı alanları eşit dört üçgene ayırır. İçteki bir noktayı köşelere birleştirince karşılıklı iki üçgenin alanları toplamı, paralelkenarın alanının yarısıdır.

Paralelkenarın bir ucundan üçgen bir parça kesip öbür ucuna yapıştırırsan, alanı hiç değişmeyen bir dikdörtgen elde edersin.

Paralelkenarın D köşesinden [AB]'ye bir dikme in; dikme ile kesilen dik üçgeni sağ tarafa taşı. Ortaya tabanı |AB| = a, yüksekliği h olan bir dikdörtgen çıkar. Hiçbir parça kaybolmadığı için A = a · h'dir. Burada h, a kenarına ait yüksekliktir; öbür kenar b için kendi yüksekliği kullanılır ve a · ha = b · hb olur.

Sol uçtaki dik üçgen sağa taşınınca tabanı a, yüksekliği h olan dikdörtgen çıkar: alan a · h.Görsel: Sınav Defteri

Sinüslü alan ve köşegenlerin böldüğü parçalar

Üçgende alan sayfasında gördük: iki kenarı ve aradaki açısı bilinen üçgenin alanı ½ · a · b · sinα'dır. Köşegen paralelkenarı iki eş üçgene ayırdığı için paralelkenarın alanı bunun iki katıdır: A = a · b · sinα. İki köşegen birlikte dört üçgen oluşturur. Komşu iki üçgenin tabanları eşittir (köşegenler birbirini ortalar) ve yükseklikleri ortaktır; bu yüzden dört üçgenin alanı da eşittir: her biri A/4.

Her üçgenin alanı S'dir ve paralelkenarın alanı 4S'dir. Komşu iki üçgen eşit tabanlı ve ortak yüksekliklidir.Görsel: Sınav Defteri

İçteki bir nokta

Paralelkenarın içinde herhangi bir P noktası alıp köşelere birleştirelim. PAB ve PCD üçgenlerinin tabanları eşittir (|AB| = |DC|), yüksekliklerinin toplamı da paralelkenarın yüksekliğidir. Bu yüzden S1 + S3 = S2 + S4 = A/2 olur; P nerede olursa olsun.

Karşılıklı üçgenler paralelkenarın yarısını oluşturur: S₁ + S₃ = S₂ + S₄.Görsel: Sınav Defteri
A = a · ha = b · hb A = a · b · sin α köşegen üçgenleri: A/4 S1 + S3 = S2 + S4 = A/2Yükseklik, alınan kenara dik olan uzaklıktır; yan kenar değildir.
Çözümlü örnek

Komşu iki kenarı 8 ve 5 birim, aralarındaki açı 30° olan paralelkenarın alanı kaç birimkaredir?

  1. A = a · b · sin α = 8 · 5 · sin 30°.
  2. sin 30° = ½ → A = 40 · ½ = 20.

Cevap: 20 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Alanı 48 birimkare olan ABCD paralelkenarının içindeki bir P noktası için A(PAB) = 10 ve A(PBC) = 9 birimkaredir. A(PCD) ve A(PDA) kaçtır?

  1. Karşılıklı üçgenler alanın yarısını oluşturur: A(PAB) + A(PCD) = 24 ve A(PBC) + A(PDA) = 24.
  2. A(PCD) = 24 − 10 = 14, A(PDA) = 24 − 9 = 15.
  3. Kontrol: 10 + 9 + 14 + 15 = 48.

Cevap: A(PCD) = 14, A(PDA) = 15 birimkare

✔ Doğru

  • Alan = kenar × o kenara ait yükseklik.
  • Köşegenlerin oluşturduğu dört üçgen eşit alanlıdır.
  • İç noktada karşılıklı üçgenler toplamı A/2.

✘ Sık yapılan hata

  • Yükseklik yerine yan kenarı kullanmak (a · b yazmak).
  • Bir kenarı öbür kenarın yüksekliğiyle çarpmak.
  • İç noktada komşu üçgenleri toplayıp A/2'ye eşitlemek.
Akılda kalsın: Paralelkenar, eğilmiş bir dikdörtgendir: eğmek tabanı ve yüksekliği değiştirmez, alanı da değiştirmez. Sinüs, yan kenarı yüksekliğe çeviren çarpandır: h = b · sinα.
Sınavda

Nasıl sorulurSorularda iki farklı yükseklik verilip biri sorulur ya da paralelkenarın içindeki bir noktanın oluşturduğu üçgenlerden bazılarının alanı verilip kalanlar istenir. Önce hangi yüksekliğin hangi kenara ait olduğunu işaretle.

TuzakAlanı iki komşu kenarın çarpımı sanmaktır; bu yalnız açı 90° ise, yani dikdörtgende doğrudur. İç nokta sorusunda karşılıklı (komşu değil) üçgenleri topla.

▭Sen çöz köşegen alanları

Köşegenleri O noktasında kesişen ABCD paralelkenarının alanı 60 birimkaredir. A(AOB) = ve A(ABC) = birimkaredir.

15302012

?Soru çöz

ABCD paralelkenarında |AB| = 10 ve |BC| = 6 birimdir. [AB] kenarına ait yükseklik 3 birim olduğuna göre [BC] kenarına ait yükseklik kaç birimdir?

✓ D. Alan iki yoldan aynıdır: 10 · 3 = 6 · h → h = 5. A 1,8, oranı ters kurup 6 · 3 = 10 · h yazmaktan; B 3, iki yüksekliğin eşit olduğunu sanmaktan; C 30 alanın kendisidir, 6'ya bölmek unutulmuş.
KURAL · EŞKENAR DÖRTGEN

Eşkenar dörtgen: dik köşegenler ve e·f/2

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİkizkenar ve eşkenar üçgenin açı özellikleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Üçgende açılar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üçgenler kenarlarına göre çeşitkenar, ikizkenar ve eşkenar diye ayrılır. İkizkenar üçgende eş kenarların karşısındaki taban açıları eşittir; tepe açısı α ise taban açılarının her biri (180° − α)/2'dir. Tersi de doğrudur: iki açısı eşit olan üçgen ikizkenardır. Eşkenar üçgenin üç açısı da 60°'dir.

İkizkenar ve eşkenar üçgen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Eşkenar dörtgenin özellikleri nelerdir, alanı köşegenlerle nasıl bulunur?

Kısa cevap: Eşkenar dörtgen dört kenarı eşit paralelkenardır. Paralelkenarın bütün özelliklerine ek olarak köşegenleri birbirini dik keser ve köşe açılarının açıortaylarıdır. Köşegen uzunlukları e ve f ise alan e·f/2'dir. Kenar, köşegenlerin yarılarıyla kurulan dik üçgenden bulunur: a² = (e/2)² + (f/2)².

Karo desenlerindeki baklava dilimi bir eşkenar dörtgendir; ortasından geçen iki köşegen onu dört eş dik üçgene ayırır.

Eşkenar dörtgen bir paralelkenar olduğu için köşegenleri birbirini ortalar. Kenarlar da eşit olunca köşegenin iki ucu, öbür köşegenin uçlarına eşit uzaklıkta kalır; bu yüzden köşegenler birbirini dik keser. Ortaya çıkan dört dik üçgen eştir: dik kenarları köşegenlerin yarıları, hipotenüsü kenardır. Pisagor ve Öklid sayfasında gördüğümüz Pisagor bağıntısı kenarı verir.

Köşegenler 8 ve 6; yarıları 4 ve 3. Dik üçgende kenar: √(4² + 3²) = 5.Görsel: Sınav Defteri

Alan: dikdörtgenin yarısı

Eşkenar dörtgeni, kenarları köşegenlere paralel olan bir dikdörtgenin içine yerleştir. Dikdörtgenin boyutları e ve f'dir; eşkenar dörtgen onun tam yarısını kaplar, çünkü dışarıda kalan dört üçgen içerideki dört üçgenin eşidir. Böylece A = e · f / 2. Eşkenar dörtgen aynı zamanda paralelkenar olduğu için A = a · h ve A = a² · sinα da kullanılabilir.

Dışarıda kalan dört üçgen (gri) içerideki dört üçgenin eşidir: eşkenar dörtgen, e · f dikdörtgeninin yarısıdır.Görsel: Sınav Defteri
köşegenler: dik ve birbirini ortalar A = e · f / 2 a² = (e/2)² + (f/2)² Ç = 4aKöşegenler köşe açılarını da ikiye böler.
Çözümlü örnek

Köşegen uzunlukları 12 ve 16 birim olan eşkenar dörtgenin kenarı, çevresi ve alanı nedir?

  1. Köşegen yarıları 6 ve 8: a² = 6² + 8² = 100 → a = 10.
  2. Çevre 4 · 10 = 40; alan 12 · 16 / 2 = 96.

Cevap: kenar 10, çevre 40 birim, alan 96 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Bir kenarı 6 birim ve bir açısı 60° olan eşkenar dörtgenin köşegenlerini ve alanını bulunuz.

  1. ABD üçgeninde |AB| = |AD| = 6 ve aradaki açı 60°: üçgen eşkenardır, |BD| = 6.
  2. Uzun köşegen, eşkenar üçgenin iki yüksekliğidir; Özel dik üçgenler sayfasında gördük: yükseklik 6√3 / 2 = 3√3, |AC| = 6√3.
  3. Alan: 6 · 6√3 / 2 = 18√3; kontrol 6 · 6 · sin 60° = 18√3.

Cevap: |BD| = 6, |AC| = 6√3, alan 18√3 birimkare

✔ Doğru

  • Köşegenler dik ve birbirini ortalar.
  • Alan = e · f / 2; köşegen yarılarıyla Pisagor.
  • Köşegenler köşe açılarının açıortaylarıdır.

✘ Sık yapılan hata

  • Pisagor'u köşegen yarıları yerine tam köşegenlerle kurmak.
  • Alanı e · f yazıp 2'ye bölmeyi unutmak.
  • Eşkenar dörtgenin köşegenlerini eşit sanmak (yalnız karede eşittir).
Akılda kalsın: Eşkenar dörtgeni gördüğünde ortadaki dört eş dik üçgeni gör: dik kenarlar köşegen yarıları, hipotenüs kenar. Alan, bu dört üçgenin toplamıdır: 4 · ½ · (e/2) · (f/2) = e · f / 2.
Sınavda

Nasıl sorulurSorular köşegenlerden kenarı ya da alanı, bir açıdan köşegenleri ister; açı 60° ya da 120° ise kısa köşegen kenara eşittir. Ayrıca köşegen üzerinde alınan noktalarla açı sorulur.

TuzakPisagor'u köşegenlerin tamamıyla kurmak ve köşegenin açıortay olduğunu unutmaktır.

▭Sen çöz e · f / 2

Köşegenleri 10 ve 24 birim olan eşkenar dörtgenin bir kenarı birim, alanı birimkaredir.

1312024026

?Soru çöz

ABCD eşkenar dörtgeninde m(ABC) = 110°'dir. m(ACD) = x kaç derecedir?

✓ A. Ardışık açılar bütünler: m(C) = 180 − 110 = 70°; köşegen [AC], C açısının açıortayıdır: x = 35°. B 55, B açısını ikiye bölmekten; C 70, köşegenin açıortay olduğunu unutup C açısının tamamını almaktan; D 110, karşılıklı açıyı C'ye eşit sanmaktan çıkar.
KURAL · DİKDÖRTGEN VE KARE

Dikdörtgen ve kare: eş köşegenler, a√2 ve d²/2

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPisagor teoremi nedir, neden dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir?Bağlantılı konudan (Pisagor ve Öklid). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: dik kenarlar a ve b, hipotenüs c ise a² + b² = c². Hipotenüs dik açının karşısındaki ve en uzun kenardır. Teorem bir alan eşitliğidir: dik kenarlar üzerine çizilen iki karenin alanları toplamı, hipotenüs üzerine çizilen karenin alanına eşittir.

Pisagor teoremi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dikdörtgenin ve karenin köşegeni nasıl bulunur, karenin alanı köşegenle nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Dikdörtgen açıları 90° olan paralelkenardır; köşegenleri eşittir ve birbirini ortalar, uzunluğu Pisagor ile bulunur: d² = a² + b². Kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgendir; köşegenleri eşit, dik ve açıortaydır. Kenarı a olan karenin köşegeni a√2, alanı a² ya da d²/2'dir.

Bir kapının çapraz iki köşesini birleştiren iki ip eşit uzunluktaysa kapı gönyesindedir; marangozlar dikliği böyle denetler.

Dikdörtgen bir paralelkenardır, köşegenleri birbirini ortalar. Açılar dik olduğundan ABC ve BAD dik üçgenleri eştir; bu yüzden köşegenler eşittir. Eşit ve birbirini ortalayan köşegenler, kesim noktası O'nun dört köşeye eşit uzaklıkta olması demektir: O, köşelerden geçen çemberin merkezidir. Köşegen uzunluğu Pisagor'dan gelir: d² = a² + b². Alan a · b, çevre 2(a + b)'dir.

8 ve 6 kenarlı dikdörtgende köşegen √(64 + 36) = 10. O dört köşeye 5 birim uzaklıktadır: köşeler O merkezli bir çember üzerindedir.Görsel: Sınav Defteri

Kare: iki ailenin ortak çocuğu

Kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgen olduğu için iki kuşağın da köşegen özelliklerini taşır: köşegenler eşit, dik ve açıortaydır; her köşe açısını 45°'lik iki parçaya böler. Köşegen, iki dik kenarı a olan ikizkenar dik üçgenin hipotenüsüdür: d = a√2. Alan iki yoldan yazılır: a² ya da köşegenle d²/2. İkincisi eşkenar dörtgenin e · f / 2 formülünün e = f = d hâlidir.

Köşegen kareyi iki ikizkenar dik üçgene ayırır: açılar 45°, köşegen a√2.Görsel: Sınav Defteri
İçteki karenin köşegeni d'dir ve kenarı d olan büyük karenin tam yarısını kaplar: alan d²/2.Görsel: Sınav Defteri
Paralelkenar ailesinde köşegen ve alan
ÖzellikParalelkenarEşkenar dörtgenDikdörtgenKare
Köşegenler birbirini ortalar✔✔✔✔
Köşegenler eşit✘✘✔✔
Köşegenler dik✘✔✘✔
Köşegen açıortay✘✔✘✔
Alana · h, a · b · sinαe · f / 2a · ba², d²/2
Çözümlü örnek

Çevresi 34 birim, köşegeni 13 birim olan dikdörtgenin alanı kaç birimkaredir?

  1. Kenarlar a ve b: a + b = 17, a² + b² = 169.
  2. (a + b)² = a² + b² + 2ab → 289 = 169 + 2ab → ab = 60.
  3. Kenarları bulmaya gerek yok; yine de 12 ve 5 sağlar: 12 + 5 = 17, 144 + 25 = 169.

Cevap: 60 birimkare

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Çevresi 34 birim, köşegeni 13 birim olan dikdörtgenin alanı kaç birimkaredir?

  1. Kenarlar a ve b: 2(a + b) = 34 → a + b = 17.
  2. Köşegen Pisagor'dan: a² + b² = 169.
  3. (a + b)² = a² + 2ab + b²: 289 = 169 + 2ab → ab = 60. (Kenarlar 5 ve 12'dir.)

Cevap: 60 birimkare

✔ Doğru

  • Dikdörtgen ve karede köşegenler eşit.
  • Karede köşegen a√2, alan d²/2.
  • Çevre ve köşegen verilince (a + b)² açılımını kullan.

✘ Sık yapılan hata

  • Dikdörtgenin köşegenlerini dik sanmak.
  • Karenin alanını d² yazıp 2'ye bölmeyi unutmak.
  • Çevreyi a + b sanmak (yarım çevre).
Akılda kalsın: Dikdörtgende köşegen Pisagor, karede köşegen a√2. Karede kenarı bulmadan alan istiyorsan köşegenin karesini ikiye böl.
Sınavda

Nasıl sorulurDikdörtgen soruları çoğunlukla çevre ve köşegen ya da çevre ve alan verip öbürünü ister; (a + b)² = a² + b² + 2ab özdeşliği iki bilgiyi birbirine bağlar. Karede köşegenden alan ve iç içe kareler sık gelir.

TuzakÇevre yerine yarım çevreyi (a + b) kullanmak ve karenin alanını d² sanmaktır.

▭Sen çöz d²/2

Köşegeni 8 birim olan karenin alanı birimkaredir. Alanı 50 birimkare olan karenin köşegeni birimdir.

32106425

?Soru çöz

Kenar uzunluklarının oranı 3/4 olan bir dikdörtgenin köşegeni 20 birimdir. Bu dikdörtgenin çevresi kaç birimdir?

✓ C. Kenarlar 3k ve 4k: köşegen 5k = 20 → k = 4; kenarlar 12 ve 16, çevre 2(12 + 16) = 56. A 28 yarım çevredir, 2 ile çarpmak unutulmuş; B 192 alandır (12 · 16); D 80, köşegeni kenar sanıp 4 · 20 almaktan çıkar.
SORU KALIPLARI · DÖRTGEN

Katlama, iç içe kare ve boyalı alan: üç sınav kalıbı

MEB 10. sınıf · Dörtgenler ve Çokgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİki üçgenin eş olduğu hangi kurallarla gösterilir, KAK, AKA ve KKK nedir?Bağlantılı konudan (Eşlik ve benzerlik). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Karşılıklı bütün kenarları ve açıları eşit olan iki üçgene eş üçgenler denir ve ≅ ile gösterilir. Eşliği göstermek için altı bilginin üçü yeter: iki kenar ve aradaki açı (KAK), iki açı ve aradaki kenar (AKA) ya da üç kenar (KKK). Üç açının eşitliği (AAA) ve iki kenarla bir karşı açı (KKA) eşlik için yetmez.

Eşlik kuralları: KAK, AKA, KKK

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dikdörtgen ve kare katlama soruları nasıl çözülür, boyalı alan nasıl bulunur?

Kısa cevap: Paralelkenar ailesi sorularında üç kalıp öne çıkar. Katlamada katlanan parça eş kalır, kenar ve açılar korunur. İç içe karelerde iç karenin kenarı köşedeki dik üçgenden Pisagor ile bulunur. Boyalı alanda bütün alandan boş parçalar çıkarılır ya da eş parçalar sayılır. Her durumda önce eşit parçaları şekil üzerinde işaretlemek çözümü kısaltır.

Kâğıdı katladığında hiçbir şey kaybolmaz; katlanan parça yalnız yer değiştirir ve bu, sorunun anahtarıdır.

Katlama

Bir dikdörtgen kâğıt bir doğru boyunca katlandığında katlanan parça, katlama çizgisine göre yansır. Bu yüzden katlanan parçanın kenarları ve açıları aynen korunur: eski köşe ile yeni yerindeki köşe arasındaki her uzunluk eşittir. Çözüm hep aynı sırayla ilerler: yeni yerdeki eşit kenarları işaretle, oluşan dik üçgende bilinmeyene x de, Pisagor'la denklemi kur.

D köşesi [AE] boyunca katlanıp D′'ye düşer: |AD′| = |AD| ve |D′E| = |DE|. Açılar da korunduğu için AD′ED bir karedir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

ABCD dikdörtgeninde |AB| = 8 ve |BC| = 10 birimdir. Kâğıt, B'den geçen ve [DC]'yi E'de kesen bir doğru boyunca katlanınca C köşesi [AD] üzerindeki C′ noktasına düşüyor. |EC| kaç birimdir?

  1. Katlanan parça eştir: |BC′| = |BC| = 10. ABC′ dik üçgeninde |AC′| = √(10² − 8²) = 6, |C′D| = 10 − 6 = 4.
  2. |EC| = |EC′| = x, |DE| = 8 − x. C′DE dik üçgeninde: 4² + (8 − x)² = x².
  3. 16 + 64 − 16x = 0 → x = 5. (C′DE, 3-4-5 üçgenidir.)

Cevap: 5 birim

İç içe kare ve boyalı alan

Bir karenin her kenarı aynı düzende a ve b uzunluğunda iki parçaya ayrılıp bu noktalar birleştirilirse içte yine bir kare oluşur; köşelerde kalan dört dik üçgen eştir. İç karenin kenarı bu dik üçgenin hipotenüsüdür: √(a² + b²). Boyalı alan sorularında ise iki yol vardır: büyük alandan boş parçaları çıkarmak ya da şekli eş parçalara bölüp boyalı olanları saymak.

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Kenarı 7 birim olan karenin her kenarı, köşelerden aynı yönde dönerek 3 ve 4 birimlik parçalara ayrılıyor; ayırma noktaları birleştirilince içte bir kare oluşuyor. İç karenin alanı kaç birimkaredir?

  1. Köşedeki dik üçgenin dik kenarları 3 ve 4: iç karenin kenarı √(9 + 16) = 5, alanı 25.
  2. Kontrol: dört dik üçgen 4 · (3 · 4 / 2) = 24; 25 + 24 = 49 = 7².

Cevap: 25 birimkare

✔ Doğru

  • Katlanan parçanın kenar ve açıları korunur.
  • Katlamada oluşan dik üçgende bilinmeyene x de, Pisagor kur.
  • Boyalı alan: bütün − boşlar ya da eş parçaları say.

✘ Sık yapılan hata

  • Katlanan köşenin yeni yerini işaretlemeden hesaba başlamak.
  • İç karenin kenarını a + b sanmak.
  • Boş parçaların alanını bulup bütünden çıkarmayı unutmak.
Akılda kalsın: Katlama bir yansımadır: katlanan parça aynada görünen eşidir. İç içe karede köşedeki dik üçgen her şeyi verir; boyalı alanda önce bütünü yaz.
Sınavda

Nasıl sorulurKPSS ve TYT'de bu üç kalıp en sık dörtgen sorularıdır: kâğıt katlama (çoğunlukla 3-4-5 ya da 6-8-10 üçgeni çıkar), kare içinde kare ve kenar orta noktalarıyla oluşan boyalı bölgeler.

TuzakKatlamada eşit olan iki uzunluğu işaretlemeden x'i yanlış kenara vermek ve boyalı alanda boş parçaları toplayıp sonucu boyalı alan sanmaktır.

↕Katlama sorusunun adımlarını sırala katlama

  1. Pisagor bağıntısıyla denklemi kur ve çöz.
  2. Oluşan dik üçgende bilinmeyen kenara x de.
  3. Katlanan parçada eşit kalan kenarları yaz.
  4. Katlanan köşenin yeni yerini şekilde işaretle.

?Soru çöz

Kenarı 8 birim olan ABCD karesinde E ve F, bulundukları kenarların orta noktalarıdır. Boyalı DEF üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

✓ B. Bütün 64; boş üçgenler A(ADE) = 8 · 4 / 2 = 16, A(EBF) = 4 · 4 / 2 = 8, A(FCD) = 4 · 8 / 2 = 16; boyalı 64 − 40 = 24. A 32, boyalı üçgeni karenin yarısı sanmaktan; C 40 boş parçaların toplamıdır, çıkarma yapılmamış; D 16 yalnız bir boş üçgenin alanıdır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir çokgenin kenar sayısı 3 artırılırsa iç açılarının ölçüleri toplamı kaç derece artar?

✓ A. (n + 1) · 180 − (n − 2) · 180 = 3 · 180 = 540; her yeni kenar bir üçgen ekler. B 360, artışı dış açılar toplamıyla karıştırmaktan; C 180, tek bir üçgen eklendiğini sanmaktan; D, n'nin farkta sadeleştiğini görmemekten çıkar.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · İç açılar toplamı (n − 2)·180°

?Soru 2

30-60-90 üçgeninde 60°'lik açının karşısındaki kenar 6√3 birimdir. Hipotenüs kaç birimdir?

✓ D. 60°'nin karşısı k√3 = 6√3 → k = 6; hipotenüs 2k = 12. A 6, kısa kenarı hipotenüs sanmaktan; B 12√3, verilen kenarı iki katına çıkarıp hipotenüs saymaktan; C 18, verilen kenarı bir kez daha √3 ile çarpmaktan çıkar.Kaynak: Özel dik üçgenler · 30-60-90 üçgeni

?Soru 3

Hipotenüsü 6 birim olan ikizkenar dik üçgenin alanı kaç birimkaredir?

✓ B. Dik kenar 6/√2 = 3√2; alan 3√2 · 3√2 / 2 = 18/2 = 9. A 18, hipotenüsü dik kenar sanıp 6 · 6/2 almaktan; C 4,5, dik kenarı hipotenüsün yarısı (3) sanmaktan; D 36, dik kenarı 6√2 diye √2 ile çarpmaktan çıkar.Kaynak: Özel dik üçgenler · 45-45-90 üçgeni

?Soru 4

sin²30° + cos 60° + tan 45° işleminin sonucu kaçtır?

✓ C. (1/2)² + 1/2 + 1 = 1/4 + 1/2 + 1 = 7/4. A 2, sin²30°'yi sin 30° gibi 1/2 almaktan; B 3/4, tan 45°'yi 0 sanmaktan; D 5/4, cos 60°'yi 0 sanmaktan çıkar.Kaynak: Özel dik üçgenler · 30°, 45°, 60° değerleri ve tümler açılar

?Soru 5

ABC üçgeninde |AB| = 8, |AC| = 5 ve m(BAC) = 30°'dir. ABC üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

✓ A. ½ · 8 · 5 · sin 30° = 20 · ½ = 10. B 20, ½ çarpanını unutmaktan; C 10√3, sin 30° yerine cos 30° (√3/2) kullanmaktan; D 40, sinüsü ve ½'yi hiç kullanmayıp kenarları çarpmaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · İki kenar ve aradaki açı

?Soru 6

Dışbükey bir çokgenin bir köşesindeki dış açı, aynı köşedeki iç açının 27'si kadardır. Bu iç açı kaç derecedir?

✓ C. İç açı 7k, dış açı 2k olsun: 9k = 180 → k = 20, iç açı 140°. A 40 dış açıdır, oranı ters okuyup küçük olanı iç açı sanmaktan çıkar; B 280, iç ve dış açının toplamını 360° almaktan; D 20 yalnız k'dır, 7 ile çarpmak unutulmuş.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · Çokgen ve dışbükeylik

?Soru 7

ABC üçgeninin alanı 54 birimkare ve G ağırlık merkezidir. A(AGB) kaç birimkaredir?

✓ D. G'yi köşelere birleştiren üçgenlerin her biri S/3: 54/3 = 18. A 9, kenarortaylarla oluşan küçük parçadır (S/6); B 27, kenarortayın ayırdığı yarıdır; C 36, 2/3 oranını alana uygulamaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Ağırlık merkezi ve alan

?Soru 8

Alanı 30 birimkare olan bir üçgenin 12 birimlik kenarına ait yüksekliği kaç birimdir?

✓ D. 12 · h/2 = 30 → h = 5. A 2,5, formüldeki 2'yi unutup 30/12 almaktan; B 60, alanı ikiyle çarpıp 12'ye bölmeyi unutmaktan; C 15, alanı yalnız 2'ye bölmekten çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Taban × yükseklik / 2

?Soru 9

Bir düzgün çokgenin bir iç açısı, bir dış açısının 4 katıdır. Bu çokgen kaç kenarlıdır?

✓ D. Dış açı d ise iç açı 4d: 5d = 180 → d = 36°, n = 360 ÷ 36 = 10. A 5, iç ve dış açının toplamını 360° alıp d = 72° bulmaktan; B 36 dış açının ölçüsüdür, kenar sayısı değil; C 8, dış açıyı 180 ÷ 4 = 45° alıp 180'i 5 yerine 4 parçaya bölmekten çıkar.Kaynak: Çokgenler ve dörtgenler · Dış açılar ve düzgün çokgen

?Soru 10

ABC üçgeninde DE ∥ BC, |AD| = 2, |DB| = 3 ve A(ADE) = 8 birimkaredir. DECB yamuğunun alanı kaç birimkaredir?

✓ A. AD/AB = 2/5, alan oranı 4/25: A(ABC) = 8 · 25/4 = 50; yamuk 50 − 8 = 42. B 50, büyük üçgenin alanıdır; C 12, karesini almadan oran 2/5 ile 20 bulup 8 çıkarmaktan; D 18, parça oranını (3/2)² ile 8'e uygulamaktan çıkar.Kaynak: Üçgende alan · Benzerlikte alan oranı k²
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →