Doğruda açılar: açı çeşitleri, paralel doğrular ve kesen

Geometrinin alfabesiyle başlıyoruz: nokta, doğru ve açıdan sonra paralel doğruların bir kesenle oluşturduğu açı ailelerini ve sınavın en sevdiği zigzag kuralını ölçekli şekillerle anlatıyoruz.

5 durakTYT · KPSS
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · AÇI

Nokta, doğru, ışın ve açı: geometrinin alfabesi

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Doğru, ışın ve doğru parçası arasındaki fark nedir, açı çeşitleri nelerdir?

Kısa cevap: Nokta, doğru ve düzlem geometrinin tanımsız temel kavramlarıdır. Doğru iki yönde sonsuz uzanır, ışın bir noktadan başlayıp tek yönde sonsuz gider, doğru parçası iki ucu olan sınırlı parçadır. Başlangıç noktaları ortak iki ışının birleşimine açı denir; açılar ölçülerine göre dar, dik, geniş, doğru ve tam açı diye ayrılır.

Geometride ilk adım, tanımı yapılmadan kabul edilen birkaç kavramı doğru adlandırmaktır; sonraki her kural bu adların üstüne kurulur.

Nokta boyutu olmayan bir konumdur ve büyük harfle adlandırılır. İki farklı noktadan yalnız bir doğru geçer; bu doğru iki yönde sonsuza uzanır ve “AB doğrusu” diye okunur. Doğrunun bir noktasından başlayıp tek yönde sonsuza giden parçaya ışın denir: [AB ışını A'dan başlar, B'nin olduğu yöne gider. İki ucu da belli olan parça ise doğru parçasıdır: [AB] diye yazılır, uzunluğu |AB| ile gösterilir.

Ok sayısı farkı anlatır: doğrunun iki, ışının bir oku vardır; doğru parçasının iki ucu da noktadır.Görsel: Sınav Defteri

Açı: ortak başlangıçlı iki ışın

Başlangıç noktaları aynı olan iki ışının birleşimine açı, ortak noktaya köşe, ışınlara kol denir. Açıyı üç harfle adlandırırken köşe harfi her zaman ortaya yazılır: ABC açısının köşesi B'dir ve ölçüsü m(ABC) ile gösterilir. Açının ölçüsü kolların uzunluğuna bağlı değildir; yalnız iki kolun arasındaki açıklığa bağlıdır. Kolları uzatmak açıyı büyütmez.

Kısa kollu da uzun kollu da aynı 35°'lik açıdır: ölçüyü kolların arasındaki açıklık belirler.Görsel: Sınav Defteri

Ölçüsüne göre açılar

Açılar derece (°) ile ölçülür ve ölçülerine göre beş ada ayrılır. Sınırlar önemlidir: dar açı 90°'yi, geniş açı 180°'yi içermez. Ölçüsü 180° olan açının iki kolu aynı doğru üzerinde ve zıt yöndedir; bu yüzden ona doğru açı denir. 360°'lik açı bir tam dönüştür.

dar: 0° < α < 90° dik: α = 90° geniş: 90° < α < 180° doğru açı: 180° tam açı: 360°Dik açı, köşesine çizilen küçük kareyle gösterilir.
Ölçekli çizim: 40° dar, 90° dik, 130° geniş, 180° doğru açı. Doğru açının kolları aynı doğru üzerindedir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Bir doğru üzerinde sırasıyla A, B, C ve D noktaları vardır. |AB| = 3, |BC| = 5 ve |CD| = 2 birimdir. Bu dört noktanın belirttiği bütün doğru parçalarının uzunlukları toplamı kaçtır?

  1. Dört noktadan ikişer seçerek bütün doğru parçalarını yaz: [AB], [AC], [AD], [BC], [BD], [CD]. Altı tane.
  2. Uzunlukları bul: |AB| = 3, |AC| = 8, |AD| = 10, |BC| = 5, |BD| = 7, |CD| = 2.
  3. Topla: 3 + 8 + 10 + 5 + 7 + 2 = 35.

Cevap: 35 birim

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Ölçüsü 2x + 20° olan açı dar açı, ölçüsü 3x − 30° olan açı geniş açıdır. x'in alabileceği tam sayı değerleri kaç tanedir?

  1. Dar açı: 0 < 2x + 20 < 90 → −10 < x < 35.
  2. Geniş açı: 90 < 3x − 30 < 180 → 120 < 3x < 210 → 40 < x < 70.
  3. İki koşul aynı anda sağlanmalı; ama x < 35 ile x > 40 çakışmaz.

Cevap: Hiç yok (0). Soru böyle bir tuzakla da gelebilir: önce aralıkların kesişimine bak.

✔ Doğru

  • [AB ışını A'dan, [BA ışını B'den başlar; ikisi farklıdır.
  • Kolları uzatmak açının ölçüsünü değiştirmez.
  • Dar açı 90°'den küçüktür; 90° dik açıdır.

✘ Sık yapılan hata

  • Işının adını okurken başlangıç harfini önemsememek.
  • Uzun kollu açıyı daha büyük sanmak.
  • Eşitsizlik kurarken 90° ya da 180°'yi aralığa dâhil etmek.
Ek bilgi: Atatürk ve Geometri kitabı

Atatürk'ün yazdığı 44 sayfalık Geometri kitabı, Türkiye'de geometri öğretiminin kilometre taşlarından biridir. Atatürk bu kitapta Arapça ve Farsça kökenli terimler yerine Türkçe terimler önerdi; yöndeş açı, ters açı, ikizkenar üçgen ve eşkenar üçgen bugün de kullandığımız bu terimlerden birkaçıdır.

Akılda kalsın: Doğrunun iki oku, ışının bir oku, doğru parçasının iki noktası vardır. Açının büyüklüğünü kolların uzunluğu değil, aralarındaki açıklık belirler; köşe harfi daima ortadadır.
Sınavda

Nasıl sorulurBu kavramlar çoğu zaman açı türü verilip bir değişkenin aralığı ya da tam sayı değerleri sorularak gelir: “3x − 15 geniş açı ise x'in en büyük tam sayı değeri kaçtır?” Açı türünü önce eşitsizliğe çevir, sonra çöz.

TuzakSınırları dâhil etmektir: dar açı 90°'yi, geniş açı 180°'yi içermez ve her açının ölçüsü 0°'dan büyüktür.

⇄Bilgi eşleştirme açı türü

?Soru çöz

Ölçüsü 3x − 15° olan açı geniş açı olduğuna göre x'in alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?

✓ C. 90 < 3x − 15 < 180 → 105 < 3x < 195 → 35 < x < 65; en büyük tam sayı 64. A 65 sınırı dâhil etmekten çıkar, geniş açı 180°'yi içermez; B 35 alt sınırdır ve o da dâhil değildir; D 36 en küçük tam sayı değeridir, soru en büyüğü istiyor.
KURAL · AÇI ÇİFTLERİ

Tümler, bütünler ve ters açılar: toplamı bilinen ikililer

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Tümler açı, bütünler açı ve ters açı nedir?

Kısa cevap: Ölçüleri toplamı 90° olan iki açıya tümler, 180° olan iki açıya bütünler açılar denir; x açısının tümleri 90° − x, bütünleri 180° − x'tir. Kesişen iki doğrunun oluşturduğu karşılıklı açılara ters açılar denir ve ters açıların ölçüleri eşittir. Ortak köşeli, ortak kollu ve iç bölgeleri ayrık açılar komşu açılardır.

Bir kapıyı açtığında kapı ile duvar arasındaki açı büyüdükçe kapının öbür yanındaki açı aynı miktarda küçülür; çünkü ikisinin toplamı hiç değişmez.

Köşeleri ve birer kolları ortak, iç bölgeleri ayrık olan iki açıya komşu açılar denir. Komşu iki açının dış kolları dik açı oluşturuyorsa açılar tümlerdir (toplamları 90°), doğru açı oluşturuyorsa bütünlerdir (toplamları 180°). Tümler ve bütünler olmak için komşu olmak gerekmez; yalnız ölçülerin toplamına bakılır.

Solda dik açı ikiye bölünmüş: 40° + 50° = 90°. Sağda doğru açı bölünmüş: 70° + 110° = 180°.Görsel: Sınav Defteri
x'in tümleri = 90° − x x'in bütünleri = 180° − xTümleri yalnız dar açıların vardır; bütünleri 0° ile 180° arasındaki her açının vardır.

Ters açılar neden eşit?

Kesişen iki doğru dört açı oluşturur. Karşılıklı duran açılara ters açılar denir. Eşit olmalarının nedeni tek cümledir: ikisi de aradaki aynı açıyla bütünlerdir. a + b = 180° ve b + c = 180° ise a = c olmak zorundadır. Bu yüzden kesişen iki doğruda yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x.

Karşılıklı açılar eşittir (65° ve 65°, 115° ve 115°); yan yana olanlar bütünlerdir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Bir açının tümleri ile bütünlerinin toplamı 200° olduğuna göre bu açı kaç derecedir?

  1. Açıya x de: tümleri 90 − x, bütünleri 180 − x.
  2. Denklemi kur: (90 − x) + (180 − x) = 200 → 270 − 2x = 200.
  3. Çöz: 2x = 70, x = 35. Kontrol: 55 + 145 = 200.

Cevap: 35°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Şekilde üç doğru O noktasında kesişiyor. Yan yana üç açının ölçüleri x, 2x ve 3x'tir. x kaç derecedir ve şekildeki altı açının ölçüleri nelerdir?

  1. x, 2x ve 3x yan yana durup bir doğru açıyı doldurur: x + 2x + 3x = 180°.
  2. 6x = 180° → x = 30°; açılar 30°, 60° ve 90°.
  3. Kalan üç açı bunların ters açılarıdır, ölçüleri aynıdır: yine 30°, 60° ve 90°.

Cevap: x = 30°; açılar 30°, 60°, 90°, 30°, 60°, 90°

✔ Doğru

  • Tümler: toplam 90°; bütünler: toplam 180°.
  • Ters açılar eşittir; yan yana olanlar bütünlerdir.
  • 40°'nin tümleri 50°, bütünleri 140°'dir.

✘ Sık yapılan hata

  • Tümler ile bütünleri karıştırmak (90 ile 180'in yerini değiştirmek).
  • Açının kendisini bulup soru tümlerini sorduğu hâlde onu işaretlemek.
  • Ters açıları bütünler sanmak.
Akılda kalsın: Tümler Tam köşe (dik açı, 90°), Bütünler Bir doğru (180°). Ters açılar karşılıklıdır ve eşittir: kesişen iki doğruda yalnız iki ölçü vardır.
Sınavda

Nasıl sorulurEn sık kalıp “Bir açının bütünleri, tümlerinin k katından m derece fazladır” biçimindeki denklem sorusudur. Açıya x de, tümleri 90 − x, bütünleri 180 − x diye yaz, denklemi kur.

TuzakBulunan x yerine sorulan şeyi (tümleri ya da bütünleri) unutmaktır; ayrıca tümler ile bütünlerin yerini değiştirmek en sık işlem dışı hatadır.

▭Sen çöz tümler ve bütünler

Ölçüsü 28° olan bir açının tümleri °, bütünleri °, ters açısı ise °'dir.

621522811872

?Soru çöz

Bir açının bütünleri, tümlerinin 4 katıdır. Bu açı kaç derecedir?

✓ A. 180 − x = 4(90 − x) → 180 − x = 360 − 4x → 3x = 180 → x = 60. B 36, tümleri yerine açının kendisini 4 ile çarpıp 180 − x = 4x yazmaktan çıkar; C 30 açının tümleridir, açının kendisi değil; D 120 açının bütünleridir.
KURAL · PARALEL DOĞRULAR

Paralel iki doğru ve kesen: sekiz açı, iki ölçü

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Paralel iki doğrunun bir kesenle yaptığı yöndeş, iç ters, dış ters ve karşı durumlu açılar nedir?

Kısa cevap: Paralel iki doğruyu bir kesen kestiğinde sekiz açı oluşur ama yalnız iki farklı ölçü vardır: x ve 180° − x. Yöndeş açılar, iç ters açılar ve dış ters açılar eşittir. Karşı durumlu açılar, yani paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında duran açılar bütünlerdir. Bu kurallar yalnız doğrular paralelse geçerlidir.

Raylarını kesen bir yolun iki rayla yaptığı açılar aynıdır; çünkü raylar paraleldir ve kesen ikisine de aynı eğimle gelir.

d1 ∥ d2 doğrularını bir kesen kestiğinde iki kesim noktasında dörder açı oluşur. Kesen, iki paralele aynı eğimle geldiği için üst kesim noktasındaki açıların her biri alttakinde aynen tekrar eder. Her kesim noktasında da ters açılar eşit olduğundan sekiz açının dördü x, dördü 180° − x olur.

Sekiz açının dördü 70° (altın), dördü 110°'dir. Kesenin iki paralelle yaptığı açılar aynıdır.Görsel: Sınav Defteri

Dört ad, tek mantık

Açılara verilen adlar konumlarını anlatır. Yöndeş açılar iki kesim noktasında aynı köşede durur (ikisi de sağ üstte gibi); şekilde bir F harfi oluştururlar. İç ters açılar paralellerin arasında, kesenin zıt taraflarındadır (Z harfi). Dış ters açılar paralellerin dışında, kesenin zıt taraflarındadır. Bu üçü eşittir. Karşı durumlu açılar paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafındadır (U harfi); biri x, öbürü 180° − x olduğu için toplamları 180°'dir.

Paralel iki doğru ve kesen: dört açı çifti
Açı çiftiNerede?Harfİlişki
Yöndeşiki kesim noktasında aynı köşeFeşit
İç tersparalellerin arasında, kesenin zıt yanlarındaZeşit
Dış tersparalellerin dışında, kesenin zıt yanlarında—eşit
Karşı durumluparalellerin arasında, kesenin aynı yanındaUtoplam 180°
F: yöndeş açılar eşit. Z: iç ters açılar eşit. U: karşı durumlu açılar bütünler (70° + 110° = 180°).Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

d1 ∥ d2 doğrularını bir kesen kesiyor. İç ters iki açının ölçüleri 3x + 20° ve 5x − 40° olduğuna göre bu açılar kaç derecedir?

  1. İç ters açılar eşittir: 3x + 20 = 5x − 40.
  2. 60 = 2x → x = 30.
  3. Açı: 3 · 30 + 20 = 110°; kontrol: 5 · 30 − 40 = 110°.

Cevap: 110°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Şekilde d1 ∥ d2 ve k1 ∥ k2'dir. İşaretli açıların ölçüleri 2x + 10° ve 5x − 5° olduğuna göre x kaçtır?

  1. Sol üstteki açı, d1 ile k1 arasındaki dar açıdır. k1 ∥ k2 olduğu için d1'in k2'yle yaptığı dar açı da aynıdır (yöndeş).
  2. d1 ∥ d2 olduğu için k2'nin d2'yle yaptığı dar açı da aynıdır. Sağ alttaki işaretli açı ise bu dar açının bütünleridir.
  3. (2x + 10) + (5x − 5) = 180 → 7x = 175 → x = 25. Açılar 60° ve 120°.

Cevap: x = 25

✔ Doğru

  • Yöndeş, iç ters, dış ters açılar eşit.
  • Karşı durumlu açılar bütünler (toplam 180°).
  • Önce iki açının dar mı geniş mi olduğuna bak: ikisi aynı türse eşit, farklıysa bütünler.

✘ Sık yapılan hata

  • Karşı durumlu açıları da eşit sanmak.
  • Doğrular paralel verilmediği hâlde bu kuralları kullanmak.
  • x'i bulup soru açıyı sorarken x'i işaretlemek.
Akılda kalsın: Ad ezberleme, tür karşılaştır: paralel doğrularla kesen arasındaki iki açıdan ikisi de dar ya da ikisi de genişse eşit, biri dar biri genişse toplamları 180°'dir. F, Z, U harfleri yalnız hangisinin hangisi olduğunu şekilde bulmana yardım eder.
Sınavda

Nasıl sorulurSorular genellikle cebirsel ifadeli iki açı verir ve x'i ya da açılardan birini sorar. İlk iş iki açının aynı türden mi (eşit) yoksa farklı türden mi (bütünler) olduğunu şekilden okumaktır.

TuzakParalellik işareti olmayan şekilde bu kuralları uygulamak ve karşı durumlu açıları eşit sanmaktır; ikinci tuzak x yerine açının ölçüsünün istenmesidir.

⇄Bilgi eşleştirme F, Z, U

?Soru çöz

Şekilde d1 ∥ d2'dir. Buna göre x kaçtır?

✓ D. İki açı paralellerin arasında ve kesenin aynı tarafında: karşı durumlu, toplamları 180°. 3x + 10 + x + 30 = 180 → x = 35. A 10, açıları eşit sanıp 3x + 10 = x + 30 yazmaktan; B 65 açının ölçüsüdür (x + 30), x değil; C 12,5 toplamı 90° sanmaktan çıkar.
KURAL · KIRIK ÇİZGİ

Zigzag kuralı: paralel doğrular arasındaki kırık çizgi

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDoğru, ışın ve doğru parçası arasındaki fark nedir, açı çeşitleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Nokta, doğru ve düzlem geometrinin tanımsız temel kavramlarıdır. Doğru iki yönde sonsuz uzanır, ışın bir noktadan başlayıp tek yönde sonsuz gider, doğru parçası iki ucu olan sınırlı parçadır. Başlangıç noktaları ortak iki ışının birleşimine açı denir; açılar ölçülerine göre dar, dik, geniş, doğru ve tam açı diye ayrılır.

Nokta, doğru, ışın ve açı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Paralel iki doğru arasında kırık çizgi olduğunda açı nasıl bulunur?

Kısa cevap: Paralel iki doğru arasında tek kırılma noktası olan bir çizgide, kırılma noktasındaki açı paralellerle yapılan iki açının toplamına eşittir: x = a + b. Açılar kırık çizginin öbür yanından verilirse a + b + x = 360° olur. Birden çok kırılma varsa bir yöne açılan açıların toplamı, öbür yöne açılanların toplamına eşittir.

Paralel iki rafın arasına bükülmüş bir tel koyduğunu düşün: telin büküldüğü yerdeki açı, telin raflarla yaptığı açılardan oluşur.

Bu kural ezberlenecek yeni bir bilgi değil, önceki konudaki iç ters açıların bir uygulamasıdır. Kırılma noktası K'dan d1 ve d2'ye paralel bir yardımcı doğru çiz. K'daki açı ikiye bölünür. Üst parça, A'daki açıyla iç terstir; alt parça B'deki açıyla iç terstir. Bu yüzden x = a + b.

K'dan çizilen kesikli paralel, x'i a ve b'ye eşit iki parçaya böler (iç ters açılar): 35° + 45° = 80°.Görsel: Sınav Defteri

Açılar öbür yandan verilirse: 360° kuralı

Bazı sorularda A ve B'deki açılar kırık çizginin sol yanından verilir. Bu açılar a ve b'nin bütünleridir: a′ = 180° − a, b′ = 180° − b. Yerine yazınca a′ + b′ + x = 360° bulunur. Kural değil, aynı şeklin öbür yandan okunuşudur.

A'da 145°, B'de 135° sol yandan verilmiş: 145° + 135° + 80° = 360°.Görsel: Sınav Defteri

Birden çok kırılma

Çizgi birkaç kez kırılıyorsa her kırılma noktasından bir yardımcı paralel çizilir ve aynı mantık tekrar eder. Sonuç kısa bir cümleye sığar: sağa açılan açıların toplamı, sola açılan açıların toplamına eşittir. Paralellerdeki açılar da bu sayıma girer.

x = a + b a′ + b′ + x = 360° Σ sağa açılan = Σ sola açılana ve b, kırılmanın sivri ucunun baktığı yandan ölçülen açılardır.
Çözümlü örnek

d1 ∥ d2 arasında tek kırılmalı bir çizgide A'daki açı 2x + 5°, B'deki açı x + 10° ve kırılma noktasındaki açı 75°'dir. Açılar kırılmanın sivri ucunun baktığı yandan verildiğine göre x kaçtır?

  1. Kural: a + b = xK → (2x + 5) + (x + 10) = 75.
  2. 3x + 15 = 75 → x = 20. Açılar 45° ve 30°, toplamları 75°.

Cevap: 20

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Şekilde d1 ∥ d2'dir. Kırık çizginin açıları 40°, 70°, 90° ve x olarak verilmiştir. x kaç derecedir?

Sağa açılanlar: 40° + 90° = 130°. Sola açılanlar: 70° + x. Eşitlikten x = 60°.Görsel: Sınav Defteri
  1. Açıların ağzının baktığı yönü belirle: A'daki 40° ve L'deki 90° sağa, K'daki 70° ve B'deki x sola açılıyor.
  2. Kuralı yaz: 40 + 90 = 70 + x.
  3. 130 = 70 + x → x = 60°.

Cevap: 60°

✔ Doğru

  • Tek kırılma, açılar sivri ucun yanından: x = a + b.
  • Açılar öbür yandan: toplam 360°.
  • Takılınca kırılma noktasından yardımcı paralel çiz.

✘ Sık yapılan hata

  • Hangi yandaki açının verildiğine bakmadan x = a + b yazmak.
  • Çok kırılmalı çizgide paralellerdeki açıları sayıma katmamak.
  • Paralellik verilmeyen şekilde kuralı uygulamak.
Akılda kalsın: Kural, kırılma noktasından çizilen tek bir yardımcı paralelin kısaltmasıdır. Emin olamadığında kuralı değil yardımcı paraleli hatırla; iç ters açılar gerisini halleder.
Sınavda

Nasıl sorulurKPSS ve TYT'de en sık açı sorusu budur: paralel iki doğru arasında bir ya da iki kırılmalı çizgi, açılar cebirsel ifadeyle verilir. Önce her açının ağzının hangi yana baktığını işaretle, sonra iki yanın toplamlarını eşitle.

TuzakAçıların kırık çizginin öbür yanından verildiği şekilde x = a + b yazmaktır; bu durumda toplam 360°'dir.

↕Çözüm adımlarını sırala yardımcı paralel

  1. Üst parçayı A'daki açıyla eşitle (iç ters açılar).
  2. İki parçayı topla: x = a + b.
  3. Kırılma noktasından d₁ ve d₂'ye paralel bir doğru çiz.
  4. Alt parçayı B'deki açıyla eşitle (iç ters açılar).

?Soru çöz

Şekilde d1 ∥ d2'dir. Buna göre x kaç derecedir?

✓ B. Açılar kırık çizginin öbür yanından verilmiş: 130 + 150 + x = 360 → x = 80. A 280, iki açıyı doğrudan toplayıp x = a + b yazmaktan; C 100 = 280 − 180, yanlış kurala yamadır; D 50 yalnız A'daki açının bütünleridir, B'deki 30° unutulmuş.
KURAL · ÖZEL AÇILAR

Kenarları paralel ve dik açılar, açıortay: eşit mi bütünler mi?

MEB 9. sınıf · Üçgenler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTümler açı, bütünler açı ve ters açı nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ölçüleri toplamı 90° olan iki açıya tümler, 180° olan iki açıya bütünler açılar denir; x açısının tümleri 90° − x, bütünleri 180° − x'tir. Kesişen iki doğrunun oluşturduğu karşılıklı açılara ters açılar denir ve ters açıların ölçüleri eşittir. Ortak köşeli, ortak kollu ve iç bölgeleri ayrık açılar komşu açılardır.

Tümler, bütünler ve ters açılar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kenarları paralel ya da dik olan açılar arasında nasıl bir ilişki vardır, komşu bütünler açıların açıortayları neden diktir?

Kısa cevap: Kenarları karşılıklı paralel iki açı, ikisi de dar ya da ikisi de geniş ise eşit; biri dar biri geniş ise bütünlerdir. Kenarları karşılıklı dik iki açı için de aynı kural geçerlidir. Açıortay, açıyı iki eş parçaya bölen ışındır. Komşu bütünler iki açının açıortayları arasındaki açı her zaman 90°'dir.

Bir kitabı masada kaydırırsan köşesindeki açı değişmez; kenarları önceki konumuna paralel kalır.

İki açının kolları karşılıklı paralelse kollardan birini uzatınca yöndeş açılar ortaya çıkar; bu yüzden açılar ya eşittir ya da bütünlerdir. Hangisi olduğunu hesap değil tür söyler: ikisi de dar (ya da ikisi de geniş) ise eşit, biri dar biri geniş ise toplamları 180°'dir. Kolları karşılıklı dik olan açılarda da durum aynıdır, çünkü bir açıyı 90° döndürünce kolları öbür açının kollarına paralel olur.

Solda iki açı da dar: eşit (55° = 55°). Sağda biri dar biri geniş: bütünler (55° + 125° = 180°).Görsel: Sınav Defteri
P'den kollara inen dikmeler bir dörtgen oluşturur; iki dik açı 180° tuttuğu için kalan iki açının toplamı da 180°'dir: 50° + 130° = 180°.Görsel: Sınav Defteri

Açıortay

Bir açıyı iki eş açıya bölen ışına açıortay denir. Komşu bütünler iki açının açıortayları her zaman diktir: açılar x ve 180° − x ise açıortayların arasındaki açı x/2 + (180° − x)/2 = 90° olur. Aynı mantıkla komşu tümler iki açının açıortayları arasında 45° vardır. Üçgendeki açıortaylara sonraki sayfalarda ayrıca döneceğiz.

70°'nin yarısı 35°, 110°'nin yarısı 55°; açıortaylar arası 35° + 55° = 90°.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

Komşu bütünler iki açının ölçüleri 2x + 10° ve 3x + 20°'dir. Açıortaylardan biri ile ortak kol arasındaki açılar kaç derecedir?

  1. Bütünler: 5x + 30 = 180 → x = 30; açılar 70° ve 110°.
  2. Açıortaylar açıları yarıya böler: 70 ÷ 2 = 35°, 110 ÷ 2 = 55°.
  3. Kontrol: 35 + 55 = 90°, açıortaylar diktir.

Cevap: 35° ve 55°

Çözümlü örnek · sınav düzeyi

AOB ve BOC komşu açılardır. [OD, AOB açısının; [OE, BOC açısının açıortayıdır. m(AOB) = 80° ve m(DOE) = 65° olduğuna göre m(BOC) kaç derecedir?

  1. DOE açısı, AOB'nin yarısı ile BOC'nin yarısından oluşur: m(DOE) = 40° + m(BOC)/2.
  2. 65 = 40 + m(BOC)/2 → m(BOC)/2 = 25.
  3. m(BOC) = 50°.

Cevap: 50°

✔ Doğru

  • Kenarları paralel (ya da dik) açılar: aynı türse eşit, farklı türse bütünler.
  • Komşu bütünlerin açıortayları arası 90°, komşu tümlerinki 45°.

✘ Sık yapılan hata

  • Kenarları paralel açıları her zaman eşit sanmak.
  • Açıortaylar arasındaki açıyı bulurken açının tamamını (yarısını değil) toplamak.
Akılda kalsın: Kenarları paralel ya da dik iki açıda tek soru sor: ikisi aynı türden mi? Evetse eşit, hayırsa toplamları 180°. Açıortay gördüğünde açıyı hemen iki eşit parçaya ayır ve parçaları yaz.
Sınavda

Nasıl sorulurKenarları paralel ya da dik açılar genellikle cebirsel ifadeyle verilir; “biri dar biri geniş” bilgisi şekilden okunur. Açıortay sorularında açıortaylar arası açıdan bir açının bulunması istenir.

TuzakKenarları paralel açıları doğrudan eşitlemek (tür farklıysa toplam 180°'dir) ve açıortayın böldüğü yarım açılar yerine tam açıları toplamaktır.

?Soru çöz

Kenarları karşılıklı paralel iki açıdan biri dar, öbürü geniştir. Ölçüleri 3x + 5° ve 5x − 25° olduğuna göre x kaçtır?

✓ A. Biri dar biri geniş olduğu için açılar bütünlerdir: 8x − 20 = 180 → x = 25; açılar 80° ve 100°. B 15, açıları eşit sanıp 3x + 5 = 5x − 25 yazmaktan; C 80 dar açının ölçüsüdür, x değil; D 100 geniş açının ölçüsüdür.

▭Boşluk doldurma açıortaylar

Komşu bütünler iki açının açıortayları arasındaki açı °, komşu tümler iki açının açıortayları arasındaki açı ise °'dir.

904518060
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Geometri soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →