Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: bütüncül eğitim ve yetkin, erdemli insan
Eğitim Bilimleri · Türk millî eğitim sistemi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaEğitimin felsefi temeli nedir? Ontoloji, epistemoloji ve aksiyoloji eğitimi nasıl etkiler?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Eğitimin felsefi temelleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Her eğitim sistemi üç felsefi sorunun cevabına dayanır. Ontoloji (varlık felsefesi) “gerçek nedir?” sorusuyla neyin öğretilmeye değer olduğunu, epistemoloji (bilgi felsefesi) “bilgi nedir, nasıl edinilir?” sorusuyla yöntemi, aksiyoloji (değer felsefesi) “iyi ve güzel nedir?” sorusuyla amaçları ve kazandırılacak değerleri belirler. Bu yüzden felsefe, eğitimin “ne ve niçin” sorusunun temelidir.
✎Konu anlatımı
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli nedir? Yetkin ve erdemli insan profili hangi özelliklerden oluşur?
Kısa cevap: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), 2024-2025 eğitim yılından itibaren okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim programlarına yön veren, bütüncül eğitim yaklaşımına dayalı modeldir. Nihai hedefi “yetkin ve erdemli insan”dır: yetkinlik bir alandaki bilgi ve beceriyi, erdem ruhsal ve ahlaki olgunluğu anlatır. Öğrenci profili ontolojik, epistemolojik, zamansal bütünlük ve aksiyolojik olgunluğa dayanır ve on özellikte toplanır.2024 yazında öğretmenler yeni yıla yeni programlarla hazırlanırken ellerindeki ortak bir metin bütün derslerin dilini belirliyordu: Öğretim Programları Ortak Metni.
TYMM'nin dayanağı Öğretim Programları Ortak Metnidir. Metne göre programlar, 1739 sayılı Kanun'daki genel amaçlar ve temel ilkeler esas alınarak hazırlanmıştır; Türk millî eğitim sistemi sayfasında gördüğümüz amaç ve ilkeler burada da çerçevedir. Ortak Metin; programların geliştirilmesi, ders kitapları, ölçme-değerlendirme, rehberlik, öğrenme ortamları ve öğretmenlerin mesleki gelişimi için bir başvuru metnidir.
Temel yaklaşım
Modelin kuramsal temeli bütüncül eğitim yaklaşımıdır: insan zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ahlaki yönleriyle bir bütün olarak ele alınır. Ortak Metin eğitimi herkesin hayat boyu erişiminin güvence altına alındığı temel bir hak, aynı zamanda bir ödev olarak görür; fırsat eşitliğini ve dezavantajları giderici önlemleri vurgular. Bilme ile sorumluluk birbirini bütünler. Türkçenin öğretimi ve geliştirilmesi temel politikadır. Disiplinler arası yaklaşım esastır; gerektiğinde disiplinler üstü ve disiplinler ötesi yaklaşımlardan da yararlanılır. Modelde madde-mana, akıl-duygu, nefis-vicdan, insan-toplum ve zaman-mekân dengesi gözetilir.
Öğrenci profili: yetkin ve erdemli insan
Modelin nihai hedefi yetkin ve erdemli insan yetiştirmektir. Öğrenci profili dört kavrama dayanır; Eğitimin felsefi temelleri sayfasında gördüğümüz felsefe alanlarının adları burada yeniden karşımıza çıkar:
| Kavram | Neye bakar? | Özü |
|---|---|---|
| Ontolojik bütünlük | İnsana | Ruh ve beden bütünlüğü; bedensel, zihinsel, ruhsal, sosyal yönlerin dengeli gelişimi |
| Epistemolojik bütünlük | Bilgiye | Bilgi ve bilgelik; meraklı, eleştirel düşünen, bilgiyi hayatta kullanabilen birey |
| Zamansal bütünlük | Eğitim sürecine | Geçmişten geleceğe eğitim; toplumun tarihsel tecrübesini, ortak kültür ve değerleri aktarma |
| Aksiyolojik olgunluk | Değerlere | Ahlaki bilinç ve estetik bakış; Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi'nin temeli |
Profil on özellikte toplanır: ahlaklı, bilge, cesaretli, estetik, iradeli, merhametli, sağlıklı, sorgulayıcı, üretken, vatansever. Her özelliğin alt bileşenleri vardır; örneğin “sorgulayıcı” öğrenci meraklı, eleştirel düşünen, araştırmacı, esnek, iş birliği yapan ve problem çözendir.
Nasıl sorulurBir açıklama verilir (“öğrencinin bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal yönlerinin dengeli gelişimi”) ve öğrenci profilinin hangi dayanağına karşılık geldiği sorulur; ya da profil özelliklerinden biri bileşenleriyle tanınır.
TuzakEpistemolojik bütünlük ile aksiyolojik olgunluğu karıştırmaktır: bilgiye, düşünmeye ve bilgeliğe bakış epistemolojik, ahlak ve estetiğe bakış aksiyolojiktir. Geçmişin tecrübesini ve ortak kültürü aktarmak zamansal bütünlüktür.
⇄Bilgi eşleştirme açıklama → dayanak
?Soru çöz
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin nihai hedefi olarak belirlenen öğrenci profili aşağıdakilerden hangisidir?