Açık uçlu, kısa cevaplı ve doğru-yanlış sorular
Eğitim Bilimleri · Ölçme ve değerlendirme · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Açık uçlu (yazılı), kısa cevaplı ve doğru-yanlış soruların üstün ve sınırlı yanları nelerdir?
Kısa cevap: Açık uçlu (yazılı) sorular üst düzey düşünmeyi ve ifade becerisini ölçer, şans başarısı yoktur; ama az soru sorulduğu için kapsamı dar, puanlaması öznel ve zaman alıcıdır. Kısa cevaplı sorular hatırlamayı geniş kapsamla ölçer. Doğru-yanlış sorular çok sayıda bilgiyi hızla yoklar, puanlaması kolaydır; ama şans başarısı %50'dir.Tarih öğretmeni aynı ünite için üç sınav taslağı hazırlar: birinde iki uzun soru, birinde yirmi boşluklu cümle, ötekinde kırk “doğru mu, yanlış mı?” ifadesi. Hangisini seçeceği, neyi ölçmek istediğine bağlıdır.
Açık uçlu (yazılı, kompozisyon tipi) sorular öğrencinin cevabı kendi cümleleriyle kurmasını ister. İki biçimi vardır: sınırlı cevaplı (“Üç nedenini kısaca yazınız.”) ve uzun cevaplı (“Tartışınız, gerekçelendiriniz.”). Çözümleme, değerlendirme ve yaratma gibi üst düzey becerileri, düşünceyi örgütleme ve yazılı anlatımı ölçmeye en uygun araçtır; hazırlaması kolaydır, şans başarısı yoktur. Sınırlılıkları: bir sınavda az soru sorulabildiği için konular dengeli temsil edilemez (kapsam geçerliği düşer), puanlama öznel ve uzundur (puanlayıcı güvenirliği düşer), yazı güzelliği ve dil becerisi puana karışabilir.
Puanlama hatalarını azaltmak için: önceden cevap anahtarı ya da dereceli puanlama anahtarı hazırlamak, kâğıtları isimsiz okumak, bir soruyu bütün kâğıtlarda bitirip sonra öteki soruya geçmek, mümkünse ikinci bir puanlayıcıya okutmak.
Kısa cevaplı sorular bir sözcük, sayı ya da kısa ifadeyle cevaplanır; boşluk doldurma da bu türdendir. Çok soru sorulabildiği için kapsamı geniştir, şans başarısı düşüktür; ama çoğunlukla hatırlama basamağını ölçer ve birden çok kabul edilebilir cevap çıkabilir.
Doğru-yanlış soruları kısa sürede çok sayıda olguyu yoklar, puanlaması nesnel ve hızlıdır. En büyük sınırlılığı %50 şans başarısıdır; ayrıca çoğunlukla alt basamakları ölçer. Yazarken ifade kesin olarak doğru ya da yanlış olmalı, tek bir düşünce içermeli; “her zaman, hiçbir zaman” gibi cevabı ele veren sözcüklerden ve çift olumsuzdan kaçınılmalıdır.
Nasıl sorulurBir sınav anlatılır, hangi sınırlılığın ortaya çıktığı ya da bir hedef için hangi aracın uygun olduğu sorulur.
TuzakAçık uçlu sorunun güvenirlik sorununu “şans başarısına” bağlamaktır; açık uçlu soruda şans yoktur, sorun öznel puanlamadır. İkinci tuzak, açık uçlu sınavın kapsamının geniş olduğunu sanmaktır; az soruyla geniş bir üniteyi temsil etmek zordur.
✎Boşluk doldurma araçların güçlü ve zayıf yanı
Şans başarısının en yüksek olduğu soru türünün adı . Çözümleme ve değerlendirme gibi üst düzey becerileri ölçmeye en uygun olanlar sorulardır. Bu soruların puanlaması öznel olduğu için düşüktür.
?Soru çöz
Bir öğretmen altı konudan oluşan bir ünitenin sonunda yalnız üç uzun cevaplı soru sormuş; soruların üçü de ünitenin ilk iki konusundan gelmiştir. Bu sınavda en çok hangi sorun ortaya çıkar?