Sınıf yönetimi: disiplinden daha fazlası
Eğitim Bilimleri · Sınıf yönetimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Sınıf yönetimi nedir? Sınıf yönetiminin boyutları nelerdir?
Kısa cevap: Sınıf yönetimi, öğrenmeye uygun bir ortamın kurulması ve sürdürülmesi için öğretmenin yaptığı her şeydir; yalnız disiplin sağlamak değildir. Beş boyutta incelenir: fiziksel düzen, plan-program etkinlikleri, zaman yönetimi, sınıf içi ilişkiler ve davranışların düzenlenmesi. Etkili yönetim, sorun çıktıktan sonra değil, çıkmadan önce başlar.Eylülün ilk günü iki komşu sınıf: birinde öğretmen kapıda öğrencileri adlarıyla karşılar, sıralar gruplar hâlinde dizilmiş, tahtaya günün planı yazılmıştır; ötekinde öğretmen gürültüyü bastırmak için on dakikadır sesini yükseltmektedir.
Eski anlayışta sınıf yönetimi “disiplin” ile eş tutulurdu: iyi sınıf sessiz ve itaatkâr sınıftı. Bugün sınıf yönetimi, öğrenme için ayrılan zamanı artırmayı, güvenli ve olumlu bir iklim kurmayı ve öğrencinin kendi davranışını denetleyebilmesini (öz denetim) amaçlayan geniş bir süreç olarak görülür. Disiplin bu sürecin yalnız bir parçasıdır.
| Boyut | Neleri kapsar? | Örnek |
|---|---|---|
| Fiziksel düzen | Işık, ısı, havalandırma, gürültü, renk; oturma düzeni, materyalin yeri, geçiş yolları | Grup çalışması için sıraları kümeler hâlinde dizmek |
| Plan-program etkinlikleri | Yıllık ve günlük plan, etkinlik ve materyal hazırlığı, içeriğin öğrenciye uygunluğu | Deney malzemesini ders başlamadan masalara yerleştirmek |
| Zaman yönetimi | Zamanın öğretime ayrılması, geçişler, dersin temposu | Yoklamayı öğrenciler ısınma sorusunu çözerken almak |
| İlişkiler | Öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğrenci ve öğretmen-veli iletişimi; güven ve saygı iklimi | Her öğrencinin adını öğrenmek, birebir konuşmaya zaman ayırmak |
| Davranışların düzenlenmesi | Kurallar, rutinler, istendik davranışı güçlendirme, istenmeyene müdahale | Kuralları öğrencilerle birlikte belirleyip tutarlı uygulamak |
Boyutlar birbirine bağlıdır. İyi planlanmamış bir ders boş zaman yaratır, boş zaman davranış sorunlarını doğurur; kalabalık ve dar bir oturma düzeni de ilişkileri ve zamanı olumsuz etkiler. Bu yüzden sınıf yönetimi sorunların ardından gelen bir tepki değil, dersin planlanmasıyla başlayan bir süreçtir.
Nasıl sorulurBir öğretmen davranışı verilir, sınıf yönetiminin hangi boyutuyla ilgili olduğu sorulur.
TuzakSınıf yönetimini yalnız disiplinle eşitlemek ve her örneği davranış boyutuna koymaktır. Işık, ısı, gürültü ve oturma düzeni fiziksel düzendir; malzemenin ve etkinliklerin önceden hazırlanması plan-program boyutudur, sonucu zaman kazanmak olsa da.
⇄Bilgi eşleştirme davranış ve boyut
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi sınıf yönetiminin “davranışların düzenlenmesi” boyutuna örnektir?