SÖZLÜK · KADRO VE ATAMA

Kadro, statü ve atama terimleri

Kısa cevap: Kamuda çalışanların statüsü 657 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre memur (4/A), sözleşmeli (4/B), geçici personel (4/C) ve işçi (4/D) olarak ayrılır; memurun aylığı derece ve kademesine, yeri ise atama ve yer değiştirme kurallarına göre belirlenir. Bu sayfada kadro ve atama sürecinde geçen 38 terimin tanımı var.

38 terim · Hukuki terimlerde dayanak madde, rakamlarda resmî kaynak · Son kontrol:

İstihdam şekli ve statü

4/A memur (Kadrolu memur, Devlet memuru)

Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin asli ve sürekli görevlerini yürüten, kadroya atanmış personel. Aylık, derece-kademe ve iş güvencesi 657 sayılı Kanun'a göre işler; görevden ancak kanunda sayılan hâllerde ayrılır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 4/A

İlgili: Memur olma şartları · Memur maaşları

Bkz.: 4/B sözleşmeli personel · Kadro

4/B sözleşmeli personel (Sözleşmeli personel)

Kanunla ya da Cumhurbaşkanı kararıyla izin verilen hâllerde, kadro yerine pozisyona yıllık sözleşmeyle çalıştırılan kamu personeli. Ücreti sözleşmeyle belirlenir; aynı kurumda belirli süre çalışınca talep üzerine aynı unvanlı memur kadrosuna geçebilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 4/B; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar

İlgili: Sözleşmeli (4/B) personelin hakları · Sözleşmeli maaşları

Bkz.: Sözleşmeliden kadroya geçiş · 4/A memur

4/C geçici personel

Bir yıldan kısa süreli ya da mevsimlik işlerde, her yıl Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyonlarda sözleşmeyle çalıştırılan personel. Ne memur ne işçidir; özelleştirme nedeniyle işini kaybedenlerin istihdamı bu statüyle bilinir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 4/C

İlgili: SGK hizmet dökümü: 4A, 4B, 4C

Bkz.: 4/A memur · 4/D işçi

4/D işçi (Kamu işçisi, Sürekli işçi)

Kamu kurumlarında sürekli ya da geçici işlerde iş sözleşmesiyle çalışan personel. Memurluk hükümlerine değil iş hukukuna tabidir; ücreti ve hakları toplu iş sözleşmesiyle belirlenir, alımı çoğunlukla İŞKUR üzerinden ve kurayla ya da sınavla yapılır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 4/D; 4857 sayılı İş Kanunu

İlgili: Kamu işçisi ücret ve hakları · KPSS'siz kamu alımları

Bkz.: 4/C geçici personel · İlave tediye

SGK 4/a, 4/b, 4/c

Sosyal güvenlik kayıtlarındaki sigortalılık türleri: 4/a hizmet sözleşmesiyle çalışanları (işçi), 4/b kendi adına bağımsız çalışanları (esnaf, serbest meslek), 4/c kamu görevlilerini kapsar. 657'deki 4/A–4/D harfleriyle karıştırılmamalıdır; sözleşmeli memur da SGK'da 4/c görünür.

Dayanak: 5510 sayılı Kanun md. 4

İlgili: SGK hizmet dökümü nasıl okunur

Bkz.: 4/A memur · 4/B sözleşmeli personel

Sözleşmeliden kadroya geçiş

4/B sözleşmeli personelin aynı kurumda 3 yıllık çalışma süresini tamamlayıp 30 gün içinde talep etmesiyle bulunduğu yerde aynı unvanlı memur kadrosuna atanması. Sözleşmeli geçen süre, öğrenime göre ulaşılabilecek dereceyi aşmamak kaydıyla derece ve kademede değerlendirilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 4/B

İlgili: Sözleşmeliden kadroya geçiş · Kadroya geçince maaş

Bkz.: 4/B sözleşmeli personel

İstisnai memurluk

Kanunda tek tek sayılan, sınav şartı aranmadan atanabilen üst düzey ya da özel nitelikli memurluklar. Bu kadrolara atananlar genel giriş sınavı ve adaylık kurallarına tabi olmadan göreve başlar.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 59

İlgili: KPSS'siz kamu alımları

Bkz.: 4/A memur

Memuriyete giriş genel şartları

Memur olabilmek için herkesten aranan temel şartlar: Türk vatandaşı olmak, yaş şartını taşımak, kanunda sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak, askerlik durumu bakımından engeli bulunmamak ve görevini sürekli yapmasına engel sağlık sorunu olmamak gibi. Kurum, kadronun niteliğine göre ayrıca özel şartlar koyabilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 48

İlgili: Memur olma şartları · Kamu başvuru belgeleri

Bkz.: Güvenlik soruşturması

Engelli kontenjanı

Kurumların memur kadrolarının belirli bir oranını engelli personelle doldurma yükümlülüğü. Bu kadrolara alım EKPSS sonucuna göre ÖSYM yerleştirmesiyle ya da kurayla yapılır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 53

İlgili: EKPSS rehberi · Engelli memur hakları

Bkz.: EKPSS

Kadro, derece ve kademe

Kadro

Bir kurumda memurun atanabileceği, unvanı, sınıfı ve derecesi önceden belirlenmiş sürekli görev yeri. Kadrolar kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ihdas edilir; boş kadro olmadan memur atanamaz.

Dayanak: 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

İlgili: Atama Pusulası · Kamu İstihdam Raporu

Bkz.: Kadro derecesi · Norm kadro

Kadro derecesi

Kurumun kadroya verdiği derece. Memurun aylık aldığı kazanılmış hak derecesiyle aynı olmak zorunda değildir; memur kendi derecesinden yüksek dereceli bir kadroya ancak derece yükselmesi şartlarını taşıyorsa atanabilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 68

İlgili: Derece ve kademe

Bkz.: Kazanılmış hak aylığı · Derece

Kademe ilerlemesi

Bulunduğu kademede en az bir yıl çalışan memurun, derecesinde ilerleyebileceği kademe varsa başka işleme gerek kalmadan bir üst kademeye geçmesi. Yüksek lisans, disiplin cezası almadan geçen süre gibi durumlarda ayrıca ek kademe verilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 64

İlgili: Derece-kademe terfi hesaplama

Bkz.: Kademe · Derece yükselmesi

Kazanılmış hak aylığı

Memurun hizmet süresi ve öğrenimine göre hak ettiği derece ve kademe. Şartları taşıdığı hâlde üst derecede kadro bulunmadığı için yükselemeyen memurun aylığı, öğrenimine göre çıkabileceği dereceyi aşmamak üzere bu derece üzerinden yükseltilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 68

İlgili: Derece ve kademe

Bkz.: Kadro derecesi · Derece yükselmesi

Giriş derecesi (Başlangıç derece ve kademesi)

Memurluğa ilk girişte öğrenime göre belirlenen derece ve kademe: lise mezunu 13/3, ön lisans 10/2, lisans 9/1'den başlar. Lise mezunları en çok 3. dereceye, ön lisans ve lisans mezunları 1. dereceye kadar yükselebilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 36, Ortak Hükümler (A)

İlgili: Derece ve kademe · Maaş hesaplama

Bkz.: Öğrenim intibakı · Derece

Öğrenim intibakı

Memurken daha yüksek bir okul bitiren memurun derece ve kademesinin yeni öğrenim durumuna göre yeniden belirlenmesi. Memur, diplomasıyla kurumuna başvurur; intibak sonrası aylığı ve yükselebileceği en üst derece değişir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 36, Ortak Hükümler (A)

İlgili: Öğrenim intibakı hesaplama

Bkz.: Giriş derecesi

Hizmet sınıfı

Memurların görevlerinin niteliğine göre ayrıldığı gruplar: Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri, Avukatlık, Din, Emniyet ve Mülki İdare Amirliği Hizmetleri gibi. Giriş derecesi, yükselme ve tazminatlar sınıfa göre farklılaşır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 36

İlgili: Memur maaşları

Bkz.: Unvan

Unvan (Kadro unvanı)

Kadronun adı: memur, şef, mühendis, hemşire, öğretmen gibi. Ek gösterge, yan ödeme ve tazminat çoğunlukla unvana göre belirlendiği için aynı derecedeki iki memurun maaşı unvanları farklıysa farklı olur.

İlgili: Unvanlara göre memur maaşları

Bkz.: Ek gösterge · Hizmet sınıfı

Norm kadro

Kurumun bir birimde hangi unvandan kaç personele ihtiyaç duyduğunu gösteren kadro planı. Bir birimde bu plandan fazla personel bulunursa fazla kalanlar, kurumun yönetmeliğine göre ihtiyaç olan yerlere atanabilir.

İlgili: Tayin ve yer değiştirme

Bkz.: Kadro

Atama ve yer değiştirme

Aday memur

Sınavı kazanıp memurluğa ilk kez atanan kişinin asli memur olana kadarki statüsü. Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz; bu sürede eğitimden geçer ve başka kuruma nakledilemez.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 54

İlgili: Adaylık ve asalet

Bkz.: Asalet onayı · Aday memur eğitimi

Aday memur eğitimi

Adaylık süresinde uygulanan üç aşamalı yetiştirme: tüm memurlara ortak temel eğitim, kurumun görevine özgü hazırlayıcı eğitim ve iş başında staj. Bu aşamalardan birinde başarısız olan, adaylıkta birden fazla uyarma ya da kınama veya aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan adayın memurlukla ilişiği kesilir; ilişiği kesilen, sağlık nedenleri dışında 3 yıl memur olamaz.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 55–56

İlgili: Adaylık ve asalet

Bkz.: Aday memur · Asalet onayı

Asalet onayı (Asalet tasdiki, Asli memurluğa atanma)

Adaylık eğitiminde başarılı olan adayın, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa geçirilmesi. Onay tarihinden geçerli olur ve adaylık süresinin sonunu geçemez.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 54–58 (adaylık)

İlgili: Adaylık ve asalet

Bkz.: Aday memur

Açıktan atama

Kamuda memur olarak çalışmayan birinin, KPSS ya da kurum sınavıyla ilk kez veya yeniden memur kadrosuna atanması. Kurumlar açıktan atama için ayrıca izin alır; ilanlarda kaç kadronun açıktan doldurulacağı yazılır.

Dayanak: Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik

İlgili: Kamu personel alımları · Kurum ilanları

Bkz.: Naklen atama

Yeniden atanma

Memurluktan çekilen ya da çekilmiş sayılan birinin tekrar memur kadrosuna atanması. Usulüne uygun çekilende 6 ay, çekilmiş sayılanda 1 yıl bekleme süresi vardır; süre dolunca KPSS ya da kurum sınavıyla yeniden atanılabilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 92 ve 97

İlgili: İstifa ve yeniden atanma

Bkz.: Memuriyetten çekilme (istifa)

Yer değiştirme (tayin) (Tayin)

Memurun aynı kurum içinde başka bir il ya da birime atanması. Benzer şartlara sahip illerin gruplandığı bölgeler arasında, kurumun yer değiştirme yönetmeliğindeki hizmet süresi ve puan esaslarına göre yapılır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 72

İlgili: Tayin ve yer değiştirme · Dilekçe örnekleri

Bkz.: Eş durumu · Becayiş

Eş durumu (Aile birliği mazereti)

Aile birliğini korumak için memurun, memur olan eşinin atandığı yere atanmasını isteme hakkı. Eşin gittiği yerde kurumun teşkilatı ya da boş kadro yoksa, eşin görev süresiyle sınırlı ve memuriyet boyunca toplam süresi kanunla sınırlanan izin verilebilir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 72

İlgili: Tayin ve yer değiştirme

Bkz.: Yer değiştirme (tayin)

Becayiş (Karşılıklı yer değiştirme)

Aynı kurumun farklı yerlerinde çalışan, aynı sınıftaki iki memurun karşılıklı olarak birbirinin yerine atanmayı istemesi. İsteğin kabulü atamaya yetkili amirlerin uygun bulmasına bağlıdır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 73

İlgili: Tayin ve yer değiştirme

Bkz.: Yer değiştirme (tayin)

Naklen atama (Kurumlar arası yer değiştirme, Nakil)

Bir memurun 657'ye tabi başka bir kurumun kadrosuna geçmesi. İki kurumun muvafakati gerekir; memur kazanılmış hak derecesine uygun ya da öğrenimine göre girebileceği sınıftaki bir kadroya nakledilir. Aday memur nakledilemez.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 74

İlgili: Tayin ve yer değiştirme

Bkz.: Yer değiştirme (tayin) · Aday memur

Görevde yükselme

Memurun şef, müdür gibi bir üst göreve sınavla asaleten atanması. Yazılı ve sözlü sınav yapılır, başarı puanı iki sınavın ortalamasıdır; öğrenim ve hizmet süresi şartları görevin düzeyine göre değişir.

Dayanak: Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik

İlgili: Görevde yükselme ve unvan değişikliği

Bkz.: Unvan değişikliği

Unvan değişikliği

Kurum personelinin, öğrenimiyle kazandığı mühendis, avukat, tekniker gibi meslek unvanlarına ait kadrolara sınavla geçmesi. Yalnız kurumun kendi personeli başvurabilir; yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmak gerekir.

Dayanak: Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik

İlgili: Görevde yükselme ve unvan değişikliği

Bkz.: Görevde yükselme

Vekâlet

Kadrosu boş olan ya da izin, hastalık gibi nedenlerle görevinden ayrı kalan bir memurun yerine başka bir memurun geçici olarak görevlendirilmesi. Şartlar sağlanırsa vekâlet eden memura ayrıca vekâlet aylığı ödenir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 86

İlgili: Vekâlet ve ikinci görev

Bkz.: İkinci görev

İkinci görev

Bir memurun asıl görevinin yanında, kurumlar arasında ya da kurum içinde başka bir kadro görevini de yürütmesi. Kanunda sayılan sınırlar içinde yapılır ve ödemesi ayrı kurala bağlıdır.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 88

İlgili: Vekâlet ve ikinci görev

Bkz.: Vekâlet

Güvenlik soruşturması (Arşiv araştırması)

Belirli kadrolara atanacak kişi hakkında adli sicil, kolluk ve istihbarat kayıtlarının incelenmesi. Arşiv araştırması yalnız mevcut kayıtlara bakmakla sınırlıdır; güvenlik soruşturması bunun yanında güncel durum araştırmasını da içerir ve hangi kadrolarda yapılacağı kanunla belirlenir.

Dayanak: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu md. 3

İlgili: Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması

Bkz.: Memuriyete giriş genel şartları

Mülakat (sözlü sınav)

Bazı kamu alımlarında yazılı sınav ya da KPSS puanından sonra yapılan sözlü değerlendirme. Kurul, adayı ilanda yazılı ölçütlere göre puanlar; sonuçlara itiraz ve dava yolu açıktır. KPSS ile merkezî yerleştirmeyle doldurulan B grubu kadrolarda mülakat yapılmaz.

Dayanak: Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik

İlgili: Mülakat ve sözlü sınav rehberi

Bkz.: B grubu kadro

Uzman yardımcısı

Bakanlık ve kurumların merkez teşkilatında yardımcılık dönemi, tez ve yeterlik sınavı sonunda uzman unvanı alınan kariyer kadrosu. Alım, KPSS A grubu puanıyla çağrılan adaylara yapılan yazılı ve sözlü yarışma sınavıyla olur.

Dayanak: 657 sayılı Kanun ek md. 41

İlgili: Çok aranan alımlar · KPSS A grubu rehberi

Bkz.: KPSS A grubu

Kamu işçisi alımı

Kamu kurumlarına iş sözleşmesiyle işçi alınması. Sürekli işçi alımları İŞKUR üzerinden ilan edilir; başvuranlar arasından noter kurasıyla ya da ilanda yazılı sınavla seçim yapılır. KPSS şartı ilanda ayrıca istenmedikçe aranmaz.

Dayanak: Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

İlgili: KPSS'siz kamu alımları · Kamu personel alımları

Bkz.: 4/D işçi

Kadro ve atama: sık karıştırılanlar

Kademe ilerlemesi ile derece yükselmesi farkı nedir?

Kademe ilerlemesi aynı derece içinde her yıl kendiliğinden gerçekleşen küçük aylık artışıdır ve kadro gerektirmez. Derece yükselmesi ise bir üst dereceye geçiştir; derecede belirli süre bulunmanın yanında üst derecede boş kadro olmasını ve kadronun niteliklerini taşımayı gerektirir. Kadro yoksa memurun aylığı kazanılmış hak üzerinden yine yükselir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 64 ve 68

Tayin, nakil ve becayiş aynı şey mi?

Hayır. Tayin (yer değiştirme) memurun aynı kurum içinde başka bir yere atanmasıdır. Nakil (kurumlar arası yer değiştirme) memurun başka bir kurumun kadrosuna geçmesidir ve iki kurumun da onayını gerektirir. Becayiş ise aynı kurumda aynı sınıftaki iki memurun karşılıklı yer değiştirmesidir.

Dayanak: 657 sayılı Kanun md. 72–74

Sözlüğün diğer sayfaları

Rehberdeki diğer sayfalar