Ticaret hukuku nedir? Tacir ile esnafı ayıran ölçüt
KPSS Vatandaşlık · Hukukun temel kavramları · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaVergilendirme süreci (4T) nedir, vergi türleri nelerdir, icra ile iflas arasındaki fark nedir?Önceki sayfadan (Hukukun kaynakları ve dalları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Vergi hukuku, devletin kişilerden karşılıksız ve zorunlu olarak aldığı vergilerin doğuşunu ve sona ermesini düzenler; Anayasa md. 73'e göre vergi ancak kanunla konur, değiştirilir ya da kaldırılır. Vergilendirme tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil (4T) aşamalarıyla tamamlanır. İcra ve iflas hukuku ise ödenmeyen alacakların devlet eliyle tahsilini düzenler: icra takibine her borçlu, iflas yoluyla takibe kural olarak yalnız tacirler tabidir.
✎Konu anlatımı
Tacir kimdir, esnaf kimdir, tacir olmanın sonuçları nelerdir?
Kısa cevap: Ticaret hukuku ticari işletmeleri, tacirleri ve ticaret şirketlerini düzenler; temel metni 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'dur. Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi tacirdir ve her borcu için iflasa tabidir; ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan kişi ise esnaftır.Borçlar hukukunun kuralları sokaktaki simitçiyi de dev bir holdingi de bağlar; ama ticaret hız ve güven istediği için kendine ek kurallar yazmıştır.
Hukukun dallarını anlatırken ticaret hukukunu özel hukuk dalları arasında kısaca saymıştık. Borçlar hukukunun komşusudur: tacirler arasındaki borç ilişkilerine özel kurallar koyar. Temel metin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunudur (TTK). Kanunun altı kitabı ticaret hukukunun alt dallarını da verir: ticari işletme, ticaret şirketleri, kıymetli evrak, taşıma işleri, deniz ticareti ve sigorta hukuku.
Tacir: işletmeyi kendi adına yürüten
Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. İşletmesini açtığını ilan edip ticaret siciline tescil ettiren kişi fiilen işe başlamamış olsa da tacir sayılır. Tacir olmanın ağır sonuçları vardır; çünkü ticarette karşı taraf, tacirin işini bildiğine güvenir. Esnaf ise ister gezici ister dükkânlı olsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan ve geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırı aşmayan kişidir.
| Tacir | Esnaf | |
|---|---|---|
| Ağır basan | Sermaye ve işletme | Bedenî çalışma |
| İflas | Her türlü borcu için iflasa tabi | İflasa tabi değil |
| Yükümlülükler | Ticaret unvanı, ticaret siciline tescil, ticari defter | Tacire özgü bu yükümlülükler yok |
| Özen ölçüsü | Basiretli bir iş insanı gibi davranmak | Genel özen |
| Örnek | On şubeli mağaza zincirini işleten kişi | Mahalledeki ayakkabı tamircisi |
Nasıl sorulurTacir ile esnafı ayırmak için ölçüt sorulur: sermaye mi ağır basıyor, bedenî emek mi? İkinci kalıp “tacir olmanın sonuçlarından biri değildir” sorusudur.
TuzakTacirin yalnız ticari borçları için iflasa tabi olduğunu söyleyen şıktır; tacir her türlü borcu için iflasa tabidir.
▭Boşluk doldurma
Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye denir; ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan kişi ise sayılır.
?Soru çöz ÖSYM tarzı
Türk Ticaret Kanunu'na göre aşağıdakilerden hangisi tacir olmanın sonuçlarından biri değildir?