Matematik programı: dört tema, beş alan becerisi ve somuttan soyuta yol
Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİlkokul Türkçe dersi öğretim programının yapısı nasıldır? Öğrenme çıktısı kodları nasıl okunur?Bağlantılı konudan (İlkokulda Türkçe öğretimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
TYMM İlkokul Türkçe programı dört alan becerisi üzerine kuruludur: dinleme/izleme, okuma, konuşma, yazma. Her sınıf sekiz tema işler; her temada beş metin (dördü okuma, biri dinleme) bulunur. Öğrenme çıktıları T.O.4.2 gibi kodlanır: ders, beceri, sınıf, çıktı sırası. Beceriler değer, eğilim, sosyal-duygusal ve okuryazarlık becerileriyle bütünleşik öğretilir.
✎Konu anlatımı
İlkokul matematik programının temaları ve alan becerileri nelerdir? Matematik dersi nasıl planlanır?
Kısa cevap: TYMM İlkokul Matematik programı 1–4. sınıflarda haftada 5 ders saatidir ve dört temadan oluşur: Sayılar ve Nicelikler, İşlemlerden Cebirsel Düşünmeye, Nesnelerin Geometrisi, Veriye Dayalı Araştırma (4. sınıfta olasılıkla birlikte). Beş alan becerisi hedeflenir. Her tema temel kabuller, ön değerlendirme ve köprü kurmayla açılır; öğretim eylemselden imgesele, oradan sembolik düzeye ilerler.Bu konunun sonunda: programın temalarını ve alan becerilerini sayabilir, bir ders açılışının hangi yaşantı aşaması olduğunu vakada tanıyabilir, bir etkinliğin hangi temsil düzeyinde kaldığını ayırt edebilirsin.
Eylülün ilk haftası: birinci sınıfın matematik dersi sayılarla değil, sınıftaki topun, dolabın ve silginin biçimleriyle açılıyor.
İlkokulda temel matematik sayfasında konunun kendisini gördük; bu sayfanın sorusu başka: çocuk o bilgiyi nasıl kurar, öğretmen onu hangi sırayla ve hangi araçla verir? İlkokulda Türkçe öğretimi sayfasında gördüğümüz tema ve öğrenme çıktısı dili burada da geçerlidir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin İlkokul Matematik programı içeriği tema adı verilen bütünlere ayırır; birinci sınıfın yılı da girişteki gibi Nesnelerin Geometrisi temasıyla başlar.
| Öge | İçerik |
|---|---|
| Temalar | Sayılar ve Nicelikler · İşlemlerden Cebirsel Düşünmeye · Nesnelerin Geometrisi · Veriye Dayalı Araştırma (4. sınıfta Olayların Olasılığı ve Veriye Dayalı Araştırma) |
| Alan becerileri | Matematiksel muhakeme · matematiksel problem çözme · matematiksel temsil · veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme · matematiksel araç ve teknoloji ile çalışma |
| Tema açılışı | Temel kabuller (önkoşul sayılan bilgi) → ön değerlendirme (önkoşul gerçekten var mı?) → köprü kurma (günlük yaşamla bağ) → öğrenme-öğretme uygulamaları |
| Farklılaştırma | Zenginleştirme: aynı çıktıda derinlik, üst sınıfa geçilmez · Destekleme: somut araç, görsel, akran desteği |
| Değerlendirme | Süreç odaklı; her temada en az bir performans görevi |
Somuttan soyuta
Eğitim Bilimleri (AGS) serisindeki Bilişsel gelişim sayfasında anlatılan Bruner'in üç temsil biçimi matematik dersinin omurgasıdır. Çocuk 3 + 2'yi önce kapakları birleştirerek yapar (eylemsel), sonra defterine üç ve iki daire çizerek gösterir (imgesel), en sonda “3 + 2 = 5” yazar (sembolik).
İki hata vardır: doğrudan simgeyle başlamak ve materyalde takılı kalmak. Materyal amaç değil köprüdür; hedef, çocuğun aynı işlemi bloksuz da açıklayabilmesidir.
Nasıl sorulurÖğretmenin derse başlarken yaptığı bir uygulama verilir ve yaşantının hangi aşaması olduğu sorulur; ya da bir etkinliğin hangi temsil düzeyinde kaldığı.
TuzakKöprü kurmayı ön değerlendirme sanmaktır: ön değerlendirme önkoşulu yoklar, köprü kurma bilinenle yeniyi bağlar. İkinci tuzak, zenginleştirmede bir üst sınıfın konusuna geçmektir.
Sınavda işaretlegüncel programda “öğrenme alanı” değil “tema”, “kazanım” değil “öğrenme çıktısı” yazılır.
?Soru çöz
Bir öğretmen 1. sınıfta 4 + 3 işlemini önce öğrencilerin sıra üstünde 4 ve 3 şişe kapağını birleştirmesiyle yaptırmış, ardından defterlerine 4 ve 3 daire çizip bunları tek bir çemberin içine almalarını istemiştir.
Bruner'in temsil biçimlerine göre öğretmenin bir sonraki adımı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?