İlkokulda temel matematik: sayılar, kesirler, ölçme ve geometri

İlkokul matematiğinin dayandığı konu bilgisini; sayılar, kesir ve ondalık gösterim, ölçme birimleri, geometri ve veri işleme konularıyla öğren.

7 durakÖABT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ALAN BİLGİSİ · DOĞAL SAYILAR

Doğal sayılar: basamak, bölük ve bir rakamın iki değeri

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Basamak değeri ile sayı değeri arasındaki fark nedir? Bölük nedir?

Kısa cevap: Doğal sayılar 0, 1, 2, 3… diye sürer; 0 da doğal sayıdır. Onluk sistemde her basamak sağındakinin on katı değer taşır. Rakamın kendi değeri sayı değeridir, bulunduğu yerden aldığı değer basamak değeridir: 4 728'de 7'nin sayı değeri 7, basamak değeri 700'dür. Basamaklar sağdan üçerli bölüklere ayrılır.

Bu konunun sonunda: bir rakamın sayı değerini ve basamak değerini ayırt edebilir, bir sayıyı bölüklerine ayırıp okuyabilir, yuvarlama koşulundan sayının alabileceği değerleri bulabilirsin.

Birinci sınıfta Can, öğretmeninin söylediği “üç yüz beş” sayısını defterine 3005 diye yazıyor: duyduğu her parçayı ayrı ayrı kâğıda dökmüş.

Sayıları on rakamla (0–9) yazarız; dizilişe anlam veren basamaktır: on birlik bir onluk, on onluk bir yüzlük eder. Bu yüzden aynı rakam iki farklı değer taşır: kendisi olarak sayı değeri, oturduğu yere göre basamak değeri.

4 728 = 4·1 000 + 7·100 + 2·10 + 8Sayıyı çözümlemek: her rakamı basamak değeriyle yazıp toplamak (binler 4 000, yüzler 700, onlar 20, birler 8).

Bölük ve sıfırın işi

Basamaklar sağdan üçer üçer gruplanır: birler bölüğü (birler, onlar, yüzler), binler bölüğü (binler, on binler, yüz binler). 482 615 “dört yüz seksen iki bin altı yüz on beş” diye okunurken “bin” sözcüğü bölük sınırını söyler. Sıfır ise boşluk değil yer tutucudur: 305'te onlar basamağında hiç onluk olmadığını gösterir; silinirse sayı 35'e düşer.

Yuvarlama ve tek-çift

Bir sayı en yakın onluğa yuvarlanırken birler basamağına bakılır: 5 ve üstü bir üst onluğa çıkar, 4 ve altı aşağıda kalır (347 → 350, 344 → 340). Yüzlüğe yuvarlarken onlar basamağı belirleyicidir. Bir sayının tek mi çift mi olduğunu da yalnız birler basamağı söyler.

Çözümlü örnek

Bir doğal sayı en yakın onluğa yuvarlandığında 350 oluyor. Bu sayının alabileceği en büyük ve en küçük değerlerin farkı kaçtır?

  1. 350'ye yuvarlanan en küçük sayı, birler basamağı 5 olan 345'tir (344 → 340 olur).
  2. En büyük sayı 354'tür (355 → 360 olur).
  3. Fark: 354 − 345 = 9.

Cevap: 9

Sınıfta

Can'ın 3005'i, sıfırın yer tutucu olduğunu henüz kavramamış çocuğun tipik yazımıdır.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

TYMM İlkokul Matematik programında 1. sınıf 20'ye kadar sayılarla çalışır ve 10 ile 20 arasındaki sayıları onluk ve birlik diye ayırarak basamağa hazırlanır. 2. sınıfta iki basamaklı sayılar ve onluğa yuvarlama, 3. sınıfta üç basamaklı sayılar, yüzlüğe yuvarlama ve tek-çift gelir; 4. sınıfta en çok altı basamaklı sayılar ve bölük öğretilir. Tek ile tek toplanınca çift, tek ile çift toplanınca tek sayı çıkar.

Akılda kalsın: Sayı değeri rakamın kim olduğunu, basamak değeri nerede oturduğunu söyler: yüzler sırasındaki 7, 700 eder. Bölük sınırı okurken “bin” diye duyulur; sıfır o sırada kimse olmadığını gösteren boş sandalyedir.
Sınavda

Nasıl sorulurBasamak değerleri arasındaki fark, yuvarlamada bir sayının alabileceği değerler ya da rakam koşullu en büyük-en küçük sayı sorulur.

TuzakSayı değeriyle basamak değerini karıştırmaktır. İkinci tuzak, “rakamları farklı” koşulunu gözden kaçırıp 99 999 gibi tekrar eden rakamlı bir sayı seçmektir.

✎Boşluk doldurma 52 806 sayısı

52 806 sayısında 8 rakamının basamak değeri , 5 rakamının basamak değeri olur. Sayı en yakın yüzlüğe yuvarlanırsa elde edilir.

80050 00052 800852 900

?Soru çöz

Rakamları birbirinden farklı beş basamaklı en büyük tek sayının binler bölüğündeki rakamların toplamı kaçtır?

✓ A. Sayı 98 765'tir; binler bölüğünde on binler ve binler basamağı vardır: 9 + 8 = 17. B “farklı rakam” koşulunu atlayıp 99 999'u almaktır; C yüzler basamağındaki 7'yi de binler bölüğüne katar; D bütün rakamları toplar.
ALAN BİLGİSİ · DÖRT İŞLEM

Dört işlem: değişme, birleşme, dağılma ve bölmenin kalanı

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBasamak değeri ile sayı değeri arasındaki fark nedir? Bölük nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Doğal sayılar 0, 1, 2, 3… diye sürer; 0 da doğal sayıdır. Onluk sistemde her basamak sağındakinin on katı değer taşır. Rakamın kendi değeri sayı değeridir, bulunduğu yerden aldığı değer basamak değeridir: 4 728'de 7'nin sayı değeri 7, basamak değeri 700'dür. Basamaklar sağdan üçerli bölüklere ayrılır.

Doğal sayılar, basamak ve bölük

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dört işlemin özellikleri nelerdir? Bölme işleminde kalan nasıl bulunur?

Kısa cevap: Toplama ve çarpmada değişme ve birleşme özelliği vardır, çıkarma ve bölmede yoktur. Toplamada etkisiz eleman 0, çarpmada 1'dir; çarpmada 0 yutan elemandır. Çarpma, toplama ve çıkarma üzerine dağılır. Bölmede bölünen = bölen × bölüm + kalan yazılır ve kalan bölenden küçüktür; bir sayının 0'a bölümü tanımsızdır.

Bu konunun sonunda: bir eşitlikte kullanılan özelliği adlandırabilir, dağılma özelliğiyle zihinden çarpabilir, kalanlı bölmede bilinmeyen terimi bulabilirsin.

Teneffüste iki çocuk tartışıyor: “7 × 8'i bilmiyorum ama 8 × 7'yi biliyorum.” Öteki gülüyor: “İkisi aynı şey ki!”

İkinci çocuk farkında olmadan bir özelliği kullanıyor: çarpmada çarpanların yeri değişse de sonuç değişmez. Dört işlemin özellikleri, işlemi kolaylaştıran ve zihinden hesabı mümkün kılan kurallardır.

Hangi özellik hangi işlemde?
ÖzellikToplamaÇarpmaÇıkarma ve bölme
Değişme (sıra değişir)5 + 9 = 9 + 57 × 8 = 8 × 7Yok: 9 − 5 ≠ 5 − 9
Birleşme (gruplama değişir)(6 + 4) + 3 = 6 + (4 + 3)(2 × 5) × 7 = 2 × (5 × 7)Yok
Etkisiz eleman01Yalnız sağda: a − 0 = a, a ÷ 1 = a
Yutan elemanYok00 ÷ a = 0 (a ≠ 0); a ÷ 0 tanımsız

Çarpmanın dağılma özelliği iki işlemi birbirine bağlar: 4 × (10 + 3) = 4 × 10 + 4 × 3. Zihinden çarpmanın büyük kısmı buna dayanır: ilk konuda gördüğümüz basamak çözümlemesiyle 13, 10 + 3 diye yazılır. İşlem önceliğinde önce parantez, sonra soldan sağa çarpma-bölme, en son soldan sağa toplama-çıkarma yapılır.

Bölünen = Bölen × Bölüm + KalanKalan her zaman bölenden küçüktür: 0 ≤ kalan < bölen.
Çözümlü örnek

Bir bölme işleminde bölen 7, bölüm 12'dir. Kalan alabileceği en büyük değeri aldığına göre bölünen kaçtır?

  1. Kalan bölenden küçük olmalı: en büyük kalan 7 − 1 = 6.
  2. 7 × 12 + 6 = 84 + 6 = 90.

Cevap: 90

Çözümlü örnek · zihinden

6 × 98 işlemini dağılma özelliğiyle zihinden yapınız.

  1. 98'i 100 − 2 diye yaz: 6 × (100 − 2) = 600 − 12.

Cevap: 588

Sınıfta

Değişme özelliğini fark eden çocuk ezberleyeceği çarpım sayısını neredeyse yarıya indirir. Sık yanılgı, 0'a bölmenin sonucunu 0 sanmaktır. Bu işlemlerin hangi modellerle öğretildiğini İlkokulda matematik öğretimi sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

Programda 2. sınıfta çarpma tekrarlı toplama, bölme ardışık çıkarma olarak anlamlandırılır ve 5'e kadar çarpım tablosu kurulur; 3. sınıfta 10'a kadar çarpım tablosu ve kalanlı bölme gelir.

Akılda kalsın: Değişme yer değiştirir, birleşme parantez değiştirir; ikisi de yalnız toplama ve çarpmada çalışır. 0 toplamada sessiz, çarpmada yutan; 1 çarpmada sessizdir. Kalan, bölene asla ulaşamaz.
Sınavda

Nasıl sorulurBir eşitlikte kullanılan özellik ya da kalanlı bölmede bilinmeyen terim sorulur.

TuzakTuzak, (3 × 4) × 5 = 3 × (4 × 5) eşitliğini değişme sanmaktır: sayıların sırası aynıdır, değişen gruplamadır, yani birleşmedir. İkinci tuzak, en büyük kalanı bölene eşit almaktır.

✎Boşluk doldurma vakadaki özelliği adlandır

Ali 8 × 7'yi bilmediği için bildiği 7 × 8'i kullanıyor; dayandığı özellik çarpmanın özelliğidir. Elif (6 + 9) + 1 işlemini 6 + (9 + 1) diye yazıp 6 + 10'a çeviriyor; bu toplamanın özelliğidir. Can 4 × 13'ü 4 × 10 + 4 × 3 = 40 + 12 diye hesaplıyor; bu çarpmanın toplama üzerine özelliğidir.

değişme · birleşme · dağılma · etkisiz eleman · yutan eleman

?Soru çöz

Bir A doğal sayısı 6'ya bölündüğünde bölüm 9 oluyor. Buna göre aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. A en çok 59 olabilir.
II. A en az 53 olabilir.
III. A çift sayı ise kalan da çift sayıdır.

✓ C. A = 6 × 9 + kalan ve kalan 0–5 arasında olduğu için A 54 ile 59 arasındadır: I doğru, II yanlıştır, A 53 olamaz. III doğrudur: A çiftse 54, 56 ya da 58'dir ve kalan 0, 2, 4 olur. A doğru olan III'ü dışarıda bırakır; B kalanı 0'dan küçük sayıp 53'ü kabul eder; D yanlış olan II'yi de içerir.
ALAN BİLGİSİ · BÖLÜNEBİLME

Bölünebilme, asal sayılar ve EBOB-EKOK: sayının yapı taşları

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDört işlemin özellikleri nelerdir? Bölme işleminde kalan nasıl bulunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Toplama ve çarpmada değişme ve birleşme özelliği vardır, çıkarma ve bölmede yoktur. Toplamada etkisiz eleman 0, çarpmada 1'dir; çarpmada 0 yutan elemandır. Çarpma, toplama ve çıkarma üzerine dağılır. Bölmede bölünen = bölen × bölüm + kalan yazılır ve kalan bölenden küçüktür; bir sayının 0'a bölümü tanımsızdır.

Dört işlem ve özellikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bölünebilme kuralları nelerdir? EBOB ve EKOK nasıl bulunur?

Kısa cevap: Bir sayının 2, 5 ve 10'a bölünmesi son basamağından, 4'e bölünmesi son iki basamağından, 3 ve 9'a bölünmesi rakamları toplamından anlaşılır. 1'den büyük olup yalnız 1'e ve kendisine bölünen sayı asaldır; 2 tek çift asaldır, 1 asal değildir. Ortak bölenlerin en büyüğü EBOB, ortak katların en küçüğü EKOK'tur.

Bu konunun sonunda: bir sayının bölünebilmesini uzun bölme yapmadan söyleyebilir, bir problemin EBOB mu EKOK mu istediğini ayırt edebilir, asal çarpanlardan EBOB ve EKOK'u bulabilirsin.

Okul kantini 36 elma ile 48 armudu, her pakette aynı sayıda ve tek tür meyve olacak biçimde, olabildiğince az pakete koymak istiyor.

Dört işlem konusunda gördüğümüz bölmede kalan 0 ise sayı tam bölünür; bölünebilme kuralları bunu uzun bölme yapmadan söyler.

Bölünebilme kuralları
BölenKuralÖrnek
2Birler basamağı çift3 574
3Rakamları toplamı 3'ün katı2 451 (2+4+5+1 = 12)
4Son iki basamak 4'ün katı ya da 007 316 (16)
5Birler basamağı 0 ya da 51 235
6Hem 2'ye hem 3'e bölünür1 254
9Rakamları toplamı 9'un katı4 581 (18)
10Birler basamağı 06 790

Asal sayılar ve asal çarpanlar

Asal sayı, 1'den büyük olup yalnız 1'e ve kendisine bölünen doğal sayıdır: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19… 1 yalnız bir böleni olduğu için asal değildir. Her doğal sayı asal sayıların çarpımına tek biçimde ayrılır: 36 = 22 · 32, 48 = 24 · 3. EBOB için ortak asal çarpanların küçük üslüleri, EKOK için bütün asal çarpanların büyük üslüleri çarpılır.

Çözümlü örnek · kantin

Kantin en az kaç paket hazırlar?

  1. Paketteki meyve sayısı ikisini de tam bölmeli ve olabildiğince büyük olmalı: EBOB(36, 48) = 22 · 3 = 12.
  2. Paket sayısı: 36 ÷ 12 + 48 ÷ 12 = 3 + 4 = 7.

Cevap: 7 paket

Yeniden buluşma sorularında EKOK aranır: 12 ve 18 dakikada bir çalan iki zil, birlikte çaldıktan EKOK(12, 18) = 36 dakika sonra yine birlikte çalar. İki sayı için EBOB × EKOK = sayıların çarpımı eşitliği her zaman sağlanır.

Sınıfta

Bu konular ilkokul programında yoktur, ortaokulda gelir; ikişer, beşer, onar ritmik sayma ve eşit gruplara ayırma zemini hazırlar.

Ek bilgi: kuralların kaynağı; 7, 8 ve 11

Kurallar onluk sistemin yapısından doğar: 10, 2 ile 5'in katı olduğu için yalnız son basamak yeter; 100, 4'ün katı olduğu için son iki basamak yeter. 7, 8 ve 11 ile bölünebilme kurallarını Temel Matematik serisindeki Bölme ve bölünebilme sayfasında bulabilirsin.

Akılda kalsın: Son basamak: 2, 5, 10. Son iki: 4. Rakam toplamı: 3, 9. EBOB paylaştırır, EKOK buluşturur.
Sınavda

Nasıl sorulurRakamı bilinmeyen bir sayının bölünebilme koşulu, eşit paketleme (EBOB) ya da yeniden karşılaşma (EKOK) problemi sorulur.

Tuzak1'i asal saymak ve 6'ya bölünmede yalnız rakam toplamına bakıp 2 koşulunu unutmaktır. İkinci tuzak, “en az paket” sorusunda EKOK'a gitmektir: paketlemede bölen aranır, yani EBOB.

?Soru çöz

Dört basamaklı 3A5B sayısı hem 5'e hem 9'a tam bölünebilmektedir. Buna göre A'nın alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?

✓ C. 5'e bölünme için B = 0 ya da 5. Rakam toplamı 8 + A + B, 9'un katı olmalı: B = 0 iken A = 1, B = 5 iken A = 5; toplam 6. A yalnız B = 0 durumunu, B yalnız B = 5 durumunu görür; D 9 yerine 3'ün kuralını uygular ve fazladan değerler sayar.

✎Boşluk doldurma 24 ve 36

24 ile 36'nın EBOB'u , EKOK'u sayısıdır. Bu iki değerin çarpımı eder ve 24 × 36'ya eşittir.

12728646144
ALAN BİLGİSİ · KESİRLER

Kesirler: birim kesirden tam sayılı kesre, ondalık gösterim ve yüzde

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBölünebilme kuralları nelerdir? EBOB ve EKOK nasıl bulunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir sayının 2, 5 ve 10'a bölünmesi son basamağından, 4'e bölünmesi son iki basamağından, 3 ve 9'a bölünmesi rakamları toplamından anlaşılır. 1'den büyük olup yalnız 1'e ve kendisine bölünen sayı asaldır; 2 tek çift asaldır, 1 asal değildir. Ortak bölenlerin en büyüğü EBOB, ortak katların en küçüğü EKOK'tur.

Bölünebilme, asal sayı, EBOB-EKOK

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kesir türleri nelerdir? Kesirler nasıl karşılaştırılır ve toplanır?

Kısa cevap: Kesir, eş parçalara bölünmüş bir bütünün ya da çokluğun kaç parçasının alındığını gösterir. Payı 1 olan kesir birim kesir, payı paydasından küçük olan basit, payı paydasına eşit ya da ondan büyük olan bileşik kesirdir. Tam sayılı kesir bir tam ile bir basit kesirden oluşur; değeri eşit kesirlere denk kesir denir.

Bu konunun sonunda: özellikleri verilen kesrin türünü bulabilir, kesirleri karşılaştırıp paydaları eşitleyerek toplayabilir, bir çokluğun kesrini ve kesri verilen parçadan bütünü hesaplayabilirsin.

Bir çocuk “Sekizde bir daha büyük, çünkü 8, 4'ten büyük” diyor; oysa elindeki pastanın sekizde biri dörtte birinden açıkça küçük.

Kesirde payda bütünün kaç eş parçaya bölündüğünü, pay bu parçalardan kaçının alındığını söyler. “Eş” sözcüğü tanımın kalbidir: eş olmayan üç parçadan biri üçte bir değildir. Payda büyüdükçe bütün daha çok parçaya bölünür ve her parça küçülür; bu yüzden 12 > 14 > 18.

İki soru üç türü ayırır; tam sayılı kesir ayrı bir tür değil, bileşik kesrin öbür yazılışıdır.Görsel: Sınav Defteri

Karşılaştırma ve toplama

Paydaları eşit kesirlerde payı büyük olan, payları eşit kesirlerde paydası küçük olan büyüktür. Paydalar da paylar da farklıysa pay ve payda aynı sayıyla çarpılarak denk kesirler yazılır ve paydalar eşitlenir; en küçük ortak payda, bölünebilme konusunda gördüğümüz EKOK'tur: 35 = 1220. Paydaları eşit kesirler toplanırken yalnız paylar toplanır, payda aynı kalır: 27 + 37 = 57.

Aynı uzunluktaki doğrular farklı sayıda eş parçaya bölündüğünde 1/2, 2/4 ve 4/8 aynı noktaya düşer: bunlar denk kesirlerdir. Altın şeritler, paydası büyük birim kesrin daha kısa olduğunu gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Çokluğun kesri, ondalık gösterim ve yüzde

Bir çokluğun kesri bulunurken çokluk paydaya bölünür, payla çarpılır: 24'ün 34'ü 24 ÷ 4 × 3 = 18. Paydası 10, 100 olan kesirler virgülle de yazılır: 310 = 0,3, 25100 = 0,25. Yüzde, paydası 100 olan kesrin adıdır: %40 = 40100 = 25 = 0,4.

Çözümlü örnek

28 kişilik bir sınıfın 37'si kızdır ve kızların yarısı gözlüklüdür. Gözlüklü kaç kız vardır?

  1. Kızlar: 28 ÷ 7 × 3 = 12.
  2. Yarısı: 12 ÷ 2 = 6.

Cevap: 6

Sınıfta

Ondalık gösterim ve yüzde ilkokul programında yoktur, ortaokulda gelir. Girişteki çocuğun yanılgısını ve kesir modellerini İlkokulda matematik öğretimi sayfasında ele alacağız.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

Programda 2. sınıf bütün, yarım ve çeyrekle kesre girer; 3. sınıf birim kesri ve pay-payda ilişkisini, 4. sınıf basit, bileşik, tam sayılı ve denk kesirleri, birim kesirleri ve paydaları eşit kesirleri sıralamayı, paydaları eşit kesirlerle toplama-çıkarmayı ve çokluğun kesrini öğrenir.

Akılda kalsın: Payda böler, pay alır. Payda büyüdükçe parça küçülür. Paydalar eşitse yalnız payları topla: paydayı da toplamak bütünü değiştirmek olur (1/2 + 1/2 bir bütündür, 2/4 değil).
Sınavda

Nasıl sorulurÖzellikleri verilen kesir, çokluğun kesri ya da tersi (kesri verilen parçadan bütüne) ve kesir sıralaması sorulur.

TuzakBirim kesirlerde paydası büyük olanı büyük sanmaktır. İkinci tuzak, payları ve paydaları ayrı ayrı toplamaktır.

?Soru çöz

Paydası 8 olan bir kesirle ilgili şu bilgiler verilmiştir:

• Bileşik kesirdir ve tam sayılı kesre çevrildiğinde tam kısmı 2 olur.
• Payı tek sayıdır.
• 38 ile toplandığında sonuç bir doğal sayı olur.

Bu kesir aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Tam kısmı 2 olan sekizde birler 16/8 ile 23/8 arasıdır; 21/8 + 3/8 = 24/8 = 3 eder. A'nın tam kısmı 1'dir (13/8 = 1 5/8); B ile toplam 22/8, C ile 26/8 olur, ikisi de doğal sayı değildir.

✎Boşluk doldurma çokluğun kesri ve denklik

36'nın 59'u eder. 23'ü 14 olan çokluk tanedir. 35 kesrinin paydası 20 olan denkinin payı olur.

2021121528
ALAN BİLGİSİ · ÖLÇME

Ölçme: birim dönüşümleri, çevre, alan ve hacim

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKesir türleri nelerdir? Kesirler nasıl karşılaştırılır ve toplanır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kesir, eş parçalara bölünmüş bir bütünün ya da çokluğun kaç parçasının alındığını gösterir. Payı 1 olan kesir birim kesir, payı paydasından küçük olan basit, payı paydasına eşit ya da ondan büyük olan bileşik kesirdir. Tam sayılı kesir bir tam ile bir basit kesirden oluşur; değeri eşit kesirlere denk kesir denir.

Kesirler, ondalık gösterim, yüzde

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Uzunluk, kütle, sıvı ve zaman ölçü birimleri nasıl dönüştürülür? Çevre ile alan arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Uzunluk, kütle ve sıvı birimleri onluk düzende (çoğu bin katıyla), zaman altmışlık düzende ilerler; büyük birimden küçüğe inerken çarpılır, küçükten büyüğe çıkarken bölünür. Çevre şeklin sınır uzunluğu, alan kapladığı yüzeyin birim kare sayısıdır; çevreleri eşit şekillerin alanı farklı olabilir.

Bu konunun sonunda: karışık birimli nicelikleri aynı birime çevirip karşılaştırabilir, çevre ile alanı ayırt edebilir, çevresi eşit şekillerin alanlarının farklı olabileceğini gösterebilirsin.

Sınıfın arka duvarına pano yapılacak: kenarına süs şeridi için kaç metre, içini kaplamak için kaç tabaka kâğıt gerekir?

Ölçmek, bir niceliği seçilmiş bir birimle karşılaştırıp kaç birim ettiğini söylemektir. Kesirler konusunda gördüğümüz yarım ve çeyrek ölçmede de çıkar: yarım litre 500 mL, çeyrek saat 15 dakikadır.

Birim dönüşümleri
NicelikBirimlerDikkat
Uzunluk1 km = 1 000 m · 1 m = 100 cm · 1 cm = 10 mm1 m = 1 000 mm
Kütle1 ton = 1 000 kg · 1 kg = 1 000 g“Ağırlık” günlük dildir
Sıvı ölçme1 L = 1 000 mL
Zaman1 saat = 60 dk · 1 dk = 60 sn · 1 gün = 24 saat1,5 saat = 90 dk (1 saat 50 dk değil)
Para1 TL = 100 kuruşOnluk düzende ilerler

Çevre mi, alan mı?

Çevre ve alan: karıştırılan iki ölçü
ÇevreAlan
Ne ölçer?Şeklin sınırının uzunluğu (pano şeridi)Şeklin kapladığı yüzey (pano kâğıdı)
Birimicm, mcm², m² (birim kare)
Dikdörtgen2 × (a + b)a × b
Kare4 × aa × a

Aynı çevreye sahip şekillerin alanı farklı olabilir. Çevresi 20 cm olan dikdörtgenlerden 9 × 1'in alanı 9 cm², 6 × 4'ün 24 cm², 5 × 5 karenin 25 cm²'dir: kenarlar birbirine yaklaştıkça alan büyür. Hacim ise bir cismin kapladığı yerdir ve birim küp sayısıyla ölçülür (cm³); ilkokulda çocuk bu fikre sıvı ölçme yoluyla yaklaşır.

Çözümlü örnek

Çevresi 36 cm olan bir karenin alanı kaç cm²'dir?

  1. Kenar: 36 ÷ 4 = 9 cm.
  2. Alan: 9 × 9 = 81 cm².

Cevap: 81 cm². (2 saat 15 dakika da aynı mantıkla 2 × 60 + 15 = 135 dakikadır.)

Sınıfta

Hacim ilkokul programında yoktur. Ölçme öğretiminin basamaklarını İlkokulda matematik öğretimi sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

Programda 1. sınıf uzunluk ve kütleyi karış, adım gibi standart olmayan birimlerle ölçer ve paraları tanır; 2. sınıf standart araçlara (cetvel, metre, terazi), TL-kuruş ilişkisine, saat ve takvime geçer, sıvıyı standart olmayan kaplarla ölçer. 3. sınıfta milimetreden kilometreye, gramdan tona birimler, litre, saat-dakika-saniye dönüşümleri ve şekillerin çevre uzunluğu gelir; 4. sınıfta alt-üst birim dönüşümleri ve standart olmayan birimle alan tahmini yapılır.

Akılda kalsın: İnerken çarp, çıkarken böl. Çevre ip gibidir (kenarı dolaşır, cm ile ölçülür), alan halı gibidir (içi kaplar, cm² ile ölçülür). Saat altmışla, para ve metre onla ilerler.
Sınavda

Nasıl sorulurKarışık birimli nicelikleri sıralama, çevresi verilen şeklin alanı ve süre hesabı sorulur.

TuzakZamanı onluk sistemle hesaplamaktır: 1,5 saat 90 dakikadır. İkinci tuzak, çevre büyüyünce alanın da mutlaka büyüdüğünü ya da çevreleri eşit şekillerin alanlarının da eşit olduğunu sanmaktır.

↕Sıralama kısadan uzuna

  1. 125 000 cm
  2. 1 km 50 m
  3. 1 200 m
  4. 12 500 mm
  5. 1 km 190 m

?Soru çöz

Dördüncü sınıf öğretmeni Murat Bey, ölçme ünitesinde öğrencilerinden çevresi 24 cm olan ve kenar uzunlukları santimetre cinsinden doğal sayı olan bütün dikdörtgenleri kareli kâğıda çizmelerini ister. Öğrenciler 1 × 11'den 6 × 6'ya kadar farklı dikdörtgenler çizer ve her birinin içindeki birim kareleri sayar. Ayşe “Hepsinin çevresi aynı, o zaman alanları da aynı olmalı.” der; Kerem ise “En uzun ve ince dikdörtgen en çok yer kaplar.” diye itiraz eder. Murat Bey tartışmayı çizimler üzerinden sürdürür.

Bu etkinlikte çizilen dikdörtgenlerle ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

I. Bunlar arasında alanı en büyük olan bir karedir.
II. Alanı en küçük olanın alanı 11 cm²'dir.
III. Çevreleri eşit olduğu için hepsinin alanı eşittir.

✓ C. Kısa ve uzun kenarın toplamı 12'dir: 6 × 6 karenin alanı 36 cm² ile en büyük, 1 × 11'in alanı 11 cm² ile en küçüktür. III yanlıştır, çevre eşitliği alan eşitliği getirmez. A en küçük alanı (II) dışarıda bırakır; B ve D çevre ile alanı aynı ölçü sanır.
ALAN BİLGİSİ · GEOMETRİ

Şekiller ve cisimler: yüz, ayrıt, köşe; açılar ve simetri

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaUzunluk, kütle, sıvı ve zaman ölçü birimleri nasıl dönüştürülür? Çevre ile alan arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Uzunluk, kütle ve sıvı birimleri onluk düzende (çoğu bin katıyla), zaman altmışlık düzende ilerler; büyük birimden küçüğe inerken çarpılır, küçükten büyüğe çıkarken bölünür. Çevre şeklin sınır uzunluğu, alan kapladığı yüzeyin birim kare sayısıdır; çevreleri eşit şekillerin alanı farklı olabilir.

Ölçme: birimler, çevre, alan

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Geometrik cisimlerin yüz, ayrıt ve köşe sayıları nedir? Açı türleri ve simetri doğrusu nedir?

Kısa cevap: Düzlemdeki şekillerde kenar ve köşe, cisimlerde yüz, ayrıt ve köşe sayılır; küp ve dikdörtgen prizmanın 6 yüzü, 12 ayrıtı, 8 köşesi vardır. Açılar dik açıya göre adlandırılır: 90°'den küçük dar, 90° dik, 90° ile 180° arası geniş, 180° doğru açıdır. Simetri doğrusu şekli üst üste çakışan iki eş parçaya ayırır.

Bu konunun sonunda: bir cismin yüz, ayrıt ve köşe sayısını bulup denetleyebilir, açıyı dik açıya göre adlandırabilir, şekiller arasındaki kapsama ilişkisini ve simetri doğrusu sayısını söyleyebilirsin.

Öğrenci elindeki süt kutusunu evirip çeviriyor: “Altı yüzünü saydım, ama kenarlarını sayarken karıştırdım.”

Düzlem şekiller (üçgen, kare, dikdörtgen, çember) kâğıt üstündedir; cisimler (küp, prizma, silindir, küre) yer kaplar. Bir cismin dış yüzeyini oluşturan düz ya da eğri parçalar yüz, iki yüzün birleştiği çizgi ayrıt, ayrıtların buluştuğu nokta köşedir. Süt kutusundaki “kenar” aslında ayrıttır.

Cisimlerde yüz, ayrıt, köşe
CisimYüzAyrıtKöşe
Küp6 (eş kare)128
Kare / dikdörtgen prizma6128
Üçgen prizma5 (2 üçgen, 3 dikdörtgen)96
Kare piramit5 (1 kare, 4 üçgen)85
Silindir2 düz (daire), 1 eğri yüz; köşesi yoktur
KüreTek eğri yüz; ayrıtı ve köşesi yoktur

Düz yüzlü cisimlerde (çokyüzlülerde) her zaman yüz + köşe − ayrıt = 2 olur; bu eşitlik sayımı denetlemeye yarar: küpte 6 + 8 − 12 = 2.

Şekiller, açılar, simetri

Üçgenler kenarlarına göre eşkenar, ikizkenar ve çeşitkenar; açılarına göre dar, dik ve geniş açılı diye ayrılır. Her eşkenar üçgen aynı zamanda ikizkenardır. Ölçme konusunda çevresini ve alanını hesapladığımız kare dört kenarı eş ve dört açısı dik olan dörtgendir, dikdörtgenin ise yalnız karşılıklı kenarları eştir; bu yüzden her kare bir dikdörtgendir ama tersi doğru değildir. Çember kapalı eğri çizginin kendisidir; çemberle içindeki bölge birlikte daire adını alır.

Açılar dik açıyla kıyaslanarak adlandırılır.Görsel: Sınav Defteri
Simetri doğruları (kesikli) şekli üst üste çakışan iki eş parçaya ayırır; dikdörtgenin köşegenleri simetri doğrusu değildir.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek

8 köşesi ve 12 ayrıtı olan bir çokyüzlünün kaç yüzü vardır?

  1. Yüz = 2 + ayrıt − köşe = 2 + 12 − 8 = 6.

Cevap: 6 (küp ya da prizma)

Sınıfta

Döndürülmüş kareyi “kare değil” sanan çocuğun düşünme düzeyini İlkokulda matematik öğretimi sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

Programda 1. sınıf nesneleri köşeli-yuvarlak diye ayırır, üçgen, kare, dikdörtgen ve çemberi tanır; 2. sınıf cisimleri adlandırır ve simetrik şekilleri ayırt eder. 3. sınıfta cisimlerin köşe, yüz ve ayrıtı, şekilleri kenar sayısına göre üçgenden sekizgene adlandırma ve simetri doğrusu; 4. sınıfta açınım, açıyı bir dönme miktarı olarak yorumlama, dik açıya göre dar-geniş ayrımı ve aynaya göre simetri gelir.

Akılda kalsın: Çokyüzlüde yüz + köşe − ayrıt = 2. Açıyı bir kâğıdın köşesine tut: köşeye sığıyorsa dar, taşıyorsa geniş. Daire, içi dolu çemberdir. Her kare dikdörtgendir, her dikdörtgen kare değildir.
Sınavda

Nasıl sorulurCisimlerin yüz-ayrıt-köşe sayıları, bir şeklin simetri doğrusu sayısı ve şekiller arası kapsama ilişkisi (kare-dikdörtgen, eşkenar-ikizkenar) sorulur.

TuzakDikdörtgenin köşegenlerini simetri doğrusu saymaktır; katlayınca parçalar çakışmaz. İkinci tuzak, çember ile daireyi aynı şey sanmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme cisim → yüz, ayrıt, köşe

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi kare için doğru değildir?

✓ B. Kapsama ters kurulmuştur: dikdörtgenin yalnız karşılıklı kenarları eştir, dört kenarı eş olmadıkça kare değildir. A doğrudur (iki orta dikme ve iki köşegen); C doğrudur, kare dört açısı dik olduğu için dikdörtgenin özel bir hâlidir; D karenin tanımında vardır.
ALAN BİLGİSİ · VERİ

Veri: çeteleden grafiğe, “imkânsız”dan “kesin”e

Sınıf Öğretmenliği ÖABT · Matematik · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGeometrik cisimlerin yüz, ayrıt ve köşe sayıları nedir? Açı türleri ve simetri doğrusu nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Düzlemdeki şekillerde kenar ve köşe, cisimlerde yüz, ayrıt ve köşe sayılır; küp ve dikdörtgen prizmanın 6 yüzü, 12 ayrıtı, 8 köşesi vardır. Açılar dik açıya göre adlandırılır: 90°'den küçük dar, 90° dik, 90° ile 180° arası geniş, 180° doğru açıdır. Simetri doğrusu şekli üst üste çakışan iki eş parçaya ayırır.

Şekiller, cisimler, açılar, simetri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çetele, sıklık tablosu, nesne grafiği, şekil grafiği ve nokta grafiği nedir?

Kısa cevap: Toplanan veri çeteleyle sayılır, sıklık tablosuna yazılır, sonra grafikle gösterilir. Nesne grafiğinde gerçek nesneler, şekil grafiğinde anahtarı olan semboller, nokta grafiğinde sayı doğrusu üstündeki işaretler, sütun grafiğinde sütun yükseklikleri kullanılır. Kategorik veri tür ya da ad, nicel veri sayı bildirir. 4. sınıfta olasılığın dili de imkânsız, olabilir ve kesin sözcükleriyle başlar.

Bu konunun sonunda: özellikleri verilen veri gösterimini adlandırabilir, anahtarlı şekil grafiğinden ve çeteleden sayı okuyabilir, kategorik veriyi nicel veriden ayırt edebilirsin.

Sınıf teneffüste en çok hangi oyunu oynadığını merak ediyor; tahtada her oyunun yanına çizgiler atılmaya başlanıyor.

Çetele, her gözlem için bir çizgi atarak saymaktır; dört çizgiden sonra beşincisi onları çapraz keserek beşli bir demet kurar, böylece sayım beşer beşer okunur. Çetelenin sonucu sayıya dökülünce sıklık tablosu elde edilir. Nesne grafiğinde gözlemler, şekiller ve cisimler konusunda gördüğümüz eş küplerle üst üste dizilir. Veri ya bir tür bildirir (en sevilen meyve, ulaşım aracı: kategorik veri) ya da bir sayı (kardeş sayısı, boy: nicel veri).

Veri gösterimleri: hangisi neyi, nasıl gösterir?
GösterimNasıl?İlkokulda
Çetele ve sıklık tablosuÇizgilerle sayma; sayıların tabloya yazılması1. sınıftan itibaren
Nesne grafiğiGerçek nesneler (ayakkabı, küp) sıralanır; bir nesne bir gözlem1. sınıf
Şekil grafiğiSembol kullanılır; anahtar bir sembolün kaç gözlem olduğunu söyler2. sınıf
Nokta grafiğiSayı doğrusu üstünde her gözlem için bir işaret; nicel veri3. sınıf
Sütun grafiğiSütun yüksekliği sıklığı gösterir; ölçekli eksenOrtaokulda
Çözümlü örnek · şekil grafiği

Bir şekil grafiğinin anahtarında ● = 4 öğrenci yazıyor. Futbol satırında 3 tam ve 1 yarım sembol varsa futbolu kaç öğrenci seçmiştir?

  1. 3 tam sembol: 3 × 4 = 12; yarım sembol: 4 ÷ 2 = 2.

Cevap: 14 öğrenci

Olasılığın dili

4. sınıfta çocuk günlük olayları “imkânsız”, “olabilir” ve “kesin” diye nitelendirir: zar atınca 7 gelmesi imkânsız, yazı gelmesi olabilir, yalnız kırmızı bilye bulunan torbadan kırmızı çekmek kesindir. Olasılığın sayıyla hesaplanması ilkokulun konusu değildir.

Sınıfta

Araştırma sorusundan yoruma uzanan süreci İlkokulda matematik öğretimi sayfasında göreceğiz.

Ek bilgi: programda sınıf sınıf

Programın veri teması 1. sınıfta tek veri grubu için çetele, sıklık tablosu ve nesne grafiğiyle başlar; 2. sınıf en çok iki veri grubunu şekil grafiğiyle gösterir; 3. sınıf sayma ile elde edilen nicel veriyi nokta grafiğine taşır; 4. sınıf bütün araçları ve olasılığın dilini birleştirir.

Akılda kalsın: Grafikler sınıf sınıf soyutlaşır: nesne → şekil → nokta. Önce gerçek ayakkabılar dizilir, sonra onların resmi (anahtarlı sembol), en son sayı doğrusundaki bir işaret. Şekil grafiğinde önce anahtara bak.
Sınavda

Nasıl sorulurBir grafikten sayı okuma, anahtarlı şekil grafiğinde yarım sembolün değeri ya da özellikleri verilen gösterimin adı sorulur.

TuzakŞekil grafiğinde her sembolü bir kişi saymaktır. İkinci tuzak, nicel veriye (kardeş sayısı) kategorik demektir.

Hepsi bir arada: ilkokulda temel matematik
KonuÇekirdekSık tuzak
Doğal sayılarSayı değeri, basamak değeri, bölük; sıfır yer tutucuSayı değeriyle basamak değerini karıştırmak
Dört işlemDeğişme, birleşme, dağılma; bölünen = bölen × bölüm + kalanBirleşmeyi değişme sanmak, en büyük kalanı bölene eşit almak
BölünebilmeSon basamak, son iki basamak, rakam toplamı; EBOB paylaştırır, EKOK buluşturur1'i asal saymak; paketlemede EKOK'a gitmek
KesirlerBirim, basit, bileşik, tam sayılı; denk kesir; çokluğun kesriPaydası büyük birim kesri büyük sanmak
Ölçmeİnerken çarp, çıkarken böl; zaman altmışlık; çevre ve alan1,5 saati 1 saat 50 dakika sanmak
GeometriYüz + köşe − ayrıt = 2; açılar dik açıya göre; simetriDikdörtgenin köşegenini simetri doğrusu saymak
VeriÇetele → sıklık tablosu → nesne, şekil, nokta grafiğiŞekil grafiğinde her sembolü bir kişi saymak
  • □ Bir rakamın sayı değerini ve basamak değerini ayırt edebiliyorum.
  • □ Bir eşitlikteki işlem özelliğini adlandırabiliyorum.
  • □ Bir problemin EBOB mu EKOK mu istediğini söyleyebiliyorum.
  • □ Kesrin türünü bulup paydaları eşit kesirleri toplayabiliyorum.
  • □ Karışık birimleri çevirip çevre ile alanı ayrı hesaplayabiliyorum.
  • □ Bir cismin yüz, ayrıt ve köşe sayısını bulabiliyorum.
  • □ Şekil grafiğinden ve çeteleden sayı okuyabiliyorum.

✎Boşluk doldurma grafik ve çetele okuma

Anahtarı ● = 4 öğrenci olan bir şekil grafiğinde 3 tam ve 1 yarım sembol öğrenciyi gösterir; 10 öğrenci ise sembolle çizilir. Üç beşli demet ve iki tek çizgiden oluşan bir çetele gözlem bildirir.

142,517713

?Soru çöz

Bir veri gösterimiyle ilgili şu özellikler verilmiştir:

• Veriler bir sayı doğrusu üzerinde gösterilir.
• Her gözlem, ilgili değerin üstüne konan bir işaretle belirtilir.
• Sayma ile elde edilen nicel veriler (ör. öğrencilerin kardeş sayısı) için kullanılır.

Bu özellikler aşağıdakilerden hangisine aittir?

✓ D. Sayı doğrusu ve her gözlem için bir işaret nokta grafiğinin tanımıdır; 3. sınıfta nicel veriyle gelir. A sembol ve anahtar kullanır, sayı doğrusu yoktur; B sıklıkları sayı olarak tabloya yazar, işaret kullanmaz; C gerçek nesneleri dizer ve kategorik veriyle başlar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir anlatı türüyle ilgili şu özellikler verilmiştir:

• Anlatılanlar gerçekten yaşanmış gibi, inanılarak aktarılır.
• Olay belli bir gölün, kayanın ya da ağacın nasıl ortaya çıktığını açıklar.
• Kısa olup çoğu zaman tek bir olağanüstü olaya dayanır.

Bu özellikler aşağıdaki türlerden hangisine aittir?

✓ B. İnanılarak anlatılan, gerçek bir yerin oluşumunu açıklayan kısa olağanüstü anlatı efsanedir. A da olağanüstüdür ama inandırma amacı yoktur ve yeri belirsizdir; C kişileştirilmiş varlıklarla açık bir ders verir; D inanılır ama bir milletin hayatını etkileyen büyük olayları uzun soluklu anlatır.Kaynak: Çocuk edebiyatı · Masal, fabl, efsane, destan

?Soru 2

Bir dinleme türüyle ilgili şu özellikler verilmiştir:

• Dinleyici, duyduğu bilgilerin doğru ve tutarlı olup olmadığını sorgular.
• Konuşanın görüşüne katılıp katılmadığını gerekçesiyle söyler.
• Bilgiyle görüşü birbirinden ayırmaya çalışır.

Bu özellikler aşağıdaki dinleme türlerinden hangisine aittir?

✓ D. Doğruluğu sorgulamak, gerekçeyle görüş bildirmek ve bilgiyi görüşten ayırmak eleştirel dinlemedir. A yalnız amaca uyan bilgiyi ayıklar, sorgulamaz; B dinlediğini hayal gücüyle sürdürür; C dinleyicinin soru soramadığı ortamı anlatır, zihinsel işlemi değil.Kaynak: İlkokulda Türkçe öğretimi · Dinleme/izleme ve konuşma

?Soru 3

Dördüncü sınıf öğrencisi Kerem metinleri çok hızlı okumakta, noktalama işaretlerinde durmamakta ve soru cümlelerini düz bir tonla okumaktadır; okuduğu metni anlatması istendiğinde de zorlanmaktadır. Öğretmenin bu öğrenci için yapacağı en uygun uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Kerem'in sorunu hız değil prozodidir; rol okuma ve prova, vurgu-tonlama ile duraklamayı anlamla bağlar. B ve C hızlı okumayı akıcı okuma sanır, sorunu büyütür; D sesli okumayı kaldırdığı için tonlama ve duraklama gözlenemez ve geliştirilemez.Kaynak: İlkokulda Türkçe öğretimi · Akıcılığı geliştiren okuma yöntemleri

?Soru 4

İkinci harf grubunun işlendiği bir haftada öğretmen tahtaya “Kerem [çorba resmi] al.” cümlesini yazıp öğrencilere okutmuştur. Bu uygulama ilk okuma yazma öğretimiyle ilgili hangi ilkeye aykırıdır?

✓ A. “Çorba” sözcüğündeki ç ve b henüz öğretilmediği için öğretmen sözcüğün yerine resim koymuş; bu, çocuğu okumak yerine tahmine iter ve programa aykırıdır. B'ye uyulmuştur, ikinci grupta cümle kurmak yerindedir; C'ye uyulmuştur, “Kerem” büyük harfle başlar; D'ye de uyulmuştur, cümle noktayla biter.Kaynak: İlk okuma yazma öğretimi · Hece, sözcük, cümle ve metin

?Soru 5

Bir ilk okuma yazma yöntemiyle ilgili şu özellikler verilmiştir:

• Öğretime resimle desteklenen kısa ve anlamlı bir bütünle başlanır.
• Bu bütün zamanla sözcüklere, sözcükler hecelere, heceler seslere ayrılır.
• Öğrenci ilk haftalarda okuyor gibi görünse de çoğu zaman ezberden söyler.

Bu özellikler aşağıdaki yöntemlerden hangisine aittir?

✓ D. Cümleyle başlayıp sözcük, hece ve sese inen çözümleme cümle yöntemidir. A tersine sesten başlar, bireşimdir; B de çözümlemedir ama başlangıç birimi cümle değil sözcüktür; C hece dizileriyle başlayan bir bireşim yöntemidir.Kaynak: İlk okuma yazma öğretimi · Çözümleme ve bireşim yöntemleri

?Soru 6

Bir öğretmenin sınıf kitaplığı için incelediği bir kitapla ilgili notları şunlardır:

I. Kâğıdı parlak olduğu için ışığı yansıtıyor.
II. Anlatıcı her bölümün sonunda okura ne öğrenmesi gerektiğini açıkça söylüyor.
III. Kahramanın sorununu, sonunda ortaya çıkan büyülü bir yardımcı çözüyor.
IV. Harfleri, birinci sınıf öğrencisinin rahat okuyacağı büyüklükte.

Bu notlardan hangileri kitabın iç yapısıyla ilgili bir eksikliği gösterir?

✓ A. II iletinin olaydan çıkmayıp dışarıdan söylenmesi, III kahramanın sorununu kendisinin çözmemesidir; ikisi de içerik eksikliğidir. B ve C kâğıt kusurunu (I) iç yapı sayar, I dış yapıdadır; C ve D ayrıca IV'ü eksiklik sayar, oysa IV dış yapıda bir olumluluktur.Kaynak: Çocuk edebiyatı · Nitelikli çocuk kitabı: iç ve dış yapı

?Soru 7

Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

I. Şermin – Tevfik Fikret
II. Altın Işık – Ziya Gökalp
III. Balina ile Mandalina – Fazıl Hüsnü Dağlarca
IV. Çirkin Ördek Yavrusu – Grimm Kardeşler

✓ D. Şermin Tevfik Fikret'in çocuk şiirleri, Altın Işık Ziya Gökalp'in masalları, Balina ile Mandalina Dağlarca'nın çocuk romanıdır. IV yanlıştır: Çirkin Ördek Yavrusu'nu Andersen yazmıştır, Grimm'ler derlemecidir. A doğru olan III'ü atlar; B ve C yanlış olan IV'ü içerir.Kaynak: Çocuk edebiyatı · Çocuk edebiyatının gelişimi

?Soru 8

Bir resimli kitapta, sayfadaki metin “Dede, torununun anlattığı kocaman balığı hiç görmemişti.” demektedir. Resimde ise dedenin hemen arkasındaki gölden, onun fark etmediği dev bir balık başını çıkarmıştır. Bu sayfadaki resim-metin ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Metin balığın görülmediğini söylerken resim balığı okura gösterir; bu çelişki mizah ve gerilim yaratır, ilişki karşıttır. A resmin metni aynen tekrar etmesidir; B iki anlatıcının birbirinin boşluğunu çelişmeden doldurmasıdır; C anlamı olmayan süs resmidir, burada resim öykünün kilidini taşıyor.Kaynak: Çocuk edebiyatı · Resimli kitap

?Soru 9

Aşağıdaki öğretmen davranışlarından hangisi süreç temelli yazma yaklaşımıyla bağdaşmaz?

✓ B. Taslağı notlandırıp süreci bitirmek ürün odaklı yaklaşımdır; üstelik yazım hatasına taslakta odaklanmak düşünceyi keser. A planlama, C akran geri bildirimiyle gözden geçirme, D paylaşma aşamasının doğru uygulamalarıdır.Kaynak: İlkokulda Türkçe öğretimi · Süreç temelli yazma ve yazma türleri

?Soru 10

TYMM İlkokul Türkçe programındaki harf gruplarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. Gruplar oluşturulurken harflerin kolay söylenmesi ve sözcük üretmeye elverişliliği gözetilmiştir.
II. Rakamların satır dizgesinde kaç hamlede yazıldığı ilk iki grupta öğretilir.
III. Dönem bitmeden önceki son hafta yeni ses verilmez, öğrenilen sesler pekiştirilir.

✓ D. Üçü de programdadır. I grupların kuruluş ölçütlerinden ikisini verir; II rakamların yazılışını ilk iki gruba yayar, yalnız birinci gruba değil; III dönem sonundaki pekiştirme haftasını anlatır. A, B ve C doğru öncüllerden en az birini dışarıda bırakır. Süreleri sabit sanan bir öncül olsaydı yanlış olurdu: öğretmen süreleri sınıfına göre düzenler.Kaynak: İlk okuma yazma öğretimi · Harf grupları ve süreler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Sınıf Öğretmenliği ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →