Faktör talebi: türetilmiş talep, MRP ve VMP
İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaToplam ürün, ortalama ürün ve marjinal ürün nedir? Azalan verimler yasası neyi anlatır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim ve maliyet). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Üretim fonksiyonu girdilerle elde edilebilecek en yüksek çıktıyı gösterir. Toplam ürün (TP) bütün çıktı, ortalama ürün (AP) işçi başına çıktı (TP/L), marjinal ürün (MP) son işçinin eklediği çıktıdır (ΔTP/ΔL). Azalan verimler yasasına göre sabit bir faktöre değişken faktör eklendikçe bir noktadan sonra marjinal ürün azalır.
Üretim fonksiyonu ve azalan verimler
✎Konu anlatımı
Firmanın emek talebi nasıl belirlenir? Marjinal ürün hasılatı (MRP) ile marjinal ürün değeri (VMP) arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Firma emeği kendisi için değil, ürettiği mal için ister; bu yüzden emek talebi türetilmiş taleptir. Ek bir işçinin firmaya getirisi marjinal ürün hasılatıdır: MRP = MR · MPL. Firma MRP ücrete eşit olana kadar işçi alır. Ürün piyasası tam rekabetçiyse MR = P olduğundan MRP = VMP = P · MPL ve kural w = VMP olur.Konya'da bir un fabrikası yeni bir işçi almayı düşünüyor. Karar için sorduğu soru şu: Bu işçinin üreteceği ek un, ona ödeyeceğim ücretten fazla mı getirir?
Üretim ve maliyet sayfasında emeğin marjinal ürününün (MPL) azalan verimler yüzünden düştüğünü gördük. Şimdi o fiziki ürüne bir fiyat koyuyoruz. Un talebi düşerse fabrika işçi çıkarır; ekmek tüketimi artarsa işçi alır. Faktör talebi malın talebinden doğar: buna türetilmiş talep denir.
MRP ve VMP
Ek işçinin firmaya kazandırdığı hasılat marjinal ürün hasılatıdır (MRP): ek ürün × o ürünün getirdiği marjinal hasılat. Ek ürünün piyasa fiyatıyla değeri ise marjinal ürün değeridir (VMP). Tam rekabetçi firmada MR = P olduğu için ikisi aynıdır. Ürün piyasasında monopol olan firmada, Tam rekabet ve monopol sayfasında gördüğümüz gibi MR < P'dir; bu yüzden MRP < VMP olur ve firma aynı ücrette daha az işçi çalıştırır.
| İşçi (L) | Toplam ürün (TP, çuval) | MPL | VMP = 5 · MPL (TL) |
|---|---|---|---|
| 1 | 20 | 20 | 100 |
| 2 | 38 | 18 | 90 |
| 3 | 54 | 16 | 80 |
| 4 | 68 | 14 | 70 |
| 5 | 80 | 12 | 60 |
| 6 | 90 | 10 | 50 |
Tablodaki fabrika günlük 70 TL ücretle kaç işçi çalıştırır? Ücret 90 TL'ye çıkarsa ne olur?
- Firma VMP ≥ w olduğu sürece işçi alır. 4. işçinin VMP'si 70 TL = ücret; 5. işçinin 60 TL'si ücretin altında.
- Ücret 70 TL iken L = 4; ücret 90 TL olunca VMP = 90 olan 2. işçide durulur: L = 2.
Cevap: 4 işçi; ücret artınca 2 işçi. VMP eğrisi firmanın emek talep eğrisidir.
Emek talebini neler değiştirir?
Ücretin değişmesi talep eğrisi üzerinde harekettir. Eğriyi kaydıranlar MRP'nin iki çarpanıdır: ürün fiyatı (ekmek pahalanırsa un ve işçi talebi artar) ve emeğin verimliliği (daha iyi makine, eğitim). Ayrıca diğer faktörlerin fiyatı etkilidir: sermaye ucuzlarsa firma emeği makineyle ikame edebilir.
Nasıl sorulurÜretim tablosu ve ürün fiyatı verilip belirli bir ücrette kaç işçi çalıştırılacağı sorulur; kavram sorusunda MRP ile VMP'nin hangi piyasada ayrıştığı denenir.
Tuzakİstihdamı toplam ürün ya da ortalama ürünle hesaplamak; karar marjinal işçiye göre verilir. İkinci tuzak, MRP ile VMP'nin farkını emek piyasasına bağlamak; fark ürün piyasasındaki monopolden doğar.
▭Boşluk doldurma VMP'den istihdam
Tablodaki fabrikada üçüncü işçinin marjinal ürün değeri TL'dir. Günlük ücret 60 TL'ye düşerse fabrika işçi çalıştırır.
?Soru çöz
Emek piyasasında tam rekabetçi davranan ancak ürettiği malın tek satıcısı olan bir firmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?