Faktör piyasaları ve refah iktisadı: ücret, rant, Pareto etkinliği, piyasa başarısızlıkları

Ücreti ne belirler, piyasa ne zaman başarısız olur? Faktör talebinden ekonomik ranta, Pareto etkinliğinden dışsallık, kamu malı ve asimetrik bilgiye kadar mikro iktisadın kapanış konularını işliyoruz.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MİKRO İKTİSAT · MODEL

Faktör talebi: türetilmiş talep, MRP ve VMP

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaToplam ürün, ortalama ürün ve marjinal ürün nedir? Azalan verimler yasası neyi anlatır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Üretim ve maliyet). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üretim fonksiyonu girdilerle elde edilebilecek en yüksek çıktıyı gösterir. Toplam ürün (TP) bütün çıktı, ortalama ürün (AP) işçi başına çıktı (TP/L), marjinal ürün (MP) son işçinin eklediği çıktıdır (ΔTP/ΔL). Azalan verimler yasasına göre sabit bir faktöre değişken faktör eklendikçe bir noktadan sonra marjinal ürün azalır.

Üretim fonksiyonu ve azalan verimler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Firmanın emek talebi nasıl belirlenir? Marjinal ürün hasılatı (MRP) ile marjinal ürün değeri (VMP) arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Firma emeği kendisi için değil, ürettiği mal için ister; bu yüzden emek talebi türetilmiş taleptir. Ek bir işçinin firmaya getirisi marjinal ürün hasılatıdır: MRP = MR · MPL. Firma MRP ücrete eşit olana kadar işçi alır. Ürün piyasası tam rekabetçiyse MR = P olduğundan MRP = VMP = P · MPL ve kural w = VMP olur.

Konya'da bir un fabrikası yeni bir işçi almayı düşünüyor. Karar için sorduğu soru şu: Bu işçinin üreteceği ek un, ona ödeyeceğim ücretten fazla mı getirir?

Üretim ve maliyet sayfasında emeğin marjinal ürününün (MPL) azalan verimler yüzünden düştüğünü gördük. Şimdi o fiziki ürüne bir fiyat koyuyoruz. Un talebi düşerse fabrika işçi çıkarır; ekmek tüketimi artarsa işçi alır. Faktör talebi malın talebinden doğar: buna türetilmiş talep denir.

MRP ve VMP

Ek işçinin firmaya kazandırdığı hasılat marjinal ürün hasılatıdır (MRP): ek ürün × o ürünün getirdiği marjinal hasılat. Ek ürünün piyasa fiyatıyla değeri ise marjinal ürün değeridir (VMP). Tam rekabetçi firmada MR = P olduğu için ikisi aynıdır. Ürün piyasasında monopol olan firmada, Tam rekabet ve monopol sayfasında gördüğümüz gibi MR < P'dir; bu yüzden MRP < VMP olur ve firma aynı ücrette daha az işçi çalıştırır.

MRP = MR · MPL · VMP = P · MPLKâr maksimizasyonu: ek işçinin getirisi maliyetine eşitlenir. Emek piyasası rekabetçiyse maliyet ücrettir: MRP = w. Ürün piyasası da rekabetçiyse w = VMP.
Un fabrikası: ürün fiyatı 5 TL, ücret günlük 70 TL
İşçi (L)Toplam ürün (TP, çuval)MPLVMP = 5 · MPL (TL)
12020100
2381890
3541680
4681470
5801260
6901050
Çözümlü örnek · temel

Tablodaki fabrika günlük 70 TL ücretle kaç işçi çalıştırır? Ücret 90 TL'ye çıkarsa ne olur?

  1. Firma VMP ≥ w olduğu sürece işçi alır. 4. işçinin VMP'si 70 TL = ücret; 5. işçinin 60 TL'si ücretin altında.
  2. Ücret 70 TL iken L = 4; ücret 90 TL olunca VMP = 90 olan 2. işçide durulur: L = 2.

Cevap: 4 işçi; ücret artınca 2 işçi. VMP eğrisi firmanın emek talep eğrisidir.

Emek talebini neler değiştirir?

Ücretin değişmesi talep eğrisi üzerinde harekettir. Eğriyi kaydıranlar MRP'nin iki çarpanıdır: ürün fiyatı (ekmek pahalanırsa un ve işçi talebi artar) ve emeğin verimliliği (daha iyi makine, eğitim). Ayrıca diğer faktörlerin fiyatı etkilidir: sermaye ucuzlarsa firma emeği makineyle ikame edebilir.

Akılda kalsın: Faktör talebi = türetilmiş talep. MRP = MR · MP, VMP = P · MP. Kural: MRP = w; tam rekabette w = VMP. Ürün piyasasında monopol: MRP < VMP, daha az istihdam.
Sınavda

Nasıl sorulurÜretim tablosu ve ürün fiyatı verilip belirli bir ücrette kaç işçi çalıştırılacağı sorulur; kavram sorusunda MRP ile VMP'nin hangi piyasada ayrıştığı denenir.

Tuzakİstihdamı toplam ürün ya da ortalama ürünle hesaplamak; karar marjinal işçiye göre verilir. İkinci tuzak, MRP ile VMP'nin farkını emek piyasasına bağlamak; fark ürün piyasasındaki monopolden doğar.

▭Boşluk doldurma VMP'den istihdam

Tablodaki fabrikada üçüncü işçinin marjinal ürün değeri TL'dir. Günlük ücret 60 TL'ye düşerse fabrika işçi çalıştırır.

80516454

?Soru çöz

Emek piyasasında tam rekabetçi davranan ancak ürettiği malın tek satıcısı olan bir firmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Monopolde MR < P olduğundan MRP = MR · MP, VMP = P · MP'nin altındadır; firma MRP = w'de durur ve daha az işçi alır. A tam rekabetçi firmanın kuralıdır; B ilişkiyi ters kurar; D emek piyasasında tek alıcı olan firmayı (monopson) anlatır ve orada da ücret marjinal faktör maliyetinin altındadır.
MİKRO İKTİSAT · MODEL

Emek arzı ve monopson: geriye bükülen arz, tek alıcılı piyasa

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGelir esnekliği, çapraz esneklik ve arz esnekliği nedir? Lüks, zorunlu ve düşük mal nasıl ayrılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Esneklik ve tüketici teorisi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gelir esnekliği gelirdeki yüzde değişmenin talepteki yüzde değişmeye oranıdır: 1'den büyükse lüks, 0 ile 1 arasında zorunlu mal, negatifse düşük maldır. Çapraz esneklik bir malın fiyatı değişince diğerinin talebinin tepkisidir: pozitifse ikame, negatifse tamamlayıcı, sıfırsa bağımsız mallar. Arz esnekliği zaman geçtikçe büyür.

Gelir, çapraz ve arz esnekliği

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Emek arz eğrisi neden geriye bükülebilir? Monopson piyasasında ücret ve istihdam nasıl belirlenir?

Kısa cevap: Ücret artınca boş zamanın fırsat maliyeti yükselir (ikame etkisi, daha çok çalışma), ama kişi zenginleşip daha çok boş zaman ister (gelir etkisi). Yüksek ücrette gelir etkisi baskın gelirse emek arzı geriye bükülür. Monopsonda tek işveren ek işçinin marjinal faktör maliyetini (MFC) MRP'ye eşitler; istihdam ve ücret rekabetçi düzeyin altında kalır.

Bir ilçedeki tek büyük şeker fabrikası bölgenin neredeyse tek işvereni. Ücreti yükseltirse çalışan herkese fazla ödemek zorunda. Bu durum istihdamı nasıl etkiler?

Bireysel emek arzı

Bir saat boş zamanın bedeli kaçırılan ücrettir. Esneklik ve tüketici teorisi sayfasında fiyat değişimini gelir ve ikame etkisine ayırdığımızı gördük; aynı ayrım ücrete uygulanır. Ücret artınca boş zaman pahalanır: ikame etkisi daha çok çalışmaya iter. Aynı artış kişiyi zenginleştirir; boş zaman normal mal olduğu için gelir etkisi daha az çalışmaya iter. Ücret çok yükselince gelir etkisi baskın gelebilir: geriye bükülen emek arz eğrisi. Piyasa emek arzı yine de genellikle pozitif eğimlidir, çünkü yüksek ücret yeni çalışanları çeker.

Monopson: işverenin piyasa gücü

Emek piyasasında tek alıcı olan işverene monopson denir. Ek işçi için ücreti yükseltir ve yeni ücreti herkese öder; bu yüzden ek işçinin maliyeti, marjinal faktör maliyeti (MFC), ücretten yüksektir. İstihdam MFC = MRP'den, ücret emek arz eğrisinden okunur.

Monopson 20 işçi çalıştırır ve 60 TL öder; rekabetçi piyasada 30 işçi 80 TL alırdı (ölçek: 1 işçi = 12 px, 1 TL = 1,4 px).Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Emek arzı w = 20 + 2L, emeğin MRP'si 140 − 2L'dir. Monopsoncu firmanın istihdamı ve ücreti nedir?

  1. Toplam ücret maliyeti w · L = 20L + 2L²; ek işçinin maliyeti MFC = 20 + 4L (doğrusal arzda eğim iki katı).
  2. 20 + 4L = 140 − 2L → L = 20; ücret arzdan: w = 20 + 40 = 60.
  3. Rekabetçi denge arz = MRP: 20 + 2L = 140 − 2L → L = 30, w = 80.

Cevap: L = 20, w = 60; ücret MRP'nin (100) altında kalır

Temel kavramlar, arz ve talep sayfasında rekabetçi emek piyasasında denge üstü asgari ücretin işsizlik yarattığını gördük. Monopsonda sonuç farklıdır: 70 TL asgari ücretle ek işçinin maliyeti 70'te sabitlenir ve istihdam 25 işçiye çıkar; 60 ile 80 arasındaki asgari ücret hem ücreti hem istihdamı artırır. Monopsonun karşısında güçlü bir sendika varsa (ikili tekel) ücret pazarlıkla belirlenir.

Akılda kalsın: Ücret ↑: ikame etkisi → daha çok çalış, gelir etkisi → daha çok boş zaman; gelir etkisi baskınsa geriye bükülen arz. Monopson: MFC > w, istihdam MFC = MRP'de, ücret arz eğrisinden; rekabete göre az işçi, düşük ücret. Uygun asgari ücret istihdamı artırabilir.
Sınavda

Nasıl sorulurArz ve MRP fonksiyonları verilip monopson ücreti ve istihdamı hesaplatılır; kavram sorusunda geriye bükülen arzın hangi etkinin baskınlığından doğduğu sorulur.

TuzakMonopson ücretini MFC ile MRP'nin kesiştiği yükseklikten okumak; o nokta yalnız istihdamı verir. İkinci tuzak, asgari ücretin her piyasada istihdamı azalttığını düşünmek. Ücret teorilerini Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri (KPSS A) serisindeki Emek piyasası ve ücret sayfasında bulabilirsin.

↕Sıralama monopson çözümü

  1. MFC'yi MRP'ye eşitleyip istihdamı bul (L = 20)
  2. Rekabetçi dengeyle karşılaştır (L = 30, w = 80)
  3. Emek arz eğrisini yaz (w = 20 + 2L)
  4. Ücreti arz eğrisinden oku (w = 60)
  5. Toplam ücret maliyetinden MFC'yi türet (MFC = 20 + 4L)

?Soru çöz

Bir bölgedeki tek işverenin karşılaştığı emek arzı w = 20 + 2L, emeğin marjinal ürün hasılatı MRP = 140 − 2L'dir. Kârını en çoklaştıran bu firmanın istihdam düzeyi (L) ve ödediği ücret (w) hangisidir?

✓ A. MFC = 20 + 4L; 20 + 4L = 140 − 2L → L = 20; ücret arz eğrisinden 20 + 2 · 20 = 60. B arzı MRP'ye eşitler, bu rekabetçi dengedir; C ücreti MFC = MRP yüksekliğinden okur; D istihdamı doğru bulur ama ücreti rekabetçi dengeden alır.
MİKRO İKTİSAT · KAVRAM

Rant: ekonomik rant, transfer kazancı, Ricardo rantı

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTüketici rantı ve üretici rantı nedir? Tavan fiyat ve taban fiyat uygulaması piyasada ne sonuç doğurur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Temel kavramlar, arz ve talep). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tüketici rantı, tüketicinin ödemeye razı olduğu fiyat ile ödediği fiyat arasındaki farktır; üretici rantı, aldığı fiyat ile satmaya razı olduğu en düşük fiyat arasındaki farktır. Denge fiyatının altına konan tavan fiyat talep fazlası (kıtlık, karaborsa), üstüne konan taban fiyat arz fazlası doğurur; ikisi de rantların toplamını azaltır.

Rantlar, tavan ve taban fiyat

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ekonomik rant ile transfer kazancı arasındaki fark nedir? Ricardo'nun farklılık rantı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Transfer kazancı, bir faktörü mevcut işinde tutmak için ödenmesi gereken en düşük tutardır; bunun üstündeki ödeme ekonomik ranttır. Arzı dikey olan faktörün bütün kazancı rant, arzı yatay olanınki tümüyle transfer kazancıdır. Ricardo'ya göre toprak rantı verimlilik farkından doğar: verimli toprak, marjinal toprağa göre fazla ürünü kadar rant alır.

Süper Lig'de oynayan bir futbolcu yılda 10 milyon TL kazanıyor. Futbol olmasaydı beden eğitimi öğretmeni olarak yılda 1 milyon TL kazanacaktı. Kazancının ne kadarı onu sahada tutmak için gerçekten gerekli?

Futbolcuyu futbolda tutmak için 1 milyon TL'nin biraz üstü yeterdi; bu tutar transfer kazancıdır, yani faktörün bir sonraki en iyi kullanımındaki getirisi. Geri kalan 9 milyon TL, arzı kıt bir yeteneğin kazancıdır: ekonomik rant. Gündelik dildeki “kira” ya da “haksız kazanç” anlamı burada yoktur; rant, faktörün arz fiyatının üstündeki ödemedir.

Arz eğrisinin biçimi ve kazancın bölünmesi
Faktör arzıEkonomik rantTransfer kazancı
Dikey (miktar sabit: şehir merkezindeki arsa)Kazancın tamamıSıfır
Yatay (tam esnek: vasıfsız iş gücü bol)SıfırKazancın tamamı
Pozitif eğimliÜcret çizgisi ile arz eğrisi arasındaki alanArz eğrisinin altındaki alan

Pozitif eğimli arzda bölünme, Temel kavramlar, arz ve talep sayfasında gördüğümüz üretici rantıyla aynı mantıktadır: piyasa fiyatı ile arz eğrisi arasındaki alan.

Ricardo rantı: verimlilik farkı

David Ricardo toprak rantını verimlilik farkıyla açıkladı. Nüfus arttıkça daha verimsiz topraklar da ekilir. Tahılın fiyatı, ekilen en verimsiz toprağın, yani marjinal toprağın maliyetini karşılamalıdır; marjinal toprak rant almaz. Daha verimli topraklar aynı maliyetle daha çok ürün alır; aradaki fark farklılık rantıdır (Ricardo rantı).

Çözümlü örnek · temel

A, B ve C tarlalarının her birinde ekim maliyeti 6.000 TL; verimler sırasıyla 100, 80 ve 60 ton. Talep üç tarlanın ekilmesini gerektiriyor. Tahıl fiyatı ve rantlar nedir?

  1. Fiyat marjinal toprak C'nin maliyetini karşılar: 6.000 ÷ 60 = 100 TL/ton.
  2. Rant = hasılat − maliyet: A 100 · 100 − 6.000 = 4.000; B 8.000 − 6.000 = 2.000; C 0.

Cevap: fiyat 100 TL; rantlar 4.000, 2.000 ve 0 TL

Ricardo'ya göre tahıl pahalı olduğu için rant yüksektir; rant fiyatın nedeni değil, sonucudur. Kısa dönemde arzı sabit olan sermaye malının (bir gemi, bir fabrika makinesi) geçici fazla kazancına da Alfred Marshall'ın deyişiyle yarı rant denir; uzun dönemde yeni yatırımla arz arttığı için bu fazla kaybolur.

Akılda kalsın: Transfer kazancı = faktörü işte tutacak en düşük ödeme; ekonomik rant = onun üstü. Dikey arz → hepsi rant, yatay arz → hepsi transfer. Ricardo: marjinal toprak rant almaz, rant = verimlilik farkı; rant fiyatın sonucudur. Yarı rant = kısa dönemde sabit sermayenin fazlası.
Sınavda

Nasıl sorulurBir kişinin kazancı ve alternatif işindeki getirisi verilip ekonomik rant hesaplatılır; Ricardo rantında verim tablosundan marjinal toprak ve rant bulunur. Öncüllü sorularda arzın esnekliğiyle rant payı ilişkisi denenir.

TuzakTransfer kazancını faktörün şu anki kazancı sanmak; transfer kazancı alternatif işteki getiridir. İkinci tuzak, Ricardo'da en verimsiz toprağın da rant aldığını düşünmek.

⇄Bilgi eşleştirme rant türleri

?Soru çöz

Faktör kazançlarıyla ilgili
I. Arz eğrisi dikey olan bir faktörün kazancının tamamı ekonomik ranttır.
II. Bir faktörün transfer kazancı, o faktörün bir sonraki en iyi kullanımında elde edeceği getiridir.
III. Ricardo'ya göre ekilen en verimsiz toprak rant almaz.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. I: miktar ücrete hiç tepki vermiyorsa faktörü yerinde tutmak için ödeme gerekmez, kazancın hepsi ranttır. II transfer kazancının tanımıdır. III: fiyat marjinal toprağın maliyetine eşit olduğundan o toprak yalnız maliyetini karşılar. A ve B Ricardo'nun marjinal toprak ilkesini, C dikey arzla rantın ilişkisini atlar.
MİKRO İKTİSAT · MODEL

Genel denge ve Pareto etkinliği: Edgeworth kutusu, refah teoremleri

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMarjinal fayda nedir? Azalan marjinal fayda yasası ve kardinal yaklaşımda tüketici dengesi nasıl kurulur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Esneklik ve tüketici teorisi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kardinal yaklaşım faydanın sayıyla ölçülebildiğini varsayar. Marjinal fayda (MU), bir birim daha tüketmenin toplam faydaya (TU) eklediğidir ve tüketim arttıkça azalır (Gossen'in birinci yasası). MU sıfırken TU en yüksektir. Tüketici dengesinde son liraya düşen marjinal faydalar eşittir: MUx/Px = MUy/Py (ikinci yasa).

Kardinal fayda ve Gossen

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Pareto etkinliği nedir? Edgeworth kutusu ve sözleşme eğrisi neyi gösterir, refah teoremleri ne söyler?

Kısa cevap: Bir kişinin durumu başkasını kötüleştirmeden iyileştirilemiyorsa dağılım Pareto etkindir. Edgeworth kutusunda bu noktalar iki tüketicinin kayıtsızlık eğrilerinin teğet olduğu (MRS'lerin eşit olduğu) sözleşme eğrisidir. Birinci refah teoremine göre rekabetçi denge Pareto etkindir; ikincisine göre her Pareto etkin dağılıma başlangıç kaynakları yeniden dağıtılarak rekabetle ulaşılabilir.

Ayşe'nin elinde çok çay, az şeker; Mehmet'in elinde çok şeker, az çay var. İkisi değiş tokuş ederse ikisi de daha iyi olabilir mi? Ne zaman takası bırakırlar?

Şimdiye kadar tek bir piyasaya bakıp diğerlerini sabit aldık: kısmi denge. Bütün piyasaların birlikte dengeye geldiği duruma genel denge denir; Léon Walras bunu eş anlı denklemlerle kurdu. Genel dengenin ölçütü Vilfredo Pareto'dan gelir: kimseyi kötüleştirmeden en az bir kişiyi iyileştiren değişme Pareto iyileşmesidir; böyle bir değişme kalmamışsa durum Pareto etkindir (Pareto optimumu).

Edgeworth kutusu

Kutunun genişliği toplam çay, yüksekliği toplam şekerdir. Ayşe'nin malları sol alt köşeden (0A), Mehmet'inkiler sağ üst köşeden (0B) ölçülür; kutudaki her nokta iki kişi arasında bir dağılımdır. Başlangıç noktası W'da kayıtsızlık eğrileri kesişir; aradaki mercek biçimli alana geçen her takas ikisini de iyileştirir. Takas, eğrilerin teğet olduğu bir noktada biter. Bütün teğetlik noktalarını birleştiren çizgi sözleşme eğrisidir.

Altın eğriler Ayşe'nin, gri eğriler Mehmet'in kayıtsızlık eğrileridir; kesikli olanlar W'dan geçer. W'dan mercekteki E'ye geçiş ikisini de daha yüksek bir eğriye taşır; E'de eğriler teğettir.Görsel: Sınav Defteri

Üç etkinlik koşulu

Esneklik ve tüketici teorisi sayfasında kayıtsızlık eğrisinin eğimini MRS olarak gördük; teğetlik iki tüketicinin MRS'lerinin eşit olması demektir. Üretimde aynı kutu iki sektörün emek ve sermayesiyle kurulur; Üretim ve maliyet sayfasında gördüğümüz MRTS'ler eşitlenir. Üçüncü koşul ikisini birleştirir: tüketicilerin MRS'si, ekonominin bir malı diğerine dönüştürme oranına (MRT, ÜİE'nin eğimi) eşit olmalıdır.

Pareto etkinliğinin üç koşulu
EtkinlikKoşulKutudaki karşılığı
Tüketimde (mübadele)MRSA = MRSBTüketim sözleşme eğrisi
ÜretimdeMRTSX = MRTSYÜretim sözleşme eğrisi → ÜİE
Bileşimde (ürün karması)MRS = MRTÜİE ile kayıtsızlık eğrisinin teğetliği

Refah teoremleri

Birinci refah teoremi: tam rekabet koşulları sağlanıyorsa (dışsallık, kamu malı ve bilgi sorunu yoksa) piyasa dengesi Pareto etkindir; Adam Smith'in görünmez elinin modern ifadesidir. İkinci refah teoremi: istenen herhangi bir Pareto etkin dağılıma, başlangıç kaynakları götürü transferlerle yeniden dağıtılıp piyasa serbest bırakılarak ulaşılabilir. Pareto etkinliği adalet demek değildir: bütün malların bir kişide olduğu köşe de etkindir.

Akılda kalsın: Pareto etkin = kimseyi kötüleştirmeden kimse iyileştirilemez. Sözleşme eğrisi = teğetlikler, MRSA = MRSB; kesişme noktası etkin değildir. Üç koşul: MRS eşit, MRTS eşit, MRS = MRT. 1. teorem: rekabet → etkinlik; 2. teorem: yeniden dağıtım + rekabet → istenen etkin nokta. Etkinlik ≠ adalet.
Sınavda

Nasıl sorulur“Aşağıdaki dağılımlardan hangisi Pareto optimum özelliğini taşır?” ya da “sözleşme eğrisi üzerindeki bir noktayla ilgili hangisi doğrudur?” biçiminde sorulur; koşul–etkinlik türü eşleştirmesi de gelir.

TuzakPareto etkin dağılımı eşit ya da adil dağılım sanmak. İkinci tuzak, sözleşme eğrisinde tek bir etkin nokta olduğunu düşünmek; eğrinin her noktası etkindir, aralarında seçim için ek bir ölçüt gerekir.

▭Boşluk doldurma üç koşul

Tüketimde Pareto etkinliği için iki tüketicinin değerleri eşit olmalıdır. Üretimde etkinlik iki sektörün değerlerinin eşitliğidir. Bileşimde etkinlik için tüketicilerin MRS'si ekonominin değerine eşit olmalıdır.

MRSMRTSMRTMPMU

?Soru çöz

İki kişili, iki mallı bir mübadele ekonomisinde Edgeworth kutusundaki sözleşme eğrisi üzerinde yer alan bir noktayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Sözleşme eğrisinde eğriler teğettir (MRSA = MRSB); karşılıklı kazanç alanı kalmaz, birini iyileştiren değişme ötekini kötüleştirir: Pareto etkinlik. A etkinliği adaletle karıştırır, köşe noktalar da etkindir; C mercek oluşturan etkin olmayan başlangıç noktasını anlatır; D yanlıştır, eğrinin her noktası etkindir ve aralarında seçim sosyal refah fonksiyonu gerektirir.
MİKRO İKTİSAT · TEORİ

Sosyal refah: faydacı ve Rawlsçı ölçüt, Kaldor-Hicks, Arrow

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Sosyal refah fonksiyonları nelerdir? Kaldor-Hicks telafi ölçütü ve Arrow imkânsızlık teoremi ne söyler?

Kısa cevap: Pareto ölçütü etkin noktalar arasında seçim yapamaz. Sosyal refah fonksiyonu bu seçimi yapar: faydacı yaklaşım bireysel faydaların toplamını, Rawls en kötü durumdakinin faydasını en büyük yapmak ister. Kaldor-Hicks ölçütüne göre kazananlar kaybedenleri tazmin edebiliyorsa değişme iyidir. Arrow, makul koşulları birlikte sağlayan bir toplumsal tercih kuralı olmadığını gösterdi.

Bir baraj projesi on binlerce haneye ucuz elektrik ve sulama getirecek, ama birkaç köy sular altında kalacak. Kimse kötüleşmeden yapılamayan bu proje yapılmalı mı?

Pareto ölçütü burada susar: köylüler kaybettiği için proje Pareto iyileşmesi değildir. Politikaların çoğu birilerini kaybettirdiği için ek ölçütler geliştirildi.

Kaldor-Hicks telafi ölçütü

Nicholas Kaldor ve John Hicks'in ölçütüne göre kazananların kazancı, kaybedenlerin kaybını tazmin etmeye yetiyorsa değişme toplumsal refahı artırır. Tazminatın gerçekten ödenmesi gerekmez; potansiyel tazmin yeterlidir. Kazananlar 100 milyon TL kazanıp köylüler 60 milyon TL kaybediyorsa proje ölçütü geçer. Fayda-maliyet analizi buna dayanır; zayıf yanı, tazmin ödenmezse kaybedenin gerçekten kötüleşmesidir.

Sosyal refah fonksiyonları

Bir sosyal refah fonksiyonu (SRF) bireysel faydaları tek bir toplumsal değere çevirip sözleşme eğrisindeki noktaları sıralar. Faydacı (Bentham) SRF faydaları toplar: W = UA + UB; dağılımla ilgilenmez. Rawlsçı SRF en kötü durumdakine bakar: W = min(UA, UB); Rawls'un “cehalet peçesi” arkasında seçilecek ilkedir (maksimin).

Üç dağılım, iki ölçüt (fayda birimi)
DurumUAUBFaydacı (toplam)Rawlsçı (en küçük)
X102122
Y65115
Z73103

Faydacı ölçüt X'i, Rawlsçı ölçüt Y'yi seçer. Z'den Y'ye geçiş B'yi iyileştirir, A'yı kötüleştirir; Pareto iyileşmesi değildir. Seçimi ölçüt belirler.

Ek bilgi: Arrow imkânsızlık teoremi

Kenneth Arrow (1951), bireysel tercihleri toplumsal tercihe çeviren ve birkaç makul koşulu (her tercih sıralamasına açık olma, Pareto ilkesi, ilgisiz seçeneklerden bağımsızlık, diktatör olmaması) birlikte sağlayan bir kural bulunmadığını gösterdi. Oylamadaki döngüsel çoğunluk (A, B'ye; B, C'ye; C, A'ya yeğlenir) bilinen örneğidir.

Akılda kalsın: Kaldor-Hicks = kazananlar kaybedenleri potansiyel olarak tazmin edebiliyorsa iyi. Faydacı (Bentham) = toplam faydayı en büyük; Rawls = en kötü durumdakini en iyi (maksimin). Arrow = makul koşulların hepsini sağlayan toplumsal tercih kuralı yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBirkaç dağılım verilip faydacı ya da Rawlsçı ölçütün hangisini seçeceği sorulur; kavram sorusunda ölçüt–düşünür eşleştirmesi istenir.

TuzakKaldor-Hicks iyileşmesini Pareto iyileşmesi saymak; tazmin ödenmediği için kaybeden vardır. İkinci tuzak, Rawlsçı ölçütü toplam faydaya bakan ölçüt sanmak.

⇄Bilgi eşleştirme refah ölçütleri

?Soru çöz

İki kişilik bir toplumda üç dağılımda bireylerin faydaları (UA, UB) şöyledir: X (10, 2), Y (6, 5), Z (7, 3). Faydacı ve Rawlsçı sosyal refah fonksiyonlarına göre seçilecek dağılımlar sırasıyla hangisidir?

✓ C. Faydacı ölçüt toplamlara bakar: X 12, Y 11, Z 10 → X. Rawlsçı ölçüt en küçük faydaya bakar: X 2, Y 5, Z 3 → Y. A iki ölçütün tanımını yer değiştirir; B Rawls'u “ortadaki dağılım” sanır; D faydacı seçimde en düşük toplamı (Z) alır.
MİKRO İKTİSAT · MODEL

Dışsallıklar ve kamu malları: Pigou vergisi, Coase teoremi, bedavacılık

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOyun teorisinde baskın strateji ve Nash dengesi nedir? Tutsak ikilemi oligopolde neyi açıklar?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Eksik rekabet piyasaları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Oyun teorisi, kararları birbirini etkileyen oyuncuların stratejik seçimini inceler. Baskın strateji, rakip ne yaparsa yapsın en iyi sonucu veren stratejidir. Nash dengesinde hiçbir oyuncu, öbürünün stratejisi veriyken kendi stratejisini değiştirerek daha iyi duruma geçemez. Tutsak ikileminde her oyuncunun baskın stratejisi işbirliğini bozmaktır; denge, ikisinin de işbirliği yapacağı durumdan kötüdür.

Oyun teorisi: Nash ve tutsak ikilemi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dışsallık nedir, Pigou vergisi ve Coase teoremi nasıl çözüm önerir? Kamu malının özellikleri nelerdir?

Kısa cevap: Dışsallık, bir ekonomik birimin kararının fiyatlandırılmamış biçimde başkalarını etkilemesidir. Olumsuz dışsallıkta piyasa sosyal optimumdan fazla üretir; Pigou vergisi marjinal dış maliyeti fiyata ekler. Coase'a göre mülkiyet hakları belliyse ve pazarlık maliyeti düşükse taraflar etkin sonuca kendileri ulaşır. Kamu malı rakip olmayan ve dışlanamayan maldır; bedavacılık yüzünden piyasa onu yetersiz sağlar.

Ergene kıyısındaki bir boya fabrikası atığını nehre bırakıyor; aşağıdaki çiftçiler sulama suyu için arıtmaya para ödüyor; bu para fabrikanın hesabında yok. Piyasa ne kadar boya üretir, ne kadar üretmeliydi?

Olumsuz dışsallık ve Pigou vergisi

Fabrikanın kendi maliyeti özel marjinal maliyettir (PMC); topluma maliyeti buna çiftçilerin zararını, marjinal dış maliyeti (MEC) ekler: SMC = PMC + MEC. Piyasa PMC'ye göre ürettiği için fazla üretir. Arthur Pigou'nun önerisi, birim başına marjinal dış maliyet kadar vergidir: Pigou vergisi. Vergi dış maliyeti firmanın hesabına katar (içselleştirme). Olumlu dışsallıkta (aşı, arıcılık, eğitim) piyasa az üretir; çözüm Pigou sübvansiyonudur.

Piyasa 40 birim üretir; sosyal optimum 30 birimdir. Birim başına 20 TL Pigou vergisi PMC'yi SMC'ye taşır (ölçek: 1 birim = 6 px, 1 TL = 1,8 px).Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü örnek · sınav düzeyi

Talep P = 100 − Q, özel marjinal maliyet PMC = 20 + Q, marjinal dış maliyet birim başına 20 TL'dir. Piyasa miktarı, sosyal optimum ve refah kaybı nedir?

  1. Piyasa: 100 − Q = 20 + Q → Q = 40, P = 60.
  2. Sosyal: SMC = 40 + Q; 100 − Q = 40 + Q → Q = 30, P = 70.
  3. Refah kaybı: 30 ile 40 arasında SMC talebin üstündedir; ½ · 10 · 20 = 100.

Cevap: piyasa 40, optimum 30; 20 TL vergi optimumu sağlar, kayıp 100 TL

Coase teoremi

Ronald Coase (1960) müdahaleye alternatif gösterdi: mülkiyet hakları tanımlıysa ve işlem (pazarlık) maliyeti düşükse taraflar pazarlıkla etkin miktara ulaşır; hakkın kime verildiği yalnız gelir dağılımını değiştirir. Nehir çiftçilerinse fabrika onlara ödeyip üretir; fabrikanınsa çiftçiler fabrikaya ödeyip üretimi azalttırır. Taraf çoksa (bir şehrin havası) pazarlık maliyeti yükselir, çözüm zorlaşır.

Kamu malları ve bedavacılık

İki soru sorulur: Birinin tüketmesi diğerininkini azaltır mı (rakiplik)? Ödemeyen tüketimden alıkonabilir mi (dışlanabilirlik)? Ulusal savunma ikisine de “hayır” der: kamu malıdır. Ödemeyen de yararlandığı için herkes başkasının ödemesini bekler: bedavacı (free rider). Eksik rekabet piyasaları sayfasında tutsak ikileminde bireysel akılcılığın ortak kötü sonuca götürdüğünü gördük; bedavacılık aynı yapıdadır, piyasa kamu malını yetersiz sağlar. Finansmanını Maliye (KPSS A) serisindeki Maliye teorisi sayfasında bulabilirsin.

Rakiplik ve dışlanabilirliğe göre mal türleri
DışlanabilirDışlanamaz
RakipÖzel mal (ekmek, giysi)Ortak mal (açık denizde balık, mera): aşırı kullanım, ortak alanların trajedisi
Rakip değilKulüp malı (şifreli yayın, sıkışık olmayan ücretli yol)Kamu malı (ulusal savunma, deniz feneri): bedavacılık
Akılda kalsın: SMC = PMC + MEC; olumsuz dışsallık → fazla üretim, çözüm Pigou vergisi = MEC; olumlu → az üretim, sübvansiyon. Coase: hak belli + işlem maliyeti düşük → pazarlıkla etkinlik, hak yalnız dağılımı değiştirir. Kamu malı = rakip değil + dışlanamaz → bedavacı; ortak mal = rakip + dışlanamaz → trajedi.
Sınavda

Nasıl sorulurTalep, özel maliyet ve dış maliyet verilip sosyal optimum, Pigou vergisi ya da refah kaybı hesaplatılır; kavram sorusunda Coase teoreminin koşulları ve mal türü sınıflaması sorulur.

TuzakOlumsuz dışsallıkta az üretim olduğunu sanmak. İkinci tuzak, Coase'ta hakkın kime verildiğinin etkin miktarı değiştirdiğini düşünmek; değişen yalnız kimin kime ödeme yaptığıdır.

⇄Bilgi eşleştirme çözüm ve mal türü

?Soru çöz

Bir malın piyasasında talep P = 100 − Q, üreticinin özel marjinal maliyeti PMC = 20 + Q'dur. Üretim, birim başına 20 TL'lik marjinal dış maliyet yaratmaktadır. Sosyal optimumu sağlayan birim başına Pigou vergisi ve sosyal açıdan etkin üretim miktarı hangisidir?

✓ D. SMC = 40 + Q; 100 − Q = 40 + Q → Q = 30. Vergi optimumdaki marjinal dış maliyete eşittir: 20 TL. A vergiyi doğru bulur ama miktarı vergisiz piyasa dengesinden alır; B dış maliyeti ikiye böler; C vergiyi sosyal optimumdaki fiyatla (70) karıştırır.
MİKRO İKTİSAT · KAVRAM

Asimetrik bilgi: ters seçim, limon piyasası, ahlaki tehlike

İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Ters seçim ve ahlaki tehlike nedir, aralarındaki fark nedir? Limon piyasası nasıl çöker?

Kısa cevap: Asimetrik bilgide işlemin bir tarafı diğerinden fazlasını bilir. Sözleşmeden önce gizli nitelik ters seçime yol açar: ikinci el araçta iyi araçlar piyasadan çekilir (Akerlof'un limon piyasası). Sözleşmeden sonra gizli davranış ahlaki tehlikedir: sigortalı daha az özen gösterir. Çözümler sinyal verme, tarama, garanti, muafiyet ve zorunlu sigortadır.

İkinci el ilan sitelerinde aynı model ve yıldaki iki araba aynı fiyattan satılıyor. Biri bakımlı, öteki sorunlu; bunu yalnız satıcılar biliyor. Alıcı ne kadar öder ve bakımlı arabanın sahibi ne yapar?

Birinci refah teoremi, alıcı ve satıcının malı aynı ölçüde bildiğini varsayar. Bu varsayım bozulduğunda piyasa etkin sonuç vermez, hatta kaybolabilir. Bilgisi az olan taraf gözlemleyemediği şeye göre davranmak zorundadır; iki tür sorun çıkar.

Ters seçim ve limon piyasası

George Akerlof (1970) ikinci el araba piyasasını inceledi; kusurlu araçlara Amerikan argosunda “limon” denir. Alıcı kaliteyi ayırt edemediği için ortalama kaliteye göre fiyat önerir. Bu fiyat bakımlı arabanın değerinin altındadır; iyi araç sahipleri satmaktan vazgeçer. Piyasadaki ortalama kalite düşer, alıcının önerdiği fiyat da düşer; süreç sonunda piyasada çoğunlukla limonlar kalır. Gizli nitelik yüzünden piyasaya istenmeyen tarafların gelmesine ters seçim denir. Sağlık sigortasında da aynı mantık işler: ortalama riske göre fiyatlanan poliçeye en çok yüksek riskliler başvurur.

Ahlaki tehlike ve asil-vekil sorunu

Kasko yaptıran sürücünün aracını daha özensiz park etmesi, sigortalının davranışının sözleşmeden sonra değişmesidir: ahlaki tehlike. Sorun gizli niteliğin değil, gizli davranışın sonucudur. Aynı yapı işveren ile çalışan, hissedar ile yönetici arasında da görülür: işi yaptıran (asil) yapanın (vekil) çabasını tam gözleyemez; buna asil-vekil sorunu denir.

Ters seçim ile ahlaki tehlike
Ters seçimAhlaki tehlike
Ne zaman?Sözleşmeden önceSözleşmeden sonra
Gizli olanNitelik (aracın kalitesi, kişinin riski)Davranış (özen, çaba)
ÖrnekLimon piyasası, riskli kişilerin sigortaya yönelmesiKaskolu sürücünün özensizliği, mevduat sigortalı bankanın riskli kredisi
ÇözümSinyal verme (garanti, diploma), tarama (sağlık raporu), zorunlu sigortaMuafiyet ve katılım payı, performansa bağlı ücret, denetim

Sinyal verme ve tarama

Bilgili taraf niteliğini kanıtlayan pahalı bir adım atabilir: satıcının garanti vermesi, adayın zor bir diploma alması. Michael Spence'in modelinde eğitim, verimliliği doğrudan artırmasa bile yetenekli olanın işaretidir: sinyal verme. Bilgisiz taraf da bilgi toplayabilir: sigortacının sağlık raporu istemesi, bankanın kredi notuna bakması: tarama.

Akılda kalsın: Ters seçim = sözleşmeden önce, gizli nitelik (Akerlof, limon). Ahlaki tehlike = sözleşmeden sonra, gizli davranış (kaskolu sürücü). Sinyal bilgili tarafın, tarama bilgisiz tarafın adımıdır (garanti, diploma). Asil-vekil = çabası gözlenemeyen vekil.
Sınavda

Nasıl sorulurKısa durumlar verilip hangilerinin ters seçim, hangilerinin ahlaki tehlike örneği olduğu öncüllerle sorulur; limon piyasası kavramının adı ya da düşünürü de istenir.

TuzakSigortadaki her sorunu ahlaki tehlike saymak; poliçeye riskli kişilerin yönelmesi sözleşme öncesi olduğu için ters seçimdir. İkinci tuzak, sinyal ile taramayı karıştırmak; garantiyi veren bilgili satıcıdır, bu sinyaldir.

↕Sıralama Akerlof: limon piyasası

  1. Bakımlı araç sahipleri bu fiyattan satmaktan vazgeçer
  2. Alıcıların önerdiği fiyat yeniden düşer
  3. Alıcı kaliteyi ayırt edemediği için ortalama kaliteye göre fiyat önerir
  4. Piyasada çoğunlukla kusurlu araçlar kalır
  5. Satıştaki araçların ortalama kalitesi düşer

?Soru çöz

I. Kasko yaptıran bir sürücünün aracını kilitlemeye daha az özen göstermesi
II. Ortalama riske göre fiyatlanan sağlık sigortasına daha çok yüksek riskli kişilerin başvurması
III. İkinci el araç piyasasında kusurlu araçların satıcılarının bu kusuru alıcıdan daha iyi bilmesi nedeniyle bakımlı araçların piyasadan çekilmesi
Yukarıdakilerden hangileri ters seçime örnektir?

✓ A. II ve III'te sorun sözleşmeden önce gizli kalan niteliktir (kişinin riski, aracın kalitesi): ters seçim. I'de sözleşmeden sonra davranış değişir; bu ahlaki tehlikedir. B ve C ahlaki tehlikeyi ters seçim sayar; D iki kavramı birleştirir, ikisi de asimetrik bilgiden doğar ama zamanlamaları ve gizli olan şey farklıdır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Toplam sabit maliyeti 50 TL olan bir firma 10 birim üretirken ortalama değişken maliyeti 8 TL'dir. Üretim 11 birime çıkınca toplam maliyet 145 TL oluyor. 11. birimin marjinal maliyeti kaç TL'dir?

✓ A. 10 birimde TC = 50 + 8·10 = 130; MC = 145 − 130 = 15. B 145'i 11'e bölüp ortalama maliyeti bulmuştur; C eski toplamı yalnız değişken maliyet (80) sanıp 145'ten çıkarmıştır; D 11 birimin toplam değişken maliyetidir (145 − 50).Kaynak: Üretim ve maliyet · Kısa dönem maliyet eğrileri

?Soru 2

Azalan verimler yasasıyla ilgili
I. Üretimde en az bir faktörün sabit olduğu durumda geçerlidir.
II. Değişken faktörün marjinal ürününün ilk işçiden itibaren azalmasını gerektirir.
III. Teknolojinin değişmediği varsayılır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ C. Yasa sabit faktör (I) ve değişmeyen teknoloji (III) varken işler. II yanlıştır: işbölümü sayesinde MP önce artabilir, yasa yalnız “bir noktadan sonra” azalmayı söyler. A teknoloji koşulunu atlar; B ve D, MP'nin baştan azalması gerektiğini sanır.Kaynak: Üretim ve maliyet · Üretim fonksiyonu ve azalan verimler

?Soru 3

Kısa dönem üretim fonksiyonunda toplam, ortalama ve marjinal ürün arasındaki ilişkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Kesişme MP'nin değil AP'nin tepesindedir; MP'nin tepesi TP'nin büküm noktasıdır. B doğrudur: MP = 0'da TP tepe yapar; C doğrudur: ortalamanın altındaki ek, ortalamayı düşürür; D ikinci bölgenin tanımıdır, doğrudur.Kaynak: Üretim ve maliyet · Üretimin üç bölgesi

?Soru 4

Talep ve maliyet koşulları aynı olan bir piyasada monopol, iki firmalı Cournot düopolü ve tam rekabet altında üretilen toplam miktarların küçükten büyüğe doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Monopol MR = MC'de en az, tam rekabet P = MC'de en çok üretir; Cournot düopolü ikisinin arasındadır (örnekte 45 < 60 < 90). A rakipli piyasanın monopolden az üreteceğini sanır; B Cournot'u rekabetten ileri koyar; D sırayı tümden ters çevirir, fiyat sırasıyla karıştırır.Kaynak: Eksik rekabet piyasaları · Oligopol ve Cournot modeli

?Soru 5

Sweezy'nin dirsekli talep eğrisi modeliyle ilgili
I. Firma, rakiplerinin hem fiyat artışlarına hem fiyat indirimlerine uyacağını varsayar.
II. Marjinal hasılat eğrisinde dirsek hizasında bir kesiklik vardır.
III. Model, piyasa fiyatının başlangıçta hangi düzeyde oluştuğunu açıklar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. II iki farklı eğimli talep kesiminin sonucudur: dirsekte MR kesintiye uğrar. I yanlıştır: firma rakiplerin fiyat artışına uymayacağını, yalnız indirime uyacağını varsayar; dirsek bu asimetriden doğar. III yanlıştır: model fiyatın neden değişmediğini açıklar, ilk fiyatın nasıl oluştuğunu açıklamaz; en çok eleştirilen yanı budur. A ve B simetrik tepkiyi modelin varsayımı sanır; B ve C eleştiriyi modelin başarısı sayar.Kaynak: Eksik rekabet piyasaları · Dirsekli talep, kartel, fiyat liderliği

?Soru 6

Tam rekabetçi bir sektör genişledikçe sektörün kullandığı uzman işgücünün ücreti yükselmektedir. Bu sektörün uzun dönem arz eğrisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Sektör genişlerken girdi fiyatı yükseliyorsa her firmanın maliyet eğrileri yukarı kayar; daha çok arz ancak daha yüksek fiyatla gelir. B sabit maliyetli sektörü anlatır; C girdi maliyetinin düştüğü azalan maliyetli sektördür; D giriş serbestken uzun dönemde geçerli değildir, arz çok kısa dönemde dikeye yaklaşır.Kaynak: Tam rekabet ve monopol · Uzun dönem denge ve sektör arzı

?Soru 7

Monopolcü rekabet piyasasında uzun dönem dengesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Negatif eğimli talep AC'ye ancak azalan kesiminde teğet olabilir; firma AC'nin dibinden az üretir (fazla kapasite). AC'nin dibinde üretim tam rekabetin uzun dönem sonucudur. B serbest girişin sonucu, C negatif eğimli talebin sonucu (P > MR = MC), D teğetlik çözümünün tanımıdır; üçü doğrudur.Kaynak: Eksik rekabet piyasaları · Monopolcü rekabet

?Soru 8

Tam rekabetçi bir firmada piyasa fiyatı, ortalama değişken maliyetin üstünde ama ortalama maliyetin altındadır. Buna göre kısa dönemde
I. Firma iktisadi zarar eder.
II. Firma üretmeye devam eder.
III. Firmanın zararı toplam sabit maliyetinden küçüktür.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. P < AC olduğu için zarar vardır (I); P > AVC olduğu için hasılat değişken maliyeti aşar ve artan kısım sabit maliyetin bir bölümünü karşılar, bu yüzden zarar TFC'den küçüktür (III) ve firma üretir (II). A zarar eden firmanın kapandığını sanır; B zararın TFC ile karşılaştırılmasını atlar; C P < AC'nin zarar anlamına geldiğini görmez.Kaynak: Tam rekabet ve monopol · Kısa dönem: kâr, başabaş, kapanma

?Soru 9

Bir monopolün sattığı malın fiyatı 50 TL, bu fiyatta talebin fiyat esnekliği −0,5'tir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. MR = 50·(1 + 1/(−0,5)) = 50·(1 − 2) = −50; talep inelastik olduğu için fiyatı yükseltip az satmak hasılatı artırır, monopol bu noktada kalmaz. A |e| = 2 alınarak hesaplanmıştır (1/e yerine e); B tam rekabetçi firmanın kuralıdır (MR = P); D birim esnek talebin sonucudur.Kaynak: Tam rekabet ve monopol · Monopol ve marjinal hasılat

?Soru 10

Piyasa türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Monopolcü rekabette giriş serbesttir; kâr yeni firmaları çeker ve uzun dönemde iktisadi kâr sıfırlanır. B oligopolün tanımlayıcı özelliği olan karşılıklı bağımlılıktır; C tam rekabetin uzun dönem dengesidir; D monopolde P > MR = MC olduğu içindir; üçü doğrudur.Kaynak: Eksik rekabet piyasaları · Yoğunlaşma ölçüleri ve piyasa karşılaştırması
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?İktisat soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →