Tüketim teorileri I: mutlak gelir, Kuznets bulmacası, nispi gelir
İktisat · Makro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKlasik modelde istihdam ve faiz nasıl belirlenir? Ödünç verilebilir fonlar teorisi nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Klasik ve Keynesyen model). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Klasik modelde istihdam, reel ücretin (w/P) emek talebi ile emek arzını eşitlediği noktada belirlenir; reel ücret esnek olduğu için işsizlik gönüllüdür. Üretim bu istihdamla belirlenir ve talepten bağımsızdır. Faiz ise ödünç verilebilir fonlar piyasasında tasarruf ile yatırımı eşitleyen fiyattır: tasarruf faizle artar, yatırım faizle azalır.
✎Konu anlatımı
Keynes'in mutlak gelir hipotezi nedir? Kuznets bulmacası ve Duesenberry'nin nispi gelir hipotezi neyi açıklar?
Kısa cevap: Keynes'e göre tüketim cari (mutlak) gelire bağlıdır ve gelir arttıkça ortalama tüketim eğilimi (APC) düşer. Kuznets uzun dönem verilerinde APC'nin sabit kaldığını buldu; bu çelişkiye Kuznets bulmacası denir. Duesenberry'ye göre tüketim, çevredekilerin tüketimine (gösteriş etkisi) ve geçmişte ulaşılan en yüksek gelire (mandal etkisi) bağlıdır.Maaşına zam alan bir memur hemen daha pahalı bir telefon alıyor; aynı memur zam alamadığı bir yılda harcamasını neredeyse hiç kısmıyor. Tüketimi yalnız bu ayki gelir mi belirliyor?
Klasik ve Keynesyen model sayfasında Keynes'in tüketim fonksiyonunu C = a + bY olarak gördük: otonom tüketim a pozitif olduğu için APC = a/Y + b gelir arttıkça düşer. Bu yaklaşıma mutlak gelir hipotezi denir. Kısa dönem hane verileri onu doğrular: yüksek gelirli hane gelirinin daha küçük bir kısmını tüketir.
| Gelir (Y) | Tüketim (C) | APC = C/Y | MPC |
|---|---|---|---|
| 8.000 | 8.000 | 1,00 | 0,75 |
| 16.000 | 14.000 | 0,875 | 0,75 |
| 32.000 | 26.000 | ≈ 0,81 | 0,75 |
Kuznets bulmacası
Simon Kuznets 1940'larda ABD'nin onlarca yıllık millî gelir verisini derledi ve gelir kat kat artmasına rağmen APC'nin aşağı yukarı sabit kaldığını gördü. Kısa dönemde düşen, uzun dönemde sabit kalan APC'ye Kuznets bulmacası denir. Uzun dönem tüketim fonksiyonu orijinden geçer (C = kY, APC = MPC); kısa dönem fonksiyonu daha yatıktır ve dikey ekseni pozitif değerde keser. Sonraki teorilerin hepsi bu iki gözlemi uzlaştırmaya çalıştı.
Duesenberry: nispi gelir
James Duesenberry (1949) tüketimi toplumsal bir davranış olarak ele aldı. Gösteriş etkisi: hane, geliri değişmese bile komşularının, meslektaşlarının tüketim düzeyini izler; önemli olan gelirin mutlak düzeyi değil, toplumdaki göreli sırasıdır. Mandal etkisi: gelir düştüğünde hane alıştığı yaşam standardını, yani geçmişteki en yüksek gelir düzeyini korumaya çalışır; tüketim gelirle birlikte hızla düşmez. Durgunlukta APC yükselir, gelir eski zirvesini geçince tüketim yeniden uzun dönem doğrusu üzerinde ilerler.
Nasıl sorulurHipotez–düşünür eşleştirmesi ya da “gelir düşünce tüketimin geçmişteki en yüksek gelire göre belirlenmesi hangi kavramla açıklanır?” biçiminde sorulur; tüketim fonksiyonundan APC hesaplanabilir.
TuzakMandal etkisini gösteriş etkisiyle karıştırmak; mandal zamanla (geçmiş gelir), gösteriş çevreyle (başkalarının tüketimi) ilgilidir. İkinci tuzak, Keynes'te APC ile MPC'nin eşit olduğunu düşünmek; a pozitifken APC > MPC'dir.
⇄Bilgi eşleştirme kim ne dedi?
?Soru çöz
Gelirleri azalan hanelerin, alıştıkları yaşam standardını korumak için tüketimlerini gelir düşüşüyle orantılı olarak azaltmaması aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?