Klasik modelin varsayımları ve Say yasası: arz kendi talebini yaratır
İktisat · Makro İktisat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMillî gelir hangi yöntemlerle hesaplanır? Katma değer ve harcama yöntemi nasıl uygulanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Millî gelir ve makro göstergeler). Önce kendin cevapla, sonra aç.
GSYH üç yoldan aynı sayıya ulaşır. Üretim yönteminde her aşamanın katma değeri (satış eksi ara girdi) toplanır. Harcama yönteminde nihai harcamalar toplanır: GSYH = C + I + G + X − M. Gelir yönteminde üretime katılan faktörlerin gelirleri (ücret, faiz, rant, kâr) toplanır. Üçü eşittir, çünkü her harcama birinin geliri, her gelir bir üretimin karşılığıdır.
Üç yöntem: üretim, harcama, gelir
✎Konu anlatımı
Klasik iktisadın varsayımları nelerdir? Say yasası ne söyler?
Kısa cevap: Klasik model; tam rekabet, esnek fiyat ve ücretler, rasyonel bireyler ve paranın yalnız değişim aracı olduğu varsayımlarına dayanır. Say yasasına göre arz kendi talebini yaratır: üretim, satın alma gücünü de yaratır ve tasarruf faiz yoluyla yatırıma döner. Bu yüzden genel aşırı üretim olmaz, ekonomi kendiliğinden tam istihdama gelir ve devlet müdahalesine gerek yoktur.Bir tekstil fabrikası bu yıl bir milyon gömlek üretti. Kim alacak? Klasik iktisatçıların cevabı şaşırtıcı derecede kısaydı: üretimin kendisi.
Millî gelir ve makro göstergeler sayfasında üretim, harcama ve gelir yöntemlerinin aynı sayıyı verdiğini gördük: her üretim birinin gelirine dönüşür. Klasikler bu eşitlikten cesur bir sonuç çıkardı: üretilen her şeyin değeri kadar gelir yaratıldığına göre, toplam talep hiçbir zaman toplam arzın gerisinde kalmaz. J. B. Say'in adıyla anılan Say yasası bunu tek cümleyle söyler: arz kendi talebini yaratır.
Varsayımlar
Tam rekabet ve monopol sayfasında gördüğümüz tam rekabet varsayımları klasik makro modelin de temelidir. Bunlara üç varsayım eklenir: fiyat, ücret ve faiz tam esnektir; bireyler rasyoneldir ve para illüzyonu yoktur (nominal değil reel büyüklüklere bakarlar); para yalnız bir değişim aracıdır, kendisi için tutulmaz (para bir peçedir). Son varsayım kritiktir: gelirini harcamayan kişi parayı yastık altında tutmaz, tasarruf eder; tasarruf da faiz aracılığıyla yatırıma döner.
| Varsayım | Sonuç |
|---|---|
| Ücret esnek | Emek piyasası temizlenir; işsizlik gönüllü ya da geçicidir |
| Faiz esnek | Tasarruf = yatırım; sızıntı harcamaya döner |
| Fiyat esnek | Mal piyasasında genel aşırı üretim olmaz |
| Para peçedir | Para miktarı yalnız fiyatları etkiler |
| Hepsi birlikte | Ekonomi kendiliğinden tam istihdamdadır; bırakınız yapsınlar |
Bir sektörde geçici fazla üretim olabilir (gömlek çok, ayakkabı az üretilmiştir) ama fiyatlar değişince kaynak bir sektörden ötekine kayar. Genel, yani bütün ekonomide aşırı üretim olamaz. Bu yüzden klasik iktisatçılara göre devletin görevi talebi yönetmek değil, mülkiyeti ve sözleşmeleri korumaktır.
Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi klasik modelin varsayımlarından biri değildir?” kalıbı yaygındır; doğru cevap çoğunlukla ücret katılığı, para illüzyonu ya da likidite tercihi gibi Keynes'e ait bir öğedir.
TuzakSay yasasını “talep kendi arzını yaratır” diye ters kurmak. İkinci tuzak, Say yasasının tek bir malda da fazla üretimi imkânsız saydığını düşünmek; yasa genel aşırı üretimi reddeder.
↕Sıralama Say yasasının zinciri
- Gelirin harcanmayan kısmı tasarruf edilir
- Firmalar mal ve hizmet üretir
- Tüketim ve yatırım üretilenin tamamını satın alır
- Üretimin değeri faktörlere ücret, faiz, rant ve kâr olarak dağılır
- Tasarruf arzı faizi düşürür, yatırım artar
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi klasik makro modelin varsayımlarından biri değildir?