Tam rekabet: beş varsayım ve yatay talep eğrisi
İktisat · Mikro İktisat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Tam rekabet piyasasının varsayımları nelerdir? Tam rekabette firmanın talep eğrisi neden yataydır?
Kısa cevap: Tam rekabetin beş varsayımı vardır: çok sayıda küçük alıcı ve satıcı, homojen ürün, piyasaya serbest giriş-çıkış, tam bilgi ve üretim faktörlerinin tam hareketliliği. Tek firma fiyatı etkileyemez, piyasa fiyatını veri alır. Bu yüzden firmanın karşılaştığı talep eğrisi piyasa fiyatı hizasında yataydır ve P = AR = MR olur.Polatlı'da buğday eken bir çiftçi ürününü bu yıl borsada kaça satacağını kendisi belirleyemez. Bütün hasadını piyasaya sürse de, hiç satmasa da fiyat yerinden oynamaz. Neden?
Piyasa türleri tek bir soruya göre sıralanır: firmanın fiyat üzerinde ne kadar gücü var? Bir uçta hiç gücü olmayan tam rekabet, öbür uçta tek satıcının bulunduğu monopol durur. Gerçek piyasaların çoğu ikisinin arasındadır; ama iki uç modeli bilmek, aradakileri anlamanın anahtarıdır.
| Varsayım | Anlamı | Sonucu |
|---|---|---|
| Atomisite | Çok sayıda küçük alıcı ve satıcı | Kimse tek başına fiyatı etkileyemez |
| Homojenlik | Bütün firmaların ürünü aynı | Marka yok, fiyat farkı sürdürülemez |
| Serbest giriş-çıkış | Engel yok | Uzun dönemde iktisadi kâr sıfırlanır |
| Tam bilgi (şeffaflık) | Herkes fiyatları ve kaliteyi bilir | Tek fiyat oluşur |
| Tam hareketlilik | Faktörler sektörler arasında serbestçe yer değiştirir | Kaynaklar en kârlı alana akar |
Fiyat alıcı firma
Bu varsayımlar altında firma fiyat alıcıdır: fiyatı piyasa arz ve talebi belirler, firma onu veri alır. Piyasa fiyatının biraz üstünü isterse hiç satamaz, çünkü alıcı aynı ürünü komşudan alır; biraz altına inmesine de gerek yoktur, çünkü bu fiyattan istediği kadarını satabilir. Bu yüzden firmanın talep eğrisi yataydır (tam esnek), oysa piyasa talep eğrisi negatif eğimlidir.
Fiyat sabit olunca her ek birim hasılata tam fiyatı kadar ekler. Ortalama hasılat da fiyata eşittir:
Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi tam rekabet piyasasının varsayımlarından biri değildir?” kalıbı en sık olanıdır; çeldirici genellikle ürün farklılaştırması ya da giriş engelidir.
TuzakPiyasa talep eğrisini de yatay sanmak; yatay olan tek firmanın karşılaştığı taleptir. İkinci tuzak, tam rekabetçi firmanın fiyatı yükseltirse “biraz” müşteri kaybedeceğini düşünmek; bütün müşterisini kaybeder.
⇄Bilgi eşleştirme varsayım ve sonucu
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi tam rekabet piyasasının varsayımlarından biri değildir?