Büyüme ve kalkınma kavramları: büyüme oranı, 70 kuralı, sermaye birikimi
İktisat · Kalkınma-Büyüme · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaGSYH nedir, GSMH'den farkı nedir? Hangi işlemler GSYH'ye dahil edilmez?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Millî gelir ve makro göstergeler). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), bir ülkenin sınırları içinde bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin piyasa değeridir; üreten kim olursa olsun sayılır. Gayrisafi millî hasıla (GSMH) ise vatandaşların nerede olursa olsun ürettiğidir: GSMH = GSYH + yurt dışından net faktör geliri. Ara mallar, transferler, ikinci el satışlar ve finansal işlemler GSYH'ye girmez.
✎Konu anlatımı
İktisadi büyüme ile kalkınma arasındaki fark nedir? 70 kuralı nasıl uygulanır? Sermaye stoku nasıl birikir?
Kısa cevap: İktisadi büyüme reel GSYH'nin ya da kişi başına reel gelirin artmasıdır; nicel bir ölçüdür. Kalkınma ise büyümenin yanında eğitim, sağlık, gelir dağılımı ve üretim yapısında kalıcı iyileşmeyi içerir. Bir büyüklük yılda yüzde g büyürse yaklaşık 70 ÷ g yılda iki katına çıkar. Sermaye stoku yatırım kadar artar, aşınma payı kadar azalır.İki ülkenin kişi başı geliri bugün aynı. Biri yılda %2, öbürü %5 büyüyor. Bir kuşak sonra aralarında ne kadar fark olur?
Millî gelir ve makro göstergeler sayfasında reel GSYH'yi fiyat etkisinden arındırılmış üretim olarak gördük. Büyüme oranı reel GSYH'nin yıllık yüzde değişimidir; refahı ölçmek için çoğunlukla kişi başına büyümeye bakılır: kişi başı büyüme ≈ GSYH büyümesi − nüfus artışı. Kalkınma daha geniş bir kavramdır: tarımdan sanayi ve hizmetlere geçiş, okullaşma, yaşam süresi, yoksulluğun azalması gibi yapısal ve sosyal dönüşümleri içerir. Büyüme kalkınmanın gerekli ama tek başına yetmeyen koşuludur; petrol geliriyle büyüyen ama eğitim ve sağlıkta geride kalan ülke örnektir.
Reel GSYH yılda %5,5, nüfus %2 artmaktadır. Kişi başı gelir kaç yılda iki katına çıkar? Ayrıca sermaye stoku 1.000, amortisman oranı 0,05, yıllık brüt yatırım 120 ise gelecek yılın sermaye stoku kaçtır?
- Kişi başı büyüme 5,5 − 2 = %3,5; 70 ÷ 3,5 = 20 yıl (kesin hesap ≈ 20,1).
- K = 0,95 · 1.000 + 120 = 1.070: net yatırım 70.
Cevap: 20 yıl; sermaye stoku 1.070
Girişteki soruya dönelim: %2 büyüyen ülke 35 yılda, %5 büyüyen 14 yılda geliri ikiye katlar; 35 yılda ikincisi beş kez ikiye katlanır, yani geliri yaklaşık 32 katına çıkar. Küçük oran farkları uzun dönemde büyük gelir farkına dönüşür.
Nasıl sorulurUzun dönem büyüme hızı verilip gelirin kaç yılda iki katına çıkacağı ya da sermaye stoku, amortisman ve yatırımdan gelecek dönem sermayesi hesaplatılır; büyüme ile kalkınmanın farkı sorulur.
TuzakKişi başı gelir sorulurken nüfus artışını düşmeden toplam büyümeyi kullanmak. İkinci tuzak, net yatırımı brüt yatırımla karıştırmak.
▭Boşluk doldurma büyüme hesabı
Kişi başı geliri yılda %2 büyüyen bir ülkede gelir yaklaşık yılda iki katına çıkar. Sermaye stoku 500, amortisman oranı 0,1 ve brüt yatırım 80 ise gelecek yılın sermaye stoku olur.
?Soru çöz
Bir ülkede reel GSYH yılda ortalama %5,5, nüfus %2 artmaktadır. Bu eğilim sürerse 70 kuralına göre kişi başına reel gelir yaklaşık kaç yılda iki katına çıkar?