Üretim fonksiyonu: TP, AP, MP ve azalan verimler yasası
İktisat · Mikro İktisat · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMarjinal fayda nedir? Azalan marjinal fayda yasası ve kardinal yaklaşımda tüketici dengesi nasıl kurulur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Esneklik ve tüketici teorisi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kardinal yaklaşım faydanın sayıyla ölçülebildiğini varsayar. Marjinal fayda (MU), bir birim daha tüketmenin toplam faydaya (TU) eklediğidir ve tüketim arttıkça azalır (Gossen'in birinci yasası). MU sıfırken TU en yüksektir. Tüketici dengesinde son liraya düşen marjinal faydalar eşittir: MUx/Px = MUy/Py (ikinci yasa).
✎Konu anlatımı
Toplam ürün, ortalama ürün ve marjinal ürün nedir? Azalan verimler yasası neyi anlatır?
Kısa cevap: Üretim fonksiyonu girdilerle elde edilebilecek en yüksek çıktıyı gösterir. Toplam ürün (TP) bütün çıktı, ortalama ürün (AP) işçi başına çıktı (TP/L), marjinal ürün (MP) son işçinin eklediği çıktıdır (ΔTP/ΔL). Azalan verimler yasasına göre sabit bir faktöre değişken faktör eklendikçe bir noktadan sonra marjinal ürün azalır.Konya'da iki fırını olan bir işletmeci üçüncü ustayı alınca günlük ekmek sayısı hızla artıyor; altıncı ustadan sonra ise ustalar fırın ağzında birbirini bekliyor. Fırın aynı, usta sayısı farklı: ekmek neden aynı hızda artmıyor?
Firma, girdileri çıktıya çeviren birimdir. Bu dönüşümün teknik kuralına üretim fonksiyonu denir: Q = f(L, K), burada L emek, K sermayedir. Fonksiyon israfsız üretimi, yani verili girdilerle ulaşılabilecek en yüksek çıktıyı anlatır.
İktisatta dönemler takvimle değil esneklikle tanımlanır. Kısa dönemde en az bir faktör sabittir (fırın sayısı, fabrika binası); firma yalnız değişken faktörü (emek, hammadde) ayarlayabilir. Uzun dönemde bütün faktörler değişkendir: yeni fırın kurulabilir, işletme kapatılabilir.
| Usta (L) | TP | MP | AP |
|---|---|---|---|
| 1 | 10 | 10 | 10 |
| 2 | 26 | 16 | 13 |
| 3 | 45 | 19 | 15 |
| 4 | 60 | 15 | 15 |
| 5 | 70 | 10 | 14 |
| 6 | 75 | 5 | 12,5 |
| 7 | 72 | −3 | ≈10,3 |
Azalan verimler yasası
İlk ustalar işbölümü yapar: biri hamuru yoğurur, biri şekil verir, biri fırını yönetir. Bu yüzden MP önce artar (10, 16, 19). Dördüncü ustadan sonra fırın kapasitesi sınır olur ve her yeni ustanın katkısı azalır (15, 10, 5). Bu, azalan verimler yasasıdır (azalan marjinal verim): sabit faktöre değişken faktör eklendikçe bir noktadan sonra MP düşer. Yedinci usta kalabalık yaratıp üretimi azaltır; MP negatiftir.
Yasanın iki koşulu vardır: en az bir faktör sabit olmalı ve teknoloji değişmemelidir. Bu yüzden azalan verimler bir kısa dönem yasasıdır. Esneklik ve tüketici teorisi sayfasında gördüğümüz azalan marjinal fayda tüketicinin dünyasında aynı mantığı taşır: aynı şeyden bir birim daha, öncekinden daha az katkı.
Tabloya göre 5. ustanın marjinal ürünü ve 5 ustada ortalama ürün kaçtır?
- MP = TP(5) − TP(4) = 70 − 60 = 10.
- AP = 70 ÷ 5 = 14. MP (10) AP'nin (14) altında olduğu için AP düşmektedir.
Cevap: MP = 10, AP = 14
Bir firmada 8 işçiyle ortalama ürün 25'tir. 9. işçi işe alınınca ortalama ürün 24'e düşüyor. 9. işçinin marjinal ürünü kaçtır?
- Önceki toplam: 8 · 25 = 200; yeni toplam: 9 · 24 = 216.
- MP = 216 − 200 = 16. MP (16) eski AP'nin (25) altında olduğu için ortalama düşmüştür.
Cevap: 16
Nasıl sorulurTP tablosu verilip MP ya da AP istenir; ters kalıpta ortalama üründen marjinal ürün bulunur. Kavram sorusunda azalan verimlerin koşulu sorulur.
TuzakMP'yi TP/L ile hesaplamak; MP iki toplam arasındaki farktır. İkinci tuzak, azalan verimler yasasını bütün faktörlerin birlikte arttığı uzun döneme uygulamak; o ölçeğe göre getiri konusudur.
▭Boşluk doldurma tablodan MP ve AP
Fırın tablosunda 3. ustanın marjinal ürünü , 4 ustada ortalama ürün 'tir. Toplam ürün ustada en yüksektir; 7. ustanın marjinal ürünü 'tür.
?Soru çöz
Azalan verimler yasasıyla ilgili
I. Üretimde en az bir faktörün sabit olduğu durumda geçerlidir.
II. Değişken faktörün marjinal ürününün ilk işçiden itibaren azalmasını gerektirir.
III. Teknolojinin değişmediği varsayılır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?