Merkantilizm ve mutlak üstünlük: altın birikiminden işbölümüne
İktisat · Uluslararası İktisat · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaFriedman'ın sürekli gelir hipotezi ve Modigliani'nin yaşam boyu gelir hipotezi nedir? Geçici gelir değişmesi tüketimi nasıl etkiler?Önceki sayfadan (Tüketim, yatırım ve makro okullar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Friedman'a göre tüketim cari gelire değil, kişinin uzun dönemde beklediği sürekli gelire bağlıdır; geçici gelir büyük ölçüde tasarrufa gider. Modigliani'ye göre kişi tüketimini yaşam boyu servet ve gelirine göre düzleştirir: çalışırken biriktirir, emeklilikte harcar. Hall'a göre beklentiler rasyonelse tüketim yalnız yeni bilgiyle değişir, öngörülemez.
Sürekli gelir ve yaşam boyu gelir
✎Konu anlatımı
Merkantilistler dış ticareti nasıl görüyordu? Adam Smith'in mutlak üstünlük teorisi neyi savunur?
Kısa cevap: Merkantilistler zenginliği altın ve gümüş stoku sayar, ihracat fazlasını devlet korumasıyla sağlamaya çalışırdı; onlara göre bir ülkenin ticaret kazancı ötekinin kaybıdır. Adam Smith ise zenginliği üretim kapasitesine bağladı: her ülke daha az emekle ürettiği malda uzmanlaşıp ticaret yaparsa iki taraf da kazanır. Buna mutlak üstünlük denir.Bir ülke ihracatını artırırken ithalatı yasaklarsa kasasında döviz birikir. Bu ülke gerçekten zenginleşmiş midir, yoksa vatandaşları daha az mala mı razı olmuştur?
16.–18. yüzyıl Avrupa'sında egemen olan merkantilizm, ulusal gücü değerli maden stokuyla ölçtü. Maden üretmeyen ülke altını ancak dış ticaret fazlasıyla kazanabileceği için devlet ihracatı teşvik etti, mamul mal ithalatını yüksek gümrüklerle engelledi, hammadde ithalatını ise kolaylaştırdı. Bu bakışta dünyadaki toplam zenginlik sabittir; bir ülkenin kazancı ötekinin kaybıdır, yani ticaret sıfır toplamlı bir oyundur.
Smith: mutlak üstünlük
Adam Smith Milletlerin Zenginliği'nde (1776) zenginliğin kaynağını madende değil, emeğin üretkenliğinde gördü. İşbölümü ve uzmanlaşma verimliliği artırır; aynı mantık ülkeler arasında da geçerlidir. Bir ülke bir malı ötekinden daha az emekle üretiyorsa o malda mutlak üstünlüğe sahiptir. Her ülke mutlak üstün olduğu malda uzmanlaşıp ötekini ithal ederse dünya üretimi artar ve iki taraf da kazanır: ticaret pozitif toplamlı bir oyundur.
| Fındık | Kumaş | Üstünlük | |
|---|---|---|---|
| A ülkesi | 2 | 6 | Fındıkta mutlak üstün |
| B ülkesi | 5 | 3 | Kumaşta mutlak üstün |
Smith'in teorisi bir soruyu açık bırakır: bir ülke iki malı da daha az emekle üretiyorsa ticaret yine kazançlı mıdır? Bu sorunun cevabı bir sonraki konudaki karşılaştırmalı üstünlüktür.
Nasıl sorulur“Aşağıdakilerden hangisi merkantilist dış ticaret görüşünün özelliklerinden biri değildir?” biçiminde ya da kısa bir emek tablosu verilip hangi ülkenin hangi malda mutlak üstün olduğu sorulur.
TuzakMerkantilistlerin hammadde ithalatına da karşı olduğunu sanmak; mamul mal ithalatını engeller, hammadde ithalatını kolaylaştırırlardı.
▭Boşluk doldurma iki görüş
Ulusal zenginliği altın ve gümüş stokuyla ölçen görüş dir. Smith'e göre bir ülke bir malı ötekinden daha az emekle üretiyorsa o malda üstünlüğe sahiptir. Merkantilistler dış ticareti bir oyun olarak görür.
?Soru çöz
Aşağıdakilerden hangisi merkantilist dış ticaret anlayışının unsurlarından biri değildir?