Montessori yaklaşımı: hazırlanmış çevre, emici zihin ve kendi kendini düzelten materyal
Okul Öncesi ÖABT · Program ve yöntem · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİlk anaokulunu kim açtı? Froebel'in armağanları nedir? Owen, McMillan kardeşler, Montessori ve Dewey okul öncesine ne kattı?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk eğitimine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Owen İskoçya'daki New Lanark'ta işçi çocukları için küçük çocuk okulu açtı. Froebel ilk anaokulunu kurup ona “Kindergarten” (çocuk bahçesi) adını verdi; armağanlar ve uğraşlarla oyunu eğitimin merkezine koydu. McMillan kardeşler sağlığı ve açık havayı öne alan çocuk yuvasını, Montessori 1907'de Roma'da Çocuklar Evi'ni kurdu. Dewey yaparak yaşayarak öğrenmeyi savundu.
Owen, Froebel, McMillan, Montessori, Dewey
✎Konu anlatımı
Montessori yaklaşımının temel ilkeleri nelerdir? Hazırlanmış çevre, emici zihin ve duyarlı dönem ne demektir?
Kısa cevap: Montessori yaklaşımında çocuk seçerek ve kendi hızında öğrenir. Sınıf çocuk boyutunda, düzenli bir hazırlanmış çevredir; materyal hatayı çocuğa kendisi gösterir. 0–6 yaşın emici zihni ve duyarlı dönemler öğrenmeye yön verir. Öğretmen anlatan değil, gözleyen ve materyali sunup geri çekilen yönlendiricidir.Bu konunun sonunda: Montessori'nin temel kavramlarını adlandırabilir, üç basamaklı dersi sıralayabilir, bir sınıf vakasında Montessori ilkesini tanıyabilirsin.
Dört yaşındaki Defne silindirleri tahta bloğa yerleştiriyor; sonuncusu sığmayınca hepsini çıkarıp yeniden başlıyor. Öğretmeni yalnızca izliyor.
Erken çocukluk eğitimine giriş sayfasında Montessori'nin 1907'de Roma'da açtığı Çocuklar Evi'ni gördük; burada bugünkü bir Montessori sınıfının içine bakıyoruz.
Çocuk: emici zihin, duyarlı dönemler
0–6 yaştaki çocuk dili, düzeni, hareketi çevresinden çabasız çeker: emici zihin (ilk üç yıl bilinçsiz, sonra bilinçli). Bu yıllarda belirli bir beceriye yoğun ilgi duyulan geçici pencereler açılır: duyarlı dönemler (düzen, dil, hareket, duyular, küçük nesneler, sosyal davranış). Ayakkabısının hep aynı yerde durmasında ısrar eden üç yaşındaki çocuk düzene duyarlı dönemdedir; öğretmen bu pencereyi görüp uygun materyali o an sunar.
Ortam ve materyal
Hazırlanmış çevrede raflar alçak ve açıktır, araçlar gerçektir, her materyalden bir tane bulunur; çocuk sıra beklemeyi böyle öğrenir. Materyalin iki ilkesi vardır: hata denetimi (silindir bloğunda yanlış yerleştirme kendini belli eder, düzelttiren materyaldir) ve güçlüğün yalıtılması (pembe kulede yalnız boyut değişir, çocuk tek niteliğe odaklanır). Beş alan: günlük yaşam becerileri, duyu, dil, matematik, kültür.
Öğretmen ve değerlendirme
Yönlendirici öğretmen gözler, materyali kısa ve az sözlü sunar, geri çekilir. Sınıflar karma yaşlıdır (3–6), sabahları uzun ve kesintisiz bir çalışma süresi vardır. Ödül, ceza, not ve yarışma yoktur; değerlendirme sistematik gözlemle yapılır. Sevdiği işe yoğunlaşan çocuğun kendini düzenlemesine normalleşme denir.
Nasıl sorulurBir sınıf düzeni ya da öğretmen davranışı verilir; yaklaşım ya da ilke sorulur.
TuzakMontessori'yi Froebel ile karıştırmaktır: ilk anaokulu ve armağanlar Froebel'in, hazırlanmış çevre ve hata denetimi Montessori'nindir. Hatayı hemen düzelten öğretmen Montessori'ye aykırıdır.
?Soru çöz
Pembe kuleyi dizen Kerem bir küpü yanlış yere koyar, kule eğilir. Öğretmen görür ama karışmaz; Kerem kuleyi bozup yeniden dizer. Öğretmenin tutumu en çok hangi Montessori ilkesine dayanır?
✎Boşluk doldurma Montessori kavramları
0–6 yaştaki çocuğun dili ve düzeni çevresinden çabasız özümsemesine denir. Belirli bir beceriye yoğun ilgi duyulan geçici zaman aralıkları adını alır. Adlandırma, tanıma ve hatırlama adımlarından oluşan öğretim sırasına denir.