Fiziksel ve bilişsel gelişim: 0–6 yaşta beden, hareket ve düşünce

Bebeklikten okul çağına kadar bedenin, hareketin ve düşüncenin nasıl geliştiğini; motor gelişim sırasını ve bilişsel gelişim kuramlarını öğren.

7 durakÖABT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
GELİŞİM · İLKELER

Gelişim ilkeleri: baştan ayağa, merkezden uca, genelden özele

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaErken çocukluk eğitimi nedir, hangi yaşları kapsar? Okul öncesi eğitimin amaçları nelerdir?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk eğitimine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Erken çocukluk eğitimi, doğumdan ilkokula kadar çocuğun bütün gelişim alanlarını bakım ve eğitimi birlikte sunarak destekler; uluslararası kaynaklar dönemi 0–8 yaş sayar. Türkiye'de okul öncesi eğitim, zorunlu ilköğretim çağına gelmemiş çocukları kapsar ve isteğe bağlıdır. Maarif Modeli okul öncesi programı 36–72 aylık çocuklar için hazırlanmıştır.

Tanım, yaş aralığı, amaçlar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Gelişim ilkeleri nelerdir? Sefalokaudal ve proksimodistal gelişim ne demektir?

Kısa cevap: Gelişim süreklidir, belli bir sırayı izler ve öngörülebilirdir; sıra herkeste aynı, hız kişiden kişiye farklıdır. Beden denetimi baştan ayağa (sefalokaudal), gövdeden uçlara (proksimodistal) ve genel tepkilerden özel tepkilere doğru kazanılır. Gelişim alanları birbirini etkiler ve gelişim, kalıtım ile çevrenin etkileşiminin ürünüdür.

Bu konunun sonunda: gelişimin üç yönünü örnekten tanıyabilir, sıralılığı bireysel farklılıktan ayırt edebilir, bir öğretmen davranışının dayandığı ilkeyi bulabilirsin.

Kum havuzunda üç yaşındaki Arda kovayı iki koluyla bütün bedenini kullanarak taşıyor; beş yaşındaki ablası aynı kovayı bir eliyle, parmaklarını kulpa geçirerek alıyor.

Gelişim ilkeleri “Bu çocuktan şimdi ne bekleyebilirim?” sorusunu cevaplar. Erken çocukluk eğitimine giriş sayfasında okul öncesi eğitimin çocuğun bütün gelişim alanlarını birlikte desteklediğini gördük; nedeni aşağıdaki bütünlük ilkesidir: bir alandaki gecikme ötekileri de etkiler.

Denetim yukarıdan aşağıya, içten dışa, bütünden parçaya yayılır.Görsel: Sınav Defteri
Gelişim ilkeleri ve sınıftaki görünümleri
İlkeOkul öncesi sınıfında
Sıralılık, öngörülebilirlikÇocuk önce daireyi, sonra kareyi, en son üçgeni kopyalar; basamak atlanmaz.
Bireysel farklılıkAynı sınıfta makası rahat kullanan da, henüz açıp kapayan da vardır; sıra aynı, zaman farklı.
Süreklilik, farklı hızGelişim durmaz ama her dönemde aynı hızda da ilerlemez; ilk iki yıl en hızlısıdır.
BütünlükSık kulak iltihabı geçiren çocukta dil gecikir, oyuna katılım da azalır.
Kalıtım-çevre etkileşimiUzun boya yatkın çocuk yetersiz beslenirse bu boya ulaşamaz.

Merkezden uca ilkesi okul öncesinin en önemli uygulama kuralını verir: ince işler kaba hareketin üstüne kurulur. Omzu ve kolu güçlenmemiş üç yaşındaki çocuğa noktalı satırda kalem çalışması vermek bu ilkeye aykırıdır; önce tırmanma, kum kazma, hamur yoğurma gelir.

Akılda kalsın: Üç yön, üç kelime: yukarıdan aşağı, içten dışa, bütünden parçaya. Sıra herkeste aynıdır; değişen yalnız saattir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir öğretmen davranışı verilir, “dikkate aldığı” ya da “göz ardı ettiği” gelişim ilkesi sorulur.

TuzakSıralılık ile bireysel farklılığı karıştırmaktır: “çocuklar aynı becerileri farklı zamanlarda kazanır” diyen öğretmen bireysel farklılığa dayanır. Baş-gövde-bacak sırası baştan ayağa, kol-el-parmak sırası merkezden ucadır.

?Soru çöz

Ekim ayındaki veli toplantısında, 36–48 ay grubundaki Duru'nun annesi endişelidir. Kızının merdiveni hâlâ her basamakta iki ayağını birleştirerek çıktığını, sınıftaki çocukların çoğunun ise ayak değiştirerek çıkabildiğini söyler; komşusunun aynı yaştaki oğlunun bunu çoktan yaptığını da ekler. Öğretmen gelişim gözlem formunu açar: Duru koşma, iki ayakla sıçrama ve üç tekerlekli bisiklete binme becerilerini akranlarıyla aynı sırayla kazanmıştır ve bunlar yaşına uygundur. “Duru bu basamağa da gelecek, büyük olasılıkla birkaç ay içinde. Çocuklar aynı yoldan geçer ama herkes kendi hızında yürür.” der ve bahçedeki tırmanma oyunlarını önerir. Öğretmenin açıklaması en çok hangi gelişim ilkesine dayanır?

✓ B. “Aynı sırayla kazanmış”, “herkes kendi hızında” sözleri ve akranla zaman karşılaştırması bireysel farklılığı gösterir: sıra aynı, zamanlama farklı. A bacakla ilgili bir beceri olduğu için akla gelir ama denetimin yönünü anlatır, akranla zaman farkını açıklamaz; C başka bir alanın merdiveni etkilediğine dair ipucu yok; D bütün bedenle tepkiden özel tepkiye geçiştir.

⇄Bilgi eşleştirme davranış → ilke

GELİŞİM · FİZİKSEL BÜYÜME

Fiziksel büyüme: boy, kilo, beyin ve olgunlaşma

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesi eğitim neden önemlidir? Kritik dönem, duyarlı dönem ve Perry araştırması ne gösterir?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk eğitimine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İlk yıllarda beyin en hızlı büyüdüğü dönemdedir; kullanılan bağlantılar güçlenir, kullanılmayanlar budanır. Bazı beceriler için kritik ya da duyarlı dönemler vardır. Kaliteli okul öncesi eğitim elverişsiz çevreden gelen çocukların okula geriden başlamasını önler. ABD'deki Perry araştırması bu etkinin yetişkinliğe kadar sürdüğünü göstermiştir.

Neden erken? Beyin, kritik dönem, Perry

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Erken çocuklukta fiziksel büyüme nasıl olur? Büyüme, olgunlaşma ve gelişim arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Büyüme boy, kilo gibi ölçülebilir nicel artıştır; olgunlaşma kalıtımın belirlediği takvimle organların işleve hazır hâle gelmesidir; gelişim ikisinin ve öğrenmenin ürünü olan düzenli değişimdir. Büyüme ilk yılda en hızlıdır, okul öncesinde yavaşlar ve düzenli sürer. Beyin altı yaşına kadar yetişkin ağırlığının yaklaşık yüzde doksanına ulaşır.

Bu konunun sonunda: büyüme, olgunlaşma ve öğrenmeyi örnekte ayırt edebilir, okul öncesindeki büyüme hızını ve miyelinleşmenin işlevini açıklayabilirsin.

Ana sınıfının kapısındaki boy çizelgesine eylülde ve haziranda çizgi çekiliyor; iki çizgi arası çoğu çocukta bir karışı bulmuyor.

Boy, kilo, beden oranı

Yeni doğan yaklaşık 50 cm boyunda ve 3–3,5 kg ağırlığındadır. İlk yıl büyümenin en hızlı olduğu dönemdir: bir yaşına gelen çocuğun boyu doğumdakinin yaklaşık 1,5 katına (75 cm dolayına), kilosu yaklaşık üç katına çıkar. 2–6 yaş arasında hız düşer, çocuk yılda yaklaşık 5–7 cm uzar ve 2 kg kadar alır. Beden oranları da değişir: bebekte baş bedenin yaklaşık dörtte biridir; okul öncesinde bacaklar uzar, göbek kaybolur, çocuk “bebek” görünümünden çıkar. Süt dişleri yaklaşık altıncı ayda çıkmaya başlar, üç yaş civarında tamamlanır, altı yaş dolayında yerini kalıcı dişlere bırakmaya başlar. Büyümenin izlenmesini (persentil eğrileri) Çocuk sağlığı ve ilk yardım sayfasında göreceğiz.

Beyin ve el tercihi

Erken çocukluk eğitimine giriş sayfasında beynin ilk yıllardaki hızlı büyümesini ve kullanılmayan bağlantıların budanmasını gördük. Buna bir süreç daha eşlik eder: sinir liflerinin yağlı bir kılıfla sarılması, yani miyelinleşme. Kılıflanan yollarda ileti hızlanır; çocuğun hareketleri akıcılaşır, dikkati uzar. Beynin iki yarımküresinin farklı işlevler üstlenmesiyle el tercihi belirginleşir: iki-üç yaşta görülmeye başlar, okul öncesinin sonuna doğru yerleşir. Solak çocuğu sağ eline zorlamak doğru değildir.

Büyüme, olgunlaşma, öğrenme, gelişim
KavramNe değişir?Neye bağlı?Örnek
BüyümeBoyut, nicelikKalıtım + beslenmeBoyun 7 cm uzaması
OlgunlaşmaOrganın işleve hazır olmasıKalıtımın takvimi; eğitimle hızlanmazBacak kaslarının ve sinir sisteminin yürümeye hazır olması
ÖğrenmeDavranışYaşantıBisiklete binmeyi öğrenmek
GelişimBütün birey, düzenli ve sürekliÜçünün birlikte etkisiÇocuğun bebeklikten okul çağına değişimi
Akılda kalsın: Büyüme ölçülür, olgunlaşma beklenir, öğrenme yaşanır; gelişim üçünün toplamıdır. Olgunlaşmadan yapılan öğretim zaman kaybıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurÖzellikleri verilen kavram (büyüme, olgunlaşma, öğrenme) sorulur ya da bir örnek bunlardan birine yerleştirilir.

TuzakOlgunlaşma ile büyümeyi karıştırmaktır: olgunlaşma boyutla değil işleve hazır olmakla ilgilidir. “Olgunlaşma eğitimle hızlandırılabilir” öncülü yanlıştır.

✎Boşluk doldurma fiziksel gelişim kavramları

Çocuğun boyunun bir yılda 6 cm uzaması örneğidir. Sinir liflerinin yağlı bir kılıfla sarılıp iletinin hızlanmasına denir. Kasların ve sinir sisteminin yürümeye hazır hâle gelmesi ise ile açıklanır.

büyüme · miyelinleşme · olgunlaşma · budama · hazırbulunuşluk

?Soru çöz

Gelişimle ilgili bir kavramın özellikleri:
• Kalıtımla belirlenmiş bir zaman çizelgesine göre gerçekleşir.
• Organların ve sinir sisteminin bir işlevi yerine getirmeye hazır hâle gelmesidir.
• Erken başlatılan alıştırmalarla belirgin biçimde hızlandırılamaz.
Bu özellikler aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

✓ D. Kalıtımın takvimine bağlı olması, işleve hazır olmayı anlatması ve alıştırmayla hızlanmaması olgunlaşmanın üç özelliğidir. A büyüme boy-kilo gibi nicel artıştır, işleve hazırlığı anlatmaz; B öğrenme yaşantıyla olur, alıştırmayla hızlanır; C kritik dönem bir yaşantının zorunlu olduğu zaman aralığıdır.
GELİŞİM · REFLEKS VE DUYU

Refleksler ve duyular: yeni doğan dünyayı nasıl karşılar?

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaErken çocuklukta fiziksel büyüme nasıl olur? Büyüme, olgunlaşma ve gelişim arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Büyüme boy, kilo gibi ölçülebilir nicel artıştır; olgunlaşma kalıtımın belirlediği takvimle organların işleve hazır hâle gelmesidir; gelişim ikisinin ve öğrenmenin ürünü olan düzenli değişimdir. Büyüme ilk yılda en hızlıdır, okul öncesinde yavaşlar ve düzenli sürer. Beyin altı yaşına kadar yetişkin ağırlığının yaklaşık yüzde doksanına ulaşır.

Büyüme, olgunlaşma, beyin

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yeni doğanın refleksleri nelerdir? Moro, Babinski, yakalama refleksi ne zaman kaybolur? Bebekte duyular nasıl gelişir?

Kısa cevap: Yeni doğan emme, arama, yakalama, Moro ve Babinski gibi doğuştan reflekslerle gelir; çoğu ilk aylarda kaybolur, yerini istemli hareket alır. Dokunma, tat ve koku doğumda iyi gelişmiştir; bebek anne sesini tanır ve tatlıyı tercih eder. Görme en az gelişmiş duyudur: yeni doğan yaklaşık 20–30 cm uzaklığı en iyi görür.

Bu konunun sonunda: bir bebek davranışının hangi refleks olduğunu bulabilir, yeni doğanın en güçlü ve en zayıf duyusunu söyleyebilir, uyarı işaretini tanıyabilirsin.

Kreşin bebek bölümünde öğretmen, yeni gelen bebeğin avucuna parmağını koyuyor; minik el öyle sıkı kapanıyor ki bebeği neredeyse kaldıracak.

Refleksler

Yeni doğanın başlıca refleksleri (yaşlar yaklaşık)
RefleksNasıl görülür?Ne zaman kaybolur?
EmmeAğza giren şeyi emerKaybolmaz, istemli emmeye dönüşür
AramaYanağına dokunulan tarafa başını çevirip ağzını açarYaklaşık 3–4 ay
Yakalama (avuç)Avucuna konanı sıkıca kavrarYaklaşık 3–6 ay
Moro (irkilme)Ani ses ya da düşme hissinde kollarını açıp kaparYaklaşık 4–6 ay
Adım atmaDik tutulup ayağı yere değince adım atar gibi yaparYaklaşık 2 ay
BabinskiTaban okşanınca parmaklarını yelpaze gibi açarYaklaşık 1–2 yaş

Refleksler iki iş görür: bebeği korur ve beslenmesini sağlar (emme, arama), bir de sinir sisteminin sağlığı hakkında ipucu verir. Bir refleksin hiç görülmemesi de beklenen zamanda kaybolmaması da uzmana yönlendirme gerektirir. Avuç refleksi söndükçe bebek nesneye bilerek uzanmaya başlar. Bu sönme, önceki konuda gördüğümüz miyelinleşme ve beynin olgunlaşmasıyla ilgilidir: beynin üst bölgeleri hareketi denetlemeye başladıkça kendiliğinden tepkinin yerini istemli hareket alır.

Duyular ve algı

Yeni doğanda dokunma en gelişmiş duyudur; ağız çevresi, avuç ve taban çok duyarlıdır, ten teması bebeği yatıştırır. Tat ve koku doğumda vardır: bebek tatlıyı tercih eder, acı ve ekşiye yüzünü buruşturur, birkaç gün içinde annesinin kokusunu tanır. İşitme doğumda iyidir; bebek insan sesine, özellikle anne sesine yönelir. Görme en az gelişmiş duyudur: netlik yaklaşık 20–30 cm'dedir, yani kucaktaki bebeğin bakım verenin yüzünü görebildiği uzaklık; yüzleri ve keskin karşıtlıkları sever.

Algı, duyudan gelen bilgiyi anlamlandırmaktır. Gibson ve Walk'un görsel uçurum deneyinde emekleyen bebeklerin çoğu cam zeminin “derin” görünen tarafına geçmedi: derinlik algısı emeklemeyle birlikte belirgindir. Okul öncesinde algı etkinlikleri sesin şiddetini, yönünü ve kaynağını ayırt etmeyi, renk ve biçim ayırmayı, dokunarak tanımayı çalıştırır.

Akılda kalsın: Yeni doğanda en güçlü dokunma, en zayıf görme. Tat konusunda bebek tatlıcıdır. Refleks sönmezse de hiç görülmezse de uyarı işaretidir.
Sınavda

Nasıl sorulurYeni doğanın duyularıyla ilgili ifadelerden yanlış olanı ya da bir bebek davranışının hangi refleks olduğu sorulur.

TuzakBebeğin tuzlu ya da ekşi tadı tercih ettiğini söyleyen öncüldür; tercih tatlıdır. Moro ile yakalama da karışır: Moro'da kollar açılıp kapanır, yakalamada avuç kapanır.

?Soru çöz

Yeni doğanın duyusal gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Görme yeni doğanın en az gelişmiş duyusudur; netlik yaklaşık 20–30 cm ile sınırlıdır, en gelişmiş duyu dokunmadır. B doğrudur, işitme doğumda iyidir; C doğrudur, tercih tatlıdır; D doğrudur, dokunma en güçlü duyudur.

⇄Bilgi eşleştirme bebek ne yapıyor?

GELİŞİM · MOTOR

Motor gelişim: emeklemekten sekmeye, avuçlamaktan makasa

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGelişim ilkeleri nelerdir? Sefalokaudal ve proksimodistal gelişim ne demektir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gelişim süreklidir, belli bir sırayı izler ve öngörülebilirdir; sıra herkeste aynı, hız kişiden kişiye farklıdır. Beden denetimi baştan ayağa (sefalokaudal), gövdeden uçlara (proksimodistal) ve genel tepkilerden özel tepkilere doğru kazanılır. Gelişim alanları birbirini etkiler ve gelişim, kalıtım ile çevrenin etkileşiminin ürünüdür.

Gelişim ilkeleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kaba motor ve ince motor gelişim nedir? Çocuk kaç aylıkken oturur, yürür, sıçrar? Temel hareket becerileri nelerdir?

Kısa cevap: Kaba motor beceriler büyük kasları kullanır (oturma, yürüme, koşma, sıçrama); ince motor beceriler küçük kasları ve el-göz koordinasyonunu ister (kavrama, boncuk dizme, makas, kalem). Çocuk yaklaşık 6–8 ayda desteksiz oturur, 12–15 ayda yürür, 4 yaş dolayında tek ayak üstünde durur. Temel hareket becerileri yer değiştirme, denge ve nesne kontrolüdür.

Bu konunun sonunda: kaba ve ince motor beceriyi ayırt edebilir, kilometre taşlarını sıralayabilir, bir hareketi lokomotor, lokomotor olmayan, denge ya da nesne kontrolüne yerleştirebilirsin.

Spor salonundaki ritim saatinde beş yaşındakiler davul sesiyle galop yapıyor, davul susunca parmak uçlarında donup kalıyor, sonra halkaya top yuvarlıyor: üç ayrı beceri.

Kilometre taşları

Kaba ve ince motor gelişimde kilometre taşları (yaşlar yaklaşıktır, ±birkaç ay normaldir)
YaşKaba motorİnce motor
0–6 ayYüzüstü başını kaldırır; sırtüstüne dönerElini ağzına götürür; uzanıp bütün avuçla kavrar
6–12 ayDesteksiz oturur, emekler, tutunarak ayağa kalkarNesneyi elden ele geçirir; başparmak ve işaret parmağıyla küçük nesne alır (kıskaç kavrama)
1–2 yaşDesteksiz yürür (12–15 ay), sonra koşar; topa tekme atarKaralar; birkaç küpü üst üste koyar; kaşıkla yer
3 yaşİki ayakla sıçrar; merdiveni ayak değiştirerek çıkar; üç tekerlekli bisiklete binerDaire kopyalar; makası açıp kapar; büyük boncuk dizer
4 yaşTek ayak üstünde birkaç saniye durur; tek ayakla sıçramaya başlarArtı işareti çizer; çizgi boyunca kesmeye çalışır; düğme ilikler
5–6 yaşSeker, ip atlar, denge tahtasında yürürKare ve üçgen kopyalar; kalemi üç parmakla tutar; ayakkabı bağcığını bağlamayı öğrenir

Tablo bir takvim değil, bir sıradır: on ayında da on beşinde de yürümek olağandır. Endişe verici olan, bir basamağın çok gecikmesi ya da kazanılmış becerinin kaybolmasıdır. Sıranın kendisini ilk konudaki iki ilke açıklar: baştan ayağa (oturma yürümeden önce) ve merkezden uca (kolu savurmak parmak işinden önce).

Temel hareket becerileri

Büyük kas hareketleri iki farklı biçimde gruplanır. Maarif Modeli programı yer değiştirme, denge (statik ve dinamik) ve nesne kontrolü der. ÖSYM ise 2026'da büyük kas becerilerini lokomotor, lokomotor olmayan ve denge hareketleri diye üçe ayırdı. İkisini birlikte okumak için dört grup yeter:

Büyük kas hareketlerinde dört grup
GrupBeden ne yapıyor?Örnek
Lokomotor (yer değiştirme)Bir yerden başka yere gidiyorYürüme, koşma, galop, yana kayma adımı, ileri sıçrama, sekme
Lokomotor olmayanYerinde kalıyor; gövde ya da kollar hareket ediyorAyaklar yerindeyken öne eğilme, yukarı uzanma, gövdeyi sağa sola döndürme, duvarı itme, ipi çekme
DengeDüşmemeye çalışıyorTek ayak üstünde durma, parmak ucunda kıpırdamadan bekleme (statik); denge tahtasında ya da daire çizgisi üstünde yürüme (dinamik)
Nesne kontrolüBir nesneyi gönderiyor ya da alıyorAtma, yakalama, yuvarlama, topa ayakla vurma, top sektirme
Önce küçük kas işini ayır, sonra nesneye ve dengeye, en son bedenin yer değiştirip değiştirmediğine bak.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: “Nereye gidiyor?” ise lokomotor, “ayaklar yerinde, gövde mi eğilip dönüyor?” ise lokomotor olmayan, “düşmüyor mu?” ise denge, “topa ne oldu?” ise nesne kontrolü. El kullanılıyor diye her hareket ince motor değildir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun hareketi verilir, hangi beceri grubuna girdiği sorulur.

TuzakKol ya da gövde çok hareket ediyor diye hareketi lokomotor saymaktır: ayaklar yerden ayrılmadan yere eğilip uzanmak lokomotor olmayan, parmak ucunda kıpırdamadan beklemek dengedir; galop ya da kayma adımıyla salonu geçmek ise lokomotordur.

Sınavda işaretlesoru kökü hangi üçlüyü verdiyse ona göre cevapla. Kök “lokomotor, lokomotor olmayan, denge” diyorsa denge ayrı şıktır; program üçlüsünde (yer değiştirme, denge, nesne kontrolü) “lokomotor olmayan” diye ayrı bir grup yoktur.

?Soru çöz

Spor salonundaki hareket etkinliğinde dört çocuğun yaptıkları gözlenmiştir. Hangisinin hareketi nesne kontrol becerisine örnektir?

✓ C. Topu yere vurup sekince tutmak bir nesneyi gönderip almaktır; bu nesne kontrolüdür. A tek ayak üstünde kıpırdamadan durmak statik dengedir, kollar açık diye nesne kontrolü sayılmaz; B galopla salonu geçmek bedeni bir yerden öbürüne taşır, yer değiştirmedir; D ayaklar yerinde kalıp gövde eğildiği için lokomotor olmayan harekettir, el uzandı diye nesne kontrolü değildir.

↕Sıralama kaba motorda sıra

  1. Desteksiz yürür
  2. Tek ayağı üstünde sekerek ilerler
  3. Desteksiz oturur
  4. İki ayağıyla birlikte sıçrar
  5. Emekler
KURAM · PIAGET

Piaget ve duyusal-motor dönem: refleksten zihinsel temsile altı alt evre

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYeni doğanın refleksleri nelerdir? Moro, Babinski, yakalama refleksi ne zaman kaybolur? Bebekte duyular nasıl gelişir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yeni doğan emme, arama, yakalama, Moro ve Babinski gibi doğuştan reflekslerle gelir; çoğu ilk aylarda kaybolur, yerini istemli hareket alır. Dokunma, tat ve koku doğumda iyi gelişmiştir; bebek anne sesini tanır ve tatlıyı tercih eder. Görme en az gelişmiş duyudur: yeni doğan yaklaşık 20–30 cm uzaklığı en iyi görür.

Refleksler ve duyusal gelişim

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Piaget'nin duyusal-motor döneminin alt evreleri nelerdir? Nesne kalıcılığı ve döngüsel tepki ne demektir?

Kısa cevap: Piaget'ye göre çocuk bilgiyi kendisi kurar: yeni bilgiyi var olan şemaya yerleştirir (özümleme) ya da şemayı değiştirir (uyma). İlk iki yılı kapsayan duyusal-motor dönemde bebek bakarak, emerek, tutarak ve atarak öğrenir. Dönem refleksten zihinsel temsile uzanan altı alt evreden oluşur; en önemli kazanım, görünmeyen nesnenin var olduğunu bilmek, yani nesne kalıcılığıdır.

Bu konunun sonunda: özümleme ile uymayı örnekte ayırt edebilir, döngüsel tepkileri bebeğin davranışından tanıyabilir, nesne kalıcılığının ne zaman geldiğini söyleyebilirsin.

On aylık Ela, öğretmenin örtünün altına sakladığı çıngırağı örtüyü çekip buluyor. Birkaç ay önce aynı çıngırak kaybolunca başını başka yöne çevirmişti.

Dört temel kavram

Piaget çocuğun dünyayı anlamak için kullandığı zihinsel kalıplara şema der. Yeni bir deneyim var olan şemaya sokulursa özümleme, şema yeni deneyime göre değiştirilirse uyma olur. Bütün dört ayaklılara “hav hav” diyen çocuk özümlüyor; ineğin “möö” dediğini öğrenip yeni bir şema kurduğunda uyuyor. Şemaya uymayan deneyim bir rahatsızlık yaratır; bunu giderip yeniden dengeye ulaşmaya dengeleme denir. Eğitim Bilimleri (AGS) serisindeki Bilişsel gelişim sayfasında bu kavramları öğretmen gözüyle gördük; burada bebeklikteki ilk görünümlerine bakıyoruz.

Yineleyen bebekten deneyen ve zihninde canlandıran çocuğa.Görsel: Sınav Defteri

Döngüsel tepkiler ve nesne kalıcılığı

İlk alt evre, refleksler konusunda gördüğümüz emme ve yakalamadır; Piaget'ye göre düşünce bu doğuştan tepkilerin üstüne kurulur. Döngüsel tepki, bebeğin rastlantıyla bulduğu hoş bir sonucu tekrar tekrar yinelemesidir. Birincil tepkiler bebeğin kendi bedeniyle ilgilidir, ikincil tepkiler dış dünyada bir sonuç doğurur, üçüncül tepkilerde bebek eylemi bilerek değiştirip sonucun nasıl değiştiğine bakar: “küçük bilim insanı” evresi. Nesne kalıcılığı yaklaşık sekiz aydan sonra belirginleşir; ama bebek uzun süre nesneyi ilk bulduğu yerde arar. Son evrede çocuk saklananı zihninde izler ve bir gün önce gördüğü davranışı yineler (ertelenmiş taklit): düşünce artık zihinsel temsile dayanır ve işlem öncesi döneme geçilir.

Akılda kalsın: Döngüsel tepkiler “kimde?” sorusuyla ayrılır: birincil kendi bedeninde, ikincil dış dünyada, üçüncül değiştirerek denemede. Ertelenmiş taklit, zihinsel temsilin ilk kanıtıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir bebeğin davranışı verilir, alt evre ya da kavram (döngüsel tepki, nesne kalıcılığı, ertelenmiş taklit) sorulur.

Tuzakİkincil ile üçüncül döngüsel tepkiyi karıştırmaktır: çıngırağı aynı biçimde sallayıp duran ikincildedir; oyuncağı her seferinde farklı yükseklikten bırakıp sonucu izleyen üçüncüldedir.

?Soru çöz

On dört aylık Deniz, mama sandalyesinden kaşığını yere atıyor; sonra kabını, sonra ekmeğini, her seferinde kolunu daha yükseğe kaldırarak bırakıyor ve düşen nesneyi dikkatle izliyor. Piaget'ye göre Deniz'in davranışı hangi kavramla açıklanır?

✓ D. Deniz eylemi bilerek değiştiriyor (farklı nesne, farklı yükseklik) ve sonucun nasıl değiştiğini izliyor; bu deneyerek keşfettiği üçüncül döngüsel tepkidir. A birincil tepki bebeğin kendi bedeniyle ilgilidir; B ikincilde aynı eylem değiştirilmeden yinelenir; C ertelenmiş taklit daha önce görülen bir davranışı sonradan yinelemektir.

✎Boşluk doldurma Piaget kavramları

İki yaşındaki Mira gökte gördüğü uçağa “kuş” der; bu örneğidir. Öğretmeni “Bu bir uçak, kanatlarını çırpmıyor.” deyince Mira uçan şeyleri iki gruba ayırır; bu sürecidir. Dokuz aylık bir bebeğin örtünün altına saklanan oyuncağı araması kazanmaya başladığını gösterir.

özümleme · uyma · nesne kalıcılığı · korunum · dengeleme
DÖNEM · İŞLEM ÖNCESİ (2–7)

İşlem öncesi dönem: sembolik oyun, benmerkezcilik, animizm ve korunum

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPiaget'nin duyusal-motor döneminin alt evreleri nelerdir? Nesne kalıcılığı ve döngüsel tepki ne demektir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Piaget'ye göre çocuk bilgiyi kendisi kurar: yeni bilgiyi var olan şemaya yerleştirir (özümleme) ya da şemayı değiştirir (uyma). İlk iki yılı kapsayan duyusal-motor dönemde bebek bakarak, emerek, tutarak ve atarak öğrenir. Dönem refleksten zihinsel temsile uzanan altı alt evreden oluşur; en önemli kazanım, görünmeyen nesnenin var olduğunu bilmek, yani nesne kalıcılığıdır.

Piaget: duyusal-motor dönem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Piaget'ye göre işlem öncesi dönemin özellikleri nelerdir? Benmerkezcilik, animizm, merkeziyetçilik ve korunum nedir?

Kısa cevap: İşlem öncesi dönemde (yaklaşık 2–7 yaş) çocuk sembol kullanır: konuşur, resim yapar, sopayı ata çevirir. Düşüncesi henüz mantıksal işlemlere dayanmaz: benmerkezcidir, cansıza can verir (animizm), doğayı insan yapısı sanır (yapaycılık), tek boyuta odaklanır (merkeziyetçilik), işlemi tersine çeviremez ve korunumu kazanmamıştır.

Bu konunun sonunda: çocuğun sözünü animizm, yapaycılık, benmerkezcilik ya da merkeziyetçiliğe yerleştirebilir, korunum yokluğunun nedenini açıklayabilirsin.

Sabah halkasında dört yaşındaki Yusuf anlatıyor: “Dün akşam ay arabamızla eve kadar geldi. Yorulmuştur şimdi.”

Sembolik işlev

Duyusal-motor dönemin son alt evresinde zihinsel temsilin başladığını gördük (ertelenmiş taklit). Okul öncesi çocuğunun en büyük kazanımı bunun üstüne kurulur: bir şeyi başka bir şeyle temsil edebilmek, yani sembolik işlev. Dil hızla gelişir, çizimler bir şeyi anlatmaya başlar, evcilik merkezinde blok telefona, sandalye otobüse dönüşür (sembolik oyun). Ama sembolleri mantıkla işleyecek zihinsel işlemler henüz yoktur; dönemin adı buradan gelir. Yaklaşık 2–4 yaş sembolik (kavram öncesi), 4–7 yaş sezgisel alt evredir: sezgisel evredeki çocuk bol “neden?” sorar ve cevabını görünüşe dayandırır.

Düşüncenin sınırları

İşlem öncesi düşüncenin özellikleri: çocuk ne der, ne yapar?
ÖzellikNe demek?Sınıftan örnek
BenmerkezcilikBaşkasının bakış açısını alamamaKarşısındaki arkadaşının resmini de kendi gördüğü yönden çizer; telefonda başını sallar
AnimizmCansız nesneye can ve duygu yükleme“Ay yorulmuştur.” “Masa bana vurdu.”
YapaycılıkDoğal olayları insan ya da bir varlık yapmış sanma“Denizi birisi tuzlamış.”
MerkeziyetçilikTek bir boyuta takılıp ötekini görmemeİnce uzun bardaktaki suyu “daha çok” sanır
Tersine çevirememeBir işlemi zihinde geri alamamaSosis yapılan hamurun yeniden top olacağını düşünemez
Korunum yokluğuBiçim değişince miktarın aynı kaldığını kavrayamamaAralıklı dizilen boncuk sırasında “daha çok boncuk var” der

Korunum yokluğu tek başına bir özellik değil, merkeziyetçilik ile tersine çevirememenin ortak sonucudur. Bu yüzden okul öncesinde sayılar sözle değil, somut nesneyi elle dizip bozarak çalışılır. Sınıflamada çocuk tek ölçüte (renk ya da biçim) göre gruplar, sıralamada “A B'den uzun, B C'den uzun, öyleyse A C'den uzun” çıkarımı (geçişlilik) henüz güçtür; bunlar somut işlemler döneminde yerleşir. Erken çocuklukta matematik eğitimi sayfasında bu sınırların sayı etkinliklerine nasıl yansıdığını göreceğiz.

Ek bilgi: korunum türleri hangi sırayla kazanılır?

Korunumların hepsi bir anda gelmez; kaynaklar yaklaşık şu sırayı verir: sayı ve sıvı-madde korunumu 6–8 yaş, uzunluk ve alan 7–9 yaş, ağırlık 9–10 yaş, hacim 11–12 yaş. Bu kaymaya Piaget yatay kayma (décalage) adını verir. Okul öncesi sınıfında beklenen, korunumun yokluğudur.

Akılda kalsın: Cansıza can = animizm; doğaya usta = yapaycılık; herkesin benim gibi gördüğü = benmerkezcilik; tek boyut = merkeziyetçilik. Korunum yokluğu son ikisinin sonucudur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun sözü ya da çizimi verilir, hangi özellikle açıklandığı sorulur; ya da hangisinin işlem öncesi döneme ait olmadığı.

TuzakAnimizm ile yapaycılığı karıştırmaktır: “Güneş beni izliyor” animizm, “Dağları devler yapmış” yapaycılıktır. Kuşbakışı çizim istenen çocuğun evi kendi gördüğü yönden çizmesi benmerkezciliktir.

Sınavda işaretlemerkeziyetçilik bazı kaynaklarda “merkezleme” ya da “tek boyutluluk” adıyla geçer.

⇄Bilgi eşleştirme çocuk ne diyor?

?Soru çöz

Bir okul öncesi öğretmeni beş yaşındaki çocuklarda şunları gözlemiştir:
I. Eşit miktardaki iki hamurdan biri yassılaştırılınca “Bu daha çok.” diyorlar.
II. Evcilik merkezinde bir bloğu telefon yapıp konuşuyorlar.
III. Bir oyuncağın gerçek boyunu, kendi boyları ve aradaki farkı kullanarak hesaplıyorlar.
Bu gözlemlerden hangileri Piaget'nin işlem öncesi dönem özellikleriyle tutarlıdır?

✓ B. Biçim değişince miktarı farklı sanmak korunum yokluğunu (I), bloğu telefon yapmak sembolik işlevi (II) gösterir. A eksiktir, sembolik oyun da bu döneme aittir; C ve D III'ü içerir, oysa ölçüleri ilişkilendirip mantıksal işlem yapmak somut işlemler dönemine özgüdür.
KURAM · VYGOTSKY VE BİLGİ İŞLEME

Vygotsky: yakınsal gelişim alanı, iskele ve özel konuşma; dikkat ve bellek

Okul Öncesi ÖABT · Erken çocuklukta gelişim · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPiaget'ye göre işlem öncesi dönemin özellikleri nelerdir? Benmerkezcilik, animizm, merkeziyetçilik ve korunum nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

İşlem öncesi dönemde (yaklaşık 2–7 yaş) çocuk sembol kullanır: konuşur, resim yapar, sopayı ata çevirir. Düşüncesi henüz mantıksal işlemlere dayanmaz: benmerkezcidir, cansıza can verir (animizm), doğayı insan yapısı sanır (yapaycılık), tek boyuta odaklanır (merkeziyetçilik), işlemi tersine çeviremez ve korunumu kazanmamıştır.

İşlem öncesi dönem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Vygotsky'nin yakınsal gelişim alanı ve iskele kurma nedir? Okul öncesinde özel konuşma, dikkat ve bellek nasıl gelişir?

Kısa cevap: Vygotsky'ye göre düşünce sosyal etkileşim ve dil içinde gelişir. Yakınsal gelişim alanı, çocuğun tek başına yapabildiği ile yetişkin ya da yetkin bir akranın desteğiyle yapabildiği arasındaki alandır. Bu alanda verilen ve çocuk ustalaştıkça azaltılan desteğe iskele kurma denir. Çocuğun kendi kendine konuşması (özel konuşma) davranışını yönlendiren bir araçtır.

Bu konunun sonunda: yakınsal gelişim alanını ve iskele kurmayı vakada tanıyabilir, özel konuşmada Piaget ile Vygotsky'yi ayırt edebilir, dikkat ve belleğin sınırlarını sınıfa uygulayabilirsin.

Yapboz masasında öğretmen Elif'e “Kenarı düz olanlara bakalım mı?” diyor; ertesi gün Elif aynı soruyu kendine soruyor.

Yakınsal gelişim alanı ve iskele

Öğretim yardımla yapılabilenin hizasında yapılır.Görsel: Sınav Defteri

Vygotsky için öğrenme önce iki kişi arasında, konuşmada olur; sonra çocuğun içine işler. Çocuğun zaten yaptığını öğretmek gereksiz, yardımla bile yapamayacağını öğretmek boşunadır; öğretim yakınsal gelişim alanında (YGA) yapılır. Bu alandaki destek (model olma, soru, ipucu, işi parçalara bölme) geçicidir ve azaltılır: iskele kurma. Destek veren yalnız öğretmen değildir; karma yaşlı bir grupta beş yaşındaki bir çocuk da üç yaşındakine iskele olur. Oyun da YGA yaratır: evcilikte “anne” olan çocuk, gerçek yaşamda henüz yapamadığı kurala uymayı oyunda yapar.

Yapboz yaparken “Bu buraya değil… düz kenar…” diye mırıldanan çocuk özel konuşma yapmaktadır. Piaget bunu, işlem öncesi dönem konusunda gördüğümüz benmerkezciliğin konuşmadaki görünümü, yani kaybolacak benmerkezci konuşma sayar; Vygotsky ise düşünmeyi yönlendiren bir araç görür: iş zorlaştıkça artar, sonra iç konuşmaya dönüşür. Öğretmen bu mırıltıyı susturmaz.

Dikkat ve bellek: bilgi işleme bakışı

Bilgi işleme yaklaşımına göre okul öncesi çocuğunun dikkati kısa ve dağınıktır, parlak ve hareketli olana kayar; yaşla birlikte daha uzun süre ve seçerek odaklanır. Çalışma belleği küçüktür; çocuk tanıdığını kolay seçer ama istenince hatırlamakta zorlanır, bilgiyi akılda tutmak için tekrar gibi stratejileri kendiliğinden kullanmaz. Bu yüzden yönergeler kısa ve tek adımlı verilir, etkinlik süresi kısa tutulur, şarkı ve ritim hatırlamaya yardım eder.

Akılda kalsın: YGA = “yalnız yapamıyor, yardımla yapıyor” bölgesi; iskele = sökülen destek. Mırıldanan çocuk için Piaget “benmerkezci”, Vygotsky “kendine yol gösteriyor” der.
Sınavda

Nasıl sorulurDesteğin giderek azaldığı bir vaka ya da Piaget-Vygotsky karşılaştırması sorulur.

Tuzakİskeleyi sürekli yardım sanmaktır; desteğin geri çekilmesi tanımın parçasıdır. Çocuğun yerine yapıp bitiren öğretmen iskele kurmuş olmaz.

Hepsi bir arada: erken çocuklukta fiziksel ve bilişsel gelişim
KonuÖzüSınavın ipucu
Gelişim ilkeleriBaştan ayağa, merkezden uca, genelden özeleSıra aynı, zamanı farklıysa bireysel farklılık
Büyüme, olgunlaşmaBüyüme ölçülür, olgunlaşma beklenirOlgunlaşma eğitimle hızlanmaz
Refleks ve duyuMoro, Babinski, yakalama; en güçlü duyu dokunmaGörme en zayıf, tercih tatlı
Motor gelişimKaba, ince motor; lokomotor, lokomotor olmayan, denge, nesne kontrolüGalop lokomotor, ayaklar yerindeyken eğilmek lokomotor olmayan, parmak ucunda donmak denge
Duyusal-motor dönemAltı alt evre, döngüsel tepkiler, nesne kalıcılığıDeğiştirerek deneyen üçüncüldedir
İşlem öncesi dönemSembolik işlev; benmerkezcilik, animizm, korunum yokluğuDoğayı biri yapmışsa yapaycılık
Vygotsky, bilgi işlemeYGA, iskele, özel konuşma; kısa dikkatDestek azalmıyorsa iskele değil
  • □ Gelişimin üç yönünü ve bireysel farklılığı ayırt edebiliyorum.
  • □ Büyüme, olgunlaşma ve öğrenmeyi ayırt edebiliyorum.
  • □ Refleksleri ve yeni doğanın en güçlü, en zayıf duyusunu ayırt edebiliyorum.
  • □ Bir hareketi kaba-ince motora, sonra lokomotor, lokomotor olmayan, denge ya da nesne kontrolüne yerleştirebiliyorum.
  • □ Birincil, ikincil ve üçüncül döngüsel tepkiyi ayırt edebiliyorum.
  • □ Animizm, yapaycılık, benmerkezcilik ve merkeziyetçiliği ayırt edebiliyorum.
  • □ İskele kurmayı ve özel konuşmayı vakada tanıyabiliyorum.

Kendini sına: Tablonun “Özü” sütununu elinle kapat, her satırı kendi sözlerinle söyle; sonra kutuları işaretle. İşaretleyemediğin maddenin konusuna dön, o konunun iki etkinliğini yeniden çöz. Sondaki karma tekrarı iki gün sonra ve bir hafta sonra yeniden çöz; iki turda da hepsini doğru yaparsan bu sayfayı bitmiş say.

?Soru çöz

Öğretmen, makasla çizgi boyunca kesmekte zorlanan Ayşe'yle ilk gün makası birlikte tutup keser; ikinci gün yalnız “Makasın ağzını çizgiye bak.” diye hatırlatır; üçüncü gün Ayşe'nin tek başına kesmesini izler. Öğretmenin bu uygulaması aşağıdakilerden hangisine örnektir?

✓ A. Öğretmen Ayşe'nin yardımla yapabildiği bir işte destek veriyor ve desteği gün gün azaltıp geri çekiyor; bu iskele kurmadır. B özel konuşma çocuğun kendi kendine konuşmasıdır; C dengeleme Piaget'nin şema dengesizliğini giderme sürecidir; D ertelenmiş taklit görülen davranışın sonradan yinelenmesidir.

✎Boşluk doldurma Vygotsky kavramları

Çocuğun tek başına yapabildiği ile yetişkin desteğiyle yapabildiği arasındaki alana denir. Yapboz yaparken “Düz kenar nerede?” diye kendi kendine konuşan çocuğun bu konuşmasına Vygotsky der; Piaget ise aynı konuşmayı sayar.

yakınsal gelişim alanı · özel konuşma · benmerkezci konuşma · iç konuşma · iskele

Karma tekrar

Önceki 1 sayfadan karışık 7 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Osmanlı döneminde okul öncesi eğitimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Sıbyan mektepleri oyun ve gelişim anlayışına dayanan kurumlardır.
II. Tedrisat-ı İptidaiye Kanun-ı Muvakkati ana mekteplerini ilköğretim kapsamında ele almıştır.
III. 1915'te ana mekteplerine yönelik bir nizamname çıkarılmıştır.

✓ C. 1913 kanunu ana mekteplerini ilköğretim kapsamına aldı (II), 1915'te Ana Mektepleri Nizamnamesi çıktı (III). A ve B I'i içerir, oysa sıbyan mektebi ezber ve dinî içeriğe dayanır, oyun-gelişim anlayışı ana mekteplerle gelir; D aynı nedenle yanlıştır.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Osmanlı: sıbyan mektebi, ana mektepleri

?Soru 2

Bir araştırmada okul öncesi programa katılan çocukların zekâ testi puanlarındaki üstünlük ilkokulun ilk yıllarında kaybolmuş; ancak aynı çocuklar yetişkinlikte karşılaştırma grubuna göre daha çok liseyi bitirmiş, daha yüksek gelir elde etmiş ve daha az suça karışmıştır. Bu bulgu en çok hangi yargıyı destekler?

✓ A. Zekâ farkı söndüğü hâlde yaşam sonuçlarındaki fark sürmüş; demek ki kalıcı etki test dışı kazanımlardan geliyor. B yalnız zekâ puanına bakıp yetişkinlik bulgularını yok sayar; C bulgu zekânın değişmezliğine değil, programın uzun etkisine dairdir; D bulgu okulun ötesindeki kazanımları gösterir.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Neden erken? Beyin, kritik dönem, Perry

?Soru 3

Bir eğitimcinin özellikleri:
• Yoksul ve kimsesiz çocuklar için okullar açmıştır.
• Öğretimin nesneyi gözlemekle başlayıp somuttan soyuta ilerlemesini istemiştir.
• Çocuğun ilk öğretmeninin anne olduğunu vurgulamıştır.
Bu özellikler aşağıdaki eğitimcilerden hangisine aittir?

✓ D. Okul açıp uygulaması, nesneyle ve gözlemle öğretim ve annenin ilk öğretmen sayılması Pestalozzi'nin imzasıdır. A Locke'un anahtarı boş levhadır, okul açmadı; B Rousseau görüşlerini Emile'de yazdı ama uygulamadı; C Comenius da annenin rolünü önemser ama okul açıp nesne dersleri yapan Pestalozzi'dir, Comenius'un imzası Orbis Pictus'tur.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Comenius, Locke, Rousseau, Pestalozzi

?Soru 4

Türkiye'de okul öncesi eğitimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. 1739 sayılı Kanun okul öncesi eğitimi örgün eğitim içinde sayar.
II. Okul öncesi eğitim 1973'ten beri zorunludur.
III. 1992'de okul öncesi için ayrı bir genel müdürlük kurulmuştur.

✓ A. 1739 okul öncesini örgün eğitimin ilk basamağı sayar (I), 1992'de Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü kuruldu (III). B eksiktir, III de doğrudur; C ve D II'yi içerir, oysa okul öncesi eğitim Kanun'a göre isteğe bağlıdır, zorunlu değildir.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Cumhuriyet'ten bugüne: 222, 1739

?Soru 5

Bir eğitimcinin özellikleri:
• Çocuğu bir fidana, öğretmeni bahçıvana benzetmiştir.
• Biçimi değişmeyen küre, küp ve silindirlerin yanında çocuğun biçim verdiği kâğıt, kil gibi malzemeleri kullanmıştır.
• Anne-çocuk şarkılarını ve parmak oyunlarını programına almıştır.
Bu eğitimci aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Bahçıvan benzetmesi Kindergarten adının anlamıdır; biçimi değişmeyen nesneler armağanlar, biçim verilen malzeme uğraşlardır. A Owen fabrika çocukları için okul açtı ama bu materyali geliştirmedi; C Montessori materyali hata denetimi taşır, şarkılı grup oyunu onun imzası değildir; D McMillan'ın vurgusu açık hava, sağlık ve beslenmedir.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Owen, Froebel, McMillan, Montessori, Dewey

?Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nda sayılan okul öncesi eğitimin amaçlarından biri değildir?

✓ C. Kanun ilköğretime hazırlığı amaç sayar ama okuma-yazma öğretimini saymaz; hazırlık dil, dikkat, öz bakım ve sosyal becerilerle yapılır. A Türkçe amacı Kanun'da açıkça vardır; B fırsat eşitliğini anlatan ortak yetişme ortamı amacıdır; D hazırlık amacının kendisidir, C ile karıştırılan budur.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Tanım, yaş aralığı, amaçlar

?Soru 7

Bir anaokulunun 60–72 ay grubunda çalışan Nihan Öğretmen her sabah çocukları kapıda adlarıyla karşılıyor, haftalık gözlemlerini düzenli olarak gelişim dosyalarına işliyor ve cuma günleri velilere kısa bir bilgi notu gönderiyor. Çarşamba günü sanat etkinliğinde her çocuğa aynı kelebek kalıbını ve aynı renkleri veriyor. On dakika sonra zil çalınca, kanatlardan yalnız birini boyayabilen Arda'nın kâğıdını alıp “Sen hep yavaşsın, yarın hızlı ol” diyor; Arda'nın kanada kendi çizdiği noktaları da “Kelebekte nokta olmaz” diyerek siliyor. Panodaki bütün kelebekler birbirinin aynısı.

Nihan Öğretmen'in bu etkinlikte en çok göz ardı ettiği öğretmen niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Herkese aynı kalıp ve aynı süre verilmesi, yavaş çocuğun etiketlenmesi ve Arda'nın kendi eklediği noktaların silinmesi bireysel farklılığı yok sayar. A velilere her hafta bilgi notu gidiyor, aile iş birliği var; B sabah karşılamada sıcaklık görülüyor, etkinlikteki sorun tek tip beklentidir; C gözlemler düzenli kaydediliyor, bu nitelik zaten uygulanıyor.Kaynak: Erken çocukluk eğitimine giriş · Kurum türleri ve öğretmen nitelikleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Okul Öncesi ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →