Aile eğitimi ve aile katılımı: aynı amaç, iki ayrı yol
Okul Öncesi ÖABT · Aile ve haklar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaBağlanma nedir? Bowlby'nin bağlanma kuramı ve Ainsworth'ün bağlanma türleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Dil ve sosyal-duygusal gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bowlby'ye göre bağlanma, bebeğin bakım verenine yakın durmaya yönelik doğuştan gelen, korunmaya hizmet eden duygusal bağdır. Güvenli bağlanan çocuk bakım vereni güvenli üs yapıp çevreyi keşfeder. Ainsworth yabancı durum deneyiyle güvenli, kaygılı-kararsız ve kaçınan bağlanmayı ayırdı; dağınık bağlanma sonradan eklendi.
✎Konu anlatımı
Aile eğitimi ile aile katılımı arasındaki fark nedir? Okul öncesinde aile neden eğitimin parçasıdır?
Kısa cevap: Aile katılımı, ailenin çocuğun eğitim sürecine etkin olarak dâhil olmasıdır: sınıfa gelmek, evde etkinliği sürdürmek, kararlara katılmak. Aile eğitimi, anne-babanın çocuk gelişimi ve ebeveynlik konusunda bilgi ve beceri kazanmasıdır: seminer, atölye, aile eğitim programı. Katılımda aile eğitimin ortağıdır, aile eğitiminde ise öğrenen kendisidir. İkisinin ortak amacı ev ile okul arasında tutarlılıktır.Bu konunun sonunda: aile katılımını aile eğitiminden vakada ayırt edebilir, programın yıl başında önerdiği iki formu söyleyebilir, toplum katılımına örnek verebilirsin.
Sabah karşılamasında Deniz'in babası kapıda bekliyor: “Hocam, evde de bir şey yapmam gerekiyor mu?” Bu soru aile katılımının ilk kapısıdır.
Çocuk günün büyük kısmını evde geçirir; okulda kazandığı beceri evde karşılık bulmazsa çabuk söner. Dil ve sosyal-duygusal gelişim sayfasında güvenli bağlanmanın keşfe zemin olduğunu gördük; okula yeni başlayan çocuk için o güvenli üs hâlâ ailedir. Erken çocukluk eğitimine giriş sayfasında gördüğümüz Perry gibi araştırmalar da kalıcı etkinin çoğu zaman aileyi de içine alan programlarda görüldüğünü düşündürür.
İki kavramı ayırmak
| Aile katılımı | Aile eğitimi | |
|---|---|---|
| Ailenin rolü | Eğitim sürecinin ortağı, paydaşı | Bilgi ve beceri kazanan yetişkin |
| Odak | Çocuğun okuldaki öğrenmesinin evde ve okulda sürmesi | Ebeveynlik becerisi, çocuk gelişimi bilgisi, tutum |
| Örnek | Babanın marangozluğunu sınıfta anlatması, evde “yaprak toplama” görevi | “Ekran süresi” konulu seminer, aile eğitim programına katılma |
Okul öncesi eğitim programı sayfasında gördüğümüz gibi güncel program bu iki yolu aile ve toplum katılımı başlığında birlikte ele alır; yılın başında ailenin ihtiyacını ve katılım tercihini öğrenmek için iki form önerir: aile eğitimi ihtiyaç belirleme formu ve aile katılımı tercih formu. Program aileyi “bilgilendirilecek kişi” değil, güvene dayalı ortaklığın tarafı olarak görür; her ailenin zamanı, kültürü ve imkânı farklı olduğu için katılım biçimi de esnek olmalıdır. Toplum katılımı ise okulun çevresindeki kurumlarla iş birliğidir: itfaiyeye gezi, bir hemşirenin sınıfa daveti.
Nasıl sorulurBir öğretmenin aileye yönelik çalışması verilir; aile katılımı mı aile eğitimi mi olduğu ya da hangi katılım türüne girdiği sorulur.
TuzakHer aile toplantısını “aile eğitimi” saymaktır; yalnız bilgi veren tanışma toplantısı katılım iletişimidir, ebeveynlik becerisi kazandıran oturum eğitimdir.
?Soru çöz
Ayşe Öğretmen'in yıl içindeki çalışmaları:
I. Formla belirlediği “uyku düzeni” ihtiyacı üzerine velilere bir uzmanla oturum düzenler.
II. Bir annenin çocuklarla birlikte bahçeye fide dikmesini sağlar.
III. Babalara “öfke anında çocukla konuşma” atölyesi yapar.
Bu çalışmalardan hangileri aile eğitimine örnektir?
✎Boşluk doldurma iki kavram, iki form
Bir annenin çocuklarla bahçede fide dikmesi aile , babanın “olumlu disiplin” seminerine gelmesi aile örneğidir. Güncel programa göre öğretmen ailenin hangi yolla katılmak istediğini aile katılımı ile öğrenir.