Erken çocuklukta matematik eğitimi: sayı, örüntü, ölçme ve geometri

Okul öncesinde matematik kavramlarının nasıl kurulduğunu, sayma ilkelerini, örüntü ve ölçme etkinliklerini ve geometrik düşünmenin başlangıcını öğren.

7 durakÖABT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · ERKEN MATEMATİK

Erken matematik: rakam ezberi değil, nesneyle kurulan ilişkiler

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPiaget'ye göre işlem öncesi dönemin özellikleri nelerdir? Benmerkezcilik, animizm, merkeziyetçilik ve korunum nedir?Bağlantılı konudan (Fiziksel ve bilişsel gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İşlem öncesi dönemde (yaklaşık 2–7 yaş) çocuk sembol kullanır: konuşur, resim yapar, sopayı ata çevirir. Düşüncesi henüz mantıksal işlemlere dayanmaz: benmerkezcidir, cansıza can verir (animizm), doğayı insan yapısı sanır (yapaycılık), tek boyuta odaklanır (merkeziyetçilik), işlemi tersine çeviremez ve korunumu kazanmamıştır.

İşlem öncesi dönem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde matematik eğitimi nasıl olmalıdır? Somut, yarı somut ve soyut aşamalar nelerdir?

Kısa cevap: Okul öncesinde matematik, rakam ve sayı ezberletmek değil; eşleştirme, sınıflama, örüntü, sayma, şekil ve ölçme kavramlarını somut nesneyle, oyunla ve günlük yaşamın içinde kurmaktır. Öğretim somuttan (gerçek nesne) yarı somuta (resim, nokta, çentik) ve soyuta (rakam) ilerler. Matematik dili (daha çok, en uzun, arasında) günlük konuşmada kullanılır.

Bu konunun sonunda: somut, yarı somut ve soyut aşamaları örnekle sıralayabilir, bir matematik etkinliğinde çiğnenen ilkeyi vakadan bulabilirsin.

Kahvaltı masasını hazırlayan Defne her sandalyenin önüne bir tabak koyuyor; bir sandalye boş kalınca “Bir tabak eksik!” diyor. Henüz yirmiye kadar sayamıyor.

Defne matematik yapıyor: tabakları sandalyelere tek tek karşılık getiriyor. Erken matematiğin malzemesi günün kendisidir; sofra kurmak, oyuncak toplamak, sıra beklemek. Fiziksel ve bilişsel gelişim sayfasında işlem öncesi çocuğun korunumu kazanmadığını gördük: aralıklı dizilen boncukları “daha çok” sanır. Bu yüzden sayı sözle anlatılmaz, nesneyi elle dizip bozarak kurulur.

Somuttan soyuta üç basamak
BasamakBruner'in adıyla“Beş” nasıl çalışılır?
SomutEylemselBeş kaşığı beş tabağa koymak
Yarı somutİmgesel (görsel)Beş elma resmi, beş nokta, beş çentik
SoyutSembolik“5” rakam kartını nesnelerin yanına koymak

Programda matematik

Maarif Modeli okul öncesi programı matematiği beş beceriyle tanımlar: sayma, matematiksel muhakeme (örüntü ve karşılaştırma üzerine akıl yürütme), matematiksel problem çözme, matematiksel temsil (nesneyle, resimle, simgeyle, grafikle gösterme) ve veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme.

Matematik merkezi sessiz bölgede durur: birim küpler, boncuk ve ip, örüntü blokları, tangram, terazi, ölçme şeritleri, zar, sayı kartları. Öğretmen günlük konuşmada matematik dilini bilerek kullanır: “Hangi kule daha yüksek? Kapının yanındaki sandalyeye otur.”

Akılda kalsın: Önce el, sonra göz, en son simge: kaşık → resim → rakam. Rakam kâğıdı ilk adım değil, son adımdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir öğretmenin matematik etkinliği verilir; hangi ilkeyle çeliştiği ya da çocuğun hangi temsil düzeyinde çalıştığı sorulur.

TuzakRakam yazdırılan çalışma kâğıdını erken matematik saymaktır; nesneyle kurulmamış rakam çocuk için boş bir şekildir. İkinci tuzak, ezbere yirmiye kadar saymayı sayı kavramı sanmaktır.

Sınavda işaretlesomut, yarı somut, soyut yerine kaynaklar Bruner'in eylemsel, imgesel, sembolik adlarını da kullanır.

?Soru çöz

Öğretmen “sayılar” etkinliğine çalışma kâğıdıyla başlar: çocuklardan sayfadaki rakamların üzerinden geçmelerini ve her rakamı satır boyunca yazmalarını ister. Sınıfta hiçbir nesne kullanılmaz. Öğretmenin göz ardı ettiği ilke hangisidir?

✓ C. Öğretmen nesne ve resim basamaklarını atlayıp doğrudan rakamla (soyut) başlamış. A matematik dili vakada konu edilmiyor; B çocuklar zaten tek tek çalışıyor, bu bir eksik değil; D süreye dair bilgi verilmiyor, sorun basamağın atlanmasıdır.

↕Sıralama “beş” nasıl kurulur?

  1. Kartta beş elma resmini parmağıyla tek tek gösterir
  2. Beş bloğun yanına “5” rakam kartını koyar
  3. Beş kaşığı beş tabağa birer birer yerleştirir
  4. Kâğıda her blok için bir çentik atar
BECERİ · SAYI ÖNCESİ

Sayıdan önce: eşleştirme, sınıflama, karşılaştırma ve sıralama

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBilimsel süreç becerileri nelerdir? Okul öncesinde gözlem, sınıflama, ölçme ve iletişim nasıl çalışılır?Bağlantılı konudan (Erken çocuklukta fen eğitimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bilimsel süreç becerileri, bilgiye ulaşırken kullanılan düşünme ve uygulama yollarıdır. Temel beceriler gözlem, sınıflama, karşılaştırma, ölçme, tahmin, çıkarım ve iletişimdir. Değişkenleri belirleme, hipotez kurma, deney yapma ve veri yorumlama gibi bütünleştirilmiş beceriler bunların üstüne kurulur. Okul öncesinde ağırlık temel becerilerdedir.

Temel bilimsel süreç becerileri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde eşleştirme, sınıflama ve sıralama becerileri nedir? Bire bir eşleme neden önemlidir?

Kısa cevap: Sayıdan önce dört beceri gelir. Eşleştirme iki kümenin öğelerini birbirine karşılık getirmektir; bire bir eşleme saymanın ve “eşit, fazla, eksik” kavramının temelidir. Sınıflama ortak özelliğe göre gruplamak, karşılaştırma iki nicelik arasındaki ilişkiyi söylemek, sıralama (dizi) nesneleri bir özelliğin artışına ya da azalışına göre dizmektir.

Bu konunun sonunda: bire bir eşlemeyi sınıflamadan, sıralamayı sınıflamadan ayırt edebilir, sınıf içermesinin neden okul öncesinde güç olduğunu açıklayabilirsin.

Toplama zamanı: Ali arabaları bir kutuya, hayvanları ötekine atıyor; Zeynep her oyuncak ayıya bir kase veriyor; Mert blokları kısadan uzuna diziyor.

Üç çocuk üç ayrı matematik becerisini çalışıyor. Erken çocuklukta fen eğitimi sayfasında sınıflamayı bir bilimsel süreç becerisi olarak gördük; matematikte aynı beceri nesneler arasında ilişki kurmanın ilk adımıdır.

Eşleştirme türleri
TürNe yapılır?Örnek
Bire bir eşlemeHer öğeye karşı kümeden bir öğeHer tabağa bir kaşık; artan ya da eksik var mı?
Aynı olanları eşleştirmeÖzdeş nesneleri bulmaEş çorapları bir araya getirmek
İlişkili nesneleri eşleştirmeBirlikte kullanılanları bulmaDiş fırçası ile diş macunu
Nesne ile resmi ya da gölgesiNesneyi temsiline karşılık getirmeMakasla makas gölgesini eşlemek

Sınıflama, karşılaştırma, sıralama

Sınıflama önce tek ölçütle (renk), sonra iki ölçütle (kırmızı ve büyük) yapılır; ileri adım, aynı nesneleri başka bir ölçüte göre yeniden gruplamaktır. Bir grubun hem bütünü hem parçasını aynı anda düşünmek, yani sınıf içermesi (“Çiçek mi çok, papatya mı?”), somut işlemler döneminde yerleşir. Karşılaştırma “daha çok, daha az, eşit, daha uzun” sözleriyle iki niceliği ilişkilendirir. Sıralama üç nesneyle başlar, sonra uzar; çift sıralamada iki dizi birbirine karşılık getirilir: en büyük ayıya en büyük kase.

Önce düzen (dizi mi?), sonra karşılık, sonra grup; geriye iki niceliğin kıyası kalır.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Karşılık getiriyorsa eşleme, grup kuruyorsa sınıflama, artışa göre diziyorsa sıralama. Sofra kurmak, oyuncak toplamak ve kule dizmek bu üçünün gündelik adıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun davranışı verilir; hangi beceriyi kazandığı sorulur.

TuzakBire bir eşlemeyi sınıflamayla karıştırmaktır: her ayıya bir kase vermek grup kurmak değil, karşılık getirmektir. İkinci tuzak, sıralamayı sınıflama sanmaktır; sıralamada nesneler bir niteliğin artışına göre dizilir.

Sınavda işaretlesıralamaya “dizi oluşturma” ya da “seriasyon”, bire bir eşlemeye “birebir eşleştirme” diyen kaynaklar vardır.

⇄Bilgi eşleştirme çocuk ve beceri

?Soru çöz

Öğretmen masaya yedi papatya ve üç gül koyar. Ece'ye “Papatya mı çok, çiçek mi?” diye sorar. Ece papatyalara bakıp “Papatya çok, çünkü yedi tane” der. Ece'nin henüz kazanmadığı kavram hangisidir?

✓ B. Ece papatyaları güllerle karşılaştırıyor; papatyanın çiçek grubunun bir parçası olduğunu, bütünün parçadan büyük olduğunu aynı anda düşünemiyor. A yedi papatyayı doğru saydığı için bire bir eşleme sorun değil; C büyüklüğe göre dizme istenmiyor; D tekrar eden bir düzen yok.
BECERİ · ÖRÜNTÜ

Örüntü: tekrar eden çekirdeği bulmak

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBilimsel gözleme dayalı tahmin ile veriye dayalı tahmin arasındaki fark nedir? Çıkarım ve kanıt kullanma ne demektir?Bağlantılı konudan (Erken çocuklukta fen eğitimi). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tahmin, henüz olmamış bir sonucu önceden söylemektir. Maarif Modeli okul öncesi programı o anki gözleme ya da günlük yaşam ipucuna dayananı (gözleme dayalı) önceki kayıt ve denemelere dayanandan (veriye dayalı) ayırır. Çıkarım gözlenen bir durumu açıklamak, kanıt kullanma düşünceyi veriyle gerekçelendirmek, model oluşturma bir olayı somut düzenekle göstermektir.

Tahmin, çıkarım, kanıt ve model

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Örüntü nedir? Okul öncesinde örüntü çalışmaları nasıl yapılır, örüntü becerileri nelerdir?

Kısa cevap: Örüntü, belli bir kurala göre tekrar eden ya da büyüyen düzendir. Okul öncesinde ağırlık, tekrar eden en küçük parçası (çekirdek) olan tekrarlayan örüntülerdedir: AB, AAB, ABC. Çocuk örüntüyü tanır, kopyalar, sürdürür, eksiğini tamamlar, kurala uymayanı bulur, kendi örüntüsünü kurar ve aynı kuralı başka bir biçime aktarır.

Bu konunun sonunda: bir dizinin çekirdeğini ve türünü söyleyebilir, kopyalama, sürdürme ve aktarma becerilerini vakada ayırt edebilirsin.

Sabah halkasında öğretmen el çırpıyor, dizine vuruyor, el çırpıyor, dizine vuruyor… Üçüncü turda çocuklar onu beklemeden devam ediyor.

Örüntü cebirsel düşünmenin başlangıcıdır: çocuk bir kuralı görür ve sıradakini önceden söyler. Erken çocuklukta fen eğitimi sayfasında veriye dayalı tahmini gördük; örüntüyü sürdürmek onun matematikteki karşılığıdır: sıradaki öğe önceki öğelerin kuralına dayanarak söylenir. Maarif Modeli okul öncesi programı örüntüyü matematiksel muhakeme becerisinin içinde ele alır; küçük yaşta basit bir örüntünün kuralını açıklamak ve modele bakarak kopyalamak, sonra sürdürmek, özgün örüntü kurmak ve kurala uymayan öğeyi bulmak beklenir.

Tekrarlayan örüntüde çekirdek yinelenir; büyüyen örüntüde her adım bir öncekinden belli bir miktar fazladır.Görsel: Sınav Defteri

Örüntü becerileri

  • Kopyalama: modelin aynısını altına dizmek.
  • Sürdürme: dizinin bittiği yerden devam etmek.
  • Tamamlama: aradaki eksik öğeyi bulmak; hata bulma: kurala uymayan öğeyi göstermek.
  • Oluşturma: kendi kuralıyla örüntü kurmak ve kuralı söylemek.
  • Aktarma: aynı kuralı başka bir temsile çevirmek: kırmızı-mavi boncuk → alkış-dize vurma. Bu, kuralın genellendiğini gösterir.

Model gösterilirken çekirdek en az iki üç kez tekrarlanır; tek tekrar çocuğa kuralı göstermez. Büyüyen örüntüler (bir, iki, üç bloktan kuleler) okul öncesinin sonlarında basit biçimde çalışılır.

Akılda kalsın: Örüntünün kalbi çekirdektir: ●●▲'de üç öğe. Çekirdeği bulan sürdürür ve tamamlar; çekirdeği başka bir dile çeviren (alkış-alkış-dize) kuralı genellemiştir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir örüntü etkinliği verilir; çocuğun hangi örüntü becerisini gösterdiği ya da dizideki eksik öğe sorulur.

TuzakKopyalamayı sürdürmeyle karıştırmaktır: modelin altına aynısını dizmek kopyalama, dizinin sonundan devam etmek sürdürmedir. İkinci tuzak, AAB örüntüsünün çekirdeğini iki öğe saymaktır; çekirdek tekrar eden en küçük bütündür, yani üç öğe.

Sınavda işaretleçekirdeğe “örüntü birimi” ya da “tekrar eden birim” diyen kaynaklar vardır.

?Soru çöz

Ayşe masadaki “kırmızı, kırmızı, mavi, kırmızı, kırmızı, mavi” boncuk dizisine bakar. Sonra boncuklara dokunmadan “alkış, alkış, dize vur, alkış, alkış, dize vur” diye aynı düzeni hareketle yapar. Ayşe hangi örüntü becerisini göstermiştir?

✓ D. AAB kuralını boncuktan harekete çevirmiş; aynı malzemeyi kullanmadan kuralı korumak aktarmadır. A kopyalamada aynı malzemeyle modelin aynısı dizilir; B sürdürmede boncuk dizisi sonundan devam ettirilir; C dizide eksik bir öğe yok.

✎Boşluk doldurma Can'ın dizisi

Can şu diziyi kurmuş: daire, daire, üçgen, daire, daire, üçgen, daire, daire, … Sıradaki öğe olmalıdır. Bu örüntünün çekirdeği öğeden oluşur. Aynı öbek değişmeden yinelendiği için bu bir örüntüdür.

üçgen · 3 · tekrarlayan · daire · 2 · büyüyen
KURAM · SAYMA İLKELERİ

Sayma ilkeleri: Gelman ve Gallistel'in beş kuralı

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaNinni, tekerleme, sayışmaca, parmak oyunu, bilmece ve yanıltmaca nedir? Okul öncesinde ne işe yarar?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk dönemi edebiyatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bunlar çoğu anonim, kuşaktan kuşağa sözlü aktarılan kısa türlerdir. Ninni çocuğu uyutmak için ezgiyle söylenir; tekerlemede anlamdan çok ses, uyak ve ritim öndedir; sayışmaca oyunda ebeyi belirler; parmak oyunu sözle birlikte el ve parmak hareketi içerir; bilmecede bir şey dolaylı özellikleriyle anlatılıp sorulur; yanıltmaca, söylenmesi zor ses dizileriyle dili dolaştırır.

Ninni, tekerleme, sayışmaca, bilmece

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sayma ilkeleri nelerdir? Gelman ve Gallistel'in beş sayma ilkesi nedir?

Kısa cevap: Gelman ve Gallistel'e göre anlamlı saymanın beş ilkesi vardır: bire bir (her nesneye bir sayı sözcüğü), sabit sıra (sözcükler hep aynı sırada), son sayı (son söylenen sayı toplamı verir), soyutlama (her tür nesne birlikte sayılabilir) ve sıranın önemsizliği (nereden başlanırsa başlansın sonuç aynı). İlk üçü nasıl sayılacağını, son ikisi neyin sayılabileceğini söyler.

Bu konunun sonunda: beş sayma ilkesini sayabilir, bir çocuğun sayışından hangi ilkeyi kazandığını ya da kazanmadığını bulabilirsin.

Ece merdiveni çıkarken sayıyor: “Bir, iki, üç, beş, on!” Bir basamağı atlıyor, bir basamakta iki sayı söylüyor.

Ece sayı sözcüklerini biliyor ama henüz saymıyor. Sözcükleri şarkı gibi art arda söylemeye ezbere (mekanik) sayma, nesneleri sayıp kaç tane olduğunu bulmaya anlamlı sayma denir. Erken çocukluk dönemi edebiyatı sayfasında gördüğümüz sayışmaca ve tekerlemelerin sayı adı içerenleri (“bir, iki, üç…”) bu sözcükleri sabit bir sırayla ezberletir; değerlidir ama tek başına anlamlı sayma değildir. Rochel Gelman ve Randy Gallistel 1978'de anlamlı saymanın arkasındaki ilkeleri tanımladı.

Ece'nin sayışı ilk iki ilkeyi çiğniyor: basamak atlıyor, sözcük sırası karışık.Görsel: Sınav Defteri

İlkeler bir arada gelişir ama farklı zamanlarda oturur. Nesneleri doğru sayan çocuk, “Kaç tane?” sorusuna yeniden saymaya başlıyorsa son sayı ilkesini (kardinalite) henüz kazanmamıştır. Programda da bu ayrım vardır: 48–60 ay çocuğunun saydığı grupta son söylediği sayının toplam miktarı gösterdiğini fark etmesi beklenir.

Kaç tane mi, kaçıncı mı?

Asıl sayı (kardinal) “kaç tane?” sorusunun, sıra sayısı (ordinal) “kaçıncı?” sorusunun cevabıdır. Trende üçüncü vagon sıra, üç vagon miktardır.

Akılda kalsın: Nasıl sayılır? Birer birer, hep aynı sırayla, sonuncusu toplam. Ne sayılır? Her şey, hangi uçtan başlanırsa başlansın.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun sayışı verilir; hangi sayma ilkesini kazandığı ya da kazanmadığı sorulur.

TuzakSon sayı ilkesini bire bir ilkesiyle karıştırmaktır: nesnelere tek tek dokunup doğru sayan ama “Kaç tane?” deyince yeniden sayan çocuk bire biri kazanmış, son sayıyı kazanmamıştır. İkinci tuzak, “sondan saymak yanlış olur” diyen çocuğu doğru bulmaktır; bu çocuk sıranın önemsizliğini kazanmamıştır.

Sınavda işaretleson sayı ilkesine “kardinal sayı” ya da “asıl sayı ilkesi”, sıranın önemsizliğine “sıra bağımsızlığı” diyen kaynaklar vardır. Bazı kaynaklar bire bir ilkesinin içindeki “sayılanı sayılmayandan ayrı tutma” becerisini ayırma (bölümleme) diye ayrıca adlandırır: saydığı boncuğu kenara çeken çocuk ayırma yapıyordur.

✎Boşluk doldurma sayıştaki ilkeyi adlandır

Defne her oyuncağa dokunup bir sayı söylüyor; hiçbirini atlamıyor, iki kez saymıyor: ilkesi. Oğuz her sayışında “bir, iki, üç, dört” sırasını değiştirmiyor: ilkesi. Nil beş arabayı saydıktan sonra “Kaç tane?” sorusuna yeniden saymadan “Beş” diyor: ilkesi. Ozan bir kalem, bir top ve bir kaşığı birlikte sayıp “Üç şey var” diyor: ilkesi.

bire bir · sabit sıra · son sayı · soyutlama · sıranın önemsizliği

?Soru çöz

Gizem Öğretmen, 60–72 ay grubunda matematik merkezinde Kerem'i gözlemektedir. Kerem masadaki altı tahta bloğa soldan sağa tek tek dokunarak sayar ve “Altı tane” der. Öğretmen blokları yerinden oynatmadan “Ortadakinden başlasan kaç olur?” diye sorar. Kerem bir süre bloklara bakıp düşünür, sonra ortadaki bloktan başlayıp önce sağa, ardından sola doğru sayar ve yine altı bulur. Arkadaşı Lale “Sondan sayarsan yedi olur” deyince Kerem gülerek “Nereden başlasam altı çıkar, bloklar aynı” der. Kerem'in bu açıklamasıyla gösterdiği sayma ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Kerem başlangıç noktasını değiştirip aynı sonucu buluyor ve “Nereden başlasam altı çıkar” diyerek bunun hep böyle olacağını açıklıyor: sıranın önemsizliği. B sabit sıra sayı sözcüklerinin sırasıyla ilgilidir, hangi bloktan başlandığıyla değil; C farklı türde nesneleri birlikte saymaktır, burada hepsi blok; D tek tek dokunarak atlamadan sayması bire biri gösterir ama açıklaması başlangıcın önemsizliğine dairdir.
BECERİ · SAYI HİSSİ

Sayı hissi: bir bakışta görmek, parçalayıp birleştirmek

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSayma ilkeleri nelerdir? Gelman ve Gallistel'in beş sayma ilkesi nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gelman ve Gallistel'e göre anlamlı saymanın beş ilkesi vardır: bire bir (her nesneye bir sayı sözcüğü), sabit sıra (sözcükler hep aynı sırada), son sayı (son söylenen sayı toplamı verir), soyutlama (her tür nesne birlikte sayılabilir) ve sıranın önemsizliği (nereden başlanırsa başlansın sonuç aynı). İlk üçü nasıl sayılacağını, son ikisi neyin sayılabileceğini söyler.

Sayı kavramı ve sayma ilkeleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sayı hissi nedir? Okul öncesinde saymadan bir bakışta miktarı söyleme nasıl gelişir?

Kısa cevap: Sayı hissi, sayıların büyüklüğünü, birbiriyle ilişkisini ve nicelikle bağını sezgiyle kavramaktır. Okul öncesinde üç öğesi öne çıkar: küçük miktarı saymadan bir bakışta söylemek (algısal ve kavramsal sayılama), bir sayıyı parçalarına ayırıp birleştirmek (5 = 3 ve 2) ve ileri-geri saymak. Toplama-çıkarma işaret ve kuralla değil, nesneyle birleştirme-ayırma olarak yaşanır.

Bu konunun sonunda: bir bakışta sayılamayı saymadan ve tahminden ayırt edebilir, parça-bütün ilişkisini destekleyen bir etkinlik tanıyabilirsin.

Kutu oyununda Ahmet zarı atıyor, noktalara bakar bakmaz “Dört!” diyor. Elif aynı zarda noktaları parmağıyla tek tek sayıyor.

Ahmet saymadı, gördü. Önceki konudaki son sayı ilkesini hatırla: sayan çocuk toplamı en son söylediği sayıdan bulur; bir bakışta sayılayan çocuk aynı toplama saymadan ulaşır. Küçük bir miktarı saymadan, bir bakışta söylemeye bir bakışta sayılama (şipşak sayılama) denir. Program bunu yaşa göre basamaklandırır: 36–48 ayda üçe kadar, sonra beşe kadar miktarın bir bakışta söylenmesi beklenir.

Bir bakışta sayılama ve sayma
Ne olur?Örnek
Algısal sayılamaKüçük miktar doğrudan görülürZardaki dört noktaya bakıp “dört”
Kavramsal sayılamaTanınan küçük gruplar birleştirilirÜç ve iki noktayı görüp “beş”
SaymaNesneler tek tek sayı sözcüğüyle eşlenirYedi kalemi dokunarak saymak

Parça-bütün ve ileri-geri sayma

Beş boncuğu iki avucuna dört-bir, sonra üç-iki diye paylaştıran çocuk, beşin farklı parçalardan oluştuğunu keşfeder: parça-bütün ilişkisi. Beşlik ve onluk çerçeve (beş ya da on gözlü kutu) bunu görünür kılar: üç gözü dolu beşlik çerçeveye bakan çocuk “beşe iki kaldı” der. İleri sayma ve geri sayma da sayı hissini besler; program 48–60 ayda beşten bire, 60–72 ayda ondan bire geri saymayı ve verilen sayıdan önce, sonra gelen sayıyı bulmayı bekler.

Okul öncesinde toplama ve çıkarma işaretleriyle işlem öğretilmez; “Dalda üç kuş vardı, iki kuş daha kondu, kaç kuş oldu?” gibi nesneyle canlandırılan birleştirme-ayırma durumlarıyla sezgi kurulur.

Akılda kalsın: Gördüyse sayılama, dokunup söylediyse sayma, “aşağı yukarı” dediyse tahmin. Beşlik çerçeve beşi parçalarıyla gösterir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun miktarı nasıl belirlediği verilir; bir bakışta sayılama mı sayma mı olduğu ya da hangi etkinliğin parça-bütün ilişkisini desteklediği sorulur.

TuzakBir bakışta sayılamayı tahminle karıştırmaktır: sayılama küçük miktarda kesindir, tahmin büyük miktarda yaklaşıktır. İkinci tuzak, toplama işaretiyle işlem yaptırmayı “sayı hissi etkinliği” saymaktır.

Sınavda işaretlebir bakışta sayılamaya “şipşak sayılama”, “sezgisel sayılama” ya da “anlık tanıma” diyen kaynaklar vardır.

?Soru çöz

Matematik merkezinde gözlenen davranışlar:
I. Ahmet zarın üstündeki dört noktayı görür görmez saymadan “dört” der.
II. Elif masadaki yedi kalemi tek tek dokunarak sayar.
III. Mert kartta üstte üç, altta iki nokta görünce “üç ve iki, beş” der.
Hangilerinde bir bakışta sayılama vardır?

✓ B. Ahmet dördü doğrudan görüyor (algısal), Mert tanıdığı iki küçük grubu birleştiriyor (kavramsal sayılama). A eksiktir, III de saymadan yapılmıştır; C ve D II'yi içerir, oysa nesnelere tek tek dokunmak saymadır.

✎Boşluk doldurma sınıfta sayı hissi

Beşlik çerçevede üç göz dolu; Sena boş gözlere bakıp “Beşe kaldı” diyor. Beş boncuğu iki avucuna önce dört-bir, sonra üç-iki diye paylaştıran Can sayının ilişkisini keşfediyor. Roket oyununda “beş, dört, üç, iki, bir!” diyen çocuklar doğru sayıyor.

2 · parça-bütün · geriye · 3 · ileriye · kardinal
KAVRAM · GEOMETRİ

Geometri ve uzamsal düşünme: şekil, konum, yön ve bakış açısı

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİlk anaokulunu kim açtı? Froebel'in armağanları nedir? Owen, McMillan kardeşler, Montessori ve Dewey okul öncesine ne kattı?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk eğitimine giriş). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Owen İskoçya'daki New Lanark'ta işçi çocukları için küçük çocuk okulu açtı. Froebel ilk anaokulunu kurup ona “Kindergarten” (çocuk bahçesi) adını verdi; armağanlar ve uğraşlarla oyunu eğitimin merkezine koydu. McMillan kardeşler sağlığı ve açık havayı öne alan çocuk yuvasını, Montessori 1907'de Roma'da Çocuklar Evi'ni kurdu. Dewey yaparak yaşayarak öğrenmeyi savundu.

Owen, Froebel, McMillan, Montessori, Dewey

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde geometri ve uzamsal düşünme nasıl gelişir? Van Hiele'nin görsel düzeyi nedir?

Kısa cevap: Okul öncesinde geometri şekilleri ve uzayı tanımaktır: üç boyutlu nesneler (küp, küre, silindir), iki boyutlu şekiller (daire, kare, üçgen, dikdörtgen), konum (altında, içinde, arasında), yön ve bakış açısı. Van Hiele'ye göre çocuk şekli önce bütün görünüşüyle tanır (görsel düzey); yalnız tipik örnek gören çocuk ters duran üçgeni üçgen saymayabilir.

Bu konunun sonunda: görsel düzeyi analiz düzeyinden ayırt edebilir, konum, yön ve bakış açısı etkinliklerini sayı etkinliklerinden ayırabilirsin.

Ela kartlardaki şekilleri ayırıyor; sivri ucu aşağı bakan üçgeni kenara koyup “Bu üçgen değil, dondurma” diyor.

Ela şekli kenar ve köşe sayısıyla değil, alışık olduğu görüntüyle tanıyor. Pierre ve Dina van Hiele geometrik düşünmeyi düzeylere ayırdı; okul öncesi çocuğu ilk düzeydedir ve bir sonrakine doğru ilerler.

Görsel düzeydeki çocuk ters duran üçgeni “üçgen değil” sanabilir; farklı yön ve oranda örnekler göstermek analiz düzeyine köprü kurar.Görsel: Sınav Defteri
Van Hiele'nin ilk iki düzeyi
Görsel düzeyAnaliz düzeyi
Şekli nasıl tanır?Bütün görünüşüyle, bir nesneye benzeterekÖzellikleriyle: kenar, köşe, eşit kenar
Çocuk ne der?“Kare, çünkü pencere gibi.”“Üçgen, çünkü üç kenarı ve üç köşesi var.”
YanılgıYön ve oran değişince ad değişirTers üçgen de üçgendir

Bu yüzden şekiller farklı yön, boyut ve oranlarda gösterilir; çocuk çubukla, hamurla şekil kurar, kenarlarını sayar. Öğretim üç boyutlu nesneyle başlar: bloklar, kutular, toplar. Erken çocukluk eğitimine giriş sayfasında gördüğümüz Froebel'in armağanları da küre, küp ve silindirle başlıyordu.

Uzamsal düşünme

  • Konum: altında, üstünde, içinde, dışında, önünde, arkasında, yanında, arasında; saklanan oyuncağı ipucuyla bulmak.
  • Yön: ileri-geri, yukarı-aşağı; sağ-sol kendi bedeninde ve en son oturur. Robot oyuncağa yön yönergesi vermek kodlamanın ilk adımıdır.
  • Bakış açısı: arkadaşının kuleyi nasıl gördüğünü düşünmek; işlem öncesi benmerkezciliği bunu zorlaştırır.
  • Dönüştürme: tangram ve yapbozda parçayı döndürmek, çevirmek, birleştirmek.
Akılda kalsın: “Pencere gibi” diyorsa görsel düzey, “dört eşit kenar” diyorsa analiz. Konumda önce “altında-üstünde-içinde”, sağ-sol en sonda.
Sınavda

Nasıl sorulurÇocuğun bir şekli tanıma biçimi ya da bir uzamsal etkinlik verilir; Van Hiele düzeyi ya da desteklenen beceri sorulur.

TuzakTers duran üçgeni reddeden çocuğu “şekli bilmiyor” diye yorumlamaktır; şekli yalnız tipik görüntüsüyle tanıdığı için görsel düzeydedir. İkinci tuzak, sağ-sol kavramını konum kavramlarının ilki saymaktır.

Sınavda işaretleVan Hiele düzeyleri bazı kaynaklarda 0'dan, bazılarında 1'den numaralanır; görsel düzeye “tanıma” düzeyi de denir.

?Soru çöz

Bir öğretmen “uzamsal düşünme haftası” için etkinlikler planlıyor. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi uzamsal düşünmeyi (konum, yön, bakış açısı, şekil dönüştürme) desteklemeye yönelik değildir?

✓ C. Rakamları büyüklüğe göre dizmek sayı sıralamasıdır, uzayla ilgili bir ilişki kurulmaz. A konum kavramlarını (altında, yanında), B yönü ve kodlamanın ilk adımını, D parçaları döndürüp birleştirmeyi, yani şekil dönüştürmeyi çalıştırır.

✎Boşluk doldurma vakadaki düzeyi ve beceriyi adlandır

Arda “Bu kare, çünkü bizim pencere gibi” diyor: düzey. Selin şeklin köşelerini parmağıyla sayıp “Dört köşe, dört kenar; kare” diyor: düzeyi. Kaan masanın karşısındaki arkadaşının kuleyi nasıl gördüğünü çiziyor: alma. Mina “Top kutunun içinde, kutu masanın altında” diyerek topu buluyor: kavramları.

görsel · analiz · bakış açısı · konum · yön · dönüştürme
KAVRAM · ÖLÇME VE VERİ

Ölçme ve veri: yan yana koymaktan grafiğe

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesinde eşleştirme, sınıflama ve sıralama becerileri nedir? Bire bir eşleme neden önemlidir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sayıdan önce dört beceri gelir. Eşleştirme iki kümenin öğelerini birbirine karşılık getirmektir; bire bir eşleme saymanın ve “eşit, fazla, eksik” kavramının temelidir. Sınıflama ortak özelliğe göre gruplamak, karşılaştırma iki nicelik arasındaki ilişkiyi söylemek, sıralama (dizi) nesneleri bir özelliğin artışına ya da azalışına göre dizmektir.

Eşleştirme, sınıflama, karşılaştırma, sıralama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde ölçme nasıl öğretilir? Geçişlilik, birim tekrarı ve uzaklık yığılımı ne demektir?

Kısa cevap: Ölçme, bir niceliği bir birimle karşılaştırıp sayıyla ifade etmektir. Okul öncesinde sıra doğrudan karşılaştırma, dolaylı karşılaştırma ve standart olmayan birimle (adım, karış, ataş) ölçmedir; metre ve kilogram ilkokula kalır. Bu sırada geçişlilik, korunum, birim tekrarı gibi kavramlar kurulur. Veri ile çalışmada çocuk soru sorar, veri toplar, grafikle düzenler ve yorumlar.

Bu konunun sonunda: ölçmenin gelişim sırasını söyleyebilir, çocuğun sözünden ölçme kavramını tanıyabilir, bir veri çalışmasını adımlarına ayırabilirsin.

İki çocuk tartışıyor: hangi masa daha uzun? Masalar yan yana getirilemiyor. Öğretmen bir ip uzatıyor: “Bunu kullanabilir misiniz?”

Ölçme dört basamakta gelişir: doğrudan karşılaştırma (yan yana koymak), dolaylı karşılaştırma (iple), standart olmayan birim (ataş) ve ilkokulda standart birim. İlk basamak, eşleştirme ve sınıflama konusunda gördüğümüz karşılaştırmanın ta kendisidir (“daha uzun, daha kısa”); ölçme, karşılaştırmaya bir aracı ve sonra bir birimi ekler. Erken çocuklukta fen eğitimi sayfasında ölçmeyi bir süreç becerisi olarak da gördük; burada onu kuran kavramlara bakıyoruz.

Birim tekrarı: aynı birim boşluk bırakmadan ve üst üste bindirmeden art arda konur.Görsel: Sınav Defteri
Uzunluk ölçmenin temel kavramları
KavramSınıftan örnek
Geçişlilik“Mavi kitap sarıya eşit, sarı mora eşit; o hâlde mavi mora eşit.”
KorunumKalem masanın öbür ucuna götürülünce boyu değişmez.
Birim tekrarıTek bir ataşı boşluksuz ve üst üste bindirmeden art arda yerleştirmek.
Eşit bölünmeUzunluğun eşit parçalara ayrılabileceğini düşünmek.
Uzaklık yığılımı“Beş” dediğinde beş ataşlık uzunluğun kaplandığını bilmek.
Başlangıç noktasıÖlçmeye nesnenin ucundan başlamak.
Birim ve sayı ilişkisiBirim büyüdükçe çıkan sayı küçülür: ataşla 10, kitapla 2.

Veri ile çalışma

“Hangi meyveyi seviyoruz?” sorusunda her çocuk sevdiği meyvenin resmini panoya koyar; nesne grafiği, resim grafiği ya da simgeli sütunlar okunur (“En çok elma, en az muz”) ve sonuç bir karara bağlanır: “Pazara elma alalım.” Program bu beceriyi veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verme diye adlandırır.

Akılda kalsın: Ölçme merdiveni: yan yana koy → iple karşılaştır → ataşla say → metreyi ilkokula bırak. A = B, B = C ise A = C: geçişlilik.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ölçme konuşması verilir; çocuğun hangi kavramı kullandığı sorulur.

TuzakGeçişliliği korunumla karıştırmaktır: iki nesneyi üçüncüsü aracılığıyla karşılaştırmak geçişlilik, yeri değişen kalemin boyunun aynı kaldığını bilmek korunumdur. İkinci tuzak, ataşları arada boşluk bırakarak dizen çocuğu doğru ölçmüş saymaktır; birim boşluksuz ve üst üste binmeden tekrarlanmalıdır.

Hepsi bir arada: erken çocuklukta matematik eğitimi
KonuÖzüSınavın ipucu
İlkelerSomut → yarı somut → soyut; günlük yaşam, matematik diliNesnesiz rakam kâğıdı ilkeyi çiğner
Sayı öncesiEşleştirme, sınıflama, karşılaştırma, sıralamaKarşılık getiriyorsa bire bir eşleme
ÖrüntüÇekirdek; kopyala, sürdür, tamamla, aktarBaşka temsile çevirmek aktarmadır
Sayma ilkeleriBire bir, sabit sıra, son sayı, soyutlama, sıranın önemsizliği“Kaç tane?” deyince yeniden sayan son sayıyı kazanmamış
Sayı hissiBir bakışta sayılama, parça-bütün, geri saymaGördüyse sayılama, dokunduysa sayma
GeometriVan Hiele görsel düzey; konum, yön, bakış açısıTers üçgeni reddeden görsel düzeydedir
Ölçme ve veriDoğrudan → dolaylı → standart olmayan birim; nesne grafiğiÜçüncü nesne aracılığıyla karşılaştırma geçişliliktir
  • □ Somut, yarı somut ve soyut basamakları örnekle sıralayabiliyorum.
  • □ Bire bir eşleme, sınıflama ve sıralamayı vakada ayırt edebiliyorum.
  • □ Bir örüntünün çekirdeğini bulup kopyalama, sürdürme ve aktarmayı ayırabiliyorum.
  • □ Beş sayma ilkesini sayıp bir sayışta eksik olanı bulabiliyorum.
  • □ Bir bakışta sayılamayı saymadan ve tahminden ayırt edebiliyorum.
  • □ Bir çocuğun şekil açıklamasından Van Hiele düzeyini söyleyebiliyorum.
  • □ Ölçmenin gelişim sırasını ve geçişlilik, korunum, birim tekrarını tanıyabiliyorum.

Kendini sına: Tablonun “Özü” sütununu elinle kapat, her satırı kendi sözlerinle söyle; sonra kutuları işaretle. İşaretleyemediğin maddenin konusuna dön, o konunun iki etkinliğini yeniden çöz. Sondaki karma tekrarı iki gün sonra ve bir hafta sonra yeniden çöz; iki turda da hepsini doğru yaparsan bu sayfayı bitmiş say.

↕Sıralama ölçme merdiveni

  1. Masanın uzunluğunu ataşları uç uca dizerek “12 ataş” diye bulur
  2. İki kalemi yan yana koyup hangisinin uzun olduğuna bakar
  3. Metreyle ölçüp sonucu santimetreyle söyler
  4. Yan yana getiremediği iki masayı bir iple karşılaştırır

?Soru çöz

Ölçme etkinliğinde çocukların söyledikleri:
I. “Benim ipim Ayşe'ninkine eşit, Ayşe'ninki de Can'ınkine; o zaman benimki Can'ınkine eşit.”
II. “Kalemi masanın öbür ucuna götürdük ama boyu değişmedi.”
III. “Ataşla ölçünce 10, kitapla ölçünce 2 çıktı, çünkü kitap ataştan büyük.”
Bu ifadelerden hangileri ölçmeye ilişkin bir kavramın kazanıldığını gösterir?

✓ D. I üçüncü ip aracılığıyla karşılaştırma, yani geçişlilik; II yer değişince uzunluğun aynı kalması, yani korunum; III birim büyüdükçe sayının küçülmesi, yani birim ve sayı ilişkisidir. A ve B III'ü, C de I'i dışarıda bırakır; üç ifadenin her biri bir ölçme kavramıdır.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir ilkenin özellikleri:
– Mahkemeler, idari makamlar ve sosyal yardım kuruluşlarının çocuğu ilgilendiren bütün işlemlerinde geçerlidir.
– Çocuk hakkında karar verilirken öncelikli ölçüttür.
– Ana-babanın sorumluluğunu kullanırken de gözetmesi gereken ölçüttür.
Bu özellikler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin hangi temel ilkesine aittir?

✓ A. Çocuğu ilgilendiren her işlemde, mahkemeden ana-babaya kadar herkesin öncelikli ölçütü çocuğun yüksek yararıdır (madde 3 ve 18). B haklardan eşit yararlanmayı güvenceye alır; C hayatta kalma ve gelişmeyi korur; D çocuğun kendi görüşünü söyleme hakkıdır, karar ölçütü değildir.Kaynak: Çocuk hakları · Sözleşmenin dört temel ilkesi

?Soru 2

Selin Öğretmen, 48–60 ay grubunda serbest oyun zamanında su masasını gözlemektedir. Kerem huniyle bir şişeyi doldururken Aslı plastik bir tekneyi yüzdürmeye çalışır. Aslı'nın kabı boşalınca Kerem ona sürahisini uzatır, Aslı da huniyi Kerem'e verir. Su taşınca ikisi birlikte gülüp “Bak, yine taştı!” der ve birbirlerine ne yaptıklarını anlatır. Bir süre sonra Deniz gelip “Hadi liman yapalım, sen kaptan ol” der; Aslı başını sallar ama teknesiyle oynamayı sürdürür, Kerem de şişesini doldurmaya devam eder. Parten'e göre Kerem ile Aslı'nın bu gözlemdeki oyunu hangi evreye örnektir?

✓ C. Sürahi ve huni alınıp veriliyor, çocuklar ne yaptıklarını birbirine anlatıyor; ama herkes kendi işini sürdürüyor: paylaşım var, ortak amaç ve rol yok. A paralel oyunda çocuklar yan yanadır ama malzeme alışverişi ve konuşma olmaz; B izleyici oyuna katılmaz, uzaktan bakar; D Deniz'in önerisi kabul edilip roller bölüşülseydi işbirlikli oyun olurdu.Kaynak: Oyun ve drama · Parten'in sosyal oyun evreleri

?Soru 3

Elma incelenen bir etkinlikte çocukların söyledikleri:
I. “Bu elma kırmızı ve parlak.”
II. “Elmanın içinde kurt var, çünkü kabuğunda küçük bir delik var.”
III. “Elimde tutunca bu elma şu armuttan daha ağır geliyor.”
Bu ifadelerden hangileri yalnız duyularla elde edilen veriye dayanır?

✓ D. Renk ve parlaklık (I) görme, iki meyveyi elde tartmak (III) dokunma duyusuyla elde edilen veridir. A eksiktir, III de duyuya dayanan bir karşılaştırmadır; B ve C II'yi içerir, oysa görülmeyen kurda delikten varmak gözlem değil çıkarımdır.Kaynak: Erken çocuklukta fen eğitimi · Temel bilimsel süreç becerileri

?Soru 4

Evcilik merkezinde Deniz ile Arda pazar alışverişi oynamaktadır.
I. Çocukların satıcı ve müşteri rollerini üstlenmesi
II. Ağaç yapraklarını para yerine kullanmaları
III. Önceden belirlenen kurallara göre puan toplayıp kazananı seçmeleri
Bunlardan hangileri Smilansky'ye göre sosyodramatik oyunun öğelerindendir?

✓ A. Taklitle rol üstlenme (I) ve nesneyle “-mış gibi” yapma (II) Smilansky'nin öğelerindendir. B eksiktir, yaprağı para yapmak da bir öğedir; C ve D III'ü içerir, oysa puan toplama ve kazanan seçme kurallı oyunun özelliğidir, sosyodramatik oyunun değil.Kaynak: Oyun ve drama · Oyun türleri: işlevsel, yapı, dramatik, kurallı

?Soru 5

Beş yaşındaki Defne son iki haftadır sınıfa geç ve yorgun geliyor, öğle yemeğinde tabağını hızla bitirip ek yemek istiyor. Pazartesi sabahı giyinme köşesinde Hande Öğretmen, Defne'nin iki kolunda da parmak izine benzeyen morluklar görür. Defne öğretmenin baktığını fark edince kolunu çekip “Merdivenden düştüm” der ve gözünü kaçırır. Öğle arasında annesi kapıya gelip Defne'nin ilacını bırakır; telaşlıdır ve öğretmenle konuşmadan ayrılır. Hande Öğretmen o gün Defne'nin dramatik oyun merkezinde bir oyuncak bebeği sertçe sarstığını da görür. Bu durumda Hande Öğretmen'in aşağıdaki davranışlarından hangisi doğrudur?

✓ C. Kollardaki morluk, gözünü kaçırarak verilen açıklama ve oyundaki sarsma birlikte bir şüphe oluşturur; yükümlülük şüpheyle doğar, yorumsuz kayıt ve okul yoluyla bildirim doğru yoldur. A yönlendirici sorudur, çocuğun anlatımını bozar; B istismar aile içindeyse çocuğu tehlikeye atar ve kanıtı karartabilir; D beklemek yükümlülüğü geciktirir, kanıtlamak öğretmenin işi değildir.Kaynak: Çocuk hakları · Bildirim yükümlülüğü ve öğretmen

?Soru 6

Ana sınıfına giden dört yaşındaki Kerem sık sık uykusuz ve aç geliyor. Öğretmen durumu okul yönetimine bildiriyor; yapılan sosyal incelemede annenin çocuğu sevdiği ama “Ne zaman yatırmalı, ne yedirmeli, ‘hayır’ deyince ne yapmalı, bilmiyorum.” dediği görülüyor. Çocuk hâkimi, Kerem'in evinde kalmasına ve bir uzmanın anneyle düzenli görüşüp uyku, beslenme ve sınır koyma konularında ona yol göstermesine karar veriyor. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na göre bu karar hangi koruyucu ve destekleyici tedbirdir?

✓ B. Kerem evinde kalıyor; desteğin hedefi annenin çocuk yetiştirme bilgisi. Çocuğun bakımından sorumlu kişiye yol göstermek, Kanunun 5. maddesine göre danışmanlık tedbiridir. A eğitim tedbiri çocuğun bir eğitim kurumuna ya da meslek kursuna devamıdır; “yol gösterme” sözü onu çağrıştırsa da ailenin eğitimini anlatmaz. C bakım tedbiri çocuğun aileden alınıp kuruma ya da koruyucu aileye verilmesidir, oysa Kerem evde kalıyor. D sağlık tedbiri tıbbi bakım ve tedavidir; Kerem'in uykusuzluğu ve açlığı hastalıktan değil annenin bilgisizliğinden geliyor.Kaynak: Çocuk hakları · Anayasa ve 5395 Çocuk Koruma Kanunu

?Soru 7

Sabah sınıfa giren çocuklar pencerede bir örümcek ağı fark edip heyecanlanır. Öğretmen o gün için planladığı etkinliği erteler; çocuklarla ağı büyüteçle inceler, “Örümcek ağı nasıl örüyor olabilir?” diye sorar. Öğretmenin bu uygulaması en çok hangisiyle açıklanır?

✓ D. İnceleme önceden planlanmamış, çocukların o anki merakından doğmuş; öğretmen fırsatı fark edip soruyla genişletmiş. A planlı etkinlik önceden hazırlanır, burada plan ertelenmiş; B serbest keşifte çocuk merkezdeki materyalle kendi başına çalışır; C sınıf dışına amaçlı bir çıkış yok.Kaynak: Erken çocuklukta fen eğitimi · Fen etkinliği türleri ve fen merkezi

?Soru 8

Nur Öğretmen, 60–72 ay grubuyla bahçedeki otları incelerken Defne'nin “Ağacın altındaki otlar neden daha kısa?” sorusunu bir araştırmaya çevirmek ister. Çocuklarla birlikte iki fasulye fidesi seçerler; Defne birini güneş alan pencerenin önüne, Mert ötekini karanlık bir dolaba koymayı önerir. Çocuklar fidelerin boyunu her gün ataşla ölçüp çizelgeye işlemeye karar verir. Nur Öğretmen, iki hafta sonra görülecek boy farkını yalnız araştırılan koşula bağlayabilmek için düzeneği bir kez daha gözden geçirir. Denemenin adil olması için aşağıdakilerden hangisi iki fidede farklı olmalıdır?

✓ C. Defne'nin sorusu ağaç gölgesini, yani ışığı soruyor; pencere ile dolap arasındaki tek fark ışık olmalı ki boy farkı ona bağlansın. A su da farklı olursa boy farkının ışıktan mı sudan mı geldiği anlaşılmaz; B toprak türü büyümeyi etkiler, aynı tutulmalı; D ekim günü farklı fideler yaşça da farklıdır.Kaynak: Erken çocuklukta fen eğitimi · Sorgulama, basit deney, öğretmen soruları

?Soru 9

“Hava” etkinliğinde öğretmen bir balonu şişirip havanın yer kapladığını anlatır, ardından çocuklara balon resmi boyatır. Çocuklar balona dokunmaz, kendileri hiçbir deneme yapmaz. Öğretmenin göz ardı ettiği ilke hangisidir?

✓ B. Balonu yalnız öğretmen kullanmış, çocuklar izleyip boyamış; denemeyen çocukta süreç becerisi çalışmaz. A balon ve hava günlük yaşamdan; C boyama zaten bütünleştirmedir, sorun o değil; D hava çocuğun çevresindedir, konu seçimi yerinde.Kaynak: Erken çocuklukta fen eğitimi · Fen eğitiminin amacı ve ilkeleri

?Soru 10

Oyunla ilgili şu görüşleri savunan kuramcı hangisidir?
• Oyunda çocuk hayali bir durum kurar ve o durumun kurallarına uyar.
• Oyun, çocuğun yaşının ötesinde davrandığı bir yakınsal gelişim alanı yaratır.
• Oyun, dürtüyü erteleme ve öz düzenleme becerisini geliştirir.

✓ B. Hayali durum ile kural birlikteliği ve yakınsal gelişim alanı Vygotsky'nin oyun açıklamasıdır. A Piaget oyunu var olan bilişsel düzeyin yansıması ve pekiştirmesi sayar, gelişimi öne çektiğini söylemez; C Freud'da oyun kaygıyı azaltma ve istek doyumudur; D Groos oyunu yetişkin becerilerine ön alıştırma sayar.Kaynak: Oyun ve drama · Klasik ve çağdaş oyun kuramları
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Okul Öncesi ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →