Çocuk sağlığı ve ilk yardım: büyüme, hastalıklar, kazalar ve ilk müdahale

Çocuğun büyümesini izlemeyi, sınıfta bulaşıcı hastalık ve kazaları önlemeyi, solunum yolu tıkanması, yanık, kanama ve zehirlenmede ilk yardımı öğren.

7 durakÖABT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
SAĞLIK · BÜYÜME

Büyüme izlemi ve persentil: tek ölçüm değil, eğrinin seyri

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaErken çocuklukta fiziksel büyüme nasıl olur? Büyüme, olgunlaşma ve gelişim arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Fiziksel ve bilişsel gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Büyüme boy, kilo gibi ölçülebilir nicel artıştır; olgunlaşma kalıtımın belirlediği takvimle organların işleve hazır hâle gelmesidir; gelişim ikisinin ve öğrenmenin ürünü olan düzenli değişimdir. Büyüme ilk yılda en hızlıdır, okul öncesinde yavaşlar ve düzenli sürer. Beyin altı yaşına kadar yetişkin ağırlığının yaklaşık yüzde doksanına ulaşır.

Büyüme, olgunlaşma, beyin

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çocuklarda büyüme nasıl izlenir? Persentil ne demektir ve okul öncesinde beslenmede nelere dikkat edilir?

Kısa cevap: Çocuğun büyümesi boy, kilo ve küçük yaşta baş çevresi ölçülerek büyüme eğrileri (persentil çizelgeleri) üzerinde izlenir. Persentil, çocuğun aynı yaş ve cinsiyetteki yüz çocuk arasındaki sırasını gösterir: 50. persentil tam ortadır. Önemli olan tek bir ölçümden çok eğrinin seyridir; çocuğun persentil çizgilerini kesip belirgin biçimde düşmesi ya da yükselmesi hekime danışılmasını gerektirir.

Bu konunun sonunda: persentil değerini yorumlayabilir, olağan büyüme seyrini hekime danışma gerektiren düşüşten ayırt edebilir, beslenme ilkesine aykırı davranışı bulabilirsin.

Veli toplantısında bir baba endişeli: “Kızım sınıfın en kısası, boyu 25. persentilde. Bir sorun mu var?”

Büyüme, çocuk sağlığının en iyi göstergelerinden biridir; bu yüzden düzenli izlenir. Ölçümleri aile hekimi ya da çocuk doktoru yapar ve büyüme eğrisine işler. Öğretmen ölçüm yapmak zorunda değildir ama eğrinin dilini bilmelidir; çünkü aileler soruyu çoğu zaman önce öğretmene sorar. Fiziksel ve bilişsel gelişim sayfasında büyümenin ilk yılda en hızlı olduğunu, okul öncesinde yavaşlayıp düzenli sürdüğünü gördük; burada o düzenin nasıl izlendiğine bakıyoruz.

Persentil nasıl okunur?

Persentil, bir ölçümün aynı yaş ve cinsiyetteki çocuklar arasındaki yerini yüzde olarak verir. Boyu 25. persentilde olan çocuk, yaşıtı yüz çocuğun yaklaşık 25'inden uzun, 75'inden kısadır; bu bir hastalık değil, bir sıradır. Çizelgelerin çoğunda en alt ve en üst çizgiler arasında kalan değerler olağan sayılır. Asıl bakılan seyirdir: yıllardır 25. persentil çizgisinde düzenli büyüyen çocuk sağlıklıdır; 50. persentilden 10. persentile doğru çizgileri keserek inen çocuk ise, ölçümü ne olursa olsun, hekime danışılmalıdır.

Kısa ama düzenli büyüyen çocuk değil, çizgi değiştiren çocuk dikkat ister.Görsel: Sınav Defteri

Beslenme

Okul öncesi çocuk büyümesi yavaşladığı için bebeklik kadar iştahlı değildir; bu olağandır. Öğretmen dengeli ve çeşitli öğün sunar, porsiyonun ne kadarını yiyeceğine çocuğun karar vermesine izin verir, yemeği zorla yedirmez, ödül ya da ceza aracı yapmaz. Su temel içecektir; şekerli içecek ve paketli atıştırmalık sınırlanır. Aileden besin alerjisi ve süreğen hastalık bilgisi alınır, mutfak ve sınıf bu bilgiye göre düzenlenir. Güncel programda bu davranışlar hareket ve sağlık alanındaki sağlıklı yaşam ve öz bakım becerileri içinde yer alır.

Akılda kalsın: Persentil not değil, sıradır. Düşük persentil tek başına sorun değildir; çizgi değiştirmek sorundur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir çocuğun ölçümleri ya da persentil değeri verilir, yorum ya da öğretmenin yapacağı sorulur.

Tuzak50. persentilin altını “zayıf” ya da “geride” saymaktır; 50. persentil ortalamadır, altında olmak sorun değildir. Yemeği bitirene ödül vermek de beslenme ilkesine aykırıdır.

?Soru çöz

Bir velinin getirdiği sağlık kayıtlarına göre beş yaşındaki Mina'nın boyu iki yaşından bu yana 50. persentil çizgisinde ilerlerken son bir yılda 10. persentilin yakınına inmiştir. Öğretmenin bu bilgiye ilişkin yorumlarından hangisi en uygundur?

✓ C. Büyümede belirleyici olan seyirdir; çizgi değiştiren düşüş hekime danışmayı gerektirir. A tek ölçüme bakıp seyri atlar; B sınıf içi karşılaştırma büyüme izleminin ölçütü değildir; D nedeni bilinmeden tanı ve tedavi önerir, bu öğretmenin işi değildir.

✎Boşluk doldurma büyüme eğrisi

Çocuğun boy ve kilosunun yaşıtları arasındaki sırasını gösteren değere denir. Bu değerlerin 50.'si yaşıtların tam gösterir. Büyümeyi değerlendirirken tek ölçümden çok eğrinin önemlidir.

persentil · ortasını · seyri · ortalama puanını · zirvesi
SAĞLIK · BULAŞICI HASTALIKLAR

Bağışıklama ve bulaşıcı hastalıklar: okulda el yıkamadan döküntülü hastalıklara

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÇocuk ihmali ve istismarının türleri ve belirtileri nelerdir? Çocuk anlatırsa öğretmen ne yapmalı?Bağlantılı konudan (Çocuk ruh sağlığı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İstismar çocuğa bir yetişkinin ya da büyük çocuğun zarar veren eylemidir: fiziksel, duygusal ve cinsel istismar. İhmal ise çocuğun beslenme, bakım, sağlık, eğitim ve sevgi gereksinimlerinin karşılanmamasıdır. Açıklanamayan yaralar, yaşına uymayan cinsel bilgi, sürekli açlık ve bakımsızlık uyarıcı işaretlerdir. Çocuk anlatırsa öğretmen sakin dinler, yönlendirici soru sormaz, sözlerini olduğu gibi kaydeder ve okul yönetimine bildirir.

İhmal ve istismar belirtileri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde bulaşıcı hastalıklar nasıl yayılır? Suçiçeği, kızamık ve kızıl nasıl ayırt edilir, okulda hangi önlemler alınır?

Kısa cevap: Çocuklar Sağlık Bakanlığının ulusal aşı takvimine göre aile hekimliğinde aşılanır. Okul öncesinde hastalıklar solunum damlacıkları, temas ve ortak eşya, dışkı-ağız yoluyla yayılır. Okulda en etkili önlemler el yıkama, öksürük görgüsü, yüzey ve oyuncak temizliği, havalandırma ve hasta çocuğun evde dinlenmesidir. Suçiçeği kaşıntılı su dolu kabarcıklarla, kızamık ateş ve gözde kızarıklıkla, kızıl boğaz ağrısı ve çilek dille ayrılır.

Bu konunun sonunda: bir hastalığın bulaşma yolunu vakada adlandırabilir, yola uygun okul önlemini seçebilir, suçiçeği, kızamık ve kızılı belirtilerinden ayırt edebilirsin.

Kasımda aynı hafta dört çocuk öksürüyor; öğretmen pencereleri açıp el yıkama şarkısını yeniden başlatıyor.

Bağışıklama

Aşı bağışıklık kazandırır; aşılı kişi sayısı arttıkça aşılanamayan çocuklar da korunur. Aşılar Sağlık Bakanlığının ulusal aşı takvimine göre aile hekimliğinde ücretsiz yapılır. Öğretmen takvimi ezberlemez; kayıtta aşı kartını görür, eksikte aileyi aile hekimine yönlendirir. Çocuk ruh sağlığı sayfasında ihmal türleri arasında sağlık ihmalini (tedavinin yaptırılmaması) gördük; koruyucu sağlık hizmetinin sürekli aksatılması da öğretmenin dikkat edeceği bir işarettir.

Bulaşma yolları ve okulda önlem

Grip gibi solunum yolu hastalıkları öksürük ve hapşırık damlacıklarıyla, bit ve bazı deri hastalıkları temasla ve ortak eşyayla, ishal yapan birçok etken dışkı-ağız yoluyla (tuvalet ya da bez değişimi sonrası yıkanmayan elle) bulaşır. Bu yüzden en güçlü önlem el hijyenidir: yemekten önce, tuvaletten, bahçeden ve burun silmeden sonra en az 20 saniye su ve sabunla. Öksürük mendile ya da dirsek içine yapılır. Yüzeyler ve oyuncaklar düzenli temizlenir, sınıf havalandırılır. Ateşli, kusan ya da bulaşıcı hastalığı olan çocuk iyileşinceye kadar evde dinlenir; okulda hastalanan çocuk ayrı, gözetim altında dinlendirilir ve ailesi çağrılır.

Döküntülü hastalıkları ayırt eden ipuçları
HastalıkEtkenAyırt edici ipucu
SuçiçeğiVirüsKaşıntılı su dolu kabarcıklar; aynı anda farklı evrelerde döküntü; kabuklanana dek bulaştırır
KızamıkVirüsYüksek ateş, öksürük, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık; sonra yüzden aşağı yayılan döküntü; aşıyla önlenir
KızılBakteri (streptokok)Boğaz ağrısı, ateş, zımpara gibi döküntü, “çilek dil”; antibiyotikle tedavi edilir
El-ayak-ağız hastalığıVirüsAğız içinde yaralar, el ayası ve ayak tabanında kabarcıklar

Baş biti döküntülü hastalık değildir ama sık görülür: baş başa temasla ve ortak tarak, şapkayla bulaşır. Çocuk utandırılmaz; sınıftaki bütün aileler bilgilendirilip çocuklarının başını kontrol eder.

Akılda kalsın: Üç yol üç önlem: damlacık → mendil ve dirsek, temas → ortak eşyayı ayırma, dışkı-ağız → el yıkama. El yıkama üçünde de işe yarar.
Sınavda

Nasıl sorulurBelirtileri verilen hastalığın adı ya da sınıfta alınacak önlem sorulur.

TuzakKızılı virüsle yayılan bir hastalık sanmaktır; kızıl bakteriyeldir ve antibiyotikle tedavi edilir. Hasta çocuğa okulda ateş düşürücü vermeyi “ilk yardım” sanmak da yanlıştır; öğretmen aileye haber verir.

?Soru çöz

Dört yaşındaki Aras'ta görülen özellikler şunlardır:
• Hafif ateşle başlayan, çok kaşıntılı döküntü
• Döküntülerin bir kısmı kızarıklık, bir kısmı içi su dolu kabarcık, bir kısmı kabuk hâlinde
• Hekim, bütün kabarcıklar kabuklanana kadar okula gitmemesini önermiş
Bazı özellikleri verilen hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Kaşıntılı su dolu kabarcıklar, aynı anda farklı evrelerde döküntü ve kabuklanana kadar bulaştırıcılık suçiçeğinin ipuçlarıdır. B kızılda boğaz ağrısı, zımpara gibi döküntü ve çilek dil öne çıkar; C kızamıkta gözde kızarıklık ve yüzden yayılan döküntü görülür; D bit kaşıntı yapar ama döküntülü bir hastalık değildir.

✎Boşluk doldurma vakadaki bulaşma yolunu adlandır

Mert'in öksürüğünden sonra masa arkadaşları da öksürür: yoluyla. Oyun şapkalarını paylaşan üç çocukta bit görülür: yoluyla. Bez değişiminden sonra eller yıkanmayınca ishal yayılır: yoluyla.

damlacık · temas · dışkı-ağız · kan · havalandırma
SAĞLIK · KAZA ÖNLEME

Kazalardan korunma: tıkanma, suda boğulma, düşme, zehirlenme ve yanık

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPiaget'nin duyusal-motor döneminin alt evreleri nelerdir? Nesne kalıcılığı ve döngüsel tepki ne demektir?Bağlantılı konudan (Fiziksel ve bilişsel gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Piaget'ye göre çocuk bilgiyi kendisi kurar: yeni bilgiyi var olan şemaya yerleştirir (özümleme) ya da şemayı değiştirir (uyma). İlk iki yılı kapsayan duyusal-motor dönemde bebek bakarak, emerek, tutarak ve atarak öğrenir. Dönem refleksten zihinsel temsile uzanan altı alt evreden oluşur; en önemli kazanım, görünmeyen nesnenin var olduğunu bilmek, yani nesne kalıcılığıdır.

Piaget: duyusal-motor dönem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesi çocuklarda en sık kazalar nelerdir? Boğulma, düşme, zehirlenme ve yanıktan korunmak için sınıfta neler yapılır?

Kısa cevap: Okul öncesi çocukta en sık kazalar küçük cisim ya da yiyecekle hava yolu tıkanması, suda boğulma, düşme, zehirlenme ve yanıktır. Bunların çoğu çocuğun gelişim özelliğinden doğar: eline geçeni ağzına götürür, tehlikeyi öngöremez, merakla tırmanır. En etkili önlem sürekli gözetim ve ortamın düzenlenmesidir: küçük parçalar erişilmez, ilaç ve temizlik ürünleri kilitli durur, pencere ve priz korunur, su kapları boş tutulur.

Bu konunun sonunda: bir sınıf düzenindeki kaza riskini görebilir, her önlemin hangi kazayı önlediğini adlandırabilir, gözetimin neden tek başına kuraldan önemli olduğunu açıklayabilirsin.

Yeni gelen materyal kutusunda boncuklar, düğme piller ve ince balonlar var. Öğretmen kutuyu üç yaş grubunun sınıfına sokmadan önce bir kez daha açıyor.

Kazaların çoğu öngörülebilir olaylardır. Fiziksel ve bilişsel gelişim sayfasında duyusal-motor dönemde gördük: küçük çocuk dünyayı ağzıyla, eliyle keşfeder; sonucu önceden düşünemez. Bu yüzden öğretmen “dokunma” demekle yetinmez, ortamı düzenler.

  • Tıkanma: boncuk, düğme, düğme pil, balon parçası, misket küçük yaş sınıflarında bulunmaz. Bütün üzüm, fındık, leblebi, sert şeker gibi yuvarlak, sert yiyecekler küçük çocuklara uygun biçimde bölünür; çocuk yerken koşmaz, gülüp oynamaz, oturur.
  • Suda boğulma: küçük çocuk çok az suda, sessizce boğulabilir. Kova, leğen, su oyun masası kullanıldıktan sonra boşaltılır; su etkinliğinde yetişkin bir an bile ayrılmaz.
  • Düşme: pencerelerde emniyet kilidi, dolaplar duvara sabit, merdivenlerde korkuluk; oyun parkının altı kum ya da kauçuk gibi yumuşak zemin.
  • Zehirlenme: ilaçlar ve temizlik ürünleri kendi kabında, kilitli ve yüksek dolapta; deterjan asla su ya da içecek şişesine konmaz.
  • Yanık ve elektrik: sıcak içecek çocukların arasında taşınmaz, prizlerde koruyucu kapak, ısıtıcıların önünde koruma.

Güvenlik çocuğa da öğretilir: programdaki güvenlik becerileri çocuğun basit kuralları yetişkin gözetiminde uygulamasıyla başlar, büyük yaşta deprem anında çök-kapan-tutun gibi korunma davranışına kadar ilerler. Kural, yasak listesiyle değil oyun ve canlandırmayla, gerekçesiyle anlatılır.

Akılda kalsın: Kaza önlemenin iki ayağı: gözetim ve düzenleme. Yasak yetmez; ortam, çocuğun yaşını ve merakını hesaba katmalıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir sınıf düzeni ya da etkinlik verilir, kaza riskini azaltan uygulamalar öncüllerden seçtirilir.

Tuzak“çocuğa kuralı anlattım” diyerek gözetimi gevşetmektir; küçük çocuk kuralı bilse de anında uygulayamayabilir. İlacın kilitli dolapta tutulması zehirlenmeyi, su kabının boşaltılması boğulmayı önler; ikisini karıştırma.

?Soru çöz

Üç yaş grubunun öğretmeni aşağıdaki düzenlemeleri yapmıştır:
I. Su oyunu masasındaki suyu etkinlik biter bitmez boşaltmak
II. Sanat merkezindeki boncuk ve düğmeleri yalnız yetişkin gözetimindeki büyük yaş grubuna ayırmak
III. Temizlik ürünlerini ayırt edilsin diye küçük, renkli içecek şişelerine bölmek
IV. Kahvaltıda üzümleri dörde bölerek vermek
Bu düzenlemelerden hangileri kaza riskini azaltır?

✓ D. Suyu boşaltmak (I) boğulmayı, küçük parçaları üç yaşından uzak tutmak (II) ve üzümü bölmek (IV) hava yolu tıkanmasını önler. A ve C III'ü içerir; temizlik ürününü içecek şişesine koymak, çocuğun onu içecek sanmasına yol açar ve zehirlenme riskini artırır. B eksiktir, I'i atlar.

✎Boşluk doldurma vakadaki önlemin kazasını adlandır

Sandalyeye çıkıp pencereye uzanan çocuklar için öğretmen pencerelere emniyet kilidi taktırır; bu önlem kazasını önler. Dolapları karıştırmayı seven çocuklar yüzünden ilaçlar kilitli üst dolaba kaldırılır; bu, riskini keser. Bahçedeki leğenler her oyundan sonra boşaltılır; bu, riskini keser.

düşme · zehirlenme · suda boğulma · yanık · elektrik çarpması
SAĞLIK · İLK YARDIM

İlk yardımın temel ilkeleri: önce güvenlik, sonra değerlendirme, 112 ve müdahale

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesi çocuklarda en sık kazalar nelerdir? Boğulma, düşme, zehirlenme ve yanıktan korunmak için sınıfta neler yapılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Okul öncesi çocukta en sık kazalar küçük cisim ya da yiyecekle hava yolu tıkanması, suda boğulma, düşme, zehirlenme ve yanıktır. Bunların çoğu çocuğun gelişim özelliğinden doğar: eline geçeni ağzına götürür, tehlikeyi öngöremez, merakla tırmanır. En etkili önlem sürekli gözetim ve ortamın düzenlenmesidir: küçük parçalar erişilmez, ilaç ve temizlik ürünleri kilitli durur, pencere ve priz korunur, su kapları boş tutulur.

Kazalardan korunma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İlk yardımın amaçları nelerdir? Bir kazada ilk yardımcı hangi sırayla hareket eder ve 112 nasıl aranır?

Kısa cevap: İlk yardım, ani hastalık ya da yaralanmada sağlık ekibi gelene kadar olay yerindeki imkânlarla yapılan müdahaledir. Amaçları hayatı korumak, durumun kötüleşmesini önlemek, iyileşmeye destek olmak ve sağlık kuruluşuna güvenle ulaşmaya yardım etmektir. Sıra: olay yerini güvenli hâle getirme, hastayı değerlendirme, 112'yi arama ya da aratma ve ilk yardımı uygulama. İlk yardımcı teşhis koymaz, kendiliğinden ilaç vermez.

Bu konunun sonunda: ilk yardımın amaçlarını sayabilir, güvenlik, değerlendirme, 112 ve müdahale adımlarını bir vakada sıralayabilir, ilk yardımcının yapmayacaklarını tanıyabilirsin.

Bahçede tırmanma duvarından düşen Elif yerde yatıyor, ağlamıyor. Üç öğretmen aynı anda koşuyor; biri hemen kucağına almak istiyor.

İlk yardım tıbbi tedavi değildir: sağlık ekibi gelene kadar hayatı korumak ve zararı büyütmemek içindir. Sağlık Bakanlığının güncel ilk yardım eğitim kitabı dört amaç sayar: önce hayatı korumak, sonra çocuğun durumunun ağırlaşmasını engellemek, iyileşmesine katkı sağlamak ve onun bir sağlık kuruluşuna güvenle ulaştırılmasına yardım etmek. İlk yardımcının görevi teşhis koymak değildir. Önceki konudaki önlemler her kazayı durduramaz; önlenemeyen kazada aşağıdaki sıra devreye girer.

Güvenlik her adımdan önce gelir; kurtarıcı yaralanırsa yaralı sayısı artar.Görsel: Sınav Defteri

Uygulamada

Yaralı çocuk gereksiz yere hareket ettirilmez; yerinde kalması daha tehlikeliyse taşınır. Bilinç, omuza hafifçe dokunup yüksek sesle seslenilerek değerlendirilir. Bilinci kapalı ama normal nefes alan çocuk, yaralanma şüphesi yoksa derlenme pozisyonuna (yan yatış) getirilir; bebek ise başı aşağıda olacak biçimde kucakta tutulur. 112 arandığında sakin ve net konuşulur: ne olduğu, kaç kişi olduğu, çocuğun durumu, yapılan ilk yardım ve tam adres. Bilinci bozuk, ağır yaralı ya da bulantılı çocuğa yiyecek ve içecek verilmez. Çocuğun hekimce önerilmiş kendi ilacı varsa (astım spreyi, ağır alerji için adrenalin kalemi) kullanmasına yardım edilir; bunun dışında ilk yardımcı kendi kararıyla ilaç vermez.

Ek bilgi: ilkyardımcı belgesi

İlk Yardım Yönetmeliğine göre ilkyardımcı, Sağlık Bakanlığının belirlediği eğitimi tamamlayıp ilkyardımcı belgesi alan kişidir; belge üç yıl geçerlidir ve süre bitmeden güncelleme eğitimi alınır. Okulda acil telefon listesi, velilerin acil iletişim bilgileri, çocukların alerji ve süreğen hastalık kayıtları ile ilk yardım dolabı hazır tutulur.

Akılda kalsın: Dört adım: güvenlik → değerlendirme → 112 → ilk yardım. İlk yardımcının üç “yapmazı”: teşhis koymaz, kendiliğinden ilaç vermez, gereksiz yere hareket ettirmez.
Sınavda

Nasıl sorulurİlk yardımın amaçlarından ya da ilkelerinden olmayan seçenek ya da adımların sırası sorulur.

TuzakTeşhis koymayı ve kendi kararıyla ilaç vermeyi ilk yardımın parçası sanmaktır.

Sınavda işaretleeski kaynaklar temel uygulamaları Koruma-Bildirme-Kurtarma (KBK) diye özetler; güncel Sağlık Bakanlığı kitabı güvenlik, değerlendirme, 112 ve ilk yardım adımlarını kullanır, sıra mantığı aynıdır.

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi ilk yardımın amaçlarından biri değildir?

✓ B. Teşhis koymak hekimin işidir; ilk yardımcının görevi teşhis değildir. A, C ve D Sağlık Bakanlığının saydığı dört amaçtandır: hayatı korumak, kötüleşmeyi önlemek ve sağlık kuruluşuna güvenle ulaşmaya yardım etmek (dördüncüsü iyileşmeye destek olmaktır).

↕Sıralama bahçede düşme

  1. Bir öğretmen 112'yi arayıp adresi ve Elif'in durumunu bildirir
  2. Diğer çocuklar tırmanma duvarından uzaklaştırılır
  3. Ekip gelene kadar Elif hareket ettirilmeden yanında kalınır
  4. Elif'in omzuna dokunup seslenilir, nefesine bakılır
SAĞLIK · İLK YARDIM

Yabancı cisim tıkanması: bebekte sırt vurusu ve göğüs basısı, çocukta karın basısı

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİlk yardımın amaçları nelerdir? Bir kazada ilk yardımcı hangi sırayla hareket eder ve 112 nasıl aranır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

İlk yardım, ani hastalık ya da yaralanmada sağlık ekibi gelene kadar olay yerindeki imkânlarla yapılan müdahaledir. Amaçları hayatı korumak, durumun kötüleşmesini önlemek, iyileşmeye destek olmak ve sağlık kuruluşuna güvenle ulaşmaya yardım etmektir. Sıra: olay yerini güvenli hâle getirme, hastayı değerlendirme, 112'yi arama ya da aratma ve ilk yardımı uygulama. İlk yardımcı teşhis koymaz, kendiliğinden ilaç vermez.

İlk yardımın temel ilkeleri ve 112

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bebekte ve çocukta yabancı cisim tıkanmasında ilk yardım nasıl yapılır? Sırt vurusu, karın basısı ve göğüs basısı ne zaman uygulanır?

Kısa cevap: Kısmi tıkanmada çocuk öksürür; öksürmesine izin verilir. Tam tıkanmada ses ve öksürük yoktur. Bir yaşından büyük çocukta bilinç açıksa 112 aranır, beş karın basısı yapılır; sürerse beş sırt vurusuyla dönüşümlü uygulanır. Bebekte karın basısı yapılmaz: ön kolda beş sırt vurusu, sonra iki parmakla beş göğüs basısı. Bilinç kaybolursa temel yaşam desteğine geçilir.

Bu konunun sonunda: kısmi ve tam tıkanmayı ayırt edebilir, bebekte ve çocukta ilk uygulamayı vakadan seçebilir, bebeğe karın basısı tuzağını tanıyabilirsin.

Kahvaltıda dört yaşındaki Kaan birden elini boğazına götürüyor; ağzı açık, ama ne öksürüyor ne ses çıkarıyor.

Önceki konudaki sıra burada da geçerlidir: güvenlik, değerlendirme, 112, müdahale; tıkanmada değerlendirmenin sorusu hava yolunun açık olup olmadığıdır. Elini boğazına götürmek tam tıkanmanın evrensel işaretidir. İlk soru: hava geçiyor mu? Kısmi tıkanmada çocuk öksürür, ağlar, ses çıkarır; en etkili temizleyici kendi öksürüğüdür: öksürmesi söylenir, sırtına vurulmaz, ağzına parmak sokulmaz, yanında kalınır. Tam tıkanmada çocuk konuşamaz, öksüremez, rengi morarır.

Önce sese, sonra bilince, en son yaşa bak; bebekte hiçbir dalda karın basısı yoktur.Görsel: Sınav Defteri

Bir yaşından büyük çocuk

Güncel Sağlık Bakanlığı kitabına göre bir yaşından büyük çocukta uygulama yetişkinle aynıdır. Bilinç açık, tıkanma tamsa 112 aranır ya da aratılır ve karın basısı yapılır: çocuğun arkasına geçilir (küçük çocukta diz çökülür), çocuk öne eğilir, yumruğun başparmak tarafı göbek ile iman tahtasının ucu arasına konur, öbür elle kavranıp içeri ve yukarı doğru keskin biçimde beş kez çekilir. Tıkanma sürerse beş karın basısı ile beş sırt vurusu (kürek kemiklerinin arasına el topuğuyla) dönüşümlü yapılır. Kısmi tıkanmada öksürük zayıflar ve çocuk yorulursa sırt vurusuna başlanır.

Bebek (bir yaş altı)

Bebekte karın basısı iç organlara zarar verebileceği için yapılmaz. Tam tıkanmada ilk yardımcı bebeği yüzüstü, başı gövdesinden aşağıda olacak biçimde ön kolu üzerine yatırır, çenesinden destekler (boğaza bastırmadan, ağzı kapatmadan). Avuç tabanıyla kürek kemiklerinin arasına beş sert sırt vurusu yapar. Bebeği başını destekleyerek tek hamlede sırtüstü çevirir ve meme çizgisinin yaklaşık bir parmak altında, iman tahtasının ortasına iki parmakla beş göğüs basısı uygular. Cisim çıkana ya da bebek bilincini kaybedene kadar beşerli döngü sürer.

Ağızda cisim görünüyorsa ve çıkarabileceğinden eminsen tek hamlede alınır; körlemesine parmak süpürme yapılmaz, cisim arkaya itilebilir. Cisim çıkıp çocuk normal nefes alsa bile bir sağlık kuruluşunda muayene edilmelidir.

Akılda kalsın: Ses varsa öksürsün, ses yoksa müdahale et. Bebek ön kolda: beş sırt, beş göğüs; karına asla.
Sınavda

Nasıl sorulurTıkanan bir bebeğe ya da çocuğa yapılan uygulamalar verilir; yanlış olan ya da ilk yapılması gereken sorulur.

TuzakBebeğe karın basısı yapmak ve öksüren çocuğun sırtına vurmaktır.

Sınavda işaretlebazı uluslararası kılavuzlar çocukta önce sırt vurusuyla başlar; Sağlık Bakanlığının güncel kitabında tam tıkanmada çocukta karın basısı, bebekte sırt vurusu ilk uygulamadır.

?Soru çöz

Çağla Öğretmen, bir kreşin 6–12 ay grubunda sekiz bebekle çalışmaktadır. Serbest oyun saatinde dokuz aylık Defne halının üzerinde oyuncak sepetini karıştırmaktadır. Öğretmen başka bir bebeğin altını değiştirirken Defne'nin aniden sustuğunu fark eder. Yanına koştuğunda bebeğin ağzının açık olduğunu, ne ağladığını ne öksürdüğünü, dudaklarının morarmaya başladığını görür; Defne'nin gözleri açıktır ve elleriyle çırpınmaktadır. Sepetteki oyuncak arabanın küçük tekerleklerinden biri yerinde yoktur. Çağla Öğretmen yan sınıftaki arkadaşına seslenerek 112'yi aratır. Çağla Öğretmen'in bu aşamada Defne'ye ilk uygulaması gereken müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Ses ve öksürüğün olmaması ile morarma tam tıkanmayı, açık gözler ve çırpınma bilincin yerinde olduğunu, dokuz ay ise bebeği gösterir; bebekte ilk uygulama ön kol üzerinde, baş aşağıda beş sırt vurusudur. A karın basısının bebeğe de yapılabileceği yanılgısıdır; B görünmeyen cismi körlemesine aramak onu arkaya itebilir; C öksürmeyi beklemek kısmi tıkanmanın uygulamasıdır, Defne öksüremiyor.

↕Sıralama bebekte tam tıkanma

  1. Bebek başı desteklenerek tek hamlede sırtüstü çevrilir
  2. Cisim çıkmadıysa sırt vurusuna dönülür
  3. Bebek ön kol üzerinde yüzüstü, başı aşağıda tutulup beş sırt vurusu yapılır
  4. İki parmakla iman tahtasına beş göğüs basısı uygulanır
SAĞLIK · İLK YARDIM

Kanama ve yanık: doğrudan bası, burun kanaması ve 20 dakikalık serin su

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Çocukta kanama ve burun kanamasında ilk yardım nasıl yapılır? Yanıkta ne yapılır, ne yapılmaz?

Kısa cevap: Dış kanamada eldiven takılıp temiz bir bezle yaranın üzerine en az beş dakika kesintisiz doğrudan bası yapılır; ıslanan bez kaldırılmaz, üstüne yenisi eklenir. Burun kanamasında çocuk oturtulur, başı hafifçe öne eğilir, burun kanatları sıkılır. Yanıkta yanma durdurulur, yanık bölge en az 20 dakika soğuk suyla soğutulur, takılar çıkarılır; kabarcık patlatılmaz, diş macunu, yoğurt, buz sürülmez.

Bu konunun sonunda: dış kanamada ve burun kanamasında doğru uygulamayı seçebilir, yanıkta yapılanları yapılmayanlardan ayırt edebilir, eski kaynaklardaki uygulamayı tanıyabilirsin.

Makasla kâğıt keserken Selin parmağını kesiyor; kan damlıyor, arkadaşları çevresine toplanıyor.

Kanama

İlk yardımcı önce kendini korur: kana çıplak elle dokunmamak için eldiven takar. Temel yöntem doğrudan basıdır: temiz bir bez ya da gazlı bezle yaranın üstüne en az beş dakika kesintisiz bastırılır. Islanan bez kaldırılmaz, çünkü oluşmaya başlayan pıhtı kopar; üzerine yeni bez eklenir. Kanama on dakikada durmazsa bası genişletilip artırılır ve 112 aranır. Saplanmış bir cisim çıkarılmaz; çevresi bezle desteklenip sabitlenir.

Burun kanamasında çocuk oturtulur, başı hafifçe öne eğilir, ağızdan nefes alması söylenir; burun kanatları, burun kemiğinin hemen altından işaret ve başparmakla yaklaşık 10–15 dakika sıkılır. Başı öne eğmenin amacı kanın boğaza akıp yutulmasını önlemektir; bu yüzden baş geriye yatırılmaz. Yaklaşık 20 dakikada durmazsa 112 aranır.

Yanık

Önce yanma durdurulur: alev alan giysili çocuk koşturulmaz, yere yatırılıp yuvarlanır ya da battaniyeyle örtülür; elektrikte önce akım kesilir. Yanık bölge en az 20 dakika soğuk akan su altında tutulur; geniş yanıkta ıslak bezle soğutulur, çocuk üşütülmez. Üzeri temiz, tüy bırakmayan bir örtüyle kapatılır.

Yanıkta yapılır / yapılmaz
YapılırYapılmaz
En az 20 dakika soğuk suyla soğutmaBuz koymak
Takıları erkenden çıkarmaKabarcıkları patlatmak
Temiz, tüy bırakmayan örtüyle kapatmaDiş macunu, yoğurt, pudra, merhem sürmek
Geniş yanıkta 112'yi arama, çocuğu üşütmemeYapışan giysiyi çekip koparmak
Akılda kalsın: Kanamada bastır, kaldırma, üstüne ekle. Yanıkta su yirmi dakika, buz asla.
Sınavda

Nasıl sorulurBir sınıf kazası verilir; öğretmenin doğru ya da yanlış uygulaması sorulur, uygulamalar öncül olarak sıralanabilir.

TuzakBurun kanamasında başı geriye yatırmak ve yanığa buz ya da yoğurt koymaktır.

Sınavda işaretleeski kaynaklar kanayan uzvu kaldırmayı ve baskı noktalarını önerir; güncel Sağlık Bakanlığı kitabında temel yöntem doğrudan basıdır.

?Soru çöz

Mutfak etkinliğinde sıcak su elinin üstüne dökülen Ömer için öğretmen şunları yapmıştır:
I. Elini hemen soğuk akan suyun altına tutup yaklaşık 20 dakika bekletmiştir.
II. Oluşan kabarcıkları temiz bir iğneyle patlatıp kurutmuştur.
III. El şişmeden önce yüzüğünü çıkarmıştır.
IV. Acısı azalsın diye yanığın üstüne yoğurt sürmüştür.
Öğretmenin uygulamalarından hangileri doğrudur?

✓ A. Yanık en az 20 dakika soğuk suyla soğutulur (I) ve şişme başlamadan takılar çıkarılır (III). B IV'ü içerir; yoğurt gibi maddeler sürülmez, enfeksiyon riski taşır; C ve D II'yi içerir, kabarcık patlatılmaz çünkü alttaki dokuyu koruyan bir örtüdür.

⇄Bilgi eşleştirme durum ve ilk yardım

SAĞLIK · İLK YARDIM

Kırık, zehirlenme ve ateşli havale: düzeltme, kusturma, soğuk su yok

Okul Öncesi ÖABT · Çocuk sağlığı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÇocukta kanama ve burun kanamasında ilk yardım nasıl yapılır? Yanıkta ne yapılır, ne yapılmaz?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dış kanamada eldiven takılıp temiz bir bezle yaranın üzerine en az beş dakika kesintisiz doğrudan bası yapılır; ıslanan bez kaldırılmaz, üstüne yenisi eklenir. Burun kanamasında çocuk oturtulur, başı hafifçe öne eğilir, burun kanatları sıkılır. Yanıkta yanma durdurulur, yanık bölge en az 20 dakika soğuk suyla soğutulur, takılar çıkarılır; kabarcık patlatılmaz, diş macunu, yoğurt, buz sürülmez.

Kanama ve yanıkta ilk yardım

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çocukta kırık, zehirlenme ve ateşli havalede (ateşe bağlı nöbet) ilk yardım nasıl yapılır?

Kısa cevap: Kırık şüphesinde bölge kırık kabul edilir, şekil bozukluğu düzeltilmeye çalışılmaz, üstündeki ve altındaki eklemler hareketsiz tutulur. Zehirlenmede çocuk kusturulmaz, yiyecek ve içecek verilmez, 112 ya da 114 aranır. Ateşli havalede giysiler çıkarılır, çevre güvenli hâle getirilir, çocuk derlenme pozisyonuna alınır, oda sıcaklığında suyla serinletilir; ağzına bir şey sokulmaz, soğuk su dökülmez, 112 mutlaka aranır.

Bu konunun sonunda: kırık, zehirlenme ve ateşli havalede yanlış uygulamayı vakada bulabilir, üçünün ortak “yapılmaz”larını sayabilirsin.

Öğle uykusundan sonra ateşi yükselen üç yaşındaki Nehir'in kolları ve bacakları birden kasılıp gevşemeye başlıyor; gözleri yukarı kaymış.

Kırık, çıkık, burkulma

Emin değilsen kırık kabul et. Şekil bozukluğu düzeltilmez, çıkık yerine oturtulmaz, çocuk hareket ettirilmez. Gerekirse kırığın üstündeki ve altındaki eklemleri içine alacak biçimde tespit yapılır; bandaj kırık bölgenin tam üstüne konmaz ve parmakların rengi, sıcaklığı izlenir. Burkulmada bezle sarılı buz en fazla 20 dakika konur; masaj ve sıcak uygulama yapılmaz.

Zehirlenme

Zehirlenmeler en çok beş yaş altında ve ağız yoluyla olur: ilaç, çamaşır suyu, bulaşık deterjanı. Kusturmak yanlıştır; yakıcı madde yemek borusunu ikinci kez yakar. Süt dahil yiyecek-içecek verilmez. Ne yuttuğu öğrenilir; 112 ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi (114) aranır. Ciltteki zehirde giysiler çıkarılıp cilt 20 dakika soğuk suyla (yanıktaki 20 dakikalık soğutmayı hatırla), gözdeki zehirde göz yaklaşık 10 dakika temiz suyla yıkanır; gazda kurtarıcı kendini koruyarak çocuğu temiz havaya çıkarır.

Ateşli havale

Beş yaş altında enfeksiyona bağlı yüksek ateş, beyin hücreleri henüz olgunlaşmadığı için nöbete yol açabilir: kaslarda sertleşme, kontrolsüz kasılmalar, gözlerin yukarı kayması, morarma, bilinç kaybı. Öğretmen giysileri çıkarır, çevredeki eşyaları uzaklaştırıp başının altına yumuşak bir şey koyar, çocuğu derlenme pozisyonuna getirir, oda sıcaklığında su ve temiz havluyla serinletir. Nöbeti durdurmaya çalışmaz, çenesini açmaz, ağzına parmak ya da kaşık sokmaz, üzerine soğuk su dökmez, başka yere taşımaz, yiyecek-içecek vermez. Ateşe bağlı nöbette 112 mutlaka aranır.

Akılda kalsın: Üç “yok” cümlesi: kırıkta düzeltme yok, zehirlenmede kusturma yok, havalede ağza bir şey ve soğuk su yok. Üçünde de 112 var.
Sınavda

Nasıl sorulurNöbet geçiren ya da bir şey içen çocuk için öğretmenin davranışları verilir, göz ardı edilen ilke ya da yanlış uygulama sorulur.

TuzakZehirlenmede süt içirmeyi ve havalede dilini yutmasın diye ağzına kaşık sokmayı doğru sanmaktır.

Sınavda işaretlehalk arasında “ateşli havale” denen tablo, Sağlık Bakanlığı kitabında “çocukluk çağı (ateşe bağlı) nöbet” adıyla geçer.

Hepsi bir arada: çocuk sağlığı ve ilk yardım
KonuÖzüSınavın ipucu
Büyüme izlemiPersentil = yaşıtlar içinde sıraÇizgi kesen düşüş → hekim
Bulaşıcı hastalıklarDamlacık, temas, dışkı-ağız; el yıkamaKızıl bakteriyel, çilek dil
Kaza önlemeGözetim + ortam düzenlemeDeterjan içecek şişesine konmaz
İlk yardım ilkeleriGüvenlik → değerlendirme → 112 → müdahaleTeşhis, ilaç yok
TıkanmaSes varsa öksürsünBebeğe karın basısı yok
Kanama ve yanıkDoğrudan bası; 20 dk soğuk suBaş geriye, buz, yoğurt yok
Kırık, zehirlenme, havaleDüzeltme, kusturma, soğuk su yokHavalede ağza kaşık yok
  • □ Persentili ve büyüme seyrini yorumlayabiliyorum.
  • □ Bulaşma yolunu ve okul önlemini vakada eşleyebiliyorum.
  • □ Bir sınıf düzenindeki kaza riskini görebiliyorum.
  • □ İlk yardım adımlarını sırayla sayabiliyorum.
  • □ Bebekte ve çocukta tıkanmada ilk uygulamayı ayırt edebiliyorum.
  • □ Kanamada ve yanıkta yapılmayanları tanıyabiliyorum.
  • □ Kırık, zehirlenme ve havalede yanlış uygulamayı bulabiliyorum.

Kendini sına: Tablonun “Özü” sütununu elinle kapat, her satırı kendi sözlerinle söyle; sonra kutuları işaretle. İşaretleyemediğin maddenin konusuna dön, o konunun iki etkinliğini yeniden çöz. Sondaki karma tekrarı iki gün sonra ve bir hafta sonra yeniden çöz; iki turda da hepsini doğru yaparsan bu sayfayı bitmiş say.

?Soru çöz

Ateşi yükselen üç yaşındaki Nehir nöbet geçirmeye başlar. Öğretmen giysilerini çıkarır, çevresindeki sandalyeleri uzaklaştırır, 112'yi aratır; ardından ateşi hızla düşsün diye üzerine musluktan soğuk su döker. Öğretmenin göz ardı ettiği uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Ateşe bağlı nöbette çocuk oda sıcaklığındaki su ve temiz havluyla serinletilir; soğuk su dökülmez. A, B ve D öğretmenin zaten uyguladığı doğru adımlardır: sandalyeleri uzaklaştırması güvenliği, 112'yi aratması çağrıyı, giysileri çıkarması serinletmenin ilk adımını karşılar.

✎Boşluk doldurma zehirlenme ve kırık

Çamaşır suyu içen çocuk ; danışmak için Ulusal Zehir Danışma Merkezinin numarası aranabilir. Kolunda kırık şüphesi olan çocukta tespit, kırığın üstündeki ve altındaki içine alacak biçimde yapılır.

kusturulmaz · 114 · eklemleri · 112'ye götürülür · kasları

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Gelişimle ilgili bir kavramın özellikleri:
• Kalıtımla belirlenmiş bir zaman çizelgesine göre gerçekleşir.
• Organların ve sinir sisteminin bir işlevi yerine getirmeye hazır hâle gelmesidir.
• Erken başlatılan alıştırmalarla belirgin biçimde hızlandırılamaz.
Bu özellikler aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

✓ D. Kalıtımın takvimine bağlı olması, işleve hazır olmayı anlatması ve alıştırmayla hızlanmaması olgunlaşmanın üç özelliğidir. A büyüme boy-kilo gibi nicel artıştır, işleve hazırlığı anlatmaz; B öğrenme yaşantıyla olur, alıştırmayla hızlanır; C kritik dönem bir yaşantının zorunlu olduğu zaman aralığıdır.Kaynak: Fiziksel ve bilişsel gelişim · Büyüme, olgunlaşma, beyin

?Soru 2

Dört yaşındaki Arda konuşurken sözcüklerin ilk hecesini tekrarlıyor. Öğretmeni şunları yapıyor:
I. Arda konuşurken göz temasını sürdürüp sözünü bitirmesini bekliyor.
II. Arda takılınca cümlesini onun yerine tamamlıyor.
III. Kendisi Arda'yla yavaş ve rahat bir tempoda konuşuyor.
IV. Takıldığında “Dur, derin bir nefes al, yavaş söyle” diyor.
Öğretmenin davranışlarından hangileri uygundur?

✓ C. Sabırla bekleyip göz temasını sürdürmek (I) ve rahat bir konuşma modeli olmak (III) gelişimsel akıcısızlıkta önerilen tutumdur. A ve B cümleyi tamamlamayı (II) içerir, bu konuşma hakkını elinden alır; D ve B'deki IV, nefes ve hız öğüdüyle dikkati takılmaya çeker.Kaynak: Çocuk ruh sağlığı · Alışkanlıklar, alt ıslatma, kekemelik

?Soru 3

Beş yaşındaki Yusuf, resim yaparken öğretmenine evde canının yandığını söylemeye başlar. Öğretmenin aşağıdaki davranışlarından hangisi uygun değildir?

✓ D. Öğretmen çocuğu korumak için bildirmek zorundadır; tutamayacağı söz güveni sonradan yıkar. A önerilen tutumdur; B sözleri aynen kaydetmek gerekir; C bildirim yasal ve mesleki yükümlülüktür.Kaynak: Çocuk ruh sağlığı · İhmal ve istismar belirtileri

?Soru 4

Ocak ayında 60–72 ay grubunun öğretmeni, Nil'in durumunu rehber öğretmenle paylaşır. Nil okula başlayalı dört ay olmuştur. Sabahları annesinden ağlamadan ayrılır, kapıda el sallar. Sınıfta öğretmeniyle de arkadaşlarıyla da hiç konuşmaz; halkada sözü gelince başını sallar, istediğini parmağıyla gösterir, sanat merkezinde uzun uzun resim yapar; bahçede de arkadaşlarının yanında sessizce oynar. Annesi, Nil'in evde kardeşiyle durmadan konuştuğunu, akşamları şarkı söylediğini, bayramda kuzenleriyle de rahatça sohbet ettiğini anlatır. Aile daha önce dil ve işitme değerlendirmesi yaptırmış, bir sorun bulunmamıştır. Nil'in durumu aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

✓ D. Evde ve tanıdık kişilerle rahatça konuşan Nil'in okulda aylardır hiç konuşmaması, sözsüz katılımı ve dil-işitme sorununun bulunmaması seçici konuşmazlığın çekirdeğidir. A Nil annesinden ağlamadan ayrılıyor, ayrılık sıkıntısı yok; B dil gerilemesi evde de görülürdü; C özgül korku tek bir nesne ya da duruma yöneliktir.Kaynak: Çocuk ruh sağlığı · Korkular, kaygı, uyku sorunları

?Soru 5

Yeni doğanın duyusal gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ A. Görme yeni doğanın en az gelişmiş duyusudur; netlik yaklaşık 20–30 cm ile sınırlıdır, en gelişmiş duyu dokunmadır. B doğrudur, işitme doğumda iyidir; C doğrudur, tercih tatlıdır; D doğrudur, dokunma en güçlü duyudur.Kaynak: Fiziksel ve bilişsel gelişim · Refleksler ve duyusal gelişim

?Soru 6

Öğretmen, montunu giymekte zorlanan dört yaşındaki Ela'ya montu giydirip fermuarı neredeyse sonuna kadar çekiyor, yalnız son birkaç santimi Ela'nın çekmesini istiyor. Ela bunu başarınca birkaç gün sonra fermuarı yarısından itibaren ona bırakıyor. Öğretmenin kullandığı yöntem hangisidir?

✓ A. Öğretmen işin son adımını çocuğa bırakıyor ve çocuğun payını sondan geriye doğru büyütüyor; bu geriye zincirlemedir. B ileriye zincirlemede çocuk ilk adımdan başlar; C ertelenmiş taklit görülen davranışı sonradan yinelemektir; D aşırı genelleme bir dil gelişimi kavramıdır.Kaynak: Dil ve sosyal-duygusal gelişim · Öz bakım: yeme, giyinme, tuvalet

?Soru 7

Öğretmen, makasla çizgi boyunca kesmekte zorlanan Ayşe'yle ilk gün makası birlikte tutup keser; ikinci gün yalnız “Makasın ağzını çizgiye bak.” diye hatırlatır; üçüncü gün Ayşe'nin tek başına kesmesini izler. Öğretmenin bu uygulaması aşağıdakilerden hangisine örnektir?

✓ A. Öğretmen Ayşe'nin yardımla yapabildiği bir işte destek veriyor ve desteği gün gün azaltıp geri çekiyor; bu iskele kurmadır. B özel konuşma çocuğun kendi kendine konuşmasıdır; C dengeleme Piaget'nin şema dengesizliğini giderme sürecidir; D ertelenmiş taklit görülen davranışın sonradan yinelenmesidir.Kaynak: Fiziksel ve bilişsel gelişim · Vygotsky ve bilgi işleme

?Soru 8

Kasım ayında 60–72 ay grubunun öğretmeni Nur Hanım bir hafta boyunca kendi uygulamalarını not eder.
I. Pazartesi Ece “Yapraklar neden sararıyor?” diye sorar. Nur Hanım soruyu geçiştirmez; bahçeden yaprak toplayıp çocuklarla büyüteçle inceler, tahminlerini panoya yazar.
II. Çarşamba serbest oyunda Defne bloklardan bir market kurup arkadaşlarına satıcı ve müşteri rollerini dağıtır. Nur Hanım oyunu bölmez, kuralları çocukların koymasına izin verir; toparlanma zamanı gelince “Market kapanıyor.” diyerek oyunu sonlandırır.
III. Cuma çocuklar ertesi haftanın etkinliği için öneri getirir. Nur Hanım “Tartışırsak zaman kaybederiz, ne yapacağımızı ben seçtim.” der ve hazırladığı boyama sayfalarını dağıtır.
Erikson'a göre Nur Hanım'ın bu uygulamalarından hangileri girişimcilik duygusunun gelişimini destekler?

✓ C. Ece'nin sorusunu birlikte araştırmak (I) ve Defne'nin kurduğu oyunu bölmeden kurallarını çocuklara bırakmak (II) çocuğun başlattığı işi destekler; bu girişimciliği besler. A ve B eksiktir, iki uygulama da girişimi destekler; D III'ü içerir, oysa önerileri zaman kaybı sayıp etkinliği tek başına seçmek girişimi bastırır, suçluluk duygusuna yol açar.Kaynak: Dil ve sosyal-duygusal gelişim · Erikson'un ilk üç evresi

?Soru 9

Kedisi ölen dört yaşındaki Kuzey, öğretmenine “Pamuk'u bahçeye gömdük ama orada üşüyor, ona battaniye götürelim” der. Kuzey'in bu sözü ölüm kavramının hangi bileşenini henüz kazanmadığını gösterir?

✓ B. Ölen bir canlının üşüyebileceğini düşünmek, ölümle bedenin bütün işlevlerinin durduğunu henüz kavramadığını gösterir. A evrensellik herkesin öleceğini bilmektir, sözde bu yok; C nedensellik ölümün nedenine ilişkindir; D benmerkezcilik bir düşünce özelliğidir, ölüm kavramının bileşeni değil.Kaynak: Çocuk ruh sağlığı · Travma, yas ve ölümü anlama

?Soru 10

Beş yaşındaki Ali, büyüyünce baba olacağını, anne olamayacağını söylemektedir. Ancak öğretmen kukla oyununda ona uzun saçlı bir peruk takınca “Şimdi kız oldum!” diye sevinmektedir. Ali'nin cinsiyet anlayışı hangi basamaktadır?

✓ D. Ali cinsiyetinin zamanla değişmeyeceğini biliyor (durağanlık) ama görünüş değişince değişeceğini sanıyor; sabitlik henüz yok. A Ali erkek olduğunu biliyor, kimlik var; B peruğu takınca kız olduğunu sanması sabitliğin olmadığını gösterir; C vakada bir role ya da etkinliğe dair kalıp yargı yok.Kaynak: Dil ve sosyal-duygusal gelişim · Benlik, toplumsal cinsiyet, akranlar, oyun
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Okul Öncesi ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →