Oyun ve drama: oyun kuramları, oyun türleri ve okul öncesinde drama

Oyunun neden çocuğun işi olduğunu, oyun kuramlarını ve türlerini, öğretmenin oyuna katılma biçimlerini ve okul öncesinde dramayı öğren.

7 durakÖABT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · OYUN

Oyun nedir? Çocuğun işi sayılan uğraşın beş özelliği

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesinde günlük akış nasıldır? Güne başlama zamanı, öğrenme merkezlerinde oyun, rutinler ve günü değerlendirme nedir?Bağlantılı konudan (Okul öncesi eğitim programı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gün güne başlama zamanıyla açılır (selamlaşma, yoklama, sohbet, merkez seçimi), öğrenme merkezlerinde oyunla sürer, beslenme-toplanma-temizlik rutinleri ve planlı etkinliklerle ilerler, açık havada oyunu içerir ve günü değerlendirmeyle kapanır. Etkinlikler bireysel, küçük grup, büyük grup ya da bütünleştirilmiş uygulanır; etkinlikleri art arda dizmek onları bütünleştirmek değildir.

Günlük akış, rutinler, etkinlik biçimleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Oyun nedir, özellikleri nelerdir? Okul öncesinde oyun neden temel öğrenme yoludur?

Kısa cevap: Oyun, çocuğun kendi isteğiyle girdiği, içten güdülendiği, sonucundan çok sürecinden keyif aldığı ve çoğu zaman “-mış gibi” yaptığı etkin bir uğraştır. Kuralları oynayanlar koyar, anlaşırsa değiştirir. Maarif Modeli okul öncesi programı oyunu ayrı bir etkinlik türü değil, bütün becerilerin kazandırıldığı temel öğrenme yöntemi sayar.

Bu konunun sonunda: oyunun beş özelliğini sayabilir, “oyun” denen bir etkinlikte hangi özelliğin zedelendiğini vakadan bulabilirsin.

Bahçede iki karton kutu ve bir halat var. On dakika sonra kutular gemi, halat çapa, Zeynep de kaptan olmuş; kimse ona “Hadi oyna” dememiş.

Kuramcılar tek tanımda birleşmez ama şu özelliklerde buluşur.

Oyunu oyun yapan özellikler

  • İçten güdülenme: ödül, yıldız ya da yetişkin onayı için değil, oynamanın kendisi için oynanır.
  • Gönüllülük ve seçim: çocuk oyuna kendisi girer, kendisi çıkar; zorla katılınan etkinlik oyun niteliğini yitirir.
  • Sürecin önceliği: ortaya ne çıktığından çok, yaparken yaşanan önemlidir; kule yıkılınca oyun bitmez, yeniden başlar.
  • Gerçek dışılık: kutu gemi, çocuk kaptan olur; çocuk bunun gerçek olmadığını bilir ve bu bilgiyle oynar.
  • Etkin katılım ve esnek kural: çocuk bedeniyle ve zihniyle içindedir; kuralları oynayanlar koyar.

Hollandalı tarihçi Johan Huizinga, Homo Ludens (Oynayan İnsan) adlı kitabında oyunu kültürden daha eski ve kültürü besleyen bir etkinlik olarak ele aldı. Ona göre oyun gündelik hayattan ayrılan, kendi zamanı ve alanı olan özgür bir uğraştır.

Programda oyun

Okul öncesi eğitim programı sayfasında gördüğümüz günlük akışta oyun en uzun dilimdi; ama Maarif Modeli programı oyunu yalnız bir zaman dilimi değil, her adımın yöntemi sayar. Programın oyun yelpazesi çocuğun başlattığı doğal (çocuk yönelimli) oyundan, öğretmenin eşlik ettiği rehberli oyuna ve amacı öğretmence belirlenen yapılandırılmış oyuna uzanır.

Oyun mu, oyun görünümlü görev mi?
ÖlçütOyunOyun görünümlü görev
BaşlatanÇocuk ya da çocukla birlikte öğretmenYalnız öğretmen
Katılımİsteğe bağlıZorunlu
OdakSüreç, keşif, denemeTek doğru ürün
GüdüOynamanın kendisiYıldız, övgü, yarışmada birincilik
Akılda kalsın: Bir etkinliği dört soruyla sına: Kendisi mi seçti? Kendisi için mi yapıyor? Süreç mi önemli? “Mış gibi” var mı? Cevaplar “hayır”a döndükçe etkinlik oyundan uzaklaşır.
Sınavda

Nasıl sorulurBir etkinlik betimlenir, oyunun hangi özelliğinin zedelendiği sorulur; ya da oyunu kültürün kaynağı sayan düşünür ve kitabı sorulur.

TuzakÖğretmenin “oyun” dediği her etkinliği oyun saymaktır: katılımı zorunlu, ödüllü ve tek doğru ürünü olan bir etkinlik içten güdülenme ve gönüllülük özelliğini taşımaz.

?Soru çöz

Öğretmen “Renk oyunu oynayacağız” diyerek her çocuğa aynı boyama sayfasını dağıtır. Herkesin katılmasını ister ve sayfayı en düzgün boyayan çocuğa yıldız verir. Bu etkinlikte öğretmenin en çok göz ardı ettiği oyun özelliği hangisidir?

✓ D. Katılım zorunlu tutulmuş, en düzgün boyayana yıldız konmuş: gönüllülük ve içten güdülenme ortadan kalkmış. A öğrenme çıktısıyla ilişkilendirmek oyunu bozmaz, program bunu bekler; B her çocuğa sayfa verildiği için materyal yeterlidir; C çocuklar boyarken etkindir, sorun etkinliğin kimin isteğiyle ve ne için yapıldığıdır.

✎Boşluk doldurma oyunun özü

“Oynayan İnsan” anlamına gelen kitabında oyunu kültürden eski sayan Hollandalı tarihçi 'dır. Ödül ya da onay için değil, oynamanın kendisi için oynanması oyunun güdülenmeyle yapılmasıdır. Programa göre çocuğun kendi başlattığı oyun oyundur.

Huizinga · içten · doğal · Groos · dıştan · yapılandırılmış
KURAM · OYUN

Oyun kuramları: çocuk neden oynar?

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVygotsky'nin yakınsal gelişim alanı ve iskele kurma nedir? Okul öncesinde özel konuşma, dikkat ve bellek nasıl gelişir?Bağlantılı konudan (Fiziksel ve bilişsel gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Vygotsky'ye göre düşünce sosyal etkileşim ve dil içinde gelişir. Yakınsal gelişim alanı, çocuğun tek başına yapabildiği ile yetişkin ya da yetkin bir akranın desteğiyle yapabildiği arasındaki alandır. Bu alanda verilen ve çocuk ustalaştıkça azaltılan desteğe iskele kurma denir. Çocuğun kendi kendine konuşması (özel konuşma) davranışını yönlendiren bir araçtır.

Vygotsky ve bilgi işleme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Oyun kuramları nelerdir? Fazla enerji, dinlenme, yineleme ve ön alıştırma kuramları ile çağdaş oyun kuramları neyi savunur?

Kısa cevap: Klasik kuramlar oyunu enerjiyle ya da evrimle açıklar: fazla enerji (Spencer), dinlenme (Lazarus), yineleme (Hall), ön alıştırma (Groos). Çağdaş kuramlar oyunun çocukta ne işe yaradığına bakar: psikanalitik kuramda duyguları işlemek (Freud, Erikson), bilişsel kuramlarda düşünmeyi geliştirmek (Piaget, Vygotsky), uyarılma kuramında en uygun uyarım düzeyini aramak.

Bu konunun sonunda: dört klasik kuramı kuramcısıyla eşleyebilir, bir oyun sahnesini psikanalitik, bilişsel ya da sosyokültürel açıklamaya bağlayabilirsin.

Aşı olan Defne ertesi gün bütün bebeklerini sıraya diziyor ve hepsine iğne yapıyor: “Hiç acımayacak, cesur ol!”

19. yüzyılın açıklamalarına klasik, oyunun çocukta ne işe yaradığını soran 20. yüzyıl açıklamalarına çağdaş kuramlar denir. Klasikleri iki eksende düşünmek ezberi kolaylaştırır.

Dikey eksen enerji, yatay eksen zaman.Görsel: Sınav Defteri

Groos'un örneği yumağa saldıran yavru kedidir: ileride gerekecek av becerisi oyunda önceden çalışılır.

Çağdaş kuramlar

Çağdaş oyun kuramları: oyun ne işe yarar?
KuramKuramcıOyunun işleviSınıftaki ipucu
PsikanalitikFreud, EriksonKaygıyı azaltmak; yaşanan zor durumu oyunda kurup ona hâkim olmakAşı olan çocuğun bebeğine aşı yapması
BilişselPiagetÖğrendiğini pekiştirmek; oyunda özümleme ağır basarYeni öğrendiği saymayı her şeyde oynaması
SosyokültürelVygotskyYakınsal gelişim alanı yaratmak, öz düzenleme“Nöbetçi asker” olan çocuğun uzun süre kıpırdamadan durması
UyarılmaBerlyne, EllisEn uygun uyarım düzeyini aramakSıkılan çocuğun oyunu kendiliğinden zorlaştırması

Fiziksel ve bilişsel gelişim sayfasında Vygotsky'nin yakınsal gelişim alanını gördük. Ona göre oyunda çocuk yaşının bir adım ötesinde davranır: hayali bir durum kurar ve o durumun gizli kurallarına uyar. Bir dakika duramayan çocuk nöbetçi rolündeyken kıpırdamaz; rolün kuralı bunu ister.

Ek bilgi: Erikson'a göre oyunun genişleyen alanı

Erikson oyunun alanını üç halkada betimler: çocuğun önce kendi bedeniyle oynadığı alan, sonra oyuncaklarla kurduğu küçük dünya, en sonunda başkalarıyla paylaşılan dünya. Kaynaklarda bu halkalar otokosmik, mikrosfer ve makrosfer adlarıyla geçer.

Akılda kalsın: Klasik dörtlü iki eksende: enerji fazla (Spencer) ↔ enerji tükenmiş (Lazarus); geçmiş (Hall) ↔ gelecek (Groos). Defne'nin aşı oyunu psikanalitik, kıpırdamayan nöbetçi Vygotsky'dir.
Sınavda

Nasıl sorulurBir oyun sahnesi ya da bir kuramcının görüşleri verilir; kuram ya da kuramcı sorulur.

TuzakYineleme ile ön alıştırmayı karıştırmaktır: geçmişin tekrarı (Hall) yineleme, geleceğe hazırlık (Groos) ön alıştırmadır. İkinci tuzak Piaget ile Vygotsky'yi karıştırmaktır: Piaget'de oyun gelişimi yansıtır ve pekiştirir, Vygotsky'de gelişimi öne çeker.

Sınavda işaretledinlenme kuramına “rahatlama”, ön alıştırmaya “hazırlık” kuramı diyen kaynaklar da vardır.

⇄Bilgi eşleştirme sahne ve kuram

?Soru çöz

Oyunla ilgili şu görüşleri savunan kuramcı hangisidir?
• Oyunda çocuk hayali bir durum kurar ve o durumun kurallarına uyar.
• Oyun, çocuğun yaşının ötesinde davrandığı bir yakınsal gelişim alanı yaratır.
• Oyun, dürtüyü erteleme ve öz düzenleme becerisini geliştirir.

✓ B. Hayali durum ile kural birlikteliği ve yakınsal gelişim alanı Vygotsky'nin oyun açıklamasıdır. A Piaget oyunu var olan bilişsel düzeyin yansıması ve pekiştirmesi sayar, gelişimi öne çektiğini söylemez; C Freud'da oyun kaygıyı azaltma ve istek doyumudur; D Groos oyunu yetişkin becerilerine ön alıştırma sayar.
GELİŞİM · SOSYAL OYUN

Parten'in sosyal oyun evreleri: yalnız oyundan işbirliğine

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesinde benlik ve toplumsal cinsiyet anlayışı nasıl gelişir? Akran ilişkileri, saldırganlık türleri ve oyun gelişimi nasıldır?Bağlantılı konudan (Dil ve sosyal-duygusal gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çocuk iki yaş dolayında aynada kendini tanır; okul öncesinde kendini somut özellikleriyle ve çoğunlukla olumlu tanımlar. Cinsiyet anlayışı üç basamakta gelişir: kimlik (yaklaşık 2–3), durağanlık (yaklaşık 4–5), sabitlik (yaklaşık 6–7). Akran ilişkilerinde paylaşma ve yardım artar; saldırganlık araçsaldan düşmancaya, fizikselden sözele kayar.

Benlik, toplumsal cinsiyet, akranlar, oyun

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Parten'in sosyal oyun evreleri nelerdir? Paralel oyun, ilişkisel oyun ve işbirlikli oyun arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Mildred Parten 1932'de okul öncesi çocukların oyuna sosyal katılımını altı basamakta betimledi: boş davranış, yalnız oyun, izleyici davranışı, paralel oyun, ilişkisel oyun ve işbirlikli oyun. Paralel oyunda çocuklar yan yana ama ayrı oynar; ilişkisel oyunda malzeme ve konuşma paylaşılır; işbirlikli oyunda ortak amaç ve rol bölüşümü vardır.

Bu konunun sonunda: Parten'in altı basamağını sıralayabilir, paralel, ilişkisel ve işbirlikli oyunu gözlem kesitinden ayırt edebilirsin.

Kum havuzunda dört çocuk: Ali tek başına tünel kazıyor, Ece kenarda onu izliyor, Mert ile Duru ise “Sen kaleyi yap, ben hendeği” diye işi bölüşmüş.

Dil ve sosyal-duygusal gelişim sayfasında oyunun yalnızdan birlikteye sosyalleştiğini gördük; Mildred Parten bu geçişi sınıf gözlemleriyle basamaklara ayırdı. Basamaklar oyunun konusuna değil, çocuğun akranlarıyla kurduğu ilişkiye bakar.

Altı basamak, artan sosyal katılım.Görsel: Sınav Defteri

Yaşlar yaklaşıktır: iki yaş dolayında yalnız ve paralel oyun ağır basar, üç-dört yaşta ilişkisel, dört-beş yaştan sonra işbirlikli oyun artar. Basamaklar geride bırakılmaz: beş yaşındaki çocuk da yapbozunu tek başına yapabilir; bu geri kalma değildir. Dikkat isteyen, katılmak isteyen çocuğun hep dışarıda kalmasıdır.

Üç “birlikte” oyunu ayırmak
Paralelİlişkiselİşbirlikli
MalzemeBenzer oyuncak, paylaşım yokAlıp verir, paylaşırOrtak amaca göre paylaşılır
KonuşmaYok ya da kendi kendineVarVar, plan yapar
Amaç ve rolHerkes kendi oyunundaOrtak amaç yokOrtak amaç, rol bölüşümü, çoğu zaman bir lider
Gözlem kesitini yukarıdan aşağı sına; ilk “evet” evreyi verir.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Paralel = yan yana ama ayrı; ilişkisel = paylaşım var, plan yok; işbirlikli = ortak amaç ve rol. “Sen kale yap, ben hendek” gibi iş bölümü varsa işbirlikli oyundur.
Sınavda

Nasıl sorulurKısa bir oyun gözlemi verilir, çocuğun hangi evrede olduğu sorulur.

Tuzakİlişkisel oyunu işbirlikli sanmaktır: aynı malzemeyle konuşarak oynamak işbirliği değildir, ortak amaç ve rol dağılımı gerekir. İkinci tuzak izleyici davranışını boş davranışla karıştırmaktır: izleyici belirli bir oyunu ilgiyle izler, boş davranıştaki çocuk hiçbir şeye odaklanmaz.

Sınavda işaretleilişkisel oyuna “birleştirici”, işbirlikliye “organize” oyun diyen kaynaklar vardır.

↕Sıralama Elif'in oyun yolculuğu

  1. Elif ile Can aynı hamur topunu paylaşıp konuşuyor, ama ikisi ayrı şeyler yapıyor
  2. Elif, bloklarla oynayanları uzaktan izliyor, “Ne yapıyorsunuz?” diyor ama katılmıyor
  3. Elif fırıncı, Can müşteri oluyor; birlikte bir pastane kuruyorlar
  4. Elif ile Can yan yana oturmuş, ikisi de kendi hamurunu yoğuruyor

?Soru çöz

Selin Öğretmen, 48–60 ay grubunda serbest oyun zamanında su masasını gözlemektedir. Kerem huniyle bir şişeyi doldururken Aslı plastik bir tekneyi yüzdürmeye çalışır. Aslı'nın kabı boşalınca Kerem ona sürahisini uzatır, Aslı da huniyi Kerem'e verir. Su taşınca ikisi birlikte gülüp “Bak, yine taştı!” der ve birbirlerine ne yaptıklarını anlatır. Bir süre sonra Deniz gelip “Hadi liman yapalım, sen kaptan ol” der; Aslı başını sallar ama teknesiyle oynamayı sürdürür, Kerem de şişesini doldurmaya devam eder. Parten'e göre Kerem ile Aslı'nın bu gözlemdeki oyunu hangi evreye örnektir?

✓ C. Sürahi ve huni alınıp veriliyor, çocuklar ne yaptıklarını birbirine anlatıyor; ama herkes kendi işini sürdürüyor: paylaşım var, ortak amaç ve rol yok. A paralel oyunda çocuklar yan yanadır ama malzeme alışverişi ve konuşma olmaz; B izleyici oyuna katılmaz, uzaktan bakar; D Deniz'in önerisi kabul edilip roller bölüşülseydi işbirlikli oyun olurdu.
GELİŞİM · OYUN TÜRLERİ

Oyun türleri: Piaget'nin üçlüsü, Smilansky'nin dördüncüsü

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPiaget'ye göre işlem öncesi dönemin özellikleri nelerdir? Benmerkezcilik, animizm, merkeziyetçilik ve korunum nedir?Bağlantılı konudan (Fiziksel ve bilişsel gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İşlem öncesi dönemde (yaklaşık 2–7 yaş) çocuk sembol kullanır: konuşur, resim yapar, sopayı ata çevirir. Düşüncesi henüz mantıksal işlemlere dayanmaz: benmerkezcidir, cansıza can verir (animizm), doğayı insan yapısı sanır (yapaycılık), tek boyuta odaklanır (merkeziyetçilik), işlemi tersine çeviremez ve korunumu kazanmamıştır.

İşlem öncesi dönem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Piaget ve Smilansky'ye göre oyun türleri nelerdir? Sembolik oyun ile sosyodramatik oyunun farkı nedir?

Kısa cevap: Piaget oyunu bilişsel gelişime göre üçe ayırdı: alıştırma (işlevsel) oyunu, sembolik oyun ve kurallı oyun. Sara Smilansky araya yapı-inşa oyununu ekledi: işlevsel, yapı-inşa, dramatik ve kurallı oyun. Dramatik oyun, iki ya da daha çok çocuğun rolleri paylaşıp konuşarak bir senaryo sürdürdüğü biçimde sosyodramatik oyuna dönüşür.

Bu konunun sonunda: işlevsel, yapı-inşa, dramatik ve kurallı oyunu sahneden tanıyabilir, Smilansky'nin sosyodramatik oyun öğelerini sayabilirsin.

Bir yaşındaki Arda kutunun kapağını açıp kapatıyor. Dört yaşındaki ablası aynı kutuyu otobüs yapıp yolcu topluyor. Altı yaşındaki ağabeyi kutuyu kale yapmış: “Topu üç kez kaçıran ebe olur.”

Parten sosyal yana, Piaget düşünceye bakar. Fiziksel ve bilişsel gelişim sayfasında gördüğümüz sembolik işlev oyunda da görünür: çocuk bir nesneyi başka bir nesnenin yerine koyduğu anda sembolik oyun başlar.

Oyun türleri ve ağır bastıkları dönem
TürNe yapılır?Ağır bastığı dönemÖrnek
İşlevsel (alıştırma)Bir hareketi ya da sesi zevk için tekrarlarDuyusal-motor dönem (0–2)Kaşığı tekrar tekrar düşürmek
Yapı-inşaMalzemeyle bir ürün kurarOkul öncesi boyunca artarBloklardan köprü
Sembolik / dramatikNesneye ve kendine başka anlam verir, “-mış gibi” yaparİşlem öncesi dönem (2–7)Muz telefon, çocuk doktor olur
KurallıÖnceden kabul edilen kurallara uyar; kazanan ve kaybeden vardırBasit biçimi 5–6 yaşta, asıl olarak okul çağındaSaklambaç, yakalamaca

Piaget yapı oyununu oyunla amaçlı çalışma arasında görmüştü; Smilansky onu bağımsız tür yaptı. Okul öncesinde en çok gözlenen tür dramatik oyundur.

Sosyodramatik oyun

Bebeğini uyutan çocuk dramatik oyunu tek başına oynar; iki ya da daha çok çocuk rolleri paylaşıp senaryoyu konuşarak sürdürürse sosyodramatik oyun olur. Smilansky sosyodramatik oyunda altı öğe arar: taklitle rol üstlenme, nesneyle “-mış gibi” yapma, eylem ve durumla “-mış gibi” yapma (“Hadi gece oldu, uyuyoruz”), oyunu sürdürme, etkileşim ve sözel iletişim.

Akılda kalsın: Aynı kutu, dört oyun: açıp kapamak işlevsel, kale kurmak yapı-inşa, otobüs yapmak dramatik, “üç kez kaçıran ebe” kurallı. Ortak senaryo ve rol paylaşımı varsa dramatik oyun sosyodramatik olur.
Sınavda

Nasıl sorulurBir oyun sahnesi verilir; oyunun türü ya da Smilansky'nin hangi öğesinin eksik olduğu sorulur.

TuzakYapı-inşa oyununu işlevsel oyunla karıştırmaktır: amaçsız tekrar işlevsel, bir ürün kurmak yapı-inşadır. İkinci tuzak, içinde kural geçen her oyunu kurallı saymaktır: evcilikte “Anneler bağırmaz” demek rolün kuralıdır, oyun yine dramatiktir.

Sınavda işaretleişlevsel oyuna “alıştırma” ya da “fonksiyonel”, dramatik oyuna “sembolik” oyun diyen kaynaklar vardır.

✎Boşluk doldurma sahnedeki oyun türünü adlandır

İki yaşındaki Efe kumu kovaya doldurup döküyor, yeniden dolduruyor: oyun. Melis yapı parçalarıyla arabalarına garaj kuruyor: oyunu. Ozan tahta bloğu kulağına götürüp “Alo, anneanne?” diyor: oyun. Bahçedeki “Kırmızı ışık, yeşil ışık”ta hareket eden ebe oluyor: oyun.

işlevsel · yapı-inşa · dramatik · kurallı · sosyodramatik · paralel

?Soru çöz

Evcilik merkezinde Deniz ile Arda pazar alışverişi oynamaktadır.
I. Çocukların satıcı ve müşteri rollerini üstlenmesi
II. Ağaç yapraklarını para yerine kullanmaları
III. Önceden belirlenen kurallara göre puan toplayıp kazananı seçmeleri
Bunlardan hangileri Smilansky'ye göre sosyodramatik oyunun öğelerindendir?

✓ A. Taklitle rol üstlenme (I) ve nesneyle “-mış gibi” yapma (II) Smilansky'nin öğelerindendir. B eksiktir, yaprağı para yapmak da bir öğedir; C ve D III'ü içerir, oysa puan toplama ve kazanan seçme kurallı oyunun özelliğidir, sosyodramatik oyunun değil.
YÖNTEM · OYUNDA ÖĞRETMEN

Oyunda öğretmen: gözlemciden oyun liderine dört destek rolü

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesinde öğrenme merkezleri nelerdir? Sınıfta öğrenme merkezleri nasıl düzenlenir?Bağlantılı konudan (Okul öncesi eğitim programı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Öğrenme merkezleri sınıfta ve açık havada sınırları belirlenmiş, materyalle donatılmış oyun-öğrenme alanlarıdır. Programda yaygın merkezler blok, kitap, erken okuryazarlık, müzik, sanat, fen, matematik, dramatik oyun ve açık hava merkezleridir. Hareketli merkezler bir arada, sessiz merkezler ayrı yerleştirilir; materyal açık raflarda durur, merkez sembolle tanıtılır, çocuk sayısı sınırlanır.

Öğrenme merkezleri ve okul dışı öğrenme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Öğretmenin oyundaki rolleri nelerdir? Okul öncesinde öğretmen oyuna nasıl katılmalı, oyun ortamı nasıl düzenlenmeli?

Kısa cevap: Öğretmen oyuna katılırken denetimi çocukta bırakır. Destekleyici roller dörttür: gözlemci, sahne yöneticisi (materyal, yer ve zaman sağlar), birlikte oynayan ve oyun lideri (yeni fikir, senaryo önerir). İki uç olumsuzdur: oyunla hiç ilgilenmemek ve oyunu yönetip derse çevirmek. Ortam açık uçlu, güvenli materyal ve yeterli zamanla hazırlanır.

Bu konunun sonunda: öğretmenin oyundaki rolünü davranışından adlandırabilir, oyunu derse çeviren müdahaleyi fark edebilirsin.

Market oyunu beşinci dakikada dağılmak üzere: kasada kimse yok, sepetler boş. Öğretmen elinde bir alışveriş listesiyle kapıda beliriyor: “Merhaba, domates kaldı mı?”

Maarif Modeli okul öncesi programı öğretmeni oyun ortamının ve oyun zamanının tasarımcısı sayar: ortamı hazırlar, gerektiğinde açık uçlu bir soru sorar, yeni bir materyal ekler, oyuna kısa süre girip çıkar, bir rolü canlandırarak model olur. Ölçü her zaman aynıdır: oyunun doğal akışını ve çocuğun özerkliğini bozmamak.

Roller bir yelpazedir; iki uç oyunun sahipliğini bozar.Görsel: Sınav Defteri

Smilansky öğretmen müdahalesini ikiye ayırır. Dışarıdan müdahalede öğretmen oyunun dışında kalıp öneride bulunur: “Hastanın ateşi çok yüksek galiba, ne yapabilirsin?” İçeriden müdahalede bir rol alıp oyuna girer; girişteki müşteri öğretmen budur. İki durumda da amaç oyunu canlandırıp geri çekilmektir.

Oyun ortamı ve materyal

  • Zaman: uzun ve kesintisiz oyun süresi; sık bölünen oyun sosyodramatik düzeye çıkamaz.
  • Materyal: çeşitli, erişilebilir, güvenli ve açık uçlu (blok, kumaş, kutu, kukla, doğal ve artık malzeme); tek işlevli oyuncak hayal gücünü daraltır.
  • Mekân: öğrenme merkezleri ve açık hava; ağaç kütüğünde denge, tırmanma gibi kontrollü risk içeren oyunlar da yer alır.
  • Çatışma: öğretmen önce çocukların kendi çözümünü bekler, gerekirse ara bulucu olur.
Akılda kalsın: Öğretmen oyunda yan karakterdir: sahneyi kurar, gerekirse rol alır, oyun canlanınca sahneden iner. Oyunu durdurup “Kaç domates var, say bakalım” diyen öğretmen oyunu derse çevirmiştir.
Sınavda

Nasıl sorulurÖğretmenin oyundaki bir davranışı verilir; üstlendiği rol ya da göz ardı ettiği ilke sorulur.

TuzakOyun liderini yönetici öğretmenle karıştırmaktır: oyun lideri öneri getirir ama kararı çocuklara bırakır, yönetici oyunu kendi amacına göre durdurur ve yönlendirir.

Sınavda işaretlegözlemciye “izleyici”, birlikte oynayana “oyun arkadaşı” diyen kaynaklar da vardır.

?Soru çöz

Dramatik oyun merkezinde hastane oynayan çocukların yanına giden öğretmen, her çocuğa hangi rolü alacağını söyler. Oyunu sık sık durdurup “Şimdi şırıngaları sayalım, kaç tane?” diye sorar. Bu öğretmenin göz ardı ettiği ilke hangisidir?

✓ D. Rolleri kendisi dağıtıp oyunu sayma çalışmasına çeviren öğretmen yönetici uca kaymış, oyunun sahipliğini çocuklardan almıştır. A materyalin türüne dair bilgi verilmiyor; B vakada çocuklar arasında bir çatışma yok; C merkezin sınıftaki yeri anlatılmıyor.

✎Boşluk doldurma vakadaki öğretmen rolünü adlandır

Öğretmen market merkezine kasa, sepet ve boş kutular koyup çocukları oyunla baş başa bırakıyor: rolü. Hastane oyununda Ayşe “Sen hasta ol” deyince öğretmen yatağa uzanıp kendisine verilen rolü oynuyor: rolü. Dağılmak üzere olan oyuna “Ambulans geliyor, yaralıyı kim karşılayacak?” diye yeni bir olay katıp kenara çekiliyor: rolü.

sahne yöneticisi · birlikte oynayan · oyun lideri · gözlemci · yönetici
YÖNTEM · DRAMA

Okul öncesinde yaratıcı drama: ısınmadan değerlendirmeye

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaOkul öncesinde hikâye anlatma teknikleri nelerdir? Kitap merkezi nasıl düzenlenir?Bağlantılı konudan (Erken çocukluk dönemi edebiyatı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hikâye kitapla okunarak ya da kitapsız anlatılarak sunulur: resimli kartlar, kukla, flanel (keçe) pano, hikâye önlüğü, nesne kutusu, gölge oyunu ve canlandırma başlıca tekniklerdir. Öğretmen sesini ve hızını değiştirir, göz teması kurar, kitabı çocuklara dönük tutar. Kitap merkezi sessiz, aydınlık, kapakları görünecek biçimde düzenlenmiş, çeşitli türde kitaplar bulunan bir öğrenme merkezidir.

Hikâye anlatma ve kitap merkezi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Okul öncesinde drama nasıl uygulanır? Yaratıcı dramanın aşamaları ve teknikleri nelerdir?

Kısa cevap: Yaratıcı drama, bir liderin (öğretmenin) rehberliğinde grubun bir yaşantıyı, olayı ya da düşünceyi doğaçlama, rol oynama gibi tekniklerle canlandırdığı, ürün değil süreç odaklı bir etkinliktir. Üç aşaması vardır: hazırlık-ısınma, canlandırma, değerlendirme. Okul öncesinde pandomim, rol oynama, doğaçlama, donmuş imge ve kukla en sık kullanılan tekniklerdir.

Bu konunun sonunda: drama oturumunun üç aşamasını sıralayabilir, rol oynamayı doğaçlamadan ve pandomimden ayırt edebilirsin.

Halıya oturan çocuklara öğretmen fısıldıyor: “Şimdi hepimiz birer tohumuz; toprağın altındayız, çok karanlık…” Birkaç dakika sonra sınıf rüzgârda sallanan bir ayçiçeği tarlası.

Erken çocukluk dönemi edebiyatı sayfasında hikâye anlatırken çocukların canlandırmaya katılmasını gördük. Drama bunu amacı, lideri ve sırası olan planlı bir oturuma dönüştürür. Türkiye'de alanın yerleşik adı yaratıcı dramadır.

Üç aşama

  • Hazırlık-ısınma: bedeni, sesi ve grubu hazırlar; yürüme, ayna, güven ve tanışma oyunları. Okul öncesinde kısa ve hareketlidir.
  • Canlandırma: asıl bölüm; grup bir durumu doğaçlama, rol oynama, pandomim ya da kuklayla yaşar. Öğretmen gerektiğinde bir role girer.
  • Değerlendirme: çocuklar ne yaptıklarını ve ne hissettiklerini konuşur, resimle ya da hareketle anlatır. “Kim iyi oynadı?” diye not vermek değildir.
Okul öncesinde drama teknikleri
TeknikNe yapılır?Sınıfta örnek
PandomimSöz kullanmadan beden ve yüz ifadesiyle anlatmakSessizce bir balığı tutup elinden kaçırmak
Rol oynamaÖnceden belirlenmiş bir durumda bir kişiye bürünmekOyuncağı kırılan çocuk ile kıran arkadaşı
DoğaçlamaYalnız başlangıcı verilen durumu o anda kurgulamak“Yağmur başladı ve şemsiyemiz yok!”
Donmuş imgeGrubun bir anı heykel gibi kıpırdamadan göstermesiDoğum günü pastasının üflendiği an
Öğretmenin rolde olmasıÖğretmenin bir role girip süreci içeriden yönlendirmesiTacını kaybetmiş bir kral olarak yardım istemek

Rol oynamada durum ve roller önceden bellidir, çocuk “başkasının yerine” geçer. Doğaçlamada yalnız bir başlangıç verilir; ne söyleneceği, olayın nasıl gelişeceği o anda kurulur. Bir masalın baştan sona olduğu gibi canlandırılmasına ise dramatizasyon denir.

Akılda kalsın: Drama oturumu bir nefes gibidir: ısın (içine çek), canlandır (tut), değerlendir (bırak). Söz yoksa pandomim; durum ve roller hazırsa rol oynama; olay anında kuruluyorsa doğaçlama.
Sınavda

Nasıl sorulurBir drama oturumundan bir kesit verilir; aşaması ya da kullanılan teknik sorulur.

TuzakDeğerlendirmeyi öğretmenin oyunculuğu puanladığı an sanmaktır; bu aşamada çocuklar duygu ve düşüncelerini paylaşır. İkinci tuzak rol oynama ile doğaçlamayı karıştırmaktır: önceden belirlenmiş durum ve roller rol oynamadır.

Sınavda işaretleısınmaya “hazırlık”, canlandırmaya “uygulama” diyen kaynaklar vardır; sıra aynıdır.

↕Sıralama bir drama oturumu

  1. Halkada “Ayı yavrusu kaybolunca ne hissetti?” diye konuşulur
  2. Öğretmen kayıp ayı yavrusu rolüne girer, çocuklar ona yolunu bulması için yardım eder
  3. Çocuklar müzik eşliğinde sınıfta farklı hızlarda yürür, müzik durunca donar
  4. Gruplar yavrunun ailesine kavuştuğu anı donmuş imgeyle gösterir

?Soru çöz

Bir öğretmenin drama oturumundaki uygulamaları:
I. Isınmada çocuklardan aynaya bakar gibi eşlerinin hareketlerini taklit etmelerini ister.
II. Canlandırmada “Pazarda kaybolan çocuk” durumunu verir; ne söyleneceğini çocuklara bırakır.
III. Değerlendirmede en iyi rol yapan çocuğu seçip sınıfa alkışlatır.
Bu uygulamalardan hangileri yaratıcı dramanın ilkeleriyle örtüşür?

✓ B. Ayna çalışması tipik bir ısınmadır (I); başlangıcı verip sözü çocuklara bırakmak doğaçlamadır (II). III dramanın süreç odaklı yapısına aykırıdır: değerlendirmede en iyi oyuncu seçilmez, duygu ve düşünce paylaşılır. A I'i dışarıda bırakır; C ve D III'ü içerir.
KAVRAM · DRAMA

Dramatik oyun, yaratıcı drama ve tiyatro: üç akraba, üç fark

Okul Öncesi ÖABT · Alan eğitimi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaErken çocuklukta duygusal gelişim nasıldır? Duygu düzenleme nedir? Thomas ve Chess'e göre mizaç türleri nelerdir?Bağlantılı konudan (Dil ve sosyal-duygusal gelişim). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Temel duygular ilk yılda belirir; utanç, gurur, suçluluk gibi öz bilinç duyguları iki yaş dolayında benlik farkındalığıyla gelir. Çocuk duygusunu önce yetişkinin yardımıyla, okul öncesinde giderek kendisi düzenler. Thomas ve Chess bebekleri mizaçlarına göre kolay, zor ve geç ısınan diye sınıfladı; önemli olan mizaç ile çevrenin uyumudur.

Duygular, duygu düzenleme, mizaç

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Dramatik oyun ile yaratıcı drama arasındaki fark nedir? Okul öncesinde kukla ve çocuk tiyatrosu nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Dramatik oyunu çocuk kendiliğinden başlatır ve yönetir; lider, plan ve izleyici yoktur. Yaratıcı dramada öğretmen bir amaç doğrultusunda süreci planlar ve yönetir, ama yine süreç önemlidir. Tiyatroda hazır metin, prova ve izleyici vardır; amaç bir gösteriyi sergilemektir. Kukla üçünde de kullanılabilen, çocuğa güvenli bir sözcü sağlayan araçtır.

Bu konunun sonunda: bir etkinliğin dramatik oyun mu, yaratıcı drama mı, tiyatro mu olduğunu söyleyebilir, kukla türlerini tanıyabilirsin.

Aynı hafta üç sahne: pazartesi çocuklar kendi kendilerine itfaiyecilik oynuyor, çarşamba öğretmen itfaiye konulu bir drama oturumu yönetiyor, cuma okulda bir itfaiye oyunu sahneleniyor ve veliler izliyor.

Üç sahnede de çocuklar birer itfaiyecidir; fark, sahneyi kimin kurduğunda, bir izleyici olup olmadığında ve neyin önemsendiğindedir. Sınav bu farkı genellikle bir öğretmen davranışıyla yoklar.

Dramatik oyun, yaratıcı drama ve tiyatro
Dramatik oyunYaratıcı dramaTiyatro
BaşlatanÇocuk, kendiliğindenÖğretmen (lider)Yönetmen ya da öğretmen
AmaçOyunun kendisiBir öğrenme amacı, yaşantıGösteri, sergileme
MetinYokYok; durum verilir, doğaçlanırHazır metin, ezber, prova
İzleyiciYokYok; grup hem oynar hem izlerVar
OdakSüreçSüreçÜrün

Okul öncesinde öncelik dramatik oyun ve dramadadır. Ezber metinli, uzun provalı gösteriler çocuğu süreçten koparır, çekingen çocuğu sahnede zorlar ve “en iyi oynayanı” öne çıkarır. Çocuk tiyatroyla daha çok izleyici olarak tanışır: kısa, etkileşimli, yaşına uygun bir çocuk oyunu ya da öğretmenin oynattığı bir kukla gösterisi.

Kukla

Kukla, çocuğun duygusunu bir “başkası”nın ağzından söylemesine izin verir; bu yüzden çekingen çocuk için güvenli bir sözcüdür, öğretmen için de kuralları ve duyguları konuşmanın yumuşak bir yoludur. Okul öncesinde en çok kullanılan türler:

  • El (eldiven) kuklası ve parmak kuklası: çocuğun kendi eliyle oynatabileceği en kolay türler; çorap ve eldivenden yapılabilir.
  • Çomak (sopa) kukla: kartondan bir figürün çubuğa tutturulmasıyla yapılır, sınıfta hızla üretilir.
  • Gölge kuklası: ışık ve perdeyle oynatılır; Karagöz bu geleneğin örneğidir.
  • İpli kukla (maryonet): yukarıdan iplerle oynatılır; okul öncesi çocuğu için oynatması zordur, daha çok izlenir.
Akılda kalsın: Kim yönetiyor? Çocuksa dramatik oyun; öğretmen bir amaçla yönetiyorsa drama; perde açılıp izleyici oturuyorsa tiyatro.
Sınavda

Nasıl sorulurBir etkinlik verilir; dramatik oyun mu drama mı olduğu ya da dramanın hangi özelliğinin bulunmadığı sorulur.

TuzakDramayı tiyatroyla karıştırmaktır: dramada izleyici, ezber metin ve prova yoktur. İkinci tuzak, kuklayı yalnız öğretmenin gösteri aracı sanmaktır; çocuğun elinde bir ifade aracıdır.

Hepsi bir arada: oyun ve drama
KonuÖzüSınavın ipucu
Oyunun özellikleriİçten güdü, gönüllülük, süreç, “mış gibi”, esnek kuralZorunlu ve ödüllü etkinlik oyun değildir
Oyun kuramlarıSpencer, Lazarus, Hall, Groos; Freud, Piaget, VygotskyGeçmiş = yineleme, gelecek = ön alıştırma
PartenBoş, yalnız, izleyici, paralel, ilişkisel, işbirlikliOrtak amaç ve rol varsa işbirlikli
Oyun türleriİşlevsel, yapı-inşa, dramatik, kurallı (Smilansky)Ürün kuruyorsa yapı-inşa, amaçsız tekrar işlevsel
Oyunda öğretmenGözlemci, sahne yöneticisi, birlikte oynayan, oyun lideriOyunu durdurup derse çeviren yöneticidir
Yaratıcı dramaIsınma → canlandırma → değerlendirmeDeğerlendirmede en iyi oyuncu seçilmez
Üç akrabaDramatik oyun, yaratıcı drama, tiyatro; kuklaİzleyici ve ezber metin yalnız tiyatroda
  • □ Bir etkinliğin oyun mu, oyun görünümlü görev mi olduğunu ayırt edebiliyorum.
  • □ Dört klasik ve dört çağdaş oyun kuramını kuramcısıyla eşleyebiliyorum.
  • □ Parten'in altı basamağını gözlemden tanıyabiliyorum.
  • □ Bir sahnedeki oyun türünü ve sosyodramatik oyunun eksik öğesini bulabiliyorum.
  • □ Öğretmenin oyundaki rolünü davranışından adlandırabiliyorum.
  • □ Drama oturumunun aşamalarını ve tekniklerini vakada tanıyabiliyorum.
  • □ Dramatik oyun, yaratıcı drama ve tiyatroyu üç ölçüte göre ayırt edebiliyorum.

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı dramanın özelliklerinden biri değildir?

✓ C. Hazır metin, ezber ve izleyici tiyatronun özelliğidir; dramada durum doğaçlanır, grup hem oynar hem izler. A dramada öğretmen lider olarak süreci planlar; B canlandırılan durumlar çocukların yaşantılarından gelir; D dramanın temel ilkesi süreçtir.

⇄Bilgi eşleştirme üç sahne ve kukla

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Nisan ayında 60–72 ay grubundaki Derya Öğretmen, yirmi çocukla halıda yarım ay biçiminde oturur ve “Renkli Çizmeler” hikâyesini okumaya başlar. Derya Öğretmen okumayı bir yerde durdurur, çocuklardan resimdeki kırmızı çizmeleri saymalarını ister; ardından önlerine koyduğu karton çizmeleri büyük ve küçük diye iki gruba ayırmalarını söyler. Hikâye yağmurun başladığı yere gelince çocuklar tef, marakas ve parmaklarıyla yağmur sesini canlandırır; öğretmen okumaya kaldığı yerden devam eder. Etkinlik boyunca bütün çocuklar aynı görev üzerinde çalışır ve hikâyenin dışına çıkılmaz. Derya Öğretmen'in bu etkinliğinin uygulama biçimi en doğru nasıl adlandırılır?

✓ C. Sayma ve gruplama (matematik) ile yağmur sesi (müzik) hikâyenin (Türkçe) içine yerleştirilmiş; “hikâyenin dışına çıkılmaz” ipucu tek kurguyu, yirmi çocuğun aynı görevde çalışması büyük grubu gösterir. A ayrı etkinlikleri peş peşe dizmektir, burada okuma durup aynı hikâyeye dönülüyor; B grubu çocuklar ilgisine göre seçmiş olmalıydı; D her çocuğun kendi hızında ayrı çalışmasıdır.Kaynak: Okul öncesi eğitim programı · Günlük akış, rutinler, etkinlik biçimleri

?Soru 2

Ayşe Öğretmen'in yıl içindeki çalışmaları:
I. Formla belirlediği “uyku düzeni” ihtiyacı üzerine velilere bir uzmanla oturum düzenler.
II. Bir annenin çocuklarla birlikte bahçeye fide dikmesini sağlar.
III. Babalara “öfke anında çocukla konuşma” atölyesi yapar.
Bu çalışmalardan hangileri aile eğitimine örnektir?

✓ B. I ve III'te ebeveyn bilgi ve beceri kazanan taraftır; ikisi de aile eğitimidir. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir, oysa sınıfta çocuklarla fide diken anne öğrenen değil katkı veren taraftır: bu aile katılımıdır.Kaynak: Anne-baba eğitimi ve aile katılımı · Aile eğitimi ve aile katılımı farkı

?Soru 3

Çocuk hakları haftasında öğretmen sınıfa “Haklarımız” afişi asmış, çocuklara sözleşmenin maddelerini okuyup tekrar ettirmiştir. Aynı hafta merkez seçimini kendisi yapmış, sınıf kurallarını hazır bir listeden panoya asmıştır. Bu öğretmenin en çok göz ardı ettiği ilke hangisidir?

✓ A. Merkez seçimi ve sınıf kuralları çocukların söz hakkı olan kararlar; öğretmen ikisini de kendisi yapmış, hak eğitimini ezbere indirmiştir. B güvenlik ve gelişim olanağıyla ilgilidir, vakada bir sorun yok; C bir çocuğun dışlanması yok; D yetişkinlere tanıtma vakanın konusu değildir.Kaynak: Çocuk hakları · Okul öncesinde çocuk hakları eğitimi

?Soru 4

Okul öncesi öğretmeni Murat Bey, 48–60 ay grubunda “ağaçlar” temalı bir hafta planlamıştır. Pazartesi çocuklarla bahçedeki çınarın yapraklarını incelemiştir. Cuma günü her çocuğa kapağını kendisinin süslediği bir “yaprak defteri” verir ve ailelere kısa bir not yazar: hafta sonu çocuklarıyla parkta yürümelerini, üç farklı yaprak toplayıp deftere yapıştırmalarını ve çocuğun her yaprak için söylediği bir cümleyi altına yazmalarını ister. Pazartesi sabahı çocuklar defterlerini halkada arkadaşlarına gösterir; öğretmen yaprakları sınıfın ağaç panosuna ekler. Murat Bey'in hafta sonu için ailelerden istediği çalışma Epstein'ın hangi katılım türüne örnektir?

✓ A. Sınıfta başlayan ağaç konusu görev defteriyle evde ve parkta sürüyor; bu evde öğrenmedir. B gönüllülükte aile okulda emek verir; C not yalnız görevi taşır, haberleşme değildir; D park bir kurum değildir.Kaynak: Anne-baba eğitimi ve aile katılımı · Epstein'ın altı katılım türü

?Soru 5

Hikâyedeki olayları sözle anlatmakta zorlanan Ela için öğretmen, hikâyeyi üç resim kartına böler; Ela'nın olayları kartları sıraya dizerek ve göstererek anlatmasını kabul eder. Ela zamanla kartlara bakmadan anlatmaya başlayınca kartları kaldırır. Öğretmenin uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. İşi küçük adımlara bölmek ve görsel ipucu vermek süreç, göstererek anlatmayı kabul etmek ürün boyutunda destektir; ustalaşınca kaldırılması desteğin geçici olduğunu gösterir. A ve C zenginleştirme beceriyi derinleştirir, burada beceri kolaylaştırılıyor; D grup oluşturmadır, vakada tek çocuk var.Kaynak: Okul öncesi eğitim programı · Aylık plan, günlük plan, farklılaştırma

?Soru 6

Bir öğretmen merkezleri resimli tabelalarla tanıtmış, materyalleri etiketli açık raflara yerleştirmiş, her merkezin girişine kaç çocuğun girebileceğini gösteren yaka kartları asmıştır. Ancak kitap merkezini blok ve müzik merkezlerinin arasına kurmuştur. Bu öğretmenin göz ardı ettiği ilke hangisidir?

✓ A. Odak isteyen kitap merkezi en sesli iki merkezin arasında kalmış; sessiz merkezler sakin bölgede olmalıydı. B etiketli açık raflarla karşılanmış; C resimli tabelalar merkezleri tanıtıyor; D yaka kartları kişi sınırını gösteriyor.Kaynak: Okul öncesi eğitim programı · Öğrenme merkezleri ve okul dışı öğrenme

?Soru 7

Anne-babası yeni boşanan Ege için öğretmen:
I. Sınıfta günlük akışı her zamanki gibi sabit tutar.
II. Okul etkinliklerini yalnız Ege'yi getiren anneye bildirir.
III. Ege'nin blokla kurduğu “iki ev” oyununa karışmadan eşlik eder.
IV. Durumu diğer velilere açıklayarak destek ister.
Bu davranışlardan hangileri uygundur?

✓ A. Sabit rutin güven verir (I); çocuk duygusunu oyunda işler, öğretmen eşlik eder (III). B ve C II'yi içerir, oysa mahkeme kararı yoksa iki ebeveyn de eşit bilgilendirilir; C ve D IV'ü içerir, oysa ailenin özel bilgisi gizli tutulur.Kaynak: Anne-baba eğitimi ve aile katılımı · Özel durumdaki aileler

?Soru 8

Bir ilkenin özellikleri:
– Mahkemeler, idari makamlar ve sosyal yardım kuruluşlarının çocuğu ilgilendiren bütün işlemlerinde geçerlidir.
– Çocuk hakkında karar verilirken öncelikli ölçüttür.
– Ana-babanın sorumluluğunu kullanırken de gözetmesi gereken ölçüttür.
Bu özellikler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin hangi temel ilkesine aittir?

✓ A. Çocuğu ilgilendiren her işlemde, mahkemeden ana-babaya kadar herkesin öncelikli ölçütü çocuğun yüksek yararıdır (madde 3 ve 18). B haklardan eşit yararlanmayı güvenceye alır; C hayatta kalma ve gelişmeyi korur; D çocuğun kendi görüşünü söyleme hakkıdır, karar ölçütü değildir.Kaynak: Çocuk hakları · Sözleşmenin dört temel ilkesi

?Soru 9

Ana sınıfına giden dört yaşındaki Kerem sık sık uykusuz ve aç geliyor. Öğretmen durumu okul yönetimine bildiriyor; yapılan sosyal incelemede annenin çocuğu sevdiği ama “Ne zaman yatırmalı, ne yedirmeli, ‘hayır’ deyince ne yapmalı, bilmiyorum.” dediği görülüyor. Çocuk hâkimi, Kerem'in evinde kalmasına ve bir uzmanın anneyle düzenli görüşüp uyku, beslenme ve sınır koyma konularında ona yol göstermesine karar veriyor. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na göre bu karar hangi koruyucu ve destekleyici tedbirdir?

✓ B. Kerem evinde kalıyor; desteğin hedefi annenin çocuk yetiştirme bilgisi. Çocuğun bakımından sorumlu kişiye yol göstermek, Kanunun 5. maddesine göre danışmanlık tedbiridir. A eğitim tedbiri çocuğun bir eğitim kurumuna ya da meslek kursuna devamıdır; “yol gösterme” sözü onu çağrıştırsa da ailenin eğitimini anlatmaz. C bakım tedbiri çocuğun aileden alınıp kuruma ya da koruyucu aileye verilmesidir, oysa Kerem evde kalıyor. D sağlık tedbiri tıbbi bakım ve tedavidir; Kerem'in uykusuzluğu ve açlığı hastalıktan değil annenin bilgisizliğinden geliyor.Kaynak: Çocuk hakları · Anayasa ve 5395 Çocuk Koruma Kanunu

?Soru 10

Bir okul öncesi öğretmeninin uygulamaları:
I. Kuralı bozan çocuğu bahçe saatinde sınıfta bekletir.
II. Sınıf kurallarını çocuklarla birlikte belirleyip resimlerle panoya asar.
III. Türkçe bilmeyen çocuğu, dili öğrenene kadar grup etkinliklerine almaz.
Bu uygulamalardan hangileri Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile çelişir?

✓ D. Oyunu ceza olarak kesmek oyun ve dinlenme hakkıyla (madde 31), dili nedeniyle çocuğu dışarıda bırakmak ayrımcılık yasağıyla (madde 2) çelişir. A III'ü atlar; B ve C II'yi içerir, oysa kuralları çocuklarla belirlemek katılım hakkının (madde 12) uygulamasıdır.Kaynak: Çocuk hakları · Hak grupları: yaşama, gelişme, korunma, katılım
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Okul Öncesi ÖABT soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler, sondaki karma tekrar ve tekrar listenle kendini dene.
Soru çöz →