Yazım ve noktalama: büyük harf, de-ki-mi, virgül, kesme işareti

Yazım ve noktalama sorusu LGS'de her yıl gelir ve kuralı bilene kolay puandır. Sık sorulan kuralları metin içinde, örnek cümlelerle görüyorsun.

4 durakLGS · 8. sınıf · yazım
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
YAZIM · BÜYÜK HARF

Büyük harf ve kesme işareti: özel adlar ve onlara gelen ekler

MEB 8. sınıf · Yazma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kesme işareti hangi eklerde kullanılır, kurum adlarında neden kullanılmaz?

Kısa cevap: Cümleler ve özel adlar büyük harfle başlar: kişi, ülke, şehir, dağ, kurum, kitap adları. Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Rize'ye, Elif'in. Kurum adlarına gelen ekler ise kesmesiz yazılır: Türk Dil Kurumuna.

Arkadaşına mesajda “rizeye vardık” yazarsan yine anlaşılırsın. Ama aynı yazım bir dilekçede, bir afişte ya da sınav kâğıdında yanlış sayılır.

Büyük harf nerede?

Her cümle büyük harfle başlar. Kişi, ülke ve şehir adları da büyük harfle yazılır. Dağ, göl ve ırmak adlarında türü bildiren sözcük de büyük başlar: Erciyes Dağı, Van Gölü. Kurum, kitap ve dergi adlarında her sözcüğün ilk harfi büyüktür.

Özel adlar ve ekleri
Sözcük türüDoğru yazım
Kişi adıElif'in, Atatürk'e
Şehir, ülkeRize'ye, Türkiye'den
Dağ, gölErciyes Dağı'na, Van Gölü'nde
Kurum adıTürk Dil Kurumuna (kesmesiz)
KısaltmaTDK'ye, km'den
Rakamla sayı2026'da, 3'üncü

Kesme işareti hangi eklerde?

Özel adlara gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır: Mardin'de, Ece'nin. Yapım eki alan sözcükte ise kesme kullanılmaz: Rizeli, İzmirli. “Türkçe” sözcüğü de yapım ekiyle türemiştir. Bu yüzden “Türkçeyi, Türkçenin” kesmesiz yazılır.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler de kesmeyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna, Millî Eğitim Bakanlığının. Kısaltmalar ve rakamla yazılan sayılar ise ek alırken kesmeyi korur. Ek, kısaltmanın okunuşuna uyar: TDK'ye (te-de-ke), NATO'ya.

Örnek cümleler

1. Kuzenim geçen yaz Rize'ye taşındı. 2. Ablam Türk Dil Kurumunun sitesinden bir sözcüğe baktı. 3. Bu dönem Türkçe'den yüksek not aldım.

  1. Özel ad mı? Rize bir şehir adıdır; “-ye” çekim eki kesmeyle doğru ayrılmış.
  2. Kurum adı mı? Türk Dil Kurumu bir kurumdur; ek kesmesiz, doğru.
  3. Yapım eki var mı? “Türkçe” yapım ekiyle türemiştir; kesme yanlış.

Cevap: 3. cümle yanlış; doğrusu “Türkçeden”.

Akılda kalsın: Özel ada gelen çekim ekine kesme konur. Yapım eki alan sözcük ve kurum adı kesmesiz yazılır.
LGS'de

Nasıl sorulurBir metinde ya da afişte bazı sözcükler numaralanır; hangisinde yazım yanlışı olduğu sorulur.

Tuzak“Türkçe” gibi türemiş sözcüğe ya da kurum adına gelen eki kesmeyle ayırmak.

İpucuÖnce sözcüğün özel ad olup olmadığına, sonra ekin türüne bak.

?Soru çöz görsel · öncüllü

Bir ortaokul, bilgi yarışması için aşağıdaki afişi hazırlamıştır.

Afişte özel adlara ve kısaltmaya ekler getirilmiştir.Görsel: Sınav Defteri

Bu afişle ilgili,
I. Şehir adına gelen ek, kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır.
II. Kurum adına gelen ek, kesme işaretiyle ayrılmalıydı.
III. Kısaltmaya gelen ek, kısaltmanın okunuşuna uygun yazılmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. “Erzurum'da” özel ada gelen çekim ekidir ve kesmeyle ayrılır (I); “TDK” te-de-ke diye okunduğu için “-nin” alır (III). II yanlıştır, çünkü kurum adlarına gelen ekler kesmesiz yazılır. A kısaltma kuralını atlar; B ve C, kurum adına kesme gerektiğini sanır.

▭Boşluk doldurma doğru yazımı seç

Babamın tayini çıkınca geçen yıl taşındık. Bir yıl sonra ben de kendimi tam bir gibi hissetmeye başladım. Okul kaydım için annem Rize İl Millî Eğitim başvurdu.

Rize'yeRizeyeRizeliRize'liMüdürlüğüneMüdürlüğü'ne
YAZIM · DE, Kİ, Mİ

“De”, “ki”, “mi” ve bitişik mi ayrı mı yazılan sözler

MEB 8. sınıf · Yazma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Bağlaç olan “de” ve “ki” ne zaman ayrı yazılır?

Kısa cevap: Bağlaç olan “de/da” ve “ki” ayrı yazılır; ek olan “-de” ve “-ki” sözcüğe bitişir. Bağlaç “de” cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz. Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır, kendinden sonraki ekler ona bitişir: geliyor musun?

Mesajda “bende geliyorum” yazan arkadaşın aslında “ben de geliyorum” demek ister. “Bende” sözcüğü “benim yanımda” demektir. Tek bir boşluk anlamı değiştirir.

Çıkar ve oku

Bağlaç olan “de”yi bulmanın en kolay yolu onu cümleden çıkarmaktır. “Kardeşim de maça geldi.” cümlesinden “de” atılınca cümle bozulmaz; bu bir bağlaçtır. “Kardeşim sahada.” cümlesinde “-da” atılınca anlam bozulur; bu bir ektir.

Bir ipucu daha: Bağlaç olan “de” hiçbir zaman “te, ta” biçimine girmez. “Murat da, kitap da” yazılır. Ek ise sert ünsüzden sonra “-te, -ta” olur: sokakta, kitapta.

Ek mi, bağlaç mı?
BiçimYazımıÖrnek
“de” bağlacıayrıBen de geliyorum.
“-de” ekibitişikTop bende.
“ki” bağlacıayrıÖyle yorgundum ki hemen uyudum.
“-ki” ekibitişikmasadaki kalem, seninki
“mi” soru ekiayrıGeliyor musun?

“Ki”de ve sık sözlerde tuzak

“-ki” eki sözcüğe bitişir: evdeki, yarınki, seninki. Bazı sözcüklerde “ki” kalıplaşmıştır ve bitişik yazılır: belki, çünkü, sanki, oysaki, mademki.

Bazı sık sözler ezber ister. “Hiçbir, birçok, birkaç” bitişik; “her şey, bir şey, hiç kimse” ayrı yazılır. “Bir türlü” ve “bir arada” da ayrıdır. Birden çok sözcükten oluşan sayılar da ayrı yazılır: on beş, iki yüz otuz.

Örnek cümleler

1. Maçtan sonra bizde toplanalım. 2. Ablam da bu kitabı okumuş. 3. Yarınki sınavı unutmayalım. 4. Bu soruyu birtürlü çözemedim.

  1. “De”yi çıkar. 2'de “da” atılabiliyor, bağlaç ve ayrı. 1'de “-de” atılamıyor, ek ve bitişik.
  2. “Ki”ye bak. 3'teki “-ki”, “yarın” sözcüğüne bağlı bir ektir; bitişik doğru.
  3. Kalıp sözleri yokla. 4'teki “birtürlü” yanlış; doğrusu “bir türlü”.

Cevap: Yalnız 4. cümlede yazım yanlışı var.

Akılda kalsın: “De”yi çıkar, oku: anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. “Mi” her zaman ayrıdır.
LGS'de

Nasıl sorulurBir metinde numaralanmış sözcükler ya da birkaç cümle verilir; yazım yanlışı olan ya da olmayan sorulur.

Tuzak“bir türlü, bir arada” gibi ayrı yazılan sözleri bitişik sanmak.

İpucu“De, ki, mi”yi gördüğün yerde çıkarma denemesi yap, sonra kalıp sözleri yokla.

?Soru çöz öncüllü

Bir öğrencinin Bursa gezisiyle ilgili yazdığı cümleler şunlardır:
I. Teleferiğe annemle babamda bindi.
II. Uludağ'daki kar çok yumuşaktı.
III. Dönüşte bir kaç fotoğraf daha çektik.
IV. Sence yarın da kar yağar mı?

Bu cümlelerin hangilerinde yazım yanlışı vardır?

✓ C. I'de bağlaç olan “da” ayrı yazılmalıdır: “babam da”. III'te “birkaç” bitişik yazılmalıdır. A, “-ki” eki doğru bitişen II'yi seçer; B iki doğru cümleyi seçer; D ise IV'teki ayrı yazılan “da” ve “mı”yı yanlış sanır.

⇄Kural eşleştirme neden böyle yazıldı?

NOKTALAMA · VİRGÜL

Nokta, virgül, noktalı virgül ve iki nokta: cümleyi bölen işaretler

MEB 8. sınıf · Yazma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTek yüklemli, birden çok yüklemi olan ve bağlacı olan cümle nasıl ayrılır?Bağlantılı konudan (Cümle türleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Önce yüklemleri say. Tek yüklem varsa fiilimsiye bak: yoksa tek yüklemli, varsa içinde fiilimsi olan cümledir. Birden çok yüklem varsa onları neyin bağladığına bak: virgülse birden çok yüklemi olan, “ve, ama” gibi bir bağlaçsa bağlacı olan cümledir.

Yapısına göre cümleler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Virgül ile noktalı virgül arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Nokta tamamlanmış cümlenin sonuna konur. Virgül eş görevli sözcükleri, art arda gelen cümleleri ve hitabı ayırır. Noktalı virgül, içinde virgül bulunan grupları birbirinden ayırır. İki nokta ise ardından bir açıklama, örnek ya da aktarılan söz geleceğini haber verir.

“Hadi yiyelim çocuklar!” yazarsan çocuklar yenecekmiş gibi okunur. “Hadi yiyelim, çocuklar!” ise bir sofraya davettir. Aradaki fark tek bir virgüldür.

Nokta ve virgül

Nokta, tamamlanmış cümlenin sonuna konur. Sıra bildiren rakamdan sonra (8. sınıf), bazı kısaltmalarda (Dr.) ve tarih yazarken (18.11.2026) de kullanılır.

Virgül eş görevli sözcükleri ayırır: “Çantama kalem, silgi, cetvel koydum.” Art arda gelen cümleleri ayırır: “Zil çaldı, herkes bahçeye çıktı.” Hitaptan sonra da konur: “Elif, kapıyı açar mısın?” Cümlenin ögeleri sayfasında gördüğümüz ara söz de iki virgül arasına alınabilir.

Dikkat: “ve” bağlacından önce virgül konmaz. “Kalem, silgi ve cetvel” doğru; “kalem, silgi, ve cetvel” yanlıştır.

Noktalı virgül ve iki nokta

Noktalı virgül, virgülden daha güçlü bir ayraçtır. İçinde virgül bulunan grupları ayırır: “Kırmızı, sarı, turuncu sıcak renklerdir; mavi, yeşil, mor soğuk renklerdir.”

İki nokta, ardından bir açıklama ya da örnek geleceğini gösterir: “Çantamda üç şey var: su, kitap, şemsiye.” Başkasının sözünü aktarmadan önce de konur.

Hangi işaret ne zaman?
İşaretGöreviÖrnek
Nokta (.)cümle sonu, sıra sayısı, kısaltma8. sınıf
Virgül (,)eş görevli sözcük, art arda cümle, hitapElif, gel.
Noktalı virgül (;)virgüllü grupları ayırma…turuncu; mavi, yeşil…
İki nokta (:)açıklama, örnek, aktarılan sözÜç şey var: su, kitap…
Örnek cümle

Sevgili Kerem( ) bu yaz üç şehir gezdik( ) Mardin, Siirt ve Batman.

  1. İlk ayraç. “Sevgili Kerem” bir hitaptır; virgül gelir.
  2. İkinci ayraç. Ardından gezilen şehirler sıralanıyor; iki nokta gelir.
  3. Sıralamaya bak. Şehirler virgülle ayrılmış, “ve”den önce virgül yok.

Cevap: Ayraçlara sırasıyla (,) ve (:) getirilir.

Akılda kalsın: Virgül sözcükleri, noktalı virgül virgüllü grupları ayırır; iki nokta “şimdi açıklıyorum” der.
LGS'de

Nasıl sorulurBir cümlede bazı yerler yay ayraçla gösterilir; bu yerlere sırasıyla hangi işaretlerin geleceği sorulur.

TuzakAçıklamadan önce gelen iki nokta yerine virgül seçmek.

İpucuHer ayraçtan sonra gelen söze bak; liste ya da açıklama başlıyorsa iki noktayı düşün.

?Soru çöz yay ayraç

Sevgili öğrenciler( ) bu ay kulüplerimiz üç etkinlik düzenleyecek( ) gezi, sergi ve söyleşi( ) Gezi ayın ilk cumartesi günü yapılacak, sergi ise kütüphanede iki hafta açık kalacak. Söyleşiye konuk olarak bir çocuk kitapları yazarı gelecek. Siz hangisine katılmak istersiniz( )

Bu metinde yay ayraçla ( ) gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

✓ A. Hitaptan sonra virgül, sıralanacak etkinliklerden önce iki nokta, ilk cümlenin sonunda nokta, soru cümlesinin sonunda soru işareti gelir. B hitaba noktalı virgül koyar; C açıklamadan önce noktalı virgül, soruya ünlem koyar; D virgül ile iki noktanın yerini değiştirir.

↕Sıralama yay ayraç sorusu

  1. İlk sırada bu işareti taşımayan seçenekleri ele.
  2. Cümleyi baştan sona oku, kaç ayraç olduğunu say.
  3. Kalan seçenekleri sonraki ayraçlarla aynı yolla dene.
  4. İlk ayracın önüne ve ardına bakıp oraya uyan işareti bul.
NOKTALAMA · TIRNAK

Soru, ünlem, üç nokta ve tırnak: sesin tonunu taşıyan işaretler

MEB 8. sınıf · Yazma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir cümlenin olumlu mu olumsuz mu olduğu nasıl anlaşılır?Bağlantılı konudan (Cümle türleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yüklem bir işin ya da durumun gerçekleştiğini bildiriyorsa cümle olumludur. Yüklemdeki “-mA” eki, “değil” ya da “yok” sözü cümleyi olumsuz yapar. Bir bilgiyi öğrenmek için soruluyorsa cümle soru cümlesidir ve sonuna soru işareti konur.

Olumlu, olumsuz ve soru cümlesi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tırnak işareti ve üç nokta nerede kullanılır?

Kısa cevap: Soru işareti soru soran cümlenin, ünlem işareti seslenme, uyarı ya da güçlü duygu bildiren cümlenin sonuna konur. Üç nokta yarım bırakılan sözde ve süren sıralamalarda kullanılır. Tırnak işareti başkasının sözünü aynen aktarırken kullanılır.

Bir mesajın sonundaki işaret, sesinin tonunu taşır. “Geliyorum.”, “Geliyorum!” ve “Geliyorum…” aynı sözcüktür ama üçü farklı duyulur.

Soru ve ünlem işareti

Soru işareti, soru soran cümlenin sonuna konur: “Maç kaçta başlıyor?” Cümle türleri sayfasında soru cümlesini gördük. Ama soru sözcüğü taşıyan her cümle soru sormaz. “Kimin geldiğini bilmiyorum.” bir bilgi verir; sonuna nokta konur.

Ünlem işareti seslenme, uyarı ve güçlü duygu bildiren sözlerden sonra gelir: “Dikkat, zemin ıslak!”, “Ne güzel bir gün!”

Üç nokta ve tırnak

Üç nokta, tamamlanmamış cümlenin sonuna konur: “Keşke o gün erken çıksaydık…” Sıralanan örneklerin sürdüğünü de gösterir: “Elma, armut, ayva…”

Tırnak işareti, başkasının sözünü değiştirmeden aktarırken kullanılır. Bir sözü özellikle belirtmek için de tırnağa alırız. Aktarılan sözün sonundaki işaret tırnağın içinde kalır.

Dört işaret, dört görev
İşaretNe zaman?Örnek
Soru işareti (?)soru soran cümlenin sonuMaç kaçta başlıyor?
Ünlem (!)seslenme, uyarı, güçlü duyguDikkat, zemin ıslak!
Üç nokta (…)yarım kalan söz, süren sıralamaElma, armut, ayva…
Tırnak (“ ”)aynen aktarılan sözKoç “Pes yok!” dedi.
Örnek metin

Koçumuz maçtan önce bize döndü. “Ne olursa olsun pes etmek yok!” dedi. İlk sayıyı kimin atacağını merak ediyorduk. Sonra hakem düdüğü çaldı ve…

  1. Tırnak. Koçun sözü aynen aktarılmış; ünlem tırnağın içinde.
  2. Soru sözcüğü. 3. cümlede “kim” var ama soru sorulmuyor; nokta doğru.
  3. Üç nokta. Son cümle yarım bırakılmış, merak uyandırıyor.

Cevap: Metindeki bütün işaretler yerinde kullanılmış.

Akılda kalsın: Soru sözcüğü gördün diye soru işareti koyma; cümle gerçekten soru soruyor mu, ona bak.
LGS'de

Nasıl sorulurNumaralanmış cümleler verilir; hangisinde noktalama yanlışı yapıldığı sorulur.

Tuzak“kim, ne, hangi” gibi bir soru sözcüğü taşıyan bilgi cümlesinin sonuna soru işareti koymak.

İpucuHer cümlenin sonunu sesli oku; ton soru mu, ünlem mi, yarım kalmışlık mı, ona göre seç.

?Soru çöz numaralı cümleler

(I) Fotoğraf kulübümüzün sergisi cuma günü okul kütüphanesinde açılıyor. (II) Hangi fotoğrafın birinci olacağını herkes merak ediyor? (III) Öğretmenimiz “Her fotoğraf bir hikâye anlatır.” dedi. (IV) Sergiye kimlerin geleceğini henüz bilmiyoruz. (V) Ne heyecanlı bir gün olacak!

Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde noktalama yanlışı yapılmıştır?

✓ B. II'de “hangi” sözcüğü geçer ama cümle soru sormaz, bilgi verir; sonuna nokta konmalıdır. A düz bir bildirimi yanlış sanır; C'yi seçen “kimlerin” yüzünden IV'e soru işareti ister, oysa IV de soru sormaz; D ünlemle biten doğru cümleyi yanlış sanır.

⇄İşaret eşleştirme boşluğa hangisi?

Lisede bu konunun ayrıntısı Türkçe serisindeki Noktalama işaretleri sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Dedem emekli olduktan sonra günlerini belli bir düzene koydu. Her sabah balkonda, çayını yudumlarken saatlerce okur (I). Kahvaltıdan sonra parka gider, iki tur attıktan sonra bir bankta dinlenir (II). Öğleden sonra bahçedeki fidanları tek tek sular (III). Akşamları da bize gençliğinde yaşadığı köyü anlatır (IV).

Bu metindeki numaralanmış fiillerden hangisi nesnesine göre ötekilerden farklıdır?

✓ B. “Onu dinlenir” denemez; fiil geçişsizdir. I'de nesne yazılmamıştır ama “onu okur” denebilir, fiil geçişlidir. A'yı seçen nesnesi yazılmayan fiili geçişsiz sanır; C ve D'nin önüne de “onu” rahatça eklenir, bu şıkları seçen “bahçedeki”, “bize” gibi sözlere takılıp sınamayı yapmaz.Kaynak: Fiilde çatı · Nesnesine göre: geçişli ve geçişsiz

?Soru 2

“Öğrenciler bilim fuarındaki projeleri bir ayda hazırladı.” cümlesi, “Bilim fuarındaki projeler bir ayda hazırlandı.” biçimine getirilmiştir.

Bu değişiklikle ilgili,
I. Yüklem etkenden edilgene dönüşmüştür.
II. İşi yapanın kim olduğu cümleden çıkmıştır.
III. Yüklem geçişli olmaya devam etmiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Yeni cümleye “biri tarafından” eklenebilir; yüklem edilgen olmuştur (I). “Öğrenciler” cümleden çıkmıştır (II). III yanlış: “projeleri” nesnesi “projeler” öznesine dönüşmüştür; edilgen yüklem nesne almaz, geçişsizdir. B, C ve D bu dönüşümü görmez.Kaynak: Fiilde çatı · Çatının anlama katkısı ve LGS kalıbı

?Soru 3

Bir öğrenci, okul gezisini anlattığı yazısından aldığı dört cümlenin yüklemlerini incelemiş ve çatı özelliklerini yay ayraç içinde göstermiştir.

Bu öğrenci hangi cümlede yanlışlık yapmıştır?

✓ D. Yemeği kimin yediği söylenmez; “biri tarafından yendi” denebilir. Yüklem edilgendir ve nesne almaz, yani geçişsizdir. A'yı seçen “ayrıldı”daki -l- sesini edilgen eki sanır, oysa ayrılan otobüsün kendisidir; B'de kontrol eden belli değildir; C'de “onu anlattı” denebilir.Kaynak: Fiilde çatı · Çatı: fiile sorulan iki soru

?Soru 4

Okulumuzun bilim şenliği bu cumartesi saat üçte (I) başlayacak. Afişleri birkaç gündür sabahları (II) okul panosuna asıyorum. Şenliğin haberini geçen hafta komşumuzdan (III) duymuştuk. Kardeşim de şenlikte sunacağı deney için her akşam dikkatle (IV) çalışıyor.

Bu metindeki numaralanmış ögelerden hangisi yer tamlayıcısıdır?

✓ C. “Kimden duymuştuk?” sorusunun cevabı “komşumuzdan”dır; yer tamlayıcısıdır. A'yı seçen “-de” ekine bakıp zaman bildiren “saat üçte”yi yer sanır; B ve D zaman bildiren “sabahları” ile durum bildiren “dikkatle”yi yer tamlayıcısıyla karıştırır.Kaynak: Cümlenin ögeleri · Yer tamlayıcısı ve zarf tamlayıcısı

?Soru 5

Okul korosunun Eskişehir gezisi için tutulan notlardan bazı cümleler şunlardır:
I. Konser salonu çok büyüktü.
II. Provadan sonra Porsuk kıyısında yürüdük.
III. Gezinin en güzel anı alkış sesleriydi.
IV. Otobüs gece yarısı okula döndü.

Bu cümlelerden hangileri isim cümlesidir?

✓ C. I'in yüklemi “büyüktü”, III'ün yüklemi “sesleriydi”; ikisi de isim soylu bir sözcüğe ek fiil getirilerek kurulmuştur. A, “yürüdük” yüklemli II'yi isim cümlesi sayar; B iki fiil cümlesini seçer; D ise “döndü” yüklemli IV'ü katar.Kaynak: Cümle türleri · İsim cümlesi ve fiil cümlesi

?Soru 6

(I) Kuzenim Selin, yaz tatilinin ilk haftasında İzmir'den bize geldi. (II) Akşam yemeğinden sonra hep birlikte sahile indik. (III) Kordonda balon satan yaşlı adam, Selin'e kırmızı bir balon uzattı. (IV) Sahilde dolaşırken bir sokak kedisi de peşimize takıldı. (V) Eve dönerken çok yorulmuştu küçük kardeşim.

Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde özne yazılmamış, yüklemdeki kişi ekinden anlaşılmaktadır?

✓ B. “Kim indi?” sorusunun cevabı cümlede yoktur; “indik” yüklemindeki kişi eki “biz”i gösterir. A'da “kuzenim Selin” yazılmış öznedir; C “peşimize”deki “biz”i özne sanır, oysa takılan kedidir; D yüklemden sonra gelen “küçük kardeşim” öznesini görmez.Kaynak: Cümlenin ögeleri · Öge, yüklem ve özne

?Soru 7

(I) Komşumuz Hasan Amca, geçen bahar evinin arkasındaki küçük bahçeye domates fidesi dikti. (II) Bahçenin eski taş duvarları da yaz tatilinde beyaza boyandı. (III) Torunu Elif, ilk kızaran domatesleri görünce çok sevindi. (IV) Bir pazar sabahı biz de sepetlerimizi alıp erkenden bahçeye koştuk. (V) Akşam hep birlikte bahçedeki çardakta yemek yedik.

Bu metindeki numaralanmış cümlelerin hangisinde işi yapanın kim olduğu belli değildir?

✓ B. “Duvarlar biri tarafından boyandı” denebilir; boyayan belli değildir, yüklem edilgendir. A'da işi Hasan Amca yapar. C'deki fiil edilgen ekine benzer ama sevinen Elif'tir. D'de özne yazılmamıştır ama “biz” olduğu kişi ekinden anlaşılır.Kaynak: Fiilde çatı · Öznesine göre: etken ve edilgen

?Soru 8

Bir öğrenci, sınıfın müze gezisiyle ilgili şu cümleleri yazmıştır:
I. Gezi otobüsü sabah sekizde kalkmayacak.
II. Müzenin bahçesinde oturacak yer yok.
III. Öğle yemeği müzenin kafesinde değil mi?
IV. Rehberimiz herkese bir harita verdi.

Bu cümlelerden hangileri olumsuz cümledir?

✓ D. I'de “-ma” eki, II'de “yok” sözü yargıyı olumsuz yapar. A, III'teki “değil”e bakar ama III soru sorar; B olumlu IV'ü katar; C soru ve olumlu cümleyi seçer.Kaynak: Cümle türleri · Olumlu, olumsuz ve soru cümlesi

?Soru 9

(I) Okulumuzun masa tenisi takımı bu yıl il birincisi oldu. (II) Çok zordu final maçı. (III) Son sette rakip öne geçince salondaki herkes sessizleşti. (IV) Takım kaptanımız Defne, bir an durup derin bir nefes aldı. (V) Sonra art arda üç sayı, tribünlerde büyük bir sevinç… (VI) Maçtan sonra antrenörümüz hepimizi tek tek kucakladı.

Bu metindeki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. II'de yüklem “zordu” başta, “final maçı” ondan sonra gelir; V'te ise yüklem hiç yoktur. B, yüklemi sonda olan I'i devrik sanır; C, “sessizleşti” yüklemli III'ü eksiltili sayar; D, II'deki devrik dizilişi gözden kaçırır.Kaynak: Cümle türleri · Kurallı, devrik ve eksiltili cümle

?Soru 10

1. Kardeşim akşamları kitap okur.
2. Masadaki kitap yere düştü.
3. Kitabı rafa geri koydum.

Bu cümlelerdeki “kitap” sözcüğüyle ilgili,
I. 1. cümlede belirtisiz nesnedir.
II. 2. cümlede öznenin bir parçasıdır.
III. 3. cümlede belirtisiz nesnedir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. 1. cümlede özne “kardeşim”dir; “ne okur?” sorusunun cevabı ek almamış “kitap”tır (I). 2. cümlede “ne düştü?” sorusunun cevabı “masadaki kitap”tır, öznedir (II). III yanlış: “kitabı” “neyi koydum?” sorusunun cevabıdır, belirtili nesnedir. A öbekteki özneyi görmez; B ve C eki almış nesneyi belirtisiz sanır.Kaynak: Cümlenin ögeleri · Belirtili ve belirtisiz nesne
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →