Büyük harf ve kesme işareti: özel adlar ve onlara gelen ekler
MEB 8. sınıf · Yazma · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Kesme işareti hangi eklerde kullanılır, kurum adlarında neden kullanılmaz?
Kısa cevap: Cümleler ve özel adlar büyük harfle başlar: kişi, ülke, şehir, dağ, kurum, kitap adları. Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Rize'ye, Elif'in. Kurum adlarına gelen ekler ise kesmesiz yazılır: Türk Dil Kurumuna.Arkadaşına mesajda “rizeye vardık” yazarsan yine anlaşılırsın. Ama aynı yazım bir dilekçede, bir afişte ya da sınav kâğıdında yanlış sayılır.
Büyük harf nerede?
Her cümle büyük harfle başlar. Kişi, ülke ve şehir adları da büyük harfle yazılır. Dağ, göl ve ırmak adlarında türü bildiren sözcük de büyük başlar: Erciyes Dağı, Van Gölü. Kurum, kitap ve dergi adlarında her sözcüğün ilk harfi büyüktür.
| Sözcük türü | Doğru yazım |
|---|---|
| Kişi adı | Elif'in, Atatürk'e |
| Şehir, ülke | Rize'ye, Türkiye'den |
| Dağ, göl | Erciyes Dağı'na, Van Gölü'nde |
| Kurum adı | Türk Dil Kurumuna (kesmesiz) |
| Kısaltma | TDK'ye, km'den |
| Rakamla sayı | 2026'da, 3'üncü |
Kesme işareti hangi eklerde?
Özel adlara gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır: Mardin'de, Ece'nin. Yapım eki alan sözcükte ise kesme kullanılmaz: Rizeli, İzmirli. “Türkçe” sözcüğü de yapım ekiyle türemiştir. Bu yüzden “Türkçeyi, Türkçenin” kesmesiz yazılır.
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler de kesmeyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna, Millî Eğitim Bakanlığının. Kısaltmalar ve rakamla yazılan sayılar ise ek alırken kesmeyi korur. Ek, kısaltmanın okunuşuna uyar: TDK'ye (te-de-ke), NATO'ya.
1. Kuzenim geçen yaz Rize'ye taşındı. 2. Ablam Türk Dil Kurumunun sitesinden bir sözcüğe baktı. 3. Bu dönem Türkçe'den yüksek not aldım.
- Özel ad mı? Rize bir şehir adıdır; “-ye” çekim eki kesmeyle doğru ayrılmış.
- Kurum adı mı? Türk Dil Kurumu bir kurumdur; ek kesmesiz, doğru.
- Yapım eki var mı? “Türkçe” yapım ekiyle türemiştir; kesme yanlış.
Cevap: 3. cümle yanlış; doğrusu “Türkçeden”.
Nasıl sorulurBir metinde ya da afişte bazı sözcükler numaralanır; hangisinde yazım yanlışı olduğu sorulur.
Tuzak“Türkçe” gibi türemiş sözcüğe ya da kurum adına gelen eki kesmeyle ayırmak.
İpucuÖnce sözcüğün özel ad olup olmadığına, sonra ekin türüne bak.
?Soru çöz görsel · öncüllü
Bir ortaokul, bilgi yarışması için aşağıdaki afişi hazırlamıştır.
Bu afişle ilgili,
I. Şehir adına gelen ek, kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır.
II. Kurum adına gelen ek, kesme işaretiyle ayrılmalıydı.
III. Kısaltmaya gelen ek, kısaltmanın okunuşuna uygun yazılmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?
▭Boşluk doldurma doğru yazımı seç
Babamın tayini çıkınca geçen yıl taşındık. Bir yıl sonra ben de kendimi tam bir gibi hissetmeye başladım. Okul kaydım için annem Rize İl Millî Eğitim başvurdu.